Sermaye piyasası hukuku sözlüğü; 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, Kurul tebliğleri ve uygulamada en sık karşılaşılan kavramların kısa ve doğru tanımlarını sunar.
Nasıl kullanılır: Terimler alfabetik sırayla listelenmiştir. Bir kavramın yanında bağlantı varsa, o konunun ayrıntılı rehberine ulaşabilirsiniz.
Alanın bütünü için Sermaye Piyasası Hukuku Rehberimiz; diğer hukuk dalları için Hukuk Rehberlerimiz.
Konu Haritası
Aradığınız kavramın hangi konu kümesine ait olduğunu bilmiyorsanız, aşağıdaki tablodan başlayabilirsiniz.
| Küme | Kapsadığı kavramlar | Rehberler |
|---|---|---|
| Kamuyu aydınlatma | İçsel bilgi, özel durum açıklaması, KAP bildirimleri | içsel bilgi ve erteleme · KAP takibi |
| Piyasa suçları | Bilgi suistimali, manipülasyon, piyasa bozucu eylemler | bilgi suistimali · piyasa dolandırıcılığı |
| Piyasa tedbirleri | VBTS, işlem sırasının durdurulması, gözetim | VBTS · piyasa gözetimi |
| Aracılık ilişkisi | Çerçeve sözleşme, emir iletimi, yetkisiz işlem | çerçeve sözleşme · yetkisiz işlem |
| Kolektif yatırım | Fonlar, ortaklıklar, nitelikli yatırımcı | borsa yatırım fonları · serbest fonlar |
| Kripto varlıklar | İzin rejimi, saklama, çekim talepleri | kripto varlık rejimi · çekim talebi |
| Yatırımcı hakları | Saklama, kaydî sistem, başvuru yolları | varlıkların korunması · başvuru yolları |
| İdarî yaptırım | Peşin ödeme, iptal davası, yürütmenin durdurulması | peşin ödeme indirimi · iptal davası |
Mevzuat Kısaltmaları
Metinlerde en sık karşılaşacağınız kısaltmalar aşağıdadır.
| Kısaltma | Açılımı | Ayrıntı |
|---|---|---|
| SPKn | 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu | rehber |
| SPK | Sermaye Piyasası Kurulu | rehber |
| KAP | Kamuyu Aydınlatma Platformu | rehber |
| MKK | Merkezi Kayıt Kuruluşu | rehber |
| VBTS | Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi | rehber |
| BYF | Borsa Yatırım Fonu | rehber |
| MKYO | Menkul Kıymet Yatırım Ortaklığı | rehber |
| GYO | Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı | rehber |
| GSYO | Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı | rehber |
| GYF / GSYF | Gayrimenkul ve Girişim Sermayesi Yatırım Fonu | rehber |
| BES | Bireysel Emeklilik Sistemi | rehber |
| HTS | İletişim trafik kayıtları | rehber |
Kavramı buldunuz, şimdi ayrıntısına inin.
Her terimin yanındaki bağlantı, o konunun kapsamlı rehberine götürür. Somut durumunuz için Hukukçular Evi Ankara.
A – Ç
Alt Hesap
Yatırımcı hesabının açılmasıyla birlikte kaydî sistemde otomatik tanımlanan, haciz ve blokaj gibi özel amaçlı kayıt hesaplarıdır. → ayrıntılı rehber
Aracı Kurum
Sermaye piyasası araçlarının alım satımına aracılık eden, SPK’dan yetki belgesi almış yatırım kuruluşudur (SPKn 6362). → ayrıntılı rehber
Aracılık Çerçeve Sözleşmesi
Yatırım kuruluşu ile müşteri arasında, hizmet sunulmadan önce imzalanması zorunlu olan ve tarafların hak ile yükümlülüklerini belirleyen sözleşmedir. → ayrıntılı rehber
Asgari İşlem Birimi
Borsa yatırım fonlarında birincil piyasa işlemlerinin gerçekleştirilebileceği en küçük pay miktarıdır. → ayrıntılı rehber
Ayrılma Hakkı
Önemli nitelikteki işlemlerde, olumsuz oy kullanan pay sahibine paylarını ortaklığa satma imkânı tanıyan haktır. → ayrıntılı rehber
Açığa Satış
Sahip olunmayan sermaye piyasası aracının ödünç alınarak satılması işlemidir. Volatilite bazlı tedbir uygulanan paylarda yasaklanabilir. → ayrıntılı rehber
Bedelli Sermaye Artırımı
Ortakların rüçhan hakkı kullanarak nakit karşılığında yeni pay aldığı sermaye artırım türüdür.
Bedelsiz Sermaye Artırımı
İç kaynakların sermayeye eklenmesiyle ortaklara karşılıksız pay verilen artırım türüdür.
Bilgi Bazlı Piyasa Dolandırıcılığı
Yalan, yanlış veya yanıltıcı bilgi vermek suretiyle fiyatları etkilemeye yönelik eylemlerdir. → ayrıntılı rehber
Bilgi Suistimali
Henüz kamuya açıklanmamış ve açıklandığında fiyatı etkileyebilecek bilgiye dayalı olarak işlem yapılmasıdır. → ayrıntılı rehber
Birincil Piyasa
Borsa yatırım fonlarında katılma payı oluşturma ve geri alım işlemlerinin yetkilendirilmiş katılımcı aracılığıyla yapıldığı alandır. → ayrıntılı rehber
Blokaj
Kaydî sistemde bir kıymetin belirli bir amaçla kullanımının geçici olarak kısıtlanmasıdır. → ayrıntılı rehber
Borsa İstanbul (BIST)
Türkiye’de sermaye piyasası araçlarının işlem gördüğü organize piyasa işletmecisidir.
Borsa Yatırım Fonu (BYF)
Katılma payları borsada işlem gören ve kural olarak bir endeksi takip etmek amacıyla kurulan yatırım fonudur. → ayrıntılı rehber
Brüt Takas
Alım ve satım işlemlerinin aynı gün netleştirilmeden birebir takasa tabi tutulmasıdır; gün içi al-sat yapmayı zorlaştırır. → ayrıntılı rehber
Cüzdan
Kripto varlıkların transfer edilebilmesini ve saklanmasını sağlayan yazılım veya donanım aracıdır. → ayrıntılı rehber
Çağrı (Pay Alım Teklifi)
Yönetim kontrolünü ele geçiren ortağın, diğer pay sahiplerinin paylarını satın almayı teklif etme yükümlülüğüdür (Zorunlu Pay Alım Teklifi Tebliği II-26.1).
D – G
Değer Artış Payı
Bir eşin diğerinin malının edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına katkısı karşılığında talep edebileceği paydır.
Dâhilî Şikâyet Mekanizması
Hizmet sağlayıcıların, müşterilerinin itiraz ve şikâyetlerini etkin şekilde çözmek üzere kurmakla yükümlü olduğu iç başvuru yapısıdır. → ayrıntılı rehber
Emeklilik Yatırım Fonu
Bireysel emeklilik sisteminde katılımcıların katkı paylarının yatırıldığı ve değerlendirildiği fondur. → ayrıntılı rehber
Emir Gerçekleştirme Politikası
Yatırım kuruluşunun müşteri emirlerini hangi esaslara göre yerine getireceğini belirleyen ve kendisini bağlayan metindir. → ayrıntılı rehber
Emir Paketi
Volatilite bazlı tedbir sisteminde uygulanan; piyasa emri girişinin kısıtlandığı, emir iptali ile fiyat kötüleştirmesinin yasaklandığı tedbir grubudur. → ayrıntılı rehber
En İyi Gerçekleştirme
Müşteri emirlerinin fiyat, maliyet, hız ve takas gibi ölçütler gözetilerek en iyi şekilde yerine getirilmesi yükümlülüğüdür. → ayrıntılı rehber
Erişim Engeli
İzinsiz faaliyet gösteren platformların internet sitelerine erişimin idarî kararla engellenmesi tedbiridir. → ayrıntılı rehber
Etkin Pişmanlık
Belirli suçlarda, failin zararı gidermesi hâlinde cezada indirim veya cezasızlık sağlayan kurumdur. → ayrıntılı rehber
Eşler Arası Dijital Pazar Yeri
Müşteriler arasında doğrudan kripto varlık alım, satım ve takasına imkân sağlayan platform yapısıdır. → ayrıntılı rehber
Faaliyette Bulunanlar Listesi
Kripto varlık hizmet sağlayıcılığı faaliyetini sürdüreceğini Kurula beyan eden kuruluşların yer aldığı geçiş dönemi listesidir; izin anlamına gelmez. → ayrıntılı rehber
Fon İçtüzüğü
Fonun işleyiş esaslarını, katılma payı sahiplerinin haklarını ve tarafların yükümlülüklerini düzenleyen metindir. → ayrıntılı rehber
Gayrimenkul Yatırım Fonu (GYF)
Nitelikli yatırımcılara satılmak üzere kurulan ve gayrimenkul ile gayrimenkule dayalı haklara yatırım yapan fondur. → ayrıntılı rehber
Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı (GYO)
Gayrimenkullere ve gayrimenkule dayalı projelere yatırım yapan, payları borsada işlem gören sermaye şirketidir. → ayrıntılı rehber
Girişim Sermayesi Yatırım Fonu (GSYF)
Girişim şirketlerine yatırım yapmak üzere nitelikli yatırımcılara satılan fondur; kaynak taahhüdü yapısı öne çıkar. → ayrıntılı rehber
Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı (GSYO)
Girişim şirketlerine yatırım yapmak amacıyla kurulan, kayıtlı sermaye sistemine tabi ortaklıktır. → ayrıntılı rehber
H – İ
Haciz Hesabı
Haczedilen kıymetlerin aktarılıp blokelenmesi amacıyla kaydî sistemde kullanılan alt hesaptır. → ayrıntılı rehber
Halka Arz
Sermaye piyasası araçlarının satın alınması için halka yapılan çağrı ve bu çağrı sonucundaki satıştır (SPKn m.3). → ayrıntılı rehber
Halka Açık Ortaklık
Payları halka arz edilmiş olan veya halka arz edilmiş sayılan anonim ortaklıktır; pay sahibi sayısı 500’ü aşan ortaklıklar halka arz edilmiş sayılır (SPKn m.16). → ayrıntılı rehber
HTS Kaydı
Kimin kiminle, ne zaman ve ne kadar süre görüştüğünü gösteren iletişim trafik kaydıdır; içeriği kapsamaz. → ayrıntılı rehber
İkincil Piyasa
Sermaye piyasası araçlarının yatırımcılar arasında borsada alınıp satıldığı piyasadır. → ayrıntılı rehber
İletişimin Tespiti
Sinyal ve trafik bilgilerinin değerlendirilmesine yönelik koruma tedbiridir; hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcı kararı gerektirir. → ayrıntılı rehber
İzahname
Halka arzda yatırımcıların bilinçli karar vermesini sağlayacak bilgileri içeren, SPK onayına tabi kamuyu aydınlatma belgesidir (SPKn m.4 vd.). → ayrıntılı rehber
İçsel Bilgi
Sermaye piyasası aracının değerini etkileyebilecek, henüz kamuya açıklanmamış bilgidir; bu bilgiye dayalı işlem ‘bilgi suistimali’ suçunu oluşturur (SPKn m.106). → ayrıntılı rehber
İşlem Bazlı Piyasa Dolandırıcılığı
Alım satım işlemleri yoluyla fiyatlar hakkında yanlış veya yanıltıcı izlenim uyandırılmasıdır. → ayrıntılı rehber
İşlem Sırasının Geçici Durdurulması
Bir payda işlemlerin açıklama beklenmesi veya olağandışı durum nedeniyle geçici olarak durdurulmasıdır. → ayrıntılı rehber
J – M
KAP (Kamuyu Aydınlatma Platformu)
Mevzuat gereği açıklanması gereken bilgilerin elektronik ortamda duyurulduğu resmi platformdur. → ayrıntılı rehber
Katalog Suç
İletişimin tespiti gibi koruma tedbirlerine yalnızca kendileri bakımından başvurulabilen, kanunda sınırlı olarak sayılan suçlardır. → ayrıntılı rehber
Katılma Alacağı
Edinilmiş mallara katılma rejiminde, tasfiye sonucunda eşin talep edebileceği kanunî alacaktır; katkı şartı aranmaz. → ayrıntılı rehber
Katılma Payı
Yatırımcının fon portföyüne ortaklığını ve haklarını gösteren, kaydî olarak izlenen değerdir. → ayrıntılı rehber
Kaydî Sistem
Sermaye piyasası araçlarının fizikî senede bağlanmaksızın elektronik ortamda hak sahipleri bazında izlendiği sistemdir. → ayrıntılı rehber
Kayıtlı Sermaye Sistemi
Yönetim kurulunun, genel kurul kararı olmadan belirlenen tavana kadar sermaye artırabildiği sistemdir (SPKn m.18).
Kitle Fonlaması
Bir projenin veya girişimin ihtiyaç duyduğu fonun, platform aracılığıyla halktan toplanmasıdır. → ayrıntılı rehber
Kredi Hesabı
Kredili alım ve açığa satış işlemlerinde bulunacak kişiler adına aracı kurumun açmak zorunda olduğu özel hesaptır. → ayrıntılı rehber
Kredili İşlem
Sermaye piyasası aracının kredi kullanılarak satın alınmasıdır; özkaynak oranı ve teminat rejimine tabidir. → ayrıntılı rehber
Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcı
Kripto varlıkların alım satımı, takası, transferi ile saklama ve anahtar yönetimi faaliyetlerini yürüten, Kurul iznine tabi kuruluştur. → ayrıntılı rehber
Kurumsal Yönetim İlkeleri
Halka açık ortaklıkların uymakla yükümlü olduğu, SPK’nın II-17.1 Tebliği ile düzenlenen yönetim standartlarıdır.
Lisanslı Depoculuk
Sermaye piyasası boyutuyla ürün senetlerinin (ELÜS) ihracına dayanak oluşturan depoculuk faaliyetidir.
Manipülasyon (Piyasa Dolandırıcılığı)
Fiyatı yapay olarak etkilemeye yönelik işlem ve bilgi bazlı eylemlerdir; SPKn m.107 uyarınca suçtur. → ayrıntılı rehber
Menkul Kıymet Yatırım Ortaklığı (MKYO)
Sermaye piyasası araçlarından oluşan portföyü işletmek üzere kurulan, payları borsada işlem gören ortaklıktır. → ayrıntılı rehber
Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK)
Sermaye piyasası araçlarının kayden izlendiği merkezi saklama kuruluşudur (SPKn m.81). → ayrıntılı rehber
Muacceliyet
Borcun istenebilir hâle gelmesidir; kredili işlemlerde özkaynağın tamamlanmaması gibi hâllerde doğar. → ayrıntılı rehber
Müteselsil Sorumluluk
Birden fazla kişinin, alacaklıya karşı borcun tamamından ayrı ayrı sorumlu olmasıdır. → ayrıntılı rehber
N – R
Net Aktif Değer (NAD)
Fon veya ortaklık portföyündeki varlıkların değerinden borçların düşülmesiyle bulunan değerdir. → ayrıntılı rehber
Nitelikli Yatırımcı
Tebliğlerde belirlenen mali yeterlilik ölçütlerini sağlayan, kendisine özel ihraç yapılabilen yatırımcı kategorisidir. → ayrıntılı rehber
Örtülü Kazanç Aktarımı
Halka açık ortaklık kaynaklarının ilişkili taraflara emsallere aykırı biçimde aktarılmasıdır; SPKn m.21 ile yasaklanmıştır.
Özel Durum Açıklaması
Araçların değerini, fiyatını veya yatırım kararlarını etkileyebilecek bilgilerin kamuya duyurulmasıdır. → ayrıntılı rehber
Özkaynak Oranı
Kredili işlemlerde, işleme konu kıymetlerin cari değerinden kredi tutarı düşülerek bulunan tutarın cari değere oranıdır. → ayrıntılı rehber
Özkaynak Tamamlama Çağrısı
Özkaynak oranı sürdürme düzeyinin altına düştüğünde müşteriye yapılan ve oranın başlangıç düzeyine çekilmesini isteyen bildirimdir. → ayrıntılı rehber
Pay Geri Alımı
Ortaklığın kendi paylarını SPK düzenlemeleri çerçevesinde geri satın almasıdır. → ayrıntılı rehber
Peşin Ödeme İndirimi
İdarî para cezasının belirli süre içinde ödenmesi hâlinde uygulanan indirimdir; dava hakkını ortadan kaldırmaz. → ayrıntılı rehber
Piyasa Bozucu Eylem
Suç oluşturmamakla birlikte piyasanın güven, açıklık ve istikrarını bozan, idarî yaptırıma tabi eylemlerdir. → ayrıntılı rehber
Piyasa Gözetimi
Anormal fiyat ve miktar hareketlerinin sistematik olarak izlenerek incelemeye konu edilmesidir. → ayrıntılı rehber
Portföy Saklayıcısı
Fon varlıklarının saklanmasından ve mevzuata uygunluğun denetiminden sorumlu kuruluştur. → ayrıntılı rehber
Portföy Yönetim Şirketi
Kolektif yatırım kuruluşlarının portföylerini yönetmek üzere SPK’dan faaliyet izni almış anonim ortaklıktır. → ayrıntılı rehber
Profesyonel Müşteri
Yatırım kararlarını değerlendirebilecek bilgi ve tecrübeye sahip olduğu kabul edilen, mevzuattaki ölçütleri karşılayan müşteri sınıfıdır. → ayrıntılı rehber
Rüçhan Hakkı
Mevcut ortağın, sermaye artırımında yeni paylardan payı oranında öncelikle alma hakkıdır.
S – T
Serbest Fon
Katılma payları yalnızca nitelikli yatırımcılara satılan ve portföy sınırlamalarının büyük bölümünden muaf olan fondur. → ayrıntılı rehber
Sicil Numarası
Kaydî sistemde yatırımcıyı tanımlayan ve varlıkların ismen hak sahibi adına izlenmesini sağlayan numaradır. → ayrıntılı rehber
Sinyal Bilgisi
İletişimin içeriğine müdahale niteliğinde olmayan, iletişim sisteminde bırakılan izlerin değerlendirilmesine konu bilgidir. → ayrıntılı rehber
SPK (Sermaye Piyasası Kurulu)
Sermaye piyasalarını düzenleyen ve denetleyen, 6362 sayılı Kanun’la yetkilendirilmiş kamu tüzel kişisidir. → ayrıntılı rehber
SPKn (6362 sayılı Kanun)
Sermaye piyasasının temel kanunu olan 6.12.2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’dur. → ayrıntılı rehber
Sürekli Bilgi
İçsel bilgi niteliğinde olmayan ancak düzenlemeler gereği kamuya açıklanması gereken bilgidir. → ayrıntılı rehber
Sürüm Değeri
Bir malın tasfiye tarihindeki gerçek piyasa değeridir; rayiç değer olarak da anılır.
Sıcak Cüzdan
Kripto varlık transferlerinin hızlı gerçekleştirilebilmesi için çevrimiçi tutulan cüzdandır; büyüklüğü sınırlandırılmıştır. → ayrıntılı rehber
Tahsisli Satış
Sermaye piyasası araçlarının halka arz edilmeksizin belirli kişilere satışıdır.
Takip Farkı
Fon portföyünün yıllık getirisi ile takip edilen endeksin yıllık getirisi arasındaki farktır. → ayrıntılı rehber
Takip Hatası
Fon portföyünün getirisi ile endeks getirisi arasındaki farkın değişkenliğidir; takibin istikrarını ölçer. → ayrıntılı rehber
Tasfiye Beyanında Bulunanlar Listesi
Kripto varlık hizmet sağlayıcılığı faaliyetini sonlandırma yönünde beyanda bulunan kuruluşların listesidir. → ayrıntılı rehber
Tedbir Kararı
Piyasa düzeninin korunması amacıyla işlem koşullarını geçici olarak sınırlandıran idarî karardır. → ayrıntılı rehber
Tek Fiyat Yöntemi
Sürekli işlem yerine, seansın belirli zamanlarında oluşan tek bir fiyatla işlem yapılmasıdır. → ayrıntılı rehber
U – Z
Uygunluk Testi
Müşterinin bilgi ve tecrübesinin, talep ettiği ürün ve hizmete uygun olup olmadığının değerlendirilmesidir. → ayrıntılı rehber
VBTS (Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi)
Aşırı dalgalanmaya karşı önceden tanımlı kriterlere göre otomatik devreye giren, beş seviyeli tedbir sistemidir. → ayrıntılı rehber
Yatırım Danışmanlığı
Müşteriye yönelik kişiye özel yatırım tavsiyesi verilmesi faaliyetidir ve izne tabidir. → ayrıntılı rehber
Yatırım Fonu
Tasarruf sahiplerinden katılma payı karşılığı toplanan paralarla, inançlı mülkiyet esasına göre oluşturulan malvarlığıdır (SPKn m.52).
Yatırım Kuruluşu
Aracı kurumlar ile yatırım hizmeti ve faaliyetinde bulunan bankaları ifade eder (SPKn m.3). → ayrıntılı rehber
Yatırım Ortaklığı
Sermaye piyasası araçları, gayrimenkul veya girişim sermayesi yatırımlarına yönelen halka açık portföy işletmecisi ortaklıktır (GYO, GSYO dahil). → ayrıntılı rehber
Yerindelik Testi
Portföy yöneticiliği ve yatırım danışmanlığında, ürünün müşterinin mali durumu ile hedeflerine uygunluğunun değerlendirilmesidir. → ayrıntılı rehber
Yetkilendirilmiş Katılımcı
Borsa yatırım fonlarında katılma payı oluşturma ve geri alım işlemlerine aracılık eden, kurucuyla sözleşme imzalamış kuruluştur. → ayrıntılı rehber
Yetkisiz İşlem
Müşterinin talimatı veya yetkisi bulunmaksızın hesabında işlem yapılmasıdır. → ayrıntılı rehber
Yönetim Kontrolü
Oy haklarının %50’sinden fazlasına sahip olma veya yönetim kurulu üye çoğunluğunu seçme gücüdür; çağrı yükümlülüğünü tetikler.
Yürütmenin Durdurulması
İdarî işlemin uygulanmasının, iptal davası sonuçlanıncaya kadar mahkeme kararıyla durdurulmasıdır. → ayrıntılı rehber
Zorunlu Pay Alım Teklifi
Yönetim kontrolü değişikliğinde azınlık pay sahiplerini korumak için öngörülen pay satın alma teklifi zorunluluğudur. → ayrıntılı rehber
Sık Karıştırılan Kavram Çiftleri
Aşağıdaki ayrımlar uygulamada en çok hataya yol açan noktalardır.
| Kavram çifti | Ayrım | Ayrıntı |
|---|---|---|
| İçsel bilgi ↔ Sürekli bilgi | İçsel bilgi henüz açıklanmamış ve açıklandığında fiyatı etkileyebilecek bilgidir; sürekli bilgi ise içsel bilgi niteliğinde olmayan, düzenleme gereği açıklanan bilgidir. | rehber |
| Takip farkı ↔ Takip hatası | Biri getiriler arasındaki farkın kendisi, diğeri bu farkın değişkenliğidir. Düşük takip farkı, düşük takip hatası anlamına gelmez. | rehber |
| Uygunluk testi ↔ Yerindelik testi | Uygunluk testi bilgi ve tecrübeyi, yerindelik testi ise ürünün malî durum ve hedeflere uygunluğunu ölçer. | rehber |
| İşlem bazlı ↔ Bilgi bazlı dolandırıcılık | İlki alım satım işlemleriyle, ikincisi yanlış veya yanıltıcı bilgi yayarak fiyatları etkilemeye yöneliktir. | rehber |
| Piyasa bozucu eylem ↔ Piyasa dolandırıcılığı | İlki idarî yaptırıma, ikincisi ceza yaptırımına tabidir; ayrım eylemin ağırlığına göre yapılır. | rehber |
| Listede olmak ↔ İzin almış olmak | Geçiş dönemi listesinde yer almak bir beyan kaydıdır; faaliyet izni ayrı bir idarî işlemdir. | rehber |
| VBTS tedbiri ↔ İşlem sırasının durdurulması | İlki otomatik ve kademeli işlem kısıtı getirir; ikincisi işlemleri tamamen durdurur. | rehber |
| Katılma alacağı ↔ Değer artış payı | Katılma alacağı rejimin kendisinden doğar ve katkı aranmaz; değer artış payı ise katkıya dayanır. | rehber |
| Hukuka uygunluk ↔ İspat gücü | İlki delilin değerlendirme dışı bırakılmasını, ikincisi tek başına yetersizliğini gösterir; ayrı savunma eksenleridir. | rehber |
| Birincil piyasa ↔ İkincil piyasa | Birincil piyasada yetkilendirilmiş katılımcı, ikincil piyasada bireysel yatırımcı işlem yapar. | rehber |
Bu ayrımların pratik değeri büyüktür: Çoğu uyuşmazlıkta tartışma, kavramların birbirine karıştırılmasından doğar.
Somut Sorundan Rehbere
Bir kavram değil de somut bir sorun arıyorsanız, aşağıdaki tablo doğrudan ilgili rehbere yönlendirir.
| Soru | Konu | Rehber |
|---|---|---|
| Param neden gelmiyor? | Çekim taleplerinde süre ve yükümlülükler | incele |
| Hesabımda tanımadığım işlem var | Yetkisiz işlem ve ispat yükü | incele |
| Hisseme tedbir geldi | VBTS seviyeleri ve etkileri | incele |
| Nereye şikâyet edebilirim? | Başvuru mercileri ve süreler | incele |
| Ceza geldi, ne yapmalıyım? | Peşin ödeme, iptal davası, yürütmenin durdurulması | incele |
| Platform lisanslı mı? | Liste ile izin arasındaki fark | incele |
| Varlıklarımı nasıl takip ederim? | Sicil, alt hesap ve sorgulama | incele |
| Fon seçerken neye bakmalıyım? | Gider oranı, takip farkı ve bilgi formu | incele |
Çoğu uyuşmazlık kavram karışıklığından doğar.
Doğru kavramla başlamak, doğru talebi kurmanın ilk adımıdır. Hukukçular Evi Ankara — Av. Fatma Öztürk.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sözlük neyi kapsıyor?
Sermaye piyasası hukukunda en sık karşılaşılan kavramların kısa tanımlarını ve ilgili ayrıntılı rehberlere bağlantılarını içerir.
İçsel bilgi ile sürekli bilgi arasındaki fark nedir?
İçsel bilgi henüz kamuya açıklanmamış ve açıklandığında fiyatı etkileyebilecek bilgidir; sürekli bilgi ise içsel bilgi niteliğinde olmayan ancak düzenlemeler gereği açıklanması gereken bilgidir.
Takip farkı ile takip hatası aynı şey mi?
Hayır. Takip farkı getiriler arasındaki farkın kendisi, takip hatası ise bu farkın değişkenliğidir.
Uygunluk testi ile yerindelik testi nasıl ayrılır?
Uygunluk testi müşterinin bilgi ve tecrübesini ölçer; yerindelik testi ürünün müşterinin malî durumu ve yatırım hedeflerine uygunluğunu değerlendirir.
Piyasa bozucu eylem ile piyasa dolandırıcılığı farkı nedir?
Piyasa bozucu eylemler idarî yaptırıma, piyasa dolandırıcılığı ise ceza yaptırımına tabidir.
Nitelikli yatırımcı kimdir?
Mevzuattaki finansal ve tecrübe ölçütlerini karşılayan, bu nedenle daha karmaşık ürünlere erişebilen yatırımcı sınıfıdır.
Özkaynak oranı nasıl hesaplanır?
İşleme konu kıymetlerin cari piyasa değerinden kredi tutarı düşülür ve sonuç yine cari piyasa değerine bölünür.
Katılma payı ile pay senedi aynı mı?
Hayır. Katılma payı fon portföyüne ortaklığı gösterir; pay senedi ise bir ortaklıktaki payı temsil eder.
Birincil piyasa ile ikincil piyasa farkı nedir?
Birincil piyasada yetkilendirilmiş katılımcı katılma payı oluşturma ve geri alım yapar; ikincil piyasada bireysel yatırımcı borsada alım satım yapar.
VBTS bir ceza mıdır?
Hayır. VBTS bir tedbirdir; muhatabı kişi değil paydır ve önceden tanımlı kriterlere göre otomatik uygulanır.
Listede yer almak lisans anlamına gelir mi?
Hayır. Geçiş dönemi listesinde yer almak bir beyan kaydıdır; faaliyet izni ayrı bir idarî işlemdir.
Sıcak cüzdan nedir?
Kripto varlık transferlerinin hızlı gerçekleştirilebilmesi için çevrimiçi tutulan cüzdandır ve büyüklüğü sınırlandırılmıştır.
Sicil numarası ne işe yarar?
Kaydî sistemde yatırımcıyı tanımlar ve varlıkların hangi kurumda olursa olsun ismen hak sahibi adına izlenmesini sağlar.
Müteselsil sorumluluk ne demek?
Birden fazla kişinin, alacaklıya karşı borcun tamamından ayrı ayrı sorumlu olmasıdır.
Muacceliyet nedir?
Borcun istenebilir hâle gelmesidir; kredili işlemlerde özkaynağın süresinde tamamlanmaması gibi hâllerde doğar.
Katılma alacağı ile değer artış payı farkı nedir?
Katılma alacağı mal rejiminin kendisinden doğar ve katkı aranmaz; değer artış payı ise katkıya dayanır.
HTS kaydı tek başına delil olur mu?
HTS kayıtları destekleyici delil niteliğindedir; tek başına mahkûmiyet kararına esas alınamaz.
Katalog suç ne anlama gelir?
İletişimin tespiti gibi koruma tedbirlerine yalnızca kendileri bakımından başvurulabilen, kanunda sınırlı olarak sayılan suçlardır.


