Yurt Dışından Gelen Miras 2026: Hangi Hukuk Uygulanır, Vergi Var mı? — MÖHUK Uyarınca Uygulanacak Hukuk ve Tanıma-Tenfiz, 7338 Sayılı Kanun m.1 Tabiiyet Esası, m.9 Dört-Altı-Sekiz Aylık Beyan Süreleri, Yabancı Verginin Matrahtan İndirimi, Tapuda İlişik Kesme Belgesi ve Paranın Kaynağının İspatı

Yurt dışından miras kalması, tek bir hukuki sorun değil üç ayrı düzenin aynı anda işlediği bir süreçtir. Birincisi milletlerarası özel hukuktur: mirasa hangi ülkenin hukuku uygulanacak, yurt dışında alınan belgeler Türkiye’de nasıl kullanılacak. İkincisi vergi hukukudur: 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu m.1, verginin Türk tabiiyetinde bulunan şahısların ecnebi memleketlerde iktisap edecekleri mallara da şamil olduğunu açıkça söyler; beyanname süreleri ise ölümün ve mükellefin bulunduğu yere göre dört, altı ve sekiz ay olarak ayrışır. Üçüncüsü aklamayla mücadele rejimidir: para Türkiye’ye geldiğinde banka kaynağını sorar ve miras iddiası tek başına yeterli sayılmaz. Bu rehber üç düzeni sırasıyla kurar; uygulanacak hukuku, tanıma ve tenfiz zorunluluğunu, mirasçılık belgesinin nasıl kullanılacağını, beyanname takvimini, yabancı memlekette ödenen verginin matrahtan indirilmesini, taksit rejimini, tapu işlemlerindeki ilişik kesme belgesini, paranın yurda getirilmesinde istenecek belgeleri ve otomatik bilgi değişiminin bu tabloyu nasıl değiştirdiğini adım adım anlatır.

Üç Ayrı Düzen Aynı Anda İşler

Yurt dışından miras kalan kişilerin yaşadığı en büyük zorluk, sürecin nereden başlayacağını bilememektir. Bunun sebebi, birbirine benzemeyen üç ayrı düzenin aynı olay üzerinde aynı anda işlemesidir. Her düzenin kendi mercii, kendi süresi ve kendi belge seti vardır; birinde atılan adım diğerinde geçerli sayılmayabilir.

Doğru sıralama, çoğu zaman şu şekildedir: önce yabancı ülkedeki tereke işlemleri ve oradaki belgelerin temini, sonra bu belgelerin Türkiye’de kullanılabilir hâle getirilmesi, ardından vergi beyanı ve nihayet fonun Türkiye’ye getirilmesi. Bu sıra bozulduğunda, örneğin para önce getirilip belgeler sonra toplanmaya çalışıldığında, süreç tıkanır.

Bu rehber sıralamayı takip eder. Önce hangi hukukun uygulanacağı, sonra belgelerin Türkiye’de nasıl kullanılacağı, ardından vergi yükümlülükleri ve son olarak fonun transferi ile kaynak izahı ele alınır.

Hangi Ülkenin Hukuku Uygulanır?

Milletlerarası özel hukuk kuralları, mirasa uygulanacak hukuku ölenin kişiliğine bağlar. Kural olarak miras, ölenin millî hukukuna tabidir. Yani mirasçıların kimler olduğu, miras paylarının nasıl belirleneceği ve saklı pay gibi konular ölenin vatandaşı olduğu ülkenin hukukuna göre belirlenir.

Bu kuralın Türkiye bakımından önemli bir istisnası vardır: Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır. Dolayısıyla ölen kişi yabancı olsa dahi, terekesinde Türkiye’de bir taşınmaz bulunuyorsa o taşınmaz bakımından Türk miras hukuku devreye girer. Bu, taşınmazın bulunduğu devletin egemenlik yetkisinden kaynaklanan yaygın bir kuraldır.

Üçüncü bir katman daha vardır: mirasın açılmasına, iktisabına ve taksimine ilişkin hükümler terekenin bulunduğu ülke hukukuna tabidir. Yani mirasın ne zaman açıldığı, mirasçıların terekeyi nasıl kazandığı ve paylaşımın nasıl yapılacağı, malların bulunduğu ülkenin usulüne göre yürür.

Bu çok katmanlı yapının sonucu şudur: aynı tereke, farklı unsurları bakımından farklı hukuklara tabi olabilir. Ölenin yurt dışındaki banka hesabı bir hukuka, Türkiye’deki dairesi başka bir hukuka göre değerlendirilir. Bu nedenle sürecin başında terekenin unsur unsur çıkarılması gerekir.

Terekenin Envanteri: İlk ve En Kritik Adım

Uygulamada süreci en çok geciktiren şey, terekenin ne olduğunun bilinmemesidir. Mirasçılar çoğu zaman yalnızca bir banka hesabından ya da bir taşınmazdan haberdardır; diğer unsurlar yıllar sonra ortaya çıkar ve o zaman süreler çoktan geçmiş olur.

Envanter çıkarılırken bakılması gereken başlıklar şunlardır: banka hesapları ve mevduatlar, menkul kıymet ve yatırım hesapları, emeklilik ve sigorta birikimleri, taşınmazlar, araçlar, şirket payları ve ortaklık hakları, fikrî haklar, alacaklar ve nihayet borçlar. Borçların da envantere girmesi şarttır; çünkü matrahın tespitinde indirim konusu olurlar.

Bilgiye ulaşmanın yolları ülkeden ülkeye değişir. Bazı ülkelerde merkezî bir tereke sicili bulunur; bazılarında noterler ya da tereke mahkemeleri süreci yürütür. Ölenin son ikametgâhının bulunduğu yerdeki yetkili makama başvurmak, çoğu sistemde doğru başlangıç noktasıdır.

Türkiye tarafında ise ölenin Türkiye’deki malvarlığı için ilgili kurumlardan bilgi alınabilir. Tapu kayıtları, araç kayıtları ve banka hesapları bakımından mirasçılık belgesi ibraz edilerek bilgi talep edilmesi mümkündür. Bu bilgiler, beyannamenin doğru doldurulabilmesi için gereklidir.

Yabancı Belgelerin Türkiye’de Kullanılması

Yurt dışından miras kalan kişilerin en sık karşılaştığı tıkanma noktası budur. Yabancı bir mahkemeden alınan mirasçılık belgesi ya da tereke kararı, Türkiye’de kendiliğinden hüküm doğurmaz. Bu kararın Türkiye’de kesin delil veya kesin hüküm olarak kullanılabilmesi için tanınması; icra edilmesi gerekiyorsa tenfiz edilmesi gerekir.

Tanıma ve tenfiz, Türk mahkemelerinde açılan bir dava ile sağlanır. Mahkeme, yabancı kararın esasını yeniden incelemez; belirli şartların gerçekleşip gerçekleşmediğine bakar. Bu şartlar arasında kararın kesinleşmiş olması, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisinde bulunan bir konuya ilişkin olmaması, kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması ve savunma hakkının ihlal edilmemiş olması sayılabilir.

Belgelerin şekli bakımından ise iki ayrı gereklilik vardır. Birincisi onaydır: yabancı resmî belgelerin apostil şerhi taşıması ya da ilgili ülkenin Türkiye temsilciliğince onaylanması gerekir. İkincisi tercümedir: belgelerin yeminli tercüman tarafından Türkçeye çevrilmiş ve noterce onaylanmış olması aranır.

Türkiye’de mirasçılık belgesi alınması gereken hâllerde ise sulh hukuk mahkemesine ya da noterliğe başvurulur. Mirasçılık belgesinin sonradan gerçeğe aykırı olduğunun anlaşılması hâlinde iptali gündeme gelir; bu davanın usulü mirasçılık belgesinin iptali rehberinde ele alınmıştır.

Vergi Tarafı: Tabiiyet Esası

Veraset ve intikal vergisinin kapsamı, 7338 sayılı Kanun’un birinci maddesinde çizilmiştir ve iki ayrı bağlama noktası içerir. Maddeye göre Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetinde bulunan şahıslara ait mallar ile Türkiye’de bulunan malların veraset yoluyla veya herhangi bir suretle olursa olsun ivazsız bir tarzda bir şahıstan diğer şahsa intikali vergiye tabidir.

Maddenin ikinci cümlesi, konumuzun tam merkezindedir: bu vergi, Türk tabiiyetinde bulunan şahısların ecnebi memleketlerde aynı yollardan iktisap edecekleri mallara da şamildir. Yani Türk vatandaşının yurt dışında edindiği miras, malın nerede bulunduğuna bakılmaksızın Türkiye’de vergiye tabidir.

Maddenin son cümlesi bir istisna öngörür: Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetindeki bir şahsın Türkiye hudutları dışında bulunan malını veraset yoluyla veya sair suretle ivazsız bir tarzda iktisap eden ve Türkiye’de ikametgâhı olmayan ecnebi şahıs bu vergi ile mükellef tutulmaz. İki şart birlikte aranır: mirasçının yabancı olması ve Türkiye’de ikametgâhının bulunmaması.

Mal Kavramının Genişliği

Kanun m.2, kapsamı belirleyen ikinci hükümdür ve mal tabirini oldukça geniş tanımlar: mülkiyete konu olabilen menkul ve gayrimenkul şeylerle mameleke girebilen sair bütün haklar ve alacaklar. Bu tanım, sadece taşınmaz ve nakit ile sınırlı bir okumayı dışlar.

Buna göre yurt dışındaki banka mevduatı, yatırım hesabındaki menkul kıymetler, şirket payları, telif ve marka gibi fikrî haklar, ölene ait alacaklar ve emeklilik birikimleri de kapsam içindedir. Mirasçıların yalnızca gözle görülen varlıkları beyan edip hakları ve alacakları atlaması, sık rastlanan bir eksikliktir.

Aynı madde, veraset ve ivazsız intikal kavramlarını da tanımlar. Veraset tabiri; miras, vasiyet ve miras mukavelesi gibi ölüme bağlı tasarrufları ifade eder. İvazsız intikal tabiri ise hibe yoluyla veya herhangi bir tarzda olan ivazsız iktisapları kapsar. Maddi ve manevi bir zarar mukabili verilen tazminatların ivazsız sayılmayacağı ayrıca belirtilmiştir.

Bu ayrımın pratik önemi, süre bakımından ortaya çıkar. Veraset yoluyla intikallerde süreler ölüm tarihine bağlanırken, diğer suretle vaki intikallerde süre malların hukuken iktisap edildiği tarihten başlar. Yurt dışındaki bir yakından alınan hibe ile miras, bu yüzden farklı takvimlere tabidir.

Beyanname Süreleri: Dört, Altı ve Sekiz Ay

Kanun m.9, beyanname verme sürelerini ölümün nerede meydana geldiğine ve mükellefin nerede bulunduğuna göre ayrıştırır. Yurt dışı unsurlu miraslarda bu ayrım doğrudan uygulanır ve sürenin yanlış hesaplanması, beyannamenin geç verilmesi sonucunu doğurur.

Tablonun en çok karıştırılan satırı dördüncüsüdür. Ölüm yabancı bir memlekette meydana gelmiş ve mükellef de müteveffanın bulunduğu memlekette ise süre dört aydır; yani ölümün Türkiye’de meydana geldiği hâldeki süreyle aynıdır. Buna karşılık mükellef üçüncü bir ülkedeyse süre sekiz aya çıkar.

Beyannamenin her mükellef için ayrı ayrı veya müştereken verilmesi mümkündür. Uygulamada mirasçıların birlikte hareket etmesi ve tek bir beyanname vermesi, hem tutarlılık hem de takip kolaylığı sağlar. Ancak mirasçılar arasında uyuşmazlık varsa ayrı beyan yolu açıktır.

Sürenin kaçırılması hâlinde yapılacak şey, beklemek değil bir an önce beyanda bulunmaktır. Vergi Usul Kanunu’nun genel hükümleri çerçevesinde kendiliğinden yapılan beyan, idarenin tespitinden sonra ortaya çıkan duruma göre her zaman daha lehe sonuç verir.

Matrah: İndirilecek Borç ve Masraflar

Verginin matrahı, terekenin brüt değeri değildir. Kanun m.12, matrahın tespitinde indirilecek borç ve masrafları sayar. Yurt dışı unsurlu miraslarda bu maddenin özel bir bendi devreye girer.

Söz konusu bende göre; Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetinde olan şahıslara ait mallardan yabancı memleketlerde bulunanlara taalluk eden borçlar ve yabancı memleketlerde bu mallar dolayısıyla alınan veraset ve intikal vergileri, tevsik edilmek şartıyla matrahtan indirilir.

Aynı maddede, bu borçlar ile veraset ve intikal vergilerinin beyannamede gösterilmesine ilişkin usul de düzenlenmiştir. Beyannamede gösterilmeyen bir borcun sonradan indirim konusu yapılması güçleşir; bu nedenle envanterin borç tarafının da baştan eksiksiz çıkarılması gerekir.

Matrahın tespitinde ikinci önemli başlık değerlemedir. Beyan edilecek malların değeri, Vergi Usul Kanunu’nun değerleme hükümlerine göre bulunur. Yurt dışındaki bir taşınmazın ya da menkul kıymetin değerinin nasıl tespit edileceği, uygulamada ihtilaf doğuran noktalardandır; resmî değerleme raporları ve borsa kayıtları bu noktada dayanak oluşturur.

Verginin Tarhı, Taksitler ve Tapu İşlemleri

Kanun m.14 uyarınca vergi, mükellef tarafından verilen beyanname üzerine tarh olunur. Yani sistem beyan esasına dayanır; idare, mükellefin beyanı üzerinden tarhiyat yapar ve sonradan inceleme yetkisini saklı tutar.

Ödeme rejimi, veraset ve intikal vergisini diğer vergilerden ayıran en belirgin özelliktir. Vergi, tahakkukundan itibaren üç yılda ve her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere iki eşit taksitte ödenir. Bu, mirasçılara nakit yaratma imkânı tanıyan bir yapıdır ve terekenin satılmadan vergisinin ödenebilmesini amaçlar.

Taşınmazlar bakımından ise Kanun ayrı bir denge kurar. İntikal eden gayrimenkullerin tescil işlemi, veraset ve intikal vergisinin tahakkuku beklenmeksizin yapılır; tescil tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde sonuç ilgili vergi dairesine bildirilir. Yani mirasçı, vergiyi ödemeden taşınmazı adına tescil ettirebilir.

Bu düzenlemenin pratik sonucu, planlama gerektirir. Terekedeki taşınmazı satarak vergiyi ödemeyi planlayan mirasçı, satışın vergi ödenmeden yapılamayacağını hesaba katmalıdır. Bu durumda ya başka bir kaynaktan ödeme yapılır ya da taksit rejiminden yararlanılarak süreç yayılır.

Paranın Türkiye’ye Getirilmesi

Vergi yükümlülükleri yerine getirildikten sonra sıra, fonun Türkiye’ye aktarılmasına gelir. Burada devreye üçüncü düzen girer: aklamayla mücadele rejimi. Yükümlü banka, işlemin müşterinin bilinen profiline uygunluğunu değerlendirir ve gerektiğinde ekonomik amacını sorgular.

Miras, kaynak izahı bakımından güçlü bir gerekçedir; ancak yalnızca belgelendiği ölçüde. Sözlü beyan ya da genel ifadeler, izleme sistemlerinde üretilen uyarıyı kapatmaya yetmez. Sunulacak belge seti, terekenin varlığını, mirasçılığı ve paranın bu terekeden geldiğini zincir hâlinde göstermelidir.

Beşinci satır özel önem taşır. Paranın gönderildiği hesabın tereke ile bağının gösterilmesi gerekir. Fon, ölenin hesabından, tereke hesabından ya da tereke yöneticisinin hesabından geliyorsa açıklama kolaydır. Buna karşılık üçüncü bir kişinin şahsi hesabından gelen bir ödeme, miras olarak izah edilse dahi ek sorular doğurur.

Sürecin banka tarafındaki işleyişi ve tıkanma noktaları yurt dışından gelen para ve MASAK incelemesi rehberinde, hangi belgenin hangi iddiayı karşıladığı ise paranın kaynağını ispat rehberinde ayrıntılandırılmıştır.

Mirasın Yurt Dışında Bırakılması

Mirasçıların bir kısmı, fonu Türkiye’ye getirmek yerine yurt dışındaki hesapta tutmayı tercih eder. Bu, kambiyo mevzuatı bakımından serbesttir; Türkiye’de yerleşik kişilerin yurt dışında hesap tutması ve bankalar vasıtasıyla yurt içinde ve yurt dışında tasarrufta bulunması serbest bırakılmıştır.

Ancak serbesti, görünmezlik anlamına gelmez. Hesabın bulunduğu ülke Türkiye ile otomatik bilgi değişimi yapıyorsa ve kişi Türkiye’de vergi mukimiyse, hesap bakiyesi ile faiz ve temettü gibi gelirlerin brüt tutarı Gelir İdaresi Başkanlığına gönderilir. Bu sistemin işleyişi otomatik bilgi değişimi rehberinde anlatılmıştır.

Bunun miras bakımından sonucu şudur: beyan edilmemiş bir yurt dışı mirasın uzun süre görünmez kalması beklenmemelidir. İdare, hesabın varlığını ve bakiyesini bilgi değişimi yoluyla öğrenebilir. Böyle bir bilgi geldiğinde, beyan edilmemiş bir intikalin açıklanması çok daha zordur.

İkinci sonuç gelir vergisi tarafındadır. Yurt dışındaki hesapta tutulan mirasın getirisi, tam mükellef kişiler bakımından dünya geliri esası uyarınca değerlendirilir. Faiz, temettü ve değer artış kazancı gibi gelirlerin beyan yükümlülüğü ayrıca doğabilir; bu ayrı bir yükümlülüktür ve veraset vergisinin ödenmiş olması bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz.

Yurt Dışındaki Taşınmazın Satılması

Terekede yurt dışında bir taşınmaz bulunması hâlinde mirasçıların önünde iki yol vardır: taşınmazı elde tutmak ya da satıp bedelini Türkiye’ye getirmek. Her iki yol da ayrı sonuçlar doğurur.

Taşınmazın elde tutulması hâlinde, bulunduğu ülkedeki emlak vergisi ve benzeri yükümlülükler devam eder. Kiraya verilmesi hâlinde elde edilen kira geliri, hem o ülkede hem de tam mükellefiyet nedeniyle Türkiye’de değerlendirilir; çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması bulunup bulunmadığı bu noktada belirleyicidir.

Satış hâlinde ise iki ayrı hesap yapılır. Birincisi, satışın yapıldığı ülkedeki vergi yükümlülüğüdür. İkincisi, Türkiye bakımından değer artış kazancı değerlendirmesidir. Miras yoluyla edinilen malların elden çıkarılmasında uygulanacak rejimin somut olaya göre değerlendirilmesi gerekir; edinme tarihi ve edinme bedeli bu değerlendirmenin temel unsurlarıdır.

Satış bedelinin Türkiye’ye getirilmesinde ise yine kaynak izahı gündeme gelir. Bu durumda belge zinciri iki halkalı olur: önce taşınmazın mirasla edinildiği, sonra satıldığı gösterilir. Tapu kaydı, satış sözleşmesi ve satış bedelinin ödendiğini gösteren kayıtlar birlikte sunulur.

Yurt Dışındaki Banka Hesabına Erişim

Mirasçıların en sık yaşadığı somut sorun, ölenin yurt dışındaki banka hesabına erişememektir. Bankalar, hesap sahibinin ölümünü öğrendiklerinde hesabı bloke eder ve yalnızca usulüne uygun belge sunan mirasçılara ödeme yapar. Bu belgelerin ne olduğu, bankanın bulunduğu ülkenin hukukuna göre belirlenir.

Türkiye’den alınmış bir mirasçılık belgesinin yurt dışındaki bankada kabul edilmesi, o ülkenin usulüne bağlıdır. Bazı ülkeler apostilli ve tercüme edilmiş Türk mirasçılık belgesini kabul ederken, bazıları kendi mahkemelerinden alınacak bir karar arar. Bu nedenle sürecin o ülkedeki bir hukukçuyla yürütülmesi çoğu zaman kaçınılmazdır.

Sürecin uzaması hâlinde zamanaşımı ve sahipsiz varlık rejimleri de gündeme gelebilir. Birçok ülkede uzun süre hareket görmeyen hesaplar belirli bir süre sonra ilgili kamu kurumuna aktarılır. Bu nedenle mirasın öğrenilmesinden sonra harekete geçilmesi, yalnızca vergi süreleri bakımından değil hakkın kaybedilmemesi bakımından da önemlidir.

Devletler arasındaki adli iş birliği mekanizmaları da bu noktada devreye girebilir. Ancak bu yollar esas olarak ceza soruşturmaları için tasarlanmıştır; özel hukuk uyuşmazlıklarında kullanımı sınırlıdır. Mekanizmanın işleyişi uluslararası adli iş birliği rehberinde anlatılmıştır.

Vasiyetname ve Saklı Pay

Yurt dışı unsurlu miraslarda sık karşılaşılan bir tartışma, yabancı usulle düzenlenmiş vasiyetnamelerin geçerliliğidir. Ölüme bağlı tasarrufların şekli bakımından, şekle ilişkin genel kural uygulanır; ayrıca ölenin millî hukukuna uygun şekilde yapılan ölüme bağlı tasarrufların da geçerli olduğu kabul edilir. Bu, şekil bakımından esnek bir yaklaşımdır.

Buna karşılık içerik bakımından durum farklıdır. Vasiyetnamenin içeriği, mirasa uygulanacak hukuka göre değerlendirilir. Saklı pay kuralları da bu çerçevede uygulanır; ölenin millî hukukunda saklı pay öngörülmüşse, bunu ihlal eden tasarruflar tenkise tabi olabilir.

Bazı yabancı hukuk sistemlerinde saklı pay kurumu bulunmaz ya da çok sınırlıdır. Bu durumda, Türkiye’deki mirasçılar bakımından kamu düzeni itirazı gündeme gelebilir. Kamu düzeni müdahalesi istisnai bir araçtır ve her farklılıkta değil, temel değerlerle bağdaşmayan sonuçlarda işletilir.

Türkiye’de bulunan taşınmazlar bakımından ise Türk hukukunun uygulanacağı kuralı bu tartışmayı büyük ölçüde sadeleştirir. Yurt dışında düzenlenmiş bir vasiyetname, Türkiye’deki taşınmaz bakımından Türk miras hukuku süzgecinden geçer.

Mirasın Reddi ve Borçlu Tereke

Miras her zaman bir kazanç değildir. Terekenin borca batık olması hâlinde mirasçıların mirası reddetmesi gündeme gelir. Yurt dışı unsurlu miraslarda bu değerlendirme daha da önemlidir; çünkü terekedeki borçların tam olarak öğrenilmesi zaman alır.

Mirasın reddi bakımından uygulanacak hukuk ve süreler, terekenin bulunduğu ülkenin usulüne göre belirlenir. Süreler genellikle kısadır ve mirasın öğrenilmesinden itibaren işlemeye başlar. Bu nedenle terekenin borç durumu netleşmeden geçen süre, ret hakkının kaybedilmesine yol açabilir.

Vergi tarafında ise borçların matrahtan indirilmesi imkânı vardır. Kanun m.12, yabancı memleketlerde bulunan mallara taalluk eden borçların tevsik edilmek şartıyla indirilebileceğini öngörür. Dolayısıyla borçlu bir terekede dahi beyanname verilmesi ve borçların gösterilmesi gerekir.

Mirasçıların sorumluluğu bakımından ise Türk hukuku ile yabancı hukuklar arasında önemli farklar bulunabilir. Bazı sistemlerde mirasçı terekenin borçlarından sınırlı sorumluyken, bazılarında sorumluluk kişisel malvarlığına uzanır. Bu farkın baştan bilinmesi, ret kararının doğru verilmesini sağlar.

Adım Adım Yol Haritası

Bu sıranın en kritik halkası dördüncü adımdır. Yabancı kararın tanınması tamamlanmadan atılan adımlar, sonradan geçersiz sayılabilir ve süreç başa dönebilir. Süreçle ilgili hukuki destek için 0554 648 37 15 numaralı hattımızdan avukatlarımıza ulaşabilirsiniz.

Kontrol Listesi

Sık Yapılan Hatalar

Birincisi, yurt dışındaki malın yalnızca bulunduğu ülkede vergilendirileceği varsayımıdır. Kanun m.1 açıkça, verginin Türk tabiiyetinde bulunan şahısların ecnebi memleketlerde iktisap edecekleri mallara da şamil olduğunu belirtir. İkincisi, beyanname süresinin her hâlde dört ay sanılmasıdır; oysa süre ölümün ve mükellefin bulunduğu yere göre dört, altı veya sekiz aydır.

Üçüncüsü, yabancı memlekette ödenen veraset vergisinin belgelenmemesidir; indirim tevsik şartına bağlanmıştır ve belgesiz indirim kabul edilmez. Dördüncüsü, yurt dışındaki mahkeme kararlarının Türkiye’de doğrudan kullanılabileceği sanılmasıdır; tanıma ve gerekiyorsa tenfiz zorunludur.

Beşincisi, terekedeki hakların ve alacakların beyan dışı bırakılmasıdır; mal tabiri mameleke girebilen sair bütün hakları ve alacakları kapsar. Altıncısı, borçların envantere alınmamasıdır; borçlar matrahtan indirilebilir ve gösterilmediğinde bu imkân kullanılamaz.

Yedincisi, terekedeki taşınmazı satarak vergiyi ödemeyi planlamaktır; oysa intikali yapılan gayrimenkule isabet eden vergi tamamen ödenmedikçe devir ve ferağ yapılamaz. Sekizincisi, paranın belgesiz getirilmesidir; miras iddiası belge zinciriyle desteklenmediğinde kaynak izahı tamamlanmış sayılmaz.

Dokuzuncusu, fonun yurt dışında bırakılması hâlinde getirisinin beyan edilmemesidir; veraset vergisinin ödenmiş olması gelir vergisi yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Onuncusu, belgelerin dağınık bırakılması ve yıllar sonra sorulduğunda bulunamamasıdır. Bu tür bir sorunun yaşanma ihtimali hesaba yüksek tutarlı giriş rehberinde gösterilmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yurt dışından kalan miras Türkiye’de vergiye tabi mi?

Tabidir. 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu m.1, Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetinde bulunan şahıslara ait mallar ile Türkiye’de bulunan malların veraset yoluyla veya ivazsız intikalini vergiye tabi tutar ve ardından şunu ekler: bu vergi, Türk tabiiyetinde bulunan şahısların ecnebi memleketlerde aynı yollardan iktisap edecekleri mallara da şamildir. Yani Türk vatandaşının yurt dışında edindiği miras da kapsamdadır.

Hangi durumda vergi doğmaz?

Kanun m.1’in son cümlesi bir istisna öngörür: Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetindeki bir şahsın Türkiye hudutları dışında bulunan malını veraset yoluyla veya sair suretle ivazsız bir tarzda iktisap eden ve Türkiye’de ikametgâhı olmayan ecnebi şahıs bu vergi ile mükellef tutulmaz. Yani hem yabancı olmak hem de Türkiye’de ikametgâhı bulunmamak birlikte aranır.

Mal kavramına neler girer?

Kanun m.2, mal tabirini geniş tanımlar: mülkiyete konu olabilen menkul ve gayrimenkul şeylerle mameleke girebilen sair bütün haklar ve alacaklar. Dolayısıyla yurt dışındaki taşınmaz, banka hesabı, menkul kıymet, şirket payı ve alacaklar bu kapsamdadır.

Veraset ve ivazsız intikal ne demek?

Kanun m.2 uyarınca veraset tabiri; miras, vasiyet ve miras mukavelesi gibi ölüme bağlı tasarrufları ifade eder. İvazsız intikal tabiri ise hibe yoluyla veya herhangi bir tarzda olan ivazsız iktisapları kapsar; maddi ve manevi bir zarar mukabili verilen tazminatlar ivazsız sayılmaz.

Beyanname ne zaman verilir?

Kanun m.9 duruma göre farklı süreler öngörür. Ölüm yabancı bir memlekette meydana gelmişse: mükellefler Türkiye’de ise ölüm tarihini takip eden altı ay içinde, mükellefler müteveffanın bulunduğu memlekette ise dört ay içinde, mükellefler müteveffanın bulunduğu yerin dışında başka bir yabancı memlekette ise sekiz ay içinde verilir.

Ölüm Türkiye’de olmuşsa süre nedir?

Ölüm Türkiye’de meydana gelmişse, mükelleflerin Türkiye’de bulunmaları hâlinde ölüm tarihini takip eden dört ay içinde, mükelleflerin yabancı bir memlekette bulunmaları hâlinde ise altı ay içinde beyanname verilir.

Gaiplik hâlinde süre işler mi?

İşler. Kanun m.9 uyarınca gaiplik hâlinde beyanname, gaiplik kararının ölüm siciline kaydolunduğu tarihi takip eden bir ay içinde verilir. Veraset dışındaki intikallerde ise süre, malların hukuken iktisap edildiği tarihi takip eden bir aydır.

Yurt dışında ödediğim veraset vergisi dikkate alınır mı?

Alınır. Kanun m.12, matrahın tespitinde indirilecek borç ve masrafları sayarken, Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetinde olan şahıslara ait mallardan yabancı memleketlerde bulunanlara taalluk eden borçlar ile yabancı memleketlerde bu mallar dolayısıyla alınan veraset ve intikal vergilerini de sayar; bunun için tevsik edilmesi, yani belgelenmesi şarttır.

Vergi nasıl tarh edilir ve ne zaman ödenir?

Kanun m.14 uyarınca vergi, mükellef tarafından verilen beyanname üzerine tarh olunur. Ödeme ise tahakkukundan itibaren üç yılda ve her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere iki eşit taksitte yapılır.

Hangi hukuk uygulanır?

Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun, mirasın ölenin millî hukukuna tabi olduğunu belirtir. Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında ise Türk hukuku uygulanır. Mirasın açılmasına, iktisabına ve taksimine ilişkin hükümler ise terekenin bulunduğu ülke hukukuna tabidir.

Yabancı mahkemeden alınan mirasçılık belgesi Türkiye’de geçerli mi?

Yabancı bir mahkeme kararının Türkiye’de kendiliğinden hüküm doğurması mümkün değildir. Kararın Türkiye’de kesin delil veya kesin hüküm olarak kullanılabilmesi için tanınması, icrası gerekiyorsa tenfiz edilmesi gerekir. Bu nedenle yurt dışında alınmış belgelerle doğrudan işlem yapılmaya çalışılması çoğu zaman sonuçsuz kalır.

Miras parası Türkiye’ye gelirken banka ne sorar?

Banka, işlemin ekonomik amacını ve fonun kaynağını sorgular. Miras iddiası tek başına yeterli değildir; ölüm belgesi, mirasçılık belgesi, terekeye ilişkin kayıtlar, tereke paylaşımına dair karar veya sözleşme ve gönderen kişi ya da kurumun tereke ile bağını gösteren belgeler istenir.

Miras yurt dışındaki hesapta kalırsa sorun olur mu?

Hesabın varlığı tek başına sorun değildir; Türkiye’de yerleşik kişilerin yurt dışında hesap tutması kambiyo mevzuatı bakımından serbesttir. Sorun, hesaptan elde edilen gelirin beyan edilmemesinden ve otomatik bilgi değişimi yoluyla idarenin hesabı öğrenmesinden doğar.

Miras kaldığını idare öğrenir mi?

Öğrenebilir. Hesabın bulunduğu ülke Türkiye ile otomatik bilgi değişimi yapıyorsa ve kişi Türkiye’de vergi mukimiyse, hesap bakiyesi ile faiz ve temettü gibi gelirlerin brüt tutarı Gelir İdaresi Başkanlığına gönderilir. Bu nedenle beyan edilmemiş bir yurt dışı mirasın uzun süre görünmez kalması beklenmemelidir.