Mirasın Resmî Defterinin Tutulması Talebi Dilekçesi Örneği 2026 — TMK m.619-631, Bir Aylık Süre ve Beyana Davet

Bir yakın vefat ettiğinde mirasçının önünde tek bir “evet” ya da “hayır” yoktur. Kanun dört ayrı yol tanır: mirası kayıtsız şartsız kabul etmek, reddetmek, terekenin resmî tasfiyesini istemek ya da terekenin resmî defterinin tutulmasını istemek. Dördüncü yol, terekede ne olduğu tam bilinmediğinde en akılcı seçenektir: mirasçı hem mirası kaybetmez hem de bilmediği borçlardan kişisel malvarlığıyla sorumlu olmaktan kurtulur.

Kanun bu imkânı açık bir cümleyle verir: mirası reddetmeye hakkı olan her mirasçı, terekenin resmî defterinin tutulmasını isteyebilir. Ancak bu hakkın bir ömrü vardır; defter tutma, mirasın reddine ilişkin usule uyulmak suretiyle bir ay içinde sulh hâkiminden istenir. Bu sayfa, talebin dilekçe örneğini, defterin nasıl tutulduğunu, beyana davet aşamasını ve süresinde beyanda bulunmamanın sonucunu kanun maddeleriyle veriyor. Dosyanız için değerlendirme almak isterseniz Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Mirasçının Dört Seçeneği

Resmî defter tutma talebinin ne işe yaradığını anlamanın en kolay yolu, diğer üç seçenekle yan yana koymaktır. Dördü de aynı soruya cevap verir: mirasçı, miras bırakanın borçlarından ne ölçüde sorumlu olacaktır?

Üçüncü satır, resmî defterin neden “orta yol” olarak anıldığını gösterir: mirasçı mirası tümüyle reddetmek zorunda kalmadan, sorumluluğunu bilinen ve deftere geçmiş borçlarla sınırlar. Terekede değerli mallar varsa ama borçların büyüklüğü bilinmiyorsa bu yol, ret ile kabul arasındaki riski ortadan kaldırır.

Buna karşılık süre çok kısadır: bir ay. Bu nedenle vefattan hemen sonra terekenin durumu hakkında kabaca bir fikir edinmek ve gerekiyorsa bu talebi zaman kaybetmeden yapmak gerekir. Ret süresi ve hesabı için Mirasın Reddi Süre Hesaplama Aracı, borca batıklık ön değerlendirmesi için Tereke Borca Batıklık Testi kullanılabilir.

Kim İsteyebilir, Ne Zaman? (TMK m.619)

Talep hakkı, mirası reddetmeye hakkı olan her mirasçıya aittir. Bu, hem yasal hem atanmış mirasçıları kapsar. Mirası kayıtsız şartsız kabul etmiş olan mirasçı bu yola başvuramaz; çünkü kabul beyanıyla sorumluluk zaten doğmuştur.

Kanunun getirdiği önemli bir kolaylık, talebin toplu etkisidir: mirasçılardan birinin defter tutma istemi, diğerleri hakkında da etkili olur. Yani ailedeki tek bir mirasçının süresinde başvurması, bütün mirasçılar için defter tutma sürecini başlatır. Bu, adresine ulaşılamayan ya da durumdan haberi olmayan mirasçıları da koruyan bir hükümdür.

Ret süresi içinde tereke mallarına el atmak, hesaptan para çekmek ya da malları benimsemek kayıtsız şartsız kabul sayılabilir ve hem ret hem defter tutma hakkını düşürür. Bu nedenle bir ay içinde karar verilinceye kadar tereke mallarına dokunulmamalıdır. Hangi davranışın benimseme sayıldığı Mirasın Hükmen Reddi Dilekçesi sayfasında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Resmî Defter Tutulması Talebi Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki metin bir şablondur. Köşeli parantez içindeki alanlar doldurulmalı, somut olaya uymayan bölümler çıkarılmalıdır.

Uyarı: Bu şablon genel bilgilendirme amaçlıdır. Bir aylık süre hak düşürücü niteliktedir ve kaçırıldığında bu yol kapanır; başvurudan önce hukuki değerlendirme alınması önerilir.

Defter Nasıl Tutulur? İlân ve Bildirim Usulü

Defter tutma işlemi sulh hâkimi tarafından yürütülür. Terekeye ait bütün aktif ve pasifler değerleriyle birlikte deftere yazılır. İşlemin en ayırt edici yönü, alacaklıların ilân yoluyla çağrılmasıdır: hâkim, miras bırakanın alacaklı ve borçlularını, alacaklarını ve borçlarını bildirmeleri için ilân yoluyla çağırır. Uygulama tüzüğü bu ilânın bir ay arayla iki defa yapılacağını ve bildirim süresinin ikinci ilândan başlayarak en az bir ay olacağını öngörür.

Dördüncü ve beşinci aşamalar bu kurumun asıl gücünü oluşturur: ilâna rağmen alacağını bildirmeyen alacaklı, sonradan ortaya çıktığında mirasçıya karşı kural olarak talepte bulunamaz. Böylece mirasçı, bilmediği borçlarla yıllar sonra karşılaşma riskinden kurtulur. Bu sonuç, defter tutmayı basit bir tereke tespitinden ayıran temel farktır.

Terekenin kapsamının belirlenmesi bakımından hangi kurumlardan hangi bilginin isteneceği, koruma amaçlı tespit yolunda olduğu gibidir; ayrıntılı liste Tereke Tespiti Dilekçesi Örneği sayfasında verilmiştir. Gizlenen malvarlığının araştırılması için Terekede Mal Varlığı Araştırması rehberine bakılabilir.

En Kritik Aşama: Beyana Davet (TMK m.626-627)

Defter tamamlandıktan sonra mahkeme mirasçıları beyanda bulunmaya çağırır ve bir aylık süre verir. Mirasçılardan her biri bu süre içinde mirası reddettiğini, resmî tasfiye istediğini, deftere göre kabul ettiğini ya da kayıtsız şartsız kabul ettiğini beyan edebilir.

Buradaki hüküm, dosyanın kaderini belirleyen sessiz kuraldır: süresi içinde herhangi bir beyanda bulunmayan mirasçı, mirası tutulan defter gereğince kabul etmiş sayılır. Bu, çoğu zaman mirasçının lehinedir, çünkü sorumluluk deftere yazılan borçlarla sınırlanır. Ancak defterde beklenenden büyük borçlar çıkmışsa ve mirasçı reddetmek istiyorsa, sessiz kalmak mirası kabul etmek anlamına gelir.

Bu aşamada verilecek beyan için ayrı bir dilekçe hazırlanır. Aşağıdaki kısa metin bu amaçla kullanılabilir.

Beyanın süresinde ve yazılı olarak dosyaya sunulması, sonradan çıkacak “beyanda bulunmadım” tartışmasını önler. Ret yönünde beyan verilecekse, ret usulüne ilişkin ayrıntılar Mirasın Reddi Dilekçesi Örneği sayfasında; resmî tasfiye yolu Mirasın Resmî Tasfiyesi yazısında ele alınmıştır.

Defter Gereğince Kabulün Sonuçları

Defter gereğince kabul eden mirasçı, kural olarak yalnızca deftere yazılmış borçlardan sorumlu olur. Bu sorumluluk hem tereke mallarıyla hem de kişisel malvarlığıyla söz konusu olabilir; ancak kapsamı deftere geçen borçlarla sınırlıdır. Deftere yazılmamış bir borç sonradan ortaya çıkarsa, alacaklının bunu ilâna rağmen bildirmemiş olması hâlinde mirasçıya başvurması kural olarak mümkün olmaz.

Son satır, hükmen ret sayfasında da vurgulanan tuzağı tekrar eder: miras bırakanın borcuna kendi adına kefil olan mirasçı, defter gereğince kabul etse dahi bu borçtan kendi sıfatıyla sorumlu olmaya devam eder. Bu ayrım, banka kredilerinde sık karşılaşılır ve defter tutma kararı verilmeden önce mutlaka kontrol edilmelidir.

Mirasçıların tereke borçlarından sorumluluğunun genel çerçevesi Mirasçıların Tereke Borçlarından Sorumluluğu yazısında; ölen kişinin icra borcunun akıbeti Ölen Kişinin İcra Borcu Mirasçıya Geçer mi? yazısında ele alınmıştır.

Defter Tutulurken İcra Takibi Gelirse

Defter tutma süreci devam ederken miras bırakanın alacaklıları mirasçılar aleyhine takip başlatabilir. Bu durumda takip, defter tutma işlemi sona erip mirasçılara beyanda bulunmaları için verilen bir aylık sürenin sonuna kadar ertelenir. Erteleme kuralına aykırı işlem yapılması hâlinde borçlu mirasçılar icra hukuk mahkemesine şikâyet yoluna başvurabilir.

Bu koruma, mirasçının karar vermek için ihtiyaç duyduğu zamanı güvenceye alır: defter tamamlanıp beyan süresi dolmadan mirasçının kişisel malvarlığına yönelinemez. Mirasçıya gelen vergi ödeme emri bakımından ayrı bir rejim uygulanır; bu konu Mirasçıya Gelen Vergi Ödeme Emri yazısında ele alınmıştır.

Üç Benzer Kurumun Farkı

Tereke tespiti, resmî defter tutma ve resmî tasfiye üçlüsü sürekli karıştırılır. Üçü de terekeyi konu alır ama amaçları ve sonuçları birbirinden tümüyle farklıdır.

Seçim ölçütü şudur: yalnızca “ne var” sorusuna cevap aranıyorsa tereke tespiti; borçların büyüklüğü belirsiz ve mal da alınmak isteniyorsa resmî defter; tereke karışık ve mirasçı hiçbir sorumluluk istemiyorsa resmî tasfiye. Bu üç yolun ve mirasın reddinin hangi durumda seçileceğine ilişkin karar tablosu Miras Dilekçe Örnekleri Merkezi sayfasında toplu olarak verilmiştir. Resmî defter yolunun genel anlatımı Mirası Reddetmeden Borçtan Korunmak İstiyorum yazısındadır.

Bu Yol Kimin İçin Uygun, Kimin İçin Değil?

Resmî defter tutma her dosyada doğru tercih değildir. Süreç ilân ve bildirim süreleri nedeniyle uzar, gider doğurur ve terekenin tümüyle borca batık olduğu hâllerde gereksiz bir gecikme yaratır. Aşağıdaki tablo, tereke tablosuna göre hangi yolun daha akılcı olduğunu gösterir.

Son satır uygulamada en sık karşılaşılan durumdur: bir aylık süre çoğu zaman farkında olunmadan geçer ve borçlar aylar sonra icra takibiyle ortaya çıkar. Bu durumda resmî defter yolu kapanmış olsa da, ölüm tarihinde ödemeden aciz açıkça belliyse hükmen ret yoluna başvurulabilir ve bu yol süreye tabi değildir. Ayrıntısı Mirasın Hükmen Reddi Dilekçesi sayfasındadır.

Harç, Gider ve Süreç Yönetimi

Resmî defter tutulması çekişmesiz yargı işi olduğundan maktu harca tabidir; terekenin büyüklüğü harcı etkilemez. Asıl gider kalemleri ilân, tebligat, keşif ve bilirkişi giderleridir. Gider avansının yetersiz kalması hâlinde mahkeme tamamlama için süre verir; verilen sürede tamamlanmazsa dosya işlemden kaldırılabilir ve bir aylık hakkın kullanımı boşa gidebilir.

Süreç yönetiminde üç tarih birlikte takip edilmelidir: talebin yapıldığı tarih, ikinci ilân tarihi ve beyana davet tebliği. Beyan süresinin kaçırılması, mirasçının iradesinden bağımsız olarak deftere göre kabul sonucunu doğurur. Bu nedenle davet tebliği alındığı anda takvim kurulmalı ve beyan yazılı olarak süresinde sunulmalıdır.

Miras dosyalarında avukatlık ücretinin nasıl belirlendiği Miras Avukatı Vekâlet Ücreti yazısında; reddi miras sürecinin süre ve masraf tablosu Reddi Miras Ne Kadar Sürer, Masrafı Ne Kadar? yazısında ele alınmıştır.

Küçük Mirasçı, Yurt Dışındaki Mirasçı ve Birden Fazla Mirasçı

Üç özel durum bu usulde ayrı dikkat gerektirir.

Küçük veya kısıtlı mirasçı. Mirasçılar arasında vesayet altında bulunan veya bulunması gereken bir kişi varsa, koruma amaçlı defter tutma zaten kanunen öngörülmüştür ve hâkim kendiliğinden harekete geçebilir. Küçük adına verilecek ret beyanı ise vesayet makamının iznine tabidir; bu izin süreci zaman aldığından davet tebliği alınır alınmaz başlatılmalıdır.

Yurt dışındaki mirasçı. Tebligat süreleri uzadığından beyan süresinin kaçırılması riski yüksektir. Bu kişiler bakımından vekâletname konsoloslukta düzenlenebilir ve süreç Türkiye’deki vekil aracılığıyla yürütülebilir.

Birden fazla mirasçı. Defter tutma istemi ortak sonuç doğursa da beyan kişiseldir: her mirasçı kendi adına ret, kabul veya tasfiye beyanında bulunur. Bir mirasçının reddi diğerlerini kapsamaz. Bu nedenle ailedeki her bireyin ayrı ayrı bilgilendirilmesi gerekir.

Küçük mirasçı bulunan dosyalarda izin ve temsil sorunu Vesayet İzni Olmadan Yapılan Paylaşım yazısında; ret zincirinin aileyi nasıl etkilediği Mirasın Reddi: Gerçek Ret ve Hükmen Ret yazısında ele alınmıştır.

Sık Yapılan Hatalar

Süreler Tablosu

Sıkça Sorulan Sorular

Resmî defter tutulması nedir?

Terekenin aktif ve pasifinin sulh hâkimi eliyle resmen listelendiği ve alacaklıların ilânla çağrıldığı bir usuldür. Amacı, mirasçının sorumluluğunu deftere yazılan borçlarla sınırlamaktır.

Kim isteyebilir?

Mirası reddetmeye hakkı olan her mirasçı isteyebilir. Mirası kayıtsız şartsız kabul etmiş olan mirasçı bu yola başvuramaz.

Süre ne kadar?

Bir aydır. Defter tutma, mirasın reddine ilişkin usule uyulmak suretiyle bir ay içinde sulh hâkiminden istenir. Bu süre kaçırılırsa bu yol kapanır.

Tüm mirasçıların ayrı ayrı başvurması gerekir mi?

Gerekmez. Mirasçılardan birinin defter tutma istemi diğerleri hakkında da etkili olur.

Defter tutulurken mirası reddedebilir miyim?

Evet. Defter tamamlandıktan sonra mirasçılara beyanda bulunmak üzere bir ay süre verilir; bu süre içinde mirası reddettiğinizi beyan edebilirsiniz.

Beyanda bulunmazsam ne olur?

Süresi içinde herhangi bir beyanda bulunmayan mirasçı, mirası tutulan defter gereğince kabul etmiş sayılır. Reddetmek istiyorsanız sessiz kalmak sonuç doğurmaz.

Deftere yazılmayan bir borç sonradan çıkarsa ne olur?

İlâna rağmen alacağını bildirmemiş olan alacaklı, kural olarak mirasçıya başvuramaz. Bu koruma, resmî defter tutmanın en önemli sonucudur.

Defter tutma ile tereke tespiti aynı şey mi?

Değildir. Tereke tespiti terekenin kapsamını belirler ve korur; sorumluluğu sınırlamaz. Resmî defter tutma ise alacaklıların ilânla çağrılmasını içerir ve sorumluluğu deftere yazılanlarla sınırlar.

Defter tutulurken bana icra takibi gelirse ne yapmalıyım?

Takip, defter tutma sona erip beyan için verilen bir aylık sürenin sonuna kadar ertelenir. Buna aykırı işlem yapılırsa icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurulabilir. Ödeme emri gelmişse ayrıca kanuni süresinde borca itiraz edilmelidir.

Alacaklılar nasıl çağrılır?

Hâkim, miras bırakanın alacaklı ve borçlularını ilân yoluyla çağırır. Uygulamada ilân bir ay arayla iki defa yapılır ve bildirim süresi ikinci ilândan itibaren en az bir aydır.

Miras bırakanın kefalet borçları ne olur?

Kefaletten doğan borçlar deftere ayrıca yazılır ve bunlardan sorumluluk özel hükümlere tabidir. Kefalet ilişkisi bulunan terekelerde bu husus ayrıca değerlendirilmelidir.

Kendi kefaletim defterden etkilenir mi?

Etkilenmez. Mirasçının miras bırakanın borcuna kendi adına kefil olması hâlinde bu borç kişisel borcudur ve defter gereğince kabulden bağımsız olarak devam eder.

Defter tutulması ne kadar sürer?

İlân ve bildirim süreleri nedeniyle süreç en az birkaç ay sürer; terekedeki mal çeşitliliği, keşif ve bilirkişi ihtiyacı bu süreyi uzatabilir.

Defter gereğince kabul edersem mal da alabilir miyim?

Alabilirsiniz. Bu yolda mirasçılık sıfatı devam eder; yalnızca borçlardan sorumluluk deftere yazılanlarla sınırlanır. Reddetmekten farkı budur.

Resmî tasfiye ile arasındaki fark nedir?

Resmî tasfiyede tereke mahkeme eliyle tasfiye edilir ve mirasçılar tereke borçlarından sorumlu olmaz; tasfiye sonunda artan değer mirasçılara verilir. Defter gereğince kabulde ise mirasçı deftere yazılan borçlardan sorumlu olur.