Yatırım Fonları ve Kolektif Yatırım Kuruluşları 2026: Fon Türleri, İzahname ve Yatırımcı Bilgi Formu, Alım Satım, Portföy Sınırları, Gider Tavanları, Saklayıcı ve Tasfiye — SPKn m.48-56 ve III-52.1 Madde Madde

Yatırım fonları ve yatırım ortaklıkları, Sermaye Piyasası Kanunu’nda “kolektif yatırım kuruluşları” başlığı altında düzenlenir (SPKn m.3/1-m, m.48-56). Bir yatırımcının parası, uzman bir yöneticinin elinde, başka yatırımcıların parasıyla birlikte ortak bir portföyde işletilir; ancak bu portföy yöneticinin malvarlığına karışmaz. Bu rehber, alanın iki temel metnini madde madde okur: Kanunun kolektif yatırım kuruluşlarına ilişkin hükümleri ile yatırım fonlarının işleyişini düzenleyen III-52.1 sayılı Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği. Fon türlerinden izahname ve yatırımcı bilgi formuna, alım satım ve fiyat kurallarından portföy sınırlamalarına, gider tavanlarından saklayıcının sorumluluğuna ve tasfiyeye kadar yatırımcının bilmesi gereken kurallar burada. 2026 yılındaki fon tasfiyeleri nedeniyle sona erme, devir ve tasfiye hükümleri ayrıca ayrıntılı ele alındı.

Kolektif Yatırım Kuruluşu Nedir?

Kanuna göre kolektif yatırım kuruluşları, yatırım fonları ve yatırım ortaklıklarıdır (SPKn m.3/1-m). Her ikisi de sermaye piyasası kurumudur (m.35/1-b) ve aynı amaca hizmet eder: birçok yatırımcının birikimini tek bir profesyonel portföyde toplamak. Farkları hukuki yapılarındadır. Yatırım ortaklığı bir anonim ortaklıktır ve yatırımcı onun pay sahibidir (m.48/1). Yatırım fonu ise tüzel kişiliği olmayan bir malvarlığıdır ve yatırımcı katılma payı sahibidir (m.52/1). Konut finansmanı ve varlık finansmanı fonları da tüzel kişiliği olmayan malvarlıklarıdır (m.58/1); ancak bunlar ayrı bir kurum türü olarak sayılır (m.35/1-e) ve kolektif yatırım kuruluşu tanımına girmez.

Kolektif yatırım kuruluşlarını ilgilendiren önemli bir genel hüküm de örtülü kazanç aktarımı yasağıdır. Kolektif yatırım kuruluşları, ilişkili oldukları kişilerle emsallerine aykırı fiyat veya şartlar içeren işlemler yaparak malvarlıklarını azaltamaz. Aktarım tespit edilirse aktarılan tutarın kanuni faiziyle birlikte iadesi istenir (SPKn m.21/1, 21/4). İlişkili taraf işlemlerinin emsallere uygunluğunu gösteren belgeler en az sekiz yıl saklanır (m.21/3). Ayrıntı için örtülü kazanç aktarımı yasağı rehberine bakılabilir.

Bu tablodaki ayrım, bir uyuşmazlıkta hangi kuralların uygulanacağını belirler. III-52.1, borsa yatırım fonları ile gayrimenkul ve girişim sermayesi yatırım fonlarını kapsamaz (III-52.1 m.1/2); bunlar kendi tebliğlerine tabidir. Ayrıntılar için GYF ve GSYF, borsa yatırım fonu, MKYO, GYO, GSYO ve emeklilik yatırım fonları rehberlerine bakılabilir.

Yatırım Fonunun Hukuki Yapısı

Kanuni tanım dört unsurdan oluşur. Fon, tasarruf sahiplerinden katılma payı karşılığında toplanan para veya varlıklarla kurulur, tasarruf sahipleri hesabına ve inançlı mülkiyet esaslarına göre işletilir, portföy yönetim şirketince fon iç tüzüğüyle kurulur ve tüzel kişiliği yoktur (SPKn m.52/1). Portföy yönetim şirketi fonu katılma payı sahiplerinin haklarını koruyacak şekilde temsil eder ve yönetir. Fon varlıkları üzerinde kendi adına ama fon hesabına, mevzuat ve iç tüzüğe uygun olarak tasarruf eder (m.52/3). Bu, inançlı mülkiyetin kanuni ifadesidir: varlıklar şeklen kurucu tarafından yönetilir, ekonomik sonuçlar katılma payı sahiplerine aittir.

Kurucu ile katılma payı sahipleri arasındaki ilişkiye Kanunda, ilgili mevzuatta ve iç tüzükte hüküm bulunmayan hâllerde vekâlet sözleşmesine ilişkin TBK m.502-514 kıyasen uygulanır (SPKn m.52/4; III-52.1 m.9/3). Bu atıf, kurucuyu özen ve sadakat borcu altına sokar. Portföy yönetim şirketleri yönettikleri fonların ve katılma payı sahiplerinin çıkarlarını gözetmekle yükümlüdür (SPKn m.55/6). Fon malvarlığı, fonun yatırım yapabileceği varlıklar konusunda bilgili ve sermaye piyasasında en az beş yıllık tecrübesi olan portföy yöneticileri tarafından, yatırımcı lehine yönetilir (III-52.1 m.5/2). Dışarıdan portföy yönetimi hizmeti alınması kurucunun sorumluluğunu kaldırmaz (m.9/2). Fon tüzel kişi olmasa da tapu ve ticaret sicili işlemleriyle sınırlı olarak tüzel kişiliği haiz sayılır (SPKn m.52/5). Kurucu şirketin işleyişi için portföy yönetim şirketinin yükümlülükleri, kuruluş şartları için portföy yönetim şirketi kurma şartları ve 2027 sermaye şartı rehberlerine bakılabilir.

Fon portföyündeki payların oyu: Yatırım fonları genel kurullarda kurucu tarafından temsil olunur (II-30.1 m.8/1); tasfiye hâlindeki fonlarda durum tasfiye hâlindeki fonun elindeki paylarda genel kurulda oy hakkı yazımızda ele alındı.

Şemsiye Fon ve Fon Türleri

Yatırım fonlarının şemsiye fon şeklinde kurulması zorunludur (III-52.1 m.10/1). Şemsiye fon, katılma payları tek bir iç tüzük kapsamında ihraç edilen tüm fonları kapsar. Her katılma payı ihracı için ayrı izahname ve yatırımcı bilgi formu düzenlenerek şemsiyeye bağlı fonlar oluşturulur (m.4/1, 4/3). Her bir fonun varlık ve yükümlülükleri birbirinden ayrıdır; aynı şemsiye altındaki bir fonun zararı diğerine yansıtılamaz (m.4/3-a). Ancak şemsiye fon tasfiye edilir veya devredilirse bağlı fonlar da tasfiye edilir veya devredilir (m.4/3-c).

Bu türlere bağlı özel nitelendirmeler de vardır. Portföy değerinin en az yüzde 80’i devamlı olarak BİAŞ’ta işlem gören ihraççı paylarından (MKYO payları hariç) oluşan hisse senedi fonları ve serbest fonlar “hisse senedi yoğun fon” sayılır. Bu şart bir gün sağlanmazsa, o günlere ilişkin yükümlülüklerden kurucu ve portföy saklayıcısı müteselsilen sorumludur (m.6/2). Unvan kuralları da yatırımcıyı korur. Fon unvanı yatırım stratejisine uygun olmalı ve yanıltıcı olmamalıdır (m.7/1). Yabancı araçlara en az yüzde 80 yatırım yapan fonların unvanında “Yabancı”, endeks fonlarında “Endeks”, iştirak araçlarından oluşan fonlarda “İştirak” ibaresi zorunludur (m.7/3, 7/5, 7/6). Borçlanma araçları fonlarında “kısa”, “orta” ve “uzun vadeli” ifadeleri portföyün aylık ağırlıklı ortalama vadesine bağlıdır: 25-90 gün kısa, 91-730 gün orta, 730 günden fazlası uzun vadelidir (m.20/1). Para piyasası fonlarına özgü kurallar para piyasası fonu tasfiyesi, serbest fonlar ise serbest fonlar ve III-52.1 m.25 rehberlerinde anlatıldı.

Kuruluş ve Belgeler: İç Tüzük, İzahname ve Yatırımcı Bilgi Formu

Fonun kuruluş izni için kurucunun yetkili bir portföy saklayıcısıyla anlaşmış olması ve iç tüzüğün Kurulca onaylanması gerekir; başvurular belgelerin eksiksiz sunulmasından itibaren iki ay içinde karara bağlanır (SPKn m.52/2; III-52.1 m.10/2, 10/4). Onaylanan iç tüzük altı iş günü içinde ticaret siciline tescil ettirilir ve TTSG ile KAP’ta ilan edilir (III-52.1 m.10/5). Şemsiye fona bağlı ilk fonun ihraç başvurusu, iç tüzüğün tescilinden itibaren üç ay içinde yapılmalıdır (m.11/2). Bilgilendirme dokümanları üç belgeden oluşur: şemsiye fon iç tüzüğü, fon izahnamesi ve yatırımcı bilgi formu (m.3/1-c).

Yatırımcı bilgi formu, yatırım kararının asıl belgesidir. Formda fonun tanıtımı, yatırım amacı ve politikası, varsa geçmiş performansı, yönetim ücreti ve toplam gider oranı, risk ve getiri profili ile alım satım esasları yer almak zorundadır (m.12/2). Kurucu, formun iç tüzük ve izahname ile tutarlılığından, doğruluğundan, güncelliğinden ve formdaki yanlış, yanıltıcı veya eksik bilgilerden kaynaklanan zararlardan sorumludur (m.12/1). Bu hüküm, riskleri gerçeğe aykırı biçimde düşük gösterilen bir fonda doğrudan bir tazminat dayanağıdır. İzahnamenin onaylanması ise bilgilerin doğruluğunun Kurulca tekeffülü değildir (m.11/5).

Belgelerde yapılan değişiklikler de denetime bağlıdır. Yatırım kararını etkileyebilecek iç tüzük ve izahname değişiklikleri Kurul onayından sonra bir duyuru metniyle KAP’ta ilan edilir ve yürürlük tarihi en az 10 iş günü sonrası olarak belirlenir (m.13/1-c, 13/2-a). Serbest fonlarda bu süre en az 30 gündür (m.25/8, 25/16). Fonların dönüştürülmesi veya birleştirilmesinde yürürlük tarihi duyurudan itibaren en az 30 gün sonrası olmalıdır (m.30/3). Bu süreler yatırımcıya, değişikliği kabul etmiyorsa fondan çıkma imkânı verir. Fonların finansal raporları ve sorumluluk beyanları fonun finansal raporları rehberinde anlatıldı.

Alım Satım, Fiyat ve Fon Platformu

Katılma paylarının itibari değeri yoktur. Birim pay değeri, fon toplam değerinin pay sayısına bölünmesiyle bulunur ve alım satıma esas fiyattır. Fiyatın günlük hesaplanması ve ilan edilmesi esastır (III-52.1 m.14/1-4). Para piyasası ve kısa vadeli borçlanma araçları fonları dışındaki fonlarda emirler, emrin verilmesini takip eden ilk hesaplamada bulunacak fiyattan gerçekleştirilir. Yani yatırımcı emri verirken uygulanacak fiyatı bilmez. Para piyasası ve kısa vadeli borçlanma araçları fonlarında ise son ilan edilen fiyat esas alınır (m.14/5). Alım, birim pay değerinin tam ve nakden ödenmesiyle; satım, payların fona iadesiyle yapılır ve günlük alım satım esastır (m.15/1-2).

İzahnamede ve yatırımcı bilgi formunda şartları belirtilmek kaydıyla giriş-çıkış komisyonu uygulanabilir ve uygulanan komisyonlar KAP’ta ilan edilir (m.15/2). Aynı fon içinde farklı ücret yapılarıyla farklı pay grupları oluşturulabilir (m.16). Kurul, katılma paylarının merkezi bir fon dağıtım platformu aracılığıyla alım satımına ilişkin düzenleme yapmaya yetkilidir (m.15/7); uygulamada bu platform Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu’dur (TEFAS). Katılma payları izahnamede hüküm varsa ve borsa uygun görürse borsada da işlem görebilir (m.15/3). Serbest fonlarda ise fiyat en az ayda bir hesaplanır ve fona iade için daha uzun süreler belirlenebilir (m.25/9, 25/11).

Portföy Sınırlamaları

Kanun, fon türleri itibarıyla portföylerde bulundurulabilecek varlıkları ve portföy sınırlamalarını belirleme yetkisini Kurula verir (SPKn m.54/1-a). III-52.1’in dördüncü bölümü bu sınırları koyar. Şemsiye fon yalnızca Tebliğde sayılan varlık ve işlemlerden oluşan portföyü işletebilir (III-52.1 m.4/2). Portföye borsada işlem gören varlıkların alınması ve alım satımın borsa kanalıyla yapılması zorunludur (m.19/1-a). Borsa dışı sözleşmelerde ise karşı tarafın yatırım yapılabilir derecelendirme notuna sahip olması, sözleşmenin objektif koşullarda ve adil fiyatla yapılması ve gerçeğe uygun değerden nakde çevrilebilir olması gerekir (m.19/3).

Tahsisli fonlarda katılma payı yatırımcısı şirketlerin ihraç ettiği araçlara yatırım, tek şirket için yüzde 5 ve toplamda yüzde 25 ile sınırlıdır (m.23/1); özel fonların durumu özel (tahsisli) fon tasfiyesi yazısında ele alındı. Endeks fonlarında fonun getirisi ile endeks arasındaki korelasyon katsayısı en az yüzde 90 olmalıdır; aksi hâlde Kurul fonun tasfiyesini veya dönüşümünü isteyebilir (m.23/2). Serbest fonlar ise 17-24. maddelerdeki sınırlamalara tabi değildir; KAP sayfasındaki strateji ve limitlerle bağlıdır (m.25/1). Portföyün fiilen ne içerdiğini görmek için KAP portföy dağılım raporu nasıl okunur rehberine bakılabilir.

Giderler, Ücretler ve Fon Toplam Gider Tavanı

Kanun, fon yönetim ve saklama ücretlerine ilişkin esasları Kurulun belirlemesine bırakır (SPKn m.54/1-b). Tebliğe göre fondan karşılanan, yönetim ücreti dâhil tüm giderlerin toplamının üst sınırı, fon türüne göre Ek-4’teki oranları aşmayacak şekilde bilgilendirme dokümanlarında belirlenir. Kurucu 3, 6, 9 ve 12 aylık dönem sonlarında sınırın aşılıp aşılmadığını kontrol eder. Aşan tutarın dönemi izleyen beş iş günü içinde fona iade edilmesinden kurucu ve portföy saklayıcısı sorumludur (III-52.1 m.33/1). Limit içinde kalınsa bile, fondan yapılabilecek harcamalar dışında fona gider tahakkuk ettirilemez (m.33/2). Gider oranı ve dağılımı her dönem sonunu izleyen altı iş günü içinde KAP’ta ilan edilir (m.33/4).

Çifte ücret yükünü önleyen iki kural vardır. Kurucu, yönetici veya bunlarla ilişkili kişilerin kurduğu ya da yönettiği fonlar portföye alınırsa bu fonlara giriş veya çıkış komisyonu ödenemez (m.15/2). Fon sepeti fonlarında portföye alınan fonlar için ödenen yönetim, giriş ve çıkış ücretleri de toplam gider oranına dâhil edilir (m.26/3). Kurul ücreti ise fon toplam değerinin yüz binde beşidir ve üçer aylık dönemlerle ödenir (m.34/1).

Fon Malvarlığının Korunması ve Portföy Saklayıcısı

Fonun malvarlığı, portföy yönetim şirketinin ve saklayıcının malvarlığından ayrıdır (SPKn m.53/1). Fon hesabına ve iç tüzükte hüküm bulunmak şartıyla kredi, türev araç, açığa satış veya benzeri işlemler dışında teminat gösterilemez ve rehnedilemez. Kurucunun veya saklayıcının yönetimi kamu kurumlarına devredilse dahi başka amaçla tasarruf edilemez, kamu alacakları için dahi haczedilemez, üzerine ihtiyati tedbir konulamaz ve iflas masasına girmez (m.53/2). Tasfiyede yalnızca katılma payı sahiplerine ödeme yapılabilir (m.53/3). Portföy yönetim şirketinin üçüncü kişilere borçları ile fonun aynı kişilerden alacakları birbirine karşı mahsup edilemez (m.53/4; III-52.1 m.5/5). Bu kuralların 2026’daki önemi ortak havuz planı ve fon malvarlığının ayrılığı ile hisseye bağlı olan ve olmayan fonlar yazılarında ele alındı.

Kanun saklayıcıyı yalnızca varlıkları tutan bir kurum olarak değil, fonun bağımsız denetçisi olarak kurgular. Kolektif yatırım kuruluşlarının varlıkları, bu kuruluşlar adına açılmış ayrı bir saklama hesabında saklanmak üzere saklayıcıya teslim edilir (SPKn m.56/1). Saklayıcı ile portföy yönetim şirketi aynı tüzel kişi olamaz ve her ikisi de birbirinden bağımsız, yalnızca katılma payı sahiplerinin menfaatine hareket eder (m.56/6).

Tebliğ düzeyinde de saklayıcıya sorumluluk yüklenmiştir. Gider tavanının aşılmasında aşan tutarın iadesi (III-52.1 m.33/1) ve hisse senedi yoğun fon şartının sağlanmadığı günlerdeki yükümlülükler (m.6/2) bakımından saklayıcı kurucuyla birlikte sorumludur. Saklama rejiminin aracı kurumlardaki karşılığı için müşteri varlıklarının korunması ve saklama rehberine bakılabilir.

Fon Sona Ererse: Tasfiye, Devir ve Birleşme

Kanun fonun sona ermesi ve tasfiyesine ilişkin esasları belirleme yetkisini Kurula verir (SPKn m.54/1-a). Tebliğ beş sona erme sebebi sayar (III-52.1 m.28/1). Fon malvarlığı iç tüzük ve izahnamedeki ilkelere göre tasfiye edilir ve tasfiye bakiyesi katılma payı sahiplerine payları oranında dağıtılır. Fesih ihbarından sonra yeni katılma payı ihraç edilemez. Tasfiye anından itibaren hiçbir katılma payı ihraç edilemez ve geri alınamaz (m.28/2). Süresiz fonun feshinde altı ay sonunda hâlâ iade edilmemiş paylar varsa, bunlar yatırımcı talimatı beklenmeden satılır ve bedeli yatırımcı adına nemalandırılır (m.28/3).

Kurucu iflas eder veya tasfiye edilirse Kurul, fonu uygun göreceği başka bir portföy yönetim şirketine tasfiye amacıyla devreder. Saklayıcının mali durumu zayıflarsa fon varlığı başka bir saklayıcıya devredilir. Devir masrafları fona yansıtılamaz (III-52.1 m.29/1, 29/4). Fonların birleştirilmesi veya dönüştürülmesi kurucunun talebi ve Kurulun uygun görüşüyle ya da Kurulca gerekli görülen durumlarda mümkündür. Masraflar fon portföyünden değil kurucudan karşılanır ve kurucu değişikliğinden önceki yükümlülüklerden her iki kurucu müteselsilen sorumludur (m.30/1, 30/6, 30/9).

2026 yılında Kurul kararıyla tasfiye sürecine alınan fonlar, bu hükümlerin uygulamadaki en geniş örneğidir. Fonunuzun listede olup olmadığı tasfiye edilen fonlar listesi, fon türüne göre yatırımcının konumu tasfiye edilen fonlarda hangi yatırımcı avantajlı, fonun borcunun varlığını aşması hâlinde yatırımcıdan ek ödeme istenip istenemeyeceği ise fonun borcu varlığından fazlaysa yazısında anlatıldı.

Yatırım Ortaklıkları

Yatırım ortaklıkları, sermaye piyasası araçları, gayrimenkul, girişim sermayesi yatırımları ve Kurulca belirlenecek diğer varlıklardan oluşan portföyleri işletmek amacıyla, paylarını ihraç etmek üzere kurulan sabit veya değişken sermayeli anonim ortaklıklardır (SPKn m.48/1). Kuruluş izni için kayıtlı sermayeli anonim ortaklık olmaları, başlangıç sermayelerinin Kurulca belirlenen tutardan az olmaması, payların nakit karşılığı çıkarılması ve bedellerin kuruluşta tam ve nakden ödenmesi gerekir. Unvanlarında “Yatırım Ortaklığı” ibaresi bulunmalı ve portföy saklama hizmeti için yetkili bir kuruluş belirlenmelidir (m.49/1). Esas sözleşme değişiklikleri Kurulun uygun görüşüne tabidir (m.48/3). Kurul, yatırım ortaklığı niteliğini değiştirecek esas sözleşme değişikliklerine izin verilebilmesi için pay alım teklifi zorunluluğu getirebilir (m.26/5).

Değişken sermayeli yatırım ortaklığı, sermayesi her zaman net aktif değerine eşit olan özel bir türdür. Payları, nama yazılı kurucu payları ile idari hak vermeyen yatırımcı paylarından oluşur ve itibari değerleri yoktur (m.50/1-2). Ortaklık, pay sahibinin talebi üzerine payları itfa etmek ve karşılığını geri ödemekle yükümlüdür (m.50/3). Kurucu paylarının değeri belirlenen tutarın altına düşer veya mali durum zayıflarsa Kurul, tasfiye dâhil her tür tedbiri almaya yetkilidir (m.50/4). Bu ortaklıklarda TTK’nın esas sermaye, asgari sermaye, pay devri kısıtlamaları, kâr dağıtımı, yedek akçe ve tasfiyeye ilişkin hükümleri uygulanmaz (m.51/1).

Sorun Yaşarsanız: Kim Sorumlu?

Fon yatırımcısının hakları tek bir muhataba bağlı değildir. Kurucu, fonun temsili ve yönetiminden, faaliyetlerin iç tüzüğe ve izahnameye uygun yürütülmesinden sorumludur (III-52.1 m.9/1). Saklayıcı kendi yükümlülüklerinden sorumludur ve katılma payı sahiplerinin dava hakkı saklıdır (SPKn m.56/2-3). Fonun tüm hesap ve işlemleri Kurul denetimine tabidir (III-52.1 m.36). Yatırımcı Tazmin Merkezi ise yatırım kuruluşlarının nakit ödeme veya sermaye piyasası aracı teslim yükümlülüklerini yerine getirememesi hâlinde devreye girer (SPKn m.3/1-y); fon portföyünün piyasa değerindeki düşüş bu tanıma girmez.

Uygunsuz satış iddiaları için bana uygun olmayan fon satıldı, nitelikli yatırımcı eşiği için nitelikli yatırımcı beyanı, görevli mahkeme ve arabuluculuk için fon yatırımcısı tüketici mi, şikâyet usulü için yatırımcı şikâyeti rehberlerine bakılabilir.

Uygulamadan İki Senaryo

Senaryo 1: Fon işleme kapatıldı, iade talebim karşılanmıyor

Bir yatırımcı fon payını satmak ister, ancak dağıtım kanalı fonun işleme kapatıldığını bildirir. Önce bunun dayanağı öğrenilmelidir. Olağanüstü durumlarda Kurul uygun görürse birim pay değeri hesaplanmayabilir ve alım satım durdurulabilir (III-52.1 m.14/7, m.31/3). Fon tasfiyeye girdiyse tasfiye anından itibaren paylar geri alınamaz; yatırımcının hakkı tasfiye bakiyesinden payı oranında pay almaktır (m.28/2). Her iki durumda da fon malvarlığı kurucunun borçlarından korunur (SPKn m.53). Yatırımcının yapması gereken, KAP’taki kurucu açıklamalarını ve portföy dağılım raporlarını izlemek, işlem kapatma tarihindeki pay sayısını belgelemek ve fona ilişkin bilgi taleplerini yazılı yapmaktır.

Senaryo 2: Fonun gideri tavanı aştı

Bir hisse senedi fonunun KAP’taki üç aylık gider açıklamasında, dönem gider oranının bilgilendirme dokümanlarındaki sınırı aştığı görülür. Tebliğe göre aşan tutar dönemi izleyen beş iş günü içinde fona iade edilmeli ve iade tutarı KAP’ta ilan edilmelidir (III-52.1 m.33/1, 33/4). Fon türü “diğer fonlar” grubundaysa yıllık azami oran yüzde 3,65’tir (Ek-4). İade yapılmamışsa kurucu ve saklayıcıya yazılı başvuru yapılabilir. Bu yükümlülükten ikisi birlikte sorumludur.

Hukukçular Evi Bu Süreçte Ne Yapar?

Hukukçular Evi Ankara, fon yatırımcıları için iç tüzük, izahname, yatırımcı bilgi formu ve KAP açıklamalarını inceleyerek fonun türünü, portföy sınırlarını, gider yapısını ve tasfiye hâlindeki haklarını tespit eder. Kurucuya, saklayıcıya ve dağıtım kuruluşuna yazılı bilgi ve belge taleplerini, SPK başvurularını, uygunsuz satış ve yanıltıcı bilgilendirme nedeniyle tazminat taleplerini ve dava süreçlerini yürütür. Portföy yönetim şirketlerine de fon kuruluşu, belge değişiklikleri ve Tebliğe uyum konularında destek verir. Dosyanızın değerlendirilmesi için 0554 648 37 15 numaralı telefondan veya WhatsApp üzerinden ulaşabilirsiniz. Bu sayfa genel bilgi niteliğindedir ve yatırım tavsiyesi veya sonuç vaadi içermez.

✓ Bu yazıdaki SPKn m.3, 21, 26, 35, 48-56 ve 58 hükümleri Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki Kanun metninden; III-52.1 hükümleri ve Ek-4 oranları aynı sistemdeki güncel konsolide Tebliğ metninden (son değişiklik RG 01.03.2024) 23.09.2026 tarihinde kontrol edilmiştir. Belirli bir yargı kararına dayanmayan içtihat anlatımına yer verilmemiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yatırım fonu nedir?

Tasarruf sahiplerinden katılma payı karşılığında toplanan para veya varlıklarla, onlar hesabına ve inançlı mülkiyet esaslarına göre portföy işletmek amacıyla portföy yönetim şirketince fon iç tüzüğüyle kurulan ve tüzel kişiliği bulunmayan malvarlığıdır (SPKn m.52/1).

Kolektif yatırım kuruluşu ne demektir?

Kanuna göre yatırım fonları ve yatırım ortaklıklarıdır (SPKn m.3/1-m). Fonda yatırımcı katılma payı sahibi, ortaklıkta ise pay sahibidir.

Fon parası kurucu şirket batarsa ne olur?

Fon malvarlığı kurucudan ve saklayıcıdan ayrıdır; kamu alacakları için dahi haczedilemez ve iflas masasına girmez (SPKn m.53/1-2). Kurucu iflas ederse Kurul fonu tasfiye amacıyla başka bir portföy yönetim şirketine devreder (III-52.1 m.29/1).

Fon tasfiye edilirse ödeme kime yapılır?

Yalnızca katılma payı sahiplerine, payları oranında (SPKn m.53/3; III-52.1 m.28/2).

Tasfiyedeki fondan payımı satabilir miyim?

Hayır. Tasfiye anından itibaren hiçbir katılma payı ihraç edilemez ve geri alınamaz; yatırımcı tasfiye bakiyesinden payını alır (III-52.1 m.28/2).

Fon neden işleme kapatılır?

Savaş, ekonomik kriz, piyasanın kapanması veya önemli bir bilginin ortaya çıkması gibi olağanüstü durumlarda, Kurulca uygun görülürse fiyat hesaplanmayabilir ve alım satım durdurulabilir (III-52.1 m.14/7, m.31/3).

Fon emri hangi fiyattan gerçekleşir?

Para piyasası ve kısa vadeli borçlanma araçları fonları dışında, emrin verilmesini takip eden ilk hesaplamada bulunacak fiyattan. Bu iki fon türünde ise son ilan edilen fiyattan (III-52.1 m.14/5).

Yatırımcı bilgi formu nedir?

Fonun yapısını, stratejisini, risklerini, giderlerini ve alım satım esaslarını en fazla iki sayfada özetleyen belgedir. Kurucu, formdaki yanlış, yanıltıcı veya eksik bilgilerden kaynaklanan zararlardan sorumludur (III-52.1 m.12).

Fon türleri nelerdir?

Borçlanma araçları, hisse senedi, kıymetli madenler, fon sepeti, para piyasası, katılım, değişken, serbest, garantili ve koruma amaçlı şemsiye fonlar (III-52.1 m.6/1). Kurul yeni türler belirleyebilir (m.6/4).

Para piyasası fonunun kuralı nedir?

Portföyün tamamı vadesine en fazla 184 gün kalmış likit araçlardan oluşur ve portföyün ağırlıklı ortalama vadesi en fazla 45 gündür (III-52.1 m.6/1-b).

Fon ne kadar gider kesebilir?

Fon türüne göre yıllık azami oran para piyasası fonlarında yüzde 1,65, fon sepeti fonlarında yüzde 4,38, diğer fonlarda yüzde 3,65’tir. Aşan tutar beş iş günü içinde fona iade edilir (III-52.1 m.33, Ek-4).

Fon bir şirkete ne kadar yatırım yapabilir?

Kural olarak fon toplam değerinin en fazla yüzde 10’u tek bir ihraççıya yatırılabilir; yüzde 5’i aşan yatırımların toplamı yüzde 40’ı geçemez (III-52.1 m.17/1). Serbest fonlar bu sınırlara tabi değildir (m.25/1).

Fon borç alabilir mi?

Fon toplam değerinin yüzde 10’unu geçmemek üzere kredi alabilir; alınan kredi KAP’ta açıklanır. Açığa satış ve kredili menkul kıymet işlemi yapamaz (III-52.1 m.21/1, m.24/4).

Portföy saklayıcısı ne yapar?

Fon varlıklarını saklar; ihraç ve itfanın, fiyat hesaplamasının ve portföyün mevzuata uygunluğunu kontrol eder. Yükümlülüklerini yerine getirmemesinden doğan zararlardan katılma payı sahiplerine karşı sorumludur (SPKn m.56/1-2).

Fon kayıpları Yatırımcı Tazmin Merkezi’nden karşılanır mı?

Hayır. YTM, yatırım kuruluşlarının nakit ödeme veya sermaye piyasası aracı teslim yükümlülüklerini yerine getirememesi hâlinde devreye girer (SPKn m.3/1-y); fon portföyünün değer kaybı bu kapsamda değildir.

Değişken sermayeli yatırım ortaklığı nedir?

Sermayesi her zaman net aktif değerine eşit olan yatırım ortaklığıdır. Yatırımcı payları idari hak vermez; ortaklık, pay sahibinin talebi üzerine payları itfa etmekle yükümlüdür (SPKn m.50).

Fon değişikliklerinden nasıl haberdar olurum?

Yatırım kararını etkileyen iç tüzük ve izahname değişiklikleri KAP’ta ilan edilir ve en erken 10 iş günü sonra yürürlüğe girer; serbest fonlarda bu süre 30 gündür. Birleşme ve dönüşümlerde süre en az 30 gündür (III-52.1 m.13, m.25/8, m.30/3).