Otomatik Bilgi Değişimi (CRS) ve FATCA 2026: Yurt Dışındaki Hesabım Türkiye’ye Bildiriliyor mu? — Çok Taraflı Yetkili Makam Anlaşması ve 1965 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, Bildirilen ve Bildirilmeyen Bilgiler, Kontrol Eden Kişi, Eylül Takvimi ve MASAK Kesişimi

Yurt dışındaki bir banka hesabının Türkiye’ye bildirilip bildirilmediği, son yılların en çok sorulan sorularından biridir. Cevap, hesabın bulunduğu ülkenin Türkiye ile otomatik bilgi değişimi yapıp yapmadığına ve kişinin hangi ülkede vergi mukimi olduğuna bağlıdır. Sistemin hukuki zinciri bellidir: Vergi Konularında Karşılıklı İdari Yardımlaşma Sözleşmesi’ne dayalı olarak hazırlanan Finansal Hesap Bilgilerinin Otomatik Değişimine İlişkin Çok Taraflı Yetkili Makam Anlaşması Türkiye tarafından 21 Nisan 2017’de imzalanmış, 1965 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile onaylanarak 31 Aralık 2019 tarihli 5. mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Yetkili makam Gelir İdaresi Başkanlığıdır. Sistem hesap bakiyesini ve belirli gelir kalemlerini bildirir; bakiyenin kaynağını, taşınmazları ve araçları bildirmez. Bu rehber mekanizmayı, bildirilen ve bildirilmeyen bilgileri, takvimi, kurum hesapları ile kontrol eden kişi kavramını, FATCA ayrımını, finansal kuruluşların durum tespiti yükümlülüklerini ve bildirimin MASAK ile kesişimini anlatır.

Sistemin Hukuki Zinciri

Otomatik bilgi değişimi, tek bir kanuna değil bir anlaşmalar zincirine dayanır. Zincirin başında Vergi Konularında Karşılıklı İdari Yardımlaşma Sözleşmesi yer alır; bu Sözleşme, taraf ülkeler arasında vergi konularında bilgi değişimi ve idari yardımlaşmanın genel çerçevesini kurar. Sözleşmeye dayalı olarak hazırlanan ikinci metin, Finansal Hesap Bilgilerinin Otomatik Değişimine İlişkin Çok Taraflı Yetkili Makam Anlaşması’dır.

Türkiye bu Anlaşmayı 21 Nisan 2017 tarihinde imzalamış ve 31 Aralık 2019 tarihinde onaylamıştır. Onay, 1965 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yapılmış ve Karar 31 Aralık 2019 tarihli 5. mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Anlaşmaya taraf ülke sayısı zaman içinde artmış; kaynaklarda yüzün üzerinde ülkenin taraf olduğu belirtilmektedir.

Zincirin dördüncü basamağı uygulamada en çok gözden kaçan halkadır. Anlaşmaya taraf olmak, her ülkeyle otomatik bilgi değişimi yapılacağı anlamına gelmez; karşılıklılık bildirimleri ve ülke listeleri, hangi ülkeye bilgi gönderileceğini ve hangi ülkeden bilgi alınacağını ayrıca belirler. Listeler dönemsel olarak güncellendiği için, somut bir ülke bakımından durumun güncel listeden kontrol edilmesi gerekir.

Nasıl İşliyor: Mukimlik Esası

Sistemin çalışma mantığı basittir. İmzacı ülkeler, karşılıklılık temelinde, ilgili ülkelerin mukimlerine ait finansal hesap bilgilerini finansal kuruluşlardan toplar ve ayrı bir talep gerekmeksizin, yani otomatik olarak her yıl ilgili ülkeyle paylaşır. Türkiye, kendi ülkesindeki finansal kuruluşlardan topladığı ve diğer ülke mukimlerine ait olan hesap bilgilerini o ülkelere gönderir; karşılığında Türkiye’de yerleşiklerin o ülkelerdeki hesaplarına ilişkin bilgileri alır.

Belirleyici ölçüt vatandaşlık değil, vergi mukimliğidir. Türk vatandaşı olmakla birlikte başka bir ülkede vergi mukimi olan kişinin Türkiye’deki hesabı, mukim olduğu ülkeye bildirilir. Tersine, yabancı uyruklu olmakla birlikte Türkiye’de vergi mukimi olan kişinin yurt dışındaki hesabı Türkiye’ye bildirilir. Bu ayrım, gurbetçiler ve çifte mukimlik ihtimali bulunanlar bakımından özel önem taşır.

Kapsama giren bir ülkeye yalnızca o ülke mukimlerinin bilgisi gönderilir. Rehberlerde verilen örnekte, yurt dışında kurulu bir şirketin yurt dışında yerleşik sahibinin Türkiye’deki bankada şirket adına açtığı hesabın bilgileri, hesabın açılış tarihi ve bakiyesine bağlı olarak ilgili ülkeyle paylaşılabilir. Bu, sistemin yalnızca gerçek kişi hesaplarıyla sınırlı olmadığını gösterir.

Hangi Bilgiler Bildiriliyor?

Bildirime tabi bilgiler Anlaşmanın ilgili maddesinde sayılmıştır ve kapsamı bellidir. Bu listenin bilinmesi, hem gereksiz kaygıyı hem de yanlış güven duygusunu ortadan kaldırır.

Listenin dışında kalanlar da en az kapsam kadar önemlidir. Hesap bakiyelerinin kaynağına dair bilgiler otomatik bilgi değişimi kapsamında değildir; bakiyenin emekli maaşından mı, kira gelirinden mi yoksa bir satıştan mı geldiği sistem tarafından bildirilmez, yalnızca bakiyeye bakılır. Aynı şekilde taşınmaz ve araç gibi varlıklara ilişkin bilgiler de kapsam dışındadır.

Takvim: 31 Aralık ve Eylül Sonu

Bilgi değişiminin takvimi iki tarih üzerine kuruludur. Bilgiler, hesabın 31 Aralık tarihindeki durumuna göre toplanır. İki ülke arasındaki değişim ise, toplanan bu bilgilere ilişkin olarak bir sonraki yılın Eylül ayının sonuna kadar yapılabilmektedir.

Bu takvimin pratik sonucu, bir takvim yılına ilişkin bilginin ertesi yılın sonbaharında karşı ülkenin idaresine ulaşmasıdır. Dolayısıyla bir hesap hakkında idarenin bilgi sahibi olması ile hesabın açık bulunduğu dönem arasında belirli bir gecikme vardır. Bu gecikme, beyan yükümlülüğü bulunan kişiler bakımından kendiliğinden düzeltme için bir zaman aralığı doğurur.

Kendiliğinden düzeltmenin hukuki karşılığı pişmanlıktır. İdarenin tespitinden önce mükellefin kendiliğinden başvurup beyanını düzeltmesi hâlinde vergi ziyaı cezası kesilmez, yalnızca gecikme faizi ödenir. Bilgi değişimi takviminin bilinmesi, bu imkânın zamanında kullanılması bakımından doğrudan değer taşır. Pişmanlık ve izaha davet kurumlarının işleyişi MASAK incelemesinin vergi incelemesine dönüşmesi rehberinde ele alınmıştır.

Kurum Hesapları ve Kontrol Eden Kişi

Sistemin en özgün yanı, şirket perdesinin arkasına bakabilmesidir. Hesap sahibi bir kurum olduğunda ve bu kurum bildirimi zorunlu kişi niteliğinde olduğunda, en az bir kontrol eden kişiye sahip olduğunun tespit edilmesi hâlinde kurumun adı, adresi ve vergi kimlik numarası ile her bir bildirimi zorunlu kişinin adı, adresi, vergi kimlik numarası, doğum yeri ve tarihi bildirilir.

Kontrol eden kişi kavramı, aklamayla mücadele mevzuatındaki gerçek faydalanıcı kavramıyla aynı mantığa dayanır. Her iki düzen de, hesabın kayden sahibi olan tüzel kişiyle yetinmeyip nihai olarak kontrolü elinde bulunduran gerçek kişiye ulaşmayı amaçlar. Bu nedenle bir yapının vergi tarafında kontrol eden kişisi ile MASAK tarafında gerçek faydalanıcısı çoğu zaman aynı kişidir.

Pasif gelirli yapılar bakımından ayrı bir kural işler. Hesap sahibi şirketin gelirlerinin ağırlıklı olarak faiz ve kâr payı gibi pasif gelirlerden oluşması ve yabancı ülke mukiminin şirket ortaklığındaki payının belirli oranı aşması hâlinde, bu şirketin hesap bilgileri otomatik bilgi değişimi kapsamına girebilir. Faaliyeti bulunmayan, yalnızca varlık tutmak için kurulmuş yapılar tam olarak bu tanıma girer.

FATCA: ABD ile Ayrı Rejim

Amerika Birleşik Devletleri, çok taraflı sisteme dâhil olmak yerine kendi ikili rejimini kurmuştur. Türkiye bu kapsamda 29 Temmuz 2015 tarihinde Genişletilmiş Bilgi Değişimi Yoluyla Vergi Uyumunun Artırılması Anlaşması’nı imzalamış ve anlaşma 5 Ekim 2016 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

FATCA’nın en belirgin farkı, ölçütün yalnızca mukimlik olmamasıdır. Amerika Birleşik Devletleri vatandaşlık esaslı vergilendirme uyguladığı için, bu ülkenin vatandaşı olan kişiler nerede yaşarlarsa yaşasınlar rejimin kapsamına girebilir. Çifte vatandaşlığı bulunan kişiler bakımından bu ayrım özel önem taşır; Türkiye’de yaşayan ve Türkiye’de mukim olan bir kişi, aynı zamanda bu kapsamda bildirime tabi olabilir.

Uygulamada finansal kuruluşlar, hesap açılışında bu duruma ilişkin beyan formu ister. Beyanın gerçeğe aykırı doldurulması, hem kuruluş nezdinde sorun doğurur hem de sonradan tespit hâlinde kişinin durumunu ağırlaştırır. Doğru beyan, bildirimin yapılmasını engellemez ancak kişinin iyiniyetini ortaya koyar.

Finansal Kuruluşların Durum Tespiti Yükümlülükleri

Sistem, idarelerin değil finansal kuruluşların yaptığı çalışmayla işler. Kuruluşlar, mevcut ve yeni hesapları tarayarak bildirime tabi olanları tespit eder; hesap sahibinin mukimlik durumunu belirler, gerekli hâllerde beyan formu ister ve tespit edilen bilgileri yetkili makama iletir. Bu çalışma, aklamayla mücadele mevzuatındaki müşterini tanı süreçleriyle iç içedir.

İki düzen arasındaki en somut kesişim, kimlik ve adres bilgilerinin doğruluğudur. Tedbirler Yönetmeliği uyarınca sürekli iş ilişkisi tesisinde beyan edilen adresin doğruluğu teyit edilir; aynı bilgiler bildirimde de kullanılır. Bu nedenle bankaların dönem dönem müşterilerinden adres ve mukimlik bilgilerini güncellemelerini istemesi, keyfî bir talep değil, iki ayrı yükümlülüğün gereğidir.

Kişi bakımından pratik sonuç şudur: bankanın istediği formların doldurulmaması ya da eksik doldurulması, hesabın kısıtlanmasına kadar gidebilir. Kimlik tespiti ve teyit usulünün ayrıntısı kimlik tespiti ve müşterini tanı ilkesi rehberinde gösterilmiştir.

MASAK ile Kesişim

Otomatik bilgi değişimi bir vergi mekanizmasıdır; doğrudan bir aklama soruşturması başlatmaz. Ancak iki düzen aynı veriyi farklı amaçlarla kullandığı için pratikte kesişirler. Bildirim yoluyla öğrenilen bir yurt dışı bakiyesi, kişinin Türkiye’deki beyanlarıyla ve bilinen gelir profiliyle bağdaşmadığında, önce vergi incelemesi, incelemede kaynağın açıklanamaması hâlinde ise aklama tartışması gündeme gelebilir.

Ters yönde de bir kesişim vardır. Yurt dışındaki bir hesaptan Türkiye’ye yapılan transfer, yükümlü banka bakımından işlemin ekonomik amacının sorgulanmasını gerektirir. Gönderenle ilişkinin ve transferin sebebinin belgelenmesi beklenir; bu sürecin işleyişi yurt dışından gelen para ve MASAK incelemesi rehberinde anlatılmıştır.

Üçüncü kesişim gerçek faydalanıcı düzeyindedir. Vergi tarafında kontrol eden kişi olarak bildirilen kişi ile MASAK tarafında gerçek faydalanıcı olarak tespit edilen kişinin farklı olması, yapının açıklanması gereken bir yönü bulunduğunu gösterir. Bu tutarsızlık, her iki tarafta da ayrı ayrı sorgulanır.

Bildirim Geldi: İzlenecek Yol

Dördüncü adım özellikle önemlidir. Bilgi değişimi anlaşması bulunan her ülkeyle Türkiye arasında çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması bulunmayabilir; bu, aynı gelirin iki kez vergilendirilmesi riskini doğurur. Beyan ve mahsup boyutunun ayrıntısı uluslararası bilgi değişimi ve yurt dışı varlıkların beyanı rehberinde ele alınmıştır. Süreçle ilgili hukuki destek için 0554 648 37 15 numaralı hattımızdan avukatlarımıza ulaşabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

Birincisi, vatandaşlık ile mukimliğin karıştırılmasıdır; sistem kural olarak mukimlik esasına göre işler, FATCA ise vatandaşlık ölçütünü de kullanır. İkincisi, hesabın kapatılmasının bildirimi engelleyeceği sanılmasıdır; dönem içinde kapanan hesaplar da kapanış bilgisiyle birlikte bildirilir. Üçüncüsü, sistemin bakiyenin kaynağını gördüğü inancıdır; kaynak kapsam dışıdır ve ancak ayrı bir araştırmayla gündeme gelir.

Dördüncüsü, taşınmaz ve araçların da bildirildiği inancıdır; bu varlıklar kapsam dışındadır. Beşincisi, bankanın istediği mukimlik ve adres formlarının önemsenmemesi ya da gerçeğe aykırı doldurulmasıdır. Altıncısı, şirket üzerinden tutulan varlıkların görünmez olduğu inancıdır; kontrol eden kişi ve pasif gelir kuralları tam olarak bu yapıyı hedefler.

Yedincisi, bilgi değişimi takviminin bilinmemesi ve pişmanlık imkânının kaçırılmasıdır. Sekizincisi, bakiyenin kaynağına ilişkin belgelerin yıllar sonra toplanmaya çalışılmasıdır; yurt dışındaki bir satış ya da miras işlemine ilişkin belgeler, zaman geçtikçe temin edilemez hâle gelir. Hangi belgenin hangi iddiayı karşıladığı paranın kaynağını ispat rehberinde tablolanmıştır.

Gurbetçiler ve Çifte Mukimlik

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları bakımından sistemin işleyişi çoğu zaman yanlış anlaşılır. Almanya’da yaşayan ve orada vergi mukimi olan bir kişi, Türkiye’de bir banka hesabı açtığında bu hesabın bilgileri Türkiye tarafından Almanya’ya gönderilir; Türkiye’ye değil. Çünkü bilgi, kişinin mukim olduğu ülkeye gider. Türkiye bu kişiden bilgi almaz, bilgi verir.

Tersine, yurt dışındaki çalışma hayatını bitirip Türkiye’ye yerleşen ve burada vergi mukimi hâline gelen bir kişinin yurt dışında kalan hesapları artık Türkiye’ye bildirilir. Mukimliğin değiştiği yıl, bu geçişin yaşandığı kritik dönemdir ve her iki ülkenin iç mevzuatındaki mukimlik ölçütlerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Çifte mukimlik hâlinde çözüm, varsa çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasındaki mukimlik belirleme kurallarıdır. Bu kurallar sırasıyla daimî konut, hayati menfaat merkezi, mutat oturma yeri ve vatandaşlık ölçütlerine bakar. Mukimliğin hangi ülkede kabul edileceği yalnızca vergiyi değil, bilgi değişiminin yönünü de belirler.

Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, kişinin bankaya bildirdiği mukimlik bilgisi ile fiilî durumun ayrışmasıdır. Yıllar önce verilmiş bir adres beyanı güncellenmediğinde, bilgi yanlış ülkeye gidebilir ya da hiç gitmeyebilir. Bu, sonradan düzeltilmesi güç bir tutarsızlık yaratır ve kişinin iyiniyetinin tartışılmasına yol açar.

Yurt Dışı Hesabın Türkiye Hukukundaki Yeri

Türkiye’de yerleşik kişilerin yurt dışında hesap açması ve döviz bulundurması, kambiyo mevzuatı bakımından kural olarak serbesttir. Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar sistemi, dövizin serbestçe edinilmesi ve bulundurulması esası üzerine kuruludur. Dolayısıyla yurt dışında hesap sahibi olmak başlı başına bir aykırılık oluşturmaz.

Bu tablonun gösterdiği şudur: yurt dışı hesabın kendisi değil, ondan doğan gelirin beyan edilip edilmemesi ve bakiyenin kaynağının açıklanabilir olup olmaması sorun doğurur. Hesabı gizlemeye çalışmak, serbest olan bir işlemi riskli hâle getirir; çünkü bilgi zaten paylaşılmaktadır ve gizleme çabası iyiniyet tartışmasını başlatır.

Nakdin Türkiye’ye getirilmesi hâlinde ise ayrı bir katman devreye girer. Banka kanalıyla yapılan transferlerde işlem kayıt üretir ve yükümlü banka amacını sorgular; yolcu beraberinde taşımada ise beyan eşikleri ve nakit beyan formu düzeni işler. Bu düzenin ayrıntısı yurt dışına nakit para çıkarma ve gümrükte beyan rehberinde gösterilmiştir.

Hangi Kuruluşlar Bildirim Yapar, Hangi Hesaplar Kapsam Dışıdır?

Bildirim yükümlülüğü, sistemin finansal kuruluş olarak tanımladığı kuruluşlara aittir. Bunlar başlıca mevduat kuruluşları, saklama kuruluşları, yatırım kuruluşları ve belirli sigorta şirketleridir. Bir kuruluşun bu tanıma girip girmediği, faaliyetinin niteliğine göre belirlenir; ticari unvanı ya da bulunduğu ülke tek başına belirleyici değildir.

Hesap türleri bakımından da ayrım yapılır. Mevduat hesapları, saklama hesapları, ortaklık ve borç ilişkisi payları ile nakdi değer sigorta sözleşmeleri ve düzenli ödeme sözleşmeleri kapsama girer. Buna karşılık belirli emeklilik hesapları ve vergi avantajlı bazı ürünler, düşük risk taşıdıkları gerekçesiyle kapsam dışında tutulabilir. Kapsam dışı hesap kategorileri ülkeden ülkeye farklılık gösterebildiği için, somut ürün bakımından ilgili ülkenin uygulamasına bakılması gerekir.

Uygulamada en çok merak edilen konu, hareketsiz ve düşük bakiyeli hesaplardır. Rehberlerde, hesap sahibi tarafından belirli bir süre boyunca para yatırma ve çekme gibi işlem yapılmamış olması gibi ölçütlerle tanımlanan hareketsiz hesaplara ilişkin özel değerlendirmeler yer alır. Ancak hareketsizlik, hesabın kendiliğinden kapsam dışı kalacağı anlamına gelmez; ölçütlerin somut olayda sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

Yeni hesap ile mevcut hesap ayrımı da önemlidir. Yeni hesap açılışlarında mukimlik beyanı doğrudan alınırken, mevcut hesaplarda kuruluşlar kayıtlarındaki göstergeleri tarayarak mukimlik tespiti yapar. Adres, telefon, düzenli transfer talimatı ve vekâlet kayıtları bu göstergeler arasındadır. Bu nedenle yurt dışında bir adresle kayıtlı olmak, tek başına bildirime yol açabilecek bir gösterge oluşturur.

Talebe Dayalı Bilgi Değişimi ve Diğer İş Birliği Yolları

Otomatik bilgi değişimi, uluslararası vergi iş birliğinin tek biçimi değildir. Vergi Konularında Karşılıklı İdari Yardımlaşma Sözleşmesi, otomatik değişimin yanında talebe dayalı bilgi değişimini, kendiliğinden bilgi değişimini, eş zamanlı vergi incelemelerini ve tahsilatta yardımlaşmayı da düzenler. Bu araçların varlığı, otomatik değişimin kapsamı dışında kalan bilgilerin hiçbir şekilde elde edilemeyeceği anlamına gelmez.

Talebe dayalı bilgi değişimi, somut bir dosya bakımından belirli bir bilginin karşı ülkeden istenmesidir. Otomatik sistemin kapsamına girmeyen taşınmaz kayıtları, şirket ortaklık yapıları ya da bir hesabın hareket dökümü bu yolla istenebilir. Talebin karşılanması, iki ülke arasındaki anlaşma hükümlerine ve talebin öngörülebilir ilgi ölçütünü karşılamasına bağlıdır.

Kendiliğinden bilgi değişimi ise, bir ülkenin kendi incelemeleri sırasında ulaştığı ve diğer ülkeyi ilgilendirdiğini değerlendirdiği bilgiyi talep beklemeksizin göndermesidir. Uygulamada bu yol, bir ülkede yürütülen soruşturmanın diğer ülkede paralel bir inceleme başlatmasına yol açabilir.

Ceza soruşturmaları bakımından ise ayrı bir zemin işler: cezai konularda uluslararası adli iş birliği. Vergi iş birliği ile adli iş birliği farklı mekanizmalardır ve biri diğerinin yerine geçmez. Bu ayrımın bilinmesi, bir dosyada hangi bilginin hangi yoldan geldiğinin ve nasıl kullanılabileceğinin değerlendirilmesi bakımından önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yurt dışındaki hesabım Türkiye’ye bildiriliyor mu?

Hesabın bulunduğu ülke, Finansal Hesap Bilgilerinin Otomatik Değişimine İlişkin Çok Taraflı Yetkili Makam Anlaşması kapsamında Türkiye ile karşılıklı bilgi değişimi yapan ülkelerden biriyse ve kişi Türkiye’de vergi mukimi ise, hesap bilgileri o ülkenin vergi idaresince toplanıp Gelir İdaresi Başkanlığına gönderilir. Bilgi değişimi mukimlik esasına göre işler; vatandaşlık değil, vergi mukimliği belirleyicidir.

Bu sistemin hukuki dayanağı nedir?

Zincir, Vergi Konularında Karşılıklı İdari Yardımlaşma Sözleşmesi ile başlar. Bu Sözleşmeye dayalı olarak hazırlanan Finansal Hesap Bilgilerinin Otomatik Değişimine İlişkin Çok Taraflı Yetkili Makam Anlaşması’nı Türkiye 21 Nisan 2017 tarihinde imzalamış; Anlaşma, 1965 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile onaylanarak 31 Aralık 2019 tarihli 5. mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

Türkiye’de yetkili makam kimdir?

Türkiye’de otomatik bilgi değişimi için bilgileri toplamaya ve paylaşmaya yetkili makam, Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı Gelir İdaresi Başkanlığıdır. Finansal kuruluşlar bildirime tabi hesapları tespit eder ve bilgileri bu makama iletir.

Hangi bilgiler bildiriliyor?

Hesap sahibinin adı, adresi, mukim olduğu ülke, vergi kimlik numarası, gerçek kişilerde doğum yeri ve tarihi; hesap numarası veya işlevsel eşdeğeri; bildirim yapan finansal kuruluşun unvanı; bildirim döneminin sonundaki hesap bakiyesi veya değeri, hesap dönem içinde kapanmışsa kapanış bilgisi; hesaba ödenen faiz, temettü ve benzeri gelirlerin brüt tutarı. Hesap sahibi kurum ise ve bildirimi zorunlu kişi niteliğindeyse, kontrol eden kişilere ilişkin bilgiler de bildirilir.

Paranın kaynağı da bildiriliyor mu?

Hayır. Otomatik bilgi değişimi hesap bakiyesini ve belirli gelir kalemlerini kapsar; bakiyenin kaynağına ilişkin bilgiler bu kapsamda değildir. Kaynağın maaş mı, kira mı yoksa satış bedeli mi olduğu sistem tarafından bildirilmez; kaynak, ancak idarenin ayrıca yapacağı araştırma ya da inceleme ile gündeme gelir.

Taşınmazlar ve araçlar kapsamda mı?

Hayır. Taşınmaz ve araç gibi varlıklara ilişkin bilgiler otomatik bilgi değişimi kapsamında değildir. Sistem finansal hesaplar üzerine kuruludur. Bu varlıklara ilişkin bilgiler ancak talebe dayalı bilgi değişimi veya diğer iş birliği mekanizmalarıyla elde edilebilir.

Bilgi değişimi hangi tarihe göre ve ne zaman yapılıyor?

İki ülke arasındaki bilgi değişimi, hesabın 31 Aralık tarihindeki durumuna göre toplanan bilgilere ilişkin olarak, bir sonraki yılın Eylül ayının sonuna kadar yapılabilmektedir. Kapsama giren bir ülkeye yalnızca o ülke mukimlerinin bilgisi gönderilir.

Şirket hesapları da bildiriliyor mu?

Kurum hesapları da kapsama girebilir. Hesap sahibi kurumun bildirimi zorunlu kişi niteliğinde olması ve en az bir kontrol eden kişiye sahip olduğunun tespit edilmesi hâlinde, kurumun unvanı, adresi ve vergi kimlik numarası ile her bir bildirimi zorunlu kişinin kimlik bilgileri bildirilir.

Pasif gelirli şirketlerde durum nedir?

Hesap sahibi şirketin gelirlerinin ağırlıklı olarak faiz ve kâr payı gibi pasif gelirlerden oluşması ve yabancı ülke mukiminin şirket ortaklığındaki payının belirli oranı aşması hâlinde, bu şirketin hesap bilgileri otomatik bilgi değişimi kapsamına girebilir. Böylece şirket perdesinin arkasındaki gerçek kişiye ulaşılması amaçlanır.

FATCA ile CRS aynı şey mi?

Hayır. FATCA, Amerika Birleşik Devletleri ile yürütülen ikili bir rejimdir. Türkiye 29 Temmuz 2015 tarihinde Genişletilmiş Bilgi Değişimi Yoluyla Vergi Uyumunun Artırılması Anlaşması’nı imzalamış ve bu anlaşma 5 Ekim 2016 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. CRS ise çok taraflı bir sistemdir ve farklı bir hukuki zincire dayanır.

Hesabı kapatırsam bilgi gitmez mi?

Gider. Bildirim kapsamında, hesabın dönem içinde kapanmış olması hâlinde hesap kapanışına ilişkin bilgi de yer alır. Dolayısıyla dönem içinde kapatılan hesaplar da bildirime konu olur; kapatma, bildirimi engellemez.

Bildirim geldiyse ne yapmalıyım?

Önce hesabın ve içindeki değerlerin Türkiye’deki beyan yükümlülüğü bakımından durumu değerlendirilmelidir. Beyan edilmesi gereken bir gelir varsa, idarenin tespitinden önce pişmanlık hükümlerinden yararlanmak en lehe sonucu verir. Aynı anda, bakiyenin kaynağını gösteren belgelerin bir dosyada toplanması gerekir.