📜 Dayanak Mevzuat
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
- 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m.3 — Çocuk ve suça sürüklenen çocuk tanımları
- 5395 sayılı Kanun — Koruyucu ve destekleyici tedbirler, çocuk bürosu ve çocuk mahkemeleri
- 5237 sayılı TCK m.31 — Yaş küçüklüğü ve ceza sorumluluğu grupları
- 5237 sayılı TCK m.191 — Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde bulundurma
- 5237 sayılı TCK m.188 — Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti
- 5271 sayılı CMK m.150/2 — Çocuk şüpheli veya sanık için istem aranmaksızın müdafi görevlendirilmesi
- 5395 sayılı Kanun m.20 — Çocuklara özgü adli kontrol tedbirleri
- 5395 sayılı Kanun m.21 — Tutuklama yasağı
- 5395 sayılı Kanun m.35 ve m.41 — Sosyal inceleme raporu ve rapora erişim
- 5275 sayılı Kanun m.107 — Koşullu salıverilmede çocuklara ilişkin gün hesabı
- 7593 sayılı Kanun — 18/8/2026 tarihli değişiklikler
Bir ailenin karşılaşabileceği en sarsıcı haberlerden biridir: çocuğunuz uyuşturucu ile yakalanmıştır. Bu yazının amacı, panik anında ne yapılacağını ve hukuk sisteminin çocuklar için yetişkinlerden farklı işlediğini net biçimde göstermektir.
Önce en önemli bilgiyi verelim: çocuklar bakımından uyuşturucu kullanma suçunda öncelik ceza değil tedavidir. Sistem, çocuğu cezalandırmak yerine topluma yeniden kazandırmak üzere kurulmuştur.
🔔 Güncelleme (Ağustos 2026): 7593 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 18 Ağustos 2026 tarihli ve 33344 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Mevzuattaki “suça sürüklenen çocuk” ibaresi “adli süreçteki çocuk” olarak değiştirilmiş, TCK m.31’deki yaş küçüklüğüne bağlı indirim oranları daraltılmış ve ceza sorumluluğu bulunmayan çocuklar için bağımlılıklardan korunma dâhil yeni yönlendirme tedbirleri getirilmiştir. Ayrıntı için: Çocuklarda Uyuşturucu Dosyası: 5395 Sayılı Kanun Rejimi ve 7593 Sayılı Kanun Değişiklikleri
Hukukta “Çocuk” Kimdir?
Çocuk Koruma Kanunu’nun 3. maddesine göre çocuk; daha erken yaşta ergin olsa bile on sekiz yaşını doldurmamış kişidir.
Aynı maddede suça sürüklenen çocuk da tanımlanır: kanunlarda suç olarak tanımlanan bir fiili işlediği iddiasıyla hakkında soruşturma veya kovuşturma yapılan ya da işlediği fiilden dolayı hakkında güvenlik tedbirine karar verilen çocuk.
Uygulamada bu çocuklar için hiçbir zaman “suçlu” ifadesi kullanılmaz. Terim tercihi rastlantısal değildir: amaç çocuğu damgalamamaktır. 18/8/2026 tarihli ve 33344 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7593 sayılı Kanun bu tercihi bir adım ileri taşımış, mevzuatta yer alan “suça sürüklenen çocuk” ibaresini “adli süreçteki çocuk” olarak değiştirmiştir. Gerekçe, önceki ibarenin fiilin niteliğini baştan tanımlaması ve çocuğu edilgen bir konuma yerleştirmesidir. Bu yazıda her iki terime de yer verilmektedir; dosyanızdaki evrakın tarihine göre hangisinin kullanıldığı değişebilir.
Kanunun kendi amacı da bunu söyler: korunma ihtiyacı olan, bedensel, zihinsel ve duygusal gelişimi ile kişisel güvenliği risk altında bulunan, ihmal veya istismar edilen, suç mağduru olan ya da suça sürüklenen çocukların korunması ve haklarının güvence altına alınması.
Çocukların ceza sorumluluğunun genel çerçevesi için yaş küçüklüğü ve çocukların ceza sorumluluğu sayfasına bakabilirsiniz.
Yaş Grupları: Sorumluluk Kademelidir
Türk Ceza Kanunu’nun 31. maddesi üç grup belirler ve gruplar arasındaki fark çok büyüktür.
On iki yaşını doldurmamış çocuklar. Ceza sorumluluğu yoktur. Bu çocuklar hakkında ceza kovuşturması yapılmaz; yalnızca çocuklara özgü güvenlik tedbirleri ile koruyucu ve destekleyici tedbirler uygulanır. Bu yaş grubunda yakalama, gözaltı, yer gösterme ve tutuklama gibi tedbirler uygulanamaz; kimlik ve suç tespiti bakımından yakalama mümkündür.
On iki ile on beş yaş arası. Çocuğun algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneği araştırılır. Bu yaş grubunda karar verilmeden önce sosyal inceleme raporu alınması zorunludur.
On beş ile on sekiz yaş arası. Ceza sorumluluğu vardır; ancak yaş küçüklüğü nedeniyle indirim uygulanır.
Bu kademelendirme, çocuğun gelişim düzeyi ile hukuki sorumluluğu dengelemek içindir.
Yaş Gruplarına Göre Durum
| Yaş grubu | Ceza sorumluluğu | Uygulanacak işlem |
|---|---|---|
| 12 yaşını doldurmamış | Yoktur | Kovuşturma yapılmaz; güvenlik tedbiri ile koruyucu ve destekleyici tedbirler |
| 12 yaşını doldurmamış | — | Yakalama, gözaltı, yer gösterme ve tutuklama uygulanamaz |
| 12-15 yaş | Ayırt etme gücüne bağlı | Algılama ve yönlendirme yeteneği araştırılır; sosyal inceleme raporu zorunlu |
| 15-18 yaş | Vardır | Yaş küçüklüğü nedeniyle indirim uygulanır |
| 18 yaş ve üzeri | Tam | Yetişkin rejimi uygulanır |
Fiilin işlendiği tarihteki yaş esas alınır; nüfus kaydı ve gerekiyorsa yaş tespiti belirleyicidir.
7593 sayılı Kanun ile değişen indirim sınırları
Yaş küçüklüğü indiriminin oranları değişmemiş, ancak indirimin sonucunda ortaya çıkan ceza aralıkları ve üst sınırlar 7593 sayılı Kanun’un 2 nci maddesiyle yükseltilmiştir. Fark, ağır cezalık uyuşturucu dosyalarında doğrudan hissedilir.
TCK m.31 — 7593 Sayılı Kanun Öncesi ve Sonrası
| Yaş grubu ve hâl | Önceki hâl | Yürürlükteki hâl |
|---|---|---|
| 12-15 yaş — ağırlaştırılmış müebbet yerine | 12-15 yıl | 13-18 yıl |
| 12-15 yaş — müebbet yerine | 9-11 yıl | 10-12 yıl |
| 12-15 yaş — diğer cezalar | Yarısı indirilir; her fiil için en çok 7 yıl | Yarısı indirilir; her fiil için en çok 9 yıl |
| 15-18 yaş — ağırlaştırılmış müebbet yerine | 18-24 yıl | 19-27 yıl |
| 15-18 yaş — müebbet yerine | 12-15 yıl | 15-18 yıl |
| 15-18 yaş — diğer cezalar | Üçte biri indirilir; her fiil için en çok 12 yıl | Üçte biri indirilir; her fiil için en çok 15 yıl |
Uyuşturucu dosyaları bakımından belirleyici satır sonuncusudur. Ticaret iddiasında (TCK m.188) ceza müebbet değil süreli hapistir; bu nedenle 15-18 yaş grubunda üçte bir indirim uygulanır ve her fiil için verilebilecek hapis cezasının tavanı 12 yıldan 15 yıla çıkmıştır. Kullanmak için bulundurmada (TCK m.191) cezalar bu tavanın çok altında kaldığından değişikliğin pratik etkisi sınırlıdır.
Hangi metin uygulanır? TCK m.7 uyarınca belirleyici olan fiil tarihidir. 18 Ağustos 2026’dan önce işlenen fiillerde önceki hâl failin lehine olduğundan lehe kanun uygulanır. Dosyada fiil tarihi ile değişikliğin yürürlük tarihi mutlaka karşılaştırılmalıdır.
Kullanma mı, Ticaret mi? Ayrım Her Şeyi Değiştirir
Ailelerin en çok kaygılandığı nokta budur ve cevap fiilin niteliğine göre tamamen değişir.
Kullanmak için bulundurma. Türk Ceza Kanunu’nun 191. maddesi kapsamındaki bu fiilde, çocuklar bakımından öncelik tedavidir. Uygulamada savcılık genellikle kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verir ve çocuğu denetimli serbestlik tedbiri ile tedaviye sevk eder.
Kritik sonuç şudur: çocuk tedaviye ve denetime uyarsa dava hiç açılmaz.
Satıcılık iddiası. Uyuşturucu madde ticareti suçunda durum tamamen farklıdır. Bu fiilde ağır hapis cezaları söz konusudur ve tutuklama riski yüksektir.
Bu nedenle dosyada belirlenecek ilk şey, fiilin hangi suç kapsamında değerlendirildiğidir. Kullanma ile ticaret arasındaki ayrım ölçütleri için kullanma ile ticaret ayrımı sayfasına bakınız.
Tedavi ve denetimli serbestlik süreci
Erteleme kararı verildiğinde çocuk, tedavi ve denetimli serbestlik yükümlülüğü altına girer. Ailenin bu aşamadaki rolü belirleyicidir:
- Randevu ve imza günlerinin kaçırılmaması,
- Tedavi programına düzenli devam,
- Yükümlülüklere uyulduğunun belgelenmesi.
Yükümlülüklerin ihlali, sürecin bozulmasına ve kamu davasının açılmasına yol açabilir. Denetimli serbestlik süreci ve ihlalin sonuçları için uyuşturucu kullanmada denetimli serbestlik ve denetimli serbestlikte yükümlülük ihlali sayfalarına bakabilirsiniz.
Kullanma ile Ticaret İddiasının Karşılaştırması
| Ölçüt | Kullanmak için bulundurma | Ticaret iddiası |
|---|---|---|
| Dayanak | TCK m.191 | TCK m.188 |
| Çocuklarda öncelik | Tedavi | Ceza yargılaması |
| Tipik savcılık kararı | Kamu davasının açılmasının ertelenmesi | İddianame |
| Tutuklama riski | Düşük | Yüksek |
| Görevli mahkeme | Çocuk mahkemesi | Çocuk ağır ceza mahkemesi |
| Uyulursa sonuç | Dava açılmayabilir | Yargılama sürer |
| Ailenin rolü | Tedavi ve devam takibi | Savunmanın kurulması |
Soruşturma Kim Tarafından Yürütülür?
Çocuk dosyaları genel sistemden ayrılmıştır.
Kanun uyarınca, suça sürüklenen çocuk hakkındaki soruşturma çocuk bürosunda görevli Cumhuriyet savcısı tarafından bizzat yapılır.
Kolluk aşamasında da özel bir düzen vardır: çocuklar çocuk polisi tarafından işleme alınır.
Ayrıca çocuğun adli sisteme girdiği andan itibaren yanında psikolog, pedagog ya da sosyal hizmet uzmanı görevlendirilir. Bu uzmanlar; çocuğu süreç hakkında bilgilendirir, kendini rahat ifade edebilmesine yardımcı olur ve gerekli tedbir kararlarının alınmasını sağlar.
Tüm süreçte esas alınan ilke çocuğun üstün yararıdır.
Görevli mahkemeler
Kanun iki ayrı mahkeme öngörmüştür:
- Çocuk mahkemesi: asliye ceza mahkemesi ile sulh ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlar bakımından, suça sürüklenen çocuklar hakkında açılacak davalara bakar.
- Çocuk ağır ceza mahkemesi: çocuklar tarafından işlenen ve ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlarla ilgili davalara bakar.
Uyuşturucu ticareti iddiası, ağır ceza mahkemesinin görev alanına girdiğinden çocuk ağır ceza mahkemesinde görülür.
Çocuk mahkemelerinin yapısı ve yargılama usulü için çocuk mahkemesi ve çocuk ağır ceza mahkemesi sayfasına bakabilirsiniz.
Çocuğun Süreçteki Hakları
| Hak | İçeriği |
|---|---|
| Müdafi yardımı | Müdafi zorunludur; çocuk için istemi aranmaksızın görevlendirilir (CMK m.150/2) |
| Ailenin bilgilendirilmesi | Çocuk gözaltına alındığında ebeveynlerine haber verilmelidir |
| Çocuk polisi | Kolluk işlemleri çocuklara özgü birimlerce yürütülür |
| Çocuk bürosu savcısı | Soruşturma bizzat çocuk bürosu savcısınca yapılır |
| Uzman refakati | Psikolog, pedagog veya sosyal hizmet uzmanı görevlendirilir |
| Görüşünün alınması | Yeterli idrak gücüne sahip çocuğun görüşü alınır |
| Sosyal inceleme raporu | 12-15 yaş grubunda karar öncesi zorunludur |
| Tedbire itiraz | Çocuk hâkiminin tedbir kararlarına karşı itiraz yolu açıktır |
Koruyucu ve Destekleyici Tedbirler
Ceza yerine uygulanabilecek tedbirler, ailenin en çok merak ettiği konudur.
Suça sürüklenen çocuk hakkında ceza yerine koruyucu ve destekleyici tedbirler uygulanabilir. Bunlar çocuğun ihtiyacına göre belirlenir ve başlıca şu türleri kapsar:
- Danışmanlık tedbiri,
- Eğitim tedbiri,
- Sağlık tedbiri,
- Bakım tedbiri,
- Barınma tedbiri.
Uyuşturucu dosyalarında özellikle sağlık tedbiri ve danışmanlık tedbiri öne çıkar; amaç bağımlılığın tedavisi ve çocuğun desteklenmesidir.
Tedbir kararı nasıl verilir?
Usul de çocuğu koruyacak şekilde düzenlenmiştir. Kanunda öngörülen istisnalar dışında; suça sürüklenen ve ceza sorumluluğu olmayan çocuklarla korunma ihtiyacı olan çocuklar hakkında duruşma yapılmaksızın tedbir kararı verilir. Hâkim zaruret gördüğü hâllerde duruşma yapabilir.
Tedbir kararının verilmesinden önce:
- Yeterli idrak gücüne sahip olan çocuğun görüşü alınır,
- İlgililer dinlenebilir,
- Çocuk hakkında sosyal inceleme raporu düzenlenmesi istenebilir.
Tedbire itiraz
Aile açısından önemli bir hak daha vardır: çocuk hâkimi tarafından alınan tedbir kararlarına karşı itiraz yolu açıktır.
İtiraz, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun itiraza ilişkin hükümlerine göre en yakın çocuk mahkemesine yapılır.
Koruyucu ve destekleyici tedbirlerin ayrıntısı için Çocuk Koruma Kanunu tedbirleri sayfasına bakabilirsiniz.
İlk 24 Saatte Ne Yapmalı?
Haber ulaştığında panik doğaldır; ancak ilk saatlerde alınacak kararlar dosyanın seyrini belirler.
- Derhal avukat talep edin. Çocuğun ücretsiz müdafi talep etme hakkı vardır; baro görevlendirmesi istenebilir.
- Çocuğa ifade konusunda telkinde bulunmayın. İfade, müdafi huzurunda alınmalıdır.
- Hangi suçtan işlem yapıldığını öğrenin. Kullanma mı ticaret mi sorusu her şeyi belirler.
- Yaşı belgeleyin. Fiil tarihindeki yaş, uygulanacak rejimi tayin eder.
- Uzman görevlendirilmesini isteyin. Psikolog, pedagog veya sosyal hizmet uzmanı bulunmalıdır.
- Sağlık geçmişini toplayın. Varsa tedavi kayıtları ve raporlar dosyaya sunulmalıdır.
- Sosyal inceleme raporuna hazırlanın. Aile yapısı, okul durumu ve çevre bu raporun konusudur.
- Tutanakları inceletin. Arama ve elkoyma işlemlerinin usulü avukatça denetlenmelidir.
Arama ve elkoymanın hukuka uygunluk şartları için arama ve elkoyma: hukuka uygunluk sayfasına bakınız.
Tutuklama Yasağı ve Adli Kontrol: 5395 m.20-21
Ailelerin en çok korktuğu soru tutuklamadır. Çocuklar bakımından kanun burada yetişkinlerden ayrılan açık bir sınır çizer.
Çocuk Koruma Kanunu’nun 21 inci maddesi tek cümledir ve mutlaktır: on beş yaşını doldurmamış çocuklar hakkında üst sınırı beş yılı aşmayan hapis cezasını gerektiren fiillerinden dolayı tutuklama kararı verilemez.
Bu hükmün uyuşturucu dosyalarındaki karşılığı nettir ve fiilin nitelendirilmesine bağlıdır. Ölçüt, somut olayda beklenen ceza değil, suçun kanuni üst sınırıdır.
Tutuklama Yasağının Uyuşturucu Dosyasındaki Karşılığı
| Durum | 15 yaşını doldurmamış çocuk | 15-18 yaş grubu |
|---|---|---|
| Kullanmak için bulundurma (TCK m.191) | Kanuni üst sınır beş yılı aşmadığından tutuklama kararı verilemez | Yasak uygulanmaz; genel CMK m.100 şartları aranır |
| İmal ve ticaret (TCK m.188) | Üst sınır beş yılı aştığından yasak uygulanmaz | Yasak uygulanmaz; katalog suç değerlendirmesi yapılır |
| Dayanak | 5395 m.21 | CMK m.100 ve devamı |
Yasağın kapsamı dışında kalan hâllerde de tutuklama ilk seçenek değildir. Çocuk Koruma Kanunu’nun 20 nci maddesi, çocuklar hakkında soruşturma ve kovuşturma evrelerinde adli kontrol tedbiri olarak Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 109 uncu maddesinde sayılanlar ile Kanun’da öngörülen çocuklara özgü tedbirlere karar verilebileceğini düzenler. Aynı maddenin ikinci fıkrası sınırı da gösterir: bu tedbirlerden sonuç alınamaması, sonuç alınamayacağının anlaşılması veya tedbirlere uyulmaması durumunda tutuklama kararı verilebilir.
Maddeye 14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Kanun’la eklenen fıkra uyarınca, denetimli serbestlik müdürlüğü tarafından takip edilen çocuk için adli kontrol süresince rehberlik edecek bir uzman görevlendirilir ve çocuk hakkında yapılacak ihtiyaç değerlendirmesine göre iyileştirme çalışmaları yürütülür.
Savunmanın buradaki işi somuttur: tutuklama talebine karşı yalnızca itiraz etmek değil, dosyaya uygun bir adli kontrol seçeneğini gerekçesiyle önermek gerekir. Tedbirlerin tamamı için: Adli Kontrol Tedbirleri (CMK m.109). Tutukluluk süreleri ve uzatma rejimi için: Tutukluluk Süresi ve Uzatılması (CMK m.102).
İnfaz tarafındaki değişiklik: 5275 m.107
Ticaret iddiasıyla mahkûmiyet hâlinde infaz aşamasında da 7593 sayılı Kanun kaynaklı bir fark doğmuştur. Koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında, hükümlünün on beş yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği bir gün iki gün olarak dikkate alınır. Bu avantaj önceden istisnasız uygulanırken, yapılan değişiklikle bazı suçlar kapsam dışına çıkarılmıştır: kasten öldürme (TCK m.81, 82, 83), cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar (m.102, 103), uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (m.188) ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma (m.220).
Yani TCK m.188’den mahkûmiyet hâlinde çocuk, bu gün hesabından yararlanamaz. Kullanmak için bulundurma (m.191) ise bu istisna listesinde yer almaz. Koşullu salıverilme rejiminin genel çerçevesi için: Koşullu Salıverilme ve Denetimli Serbestlik.
Sosyal İnceleme Raporu Neden Kritik?
Bu rapor, çoğu ailenin önemini geç fark ettiği bir belgedir.
On iki ile on beş yaş grubundaki suça sürüklenen çocuk hakkında karar verilmeden önce sosyal inceleme raporu alınması zorunludur. Diğer yaş gruplarında da istenmesi mümkündür.
Rapor; çocuğu fiile iten risk faktörlerini, suçun nedenlerini ve bunun nasıl önlenebileceğini tespit etmeye yöneliktir. Uzmanlar bu yolla çocuk ile adalet sistemi arasında köprü işlevi görür.
Ailenin bu aşamada yapması gereken; savunmacı bir tutum yerine gerçekçi ve iş birliğine açık bir yaklaşım benimsemektir. Okul kayıtları, sağlık geçmişi ve varsa alınan destekler rapora olumlu yansır.
Raporun hukuki ağırlığı Çocuk Koruma Kanunu’nun 35 inci maddesinden gelir: sosyal inceleme raporu, çocuğun işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneğinin mahkemece takdirinde göz önünde bulundurulur. 12-15 yaş grubunda ceza sorumluluğunun bulunup bulunmadığı fiilen bu değerlendirmeye bağlıdır.
Çoğu ailenin bilmediği hak: Kanun’un 41 inci maddesi uyarınca sosyal inceleme raporu ile denetim planı ve raporunun birer örneğini çocuğun avukatı veya yasal temsilcisi Cumhuriyet savcısından, mahkemeden ya da çocuk hâkiminden alabilir; çocuğa da raporun içeriği hakkında bilgi verilir. Rapora bakmadan itiraz hazırlamak, dosyanın en belirleyici belgesini görmeden savunma yapmak demektir. Aynı maddede, raporun incelenmesinin çocuğun yararına aykırı olduğu kanaatine varılırsa bunun kısmen veya tamamen sınırlanabileceği de öngörülmüştür.
Aile Olarak Yapılabilecekler
Hukuki süreç kadar, çocuğun içinde bulunduğu durum da ele alınmalıdır.
- Bağımlılık tedavisi için yetkili sağlık kuruluşlarına başvurun; süreci belgeleyin.
- Okul ile iletişimi koparmayın; devamsızlık dosyaya olumsuz yansır.
- Çocuğun sosyal çevresine ilişkin somut adımlar atın.
- Psikolojik destek alın; bu hem çocuk hem aile için geçerlidir.
- Denetimli serbestlik yükümlülüklerinin takibini bir yetişkin üstlensin.
- Tüm belgeleri tarihli biçimde saklayın.
Bu adımlar yalnızca çocuğun iyiliği için değil, dosyada gösterilebilecek somut çaba olarak da değer taşır.
Sık Sorulan Endişeler
“Sicili lekelenir mi?” Çocuklara ilişkin kayıtlar özel bir rejime tabidir ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi hâlinde dava açılmayabilir. Somut durumun değerlendirilmesi gerekir.
“Tutuklanır mı?” On iki yaşını doldurmamış çocuklarda tutuklama uygulanamaz. Diğer yaş gruplarında ise fiilin niteliği belirleyicidir; kullanma iddiasında tutuklama riski düşük, ticaret iddiasında yüksektir.
“Okulu ne olacak?” Eğitimin sürdürülmesi tedbirlerin de amacıdır; okulla iletişim korunmalıdır.
“Avukat tutmak zorunda mıyım?” Çocuğun ücretsiz müdafi hakkı vardır; talep edilmese dahi müdafi görevlendirilmesi gereken hâller bulunur. Zorunlu müdafilik için zorunlu müdafilik ve savunma hakları sayfasına bakabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- Müdafi olmadan ifade verilmesine izin vermek.
- Çocuğa “hiçbir şey söyleme” veya “şunu söyle” gibi telkinlerde bulunmak.
- Hangi suçtan işlem yapıldığını öğrenmeden hareket etmek.
- Tedavi sürecini başlatmayı geciktirmek.
- Denetimli serbestlik randevularını önemsememek.
- Sosyal inceleme sürecinde uzmanlarla iş birliğinden kaçınmak.
- Okul devamsızlığını takip etmemek.
- Tedbir kararına itiraz hakkını hiç kullanmamak.
Adım Adım Süreç
- Müdafi görevlendirildiğini teyit edin — Çocuk için müdafi zorunludur ve istem aranmaksızın görevlendirilir (CMK m.150/2); görevlendirme yapılmadıysa derhal talep edin.
- Suç niteliğini öğrenin — İşlemin kullanma mı ticaret mi iddiasıyla yapıldığını netleştirin.
- Yaşı belgeleyin — Fiil tarihindeki yaş, uygulanacak rejimi doğrudan belirler.
- Uzman refakatini isteyin — Psikolog, pedagog veya sosyal hizmet uzmanı görevlendirilmesini talep edin.
- Tedaviyi başlatın — Bağımlılık tedavisi için yetkili sağlık kuruluşuna başvurun ve belgeleyin.
- Sosyal incelemeye hazırlanın — Okul kayıtları, sağlık geçmişi ve destek belgelerini toplayın.
- Yükümlülükleri takip edin — Denetimli serbestlik randevularının takibini bir yetişkin üstlensin.
- İtiraz hakkını değerlendirin — Tedbir kararına karşı en yakın çocuk mahkemesine itiraz edilebilir.
Uyuşturucu suçlamasında ilk 24 saat belirleyicidir
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
İlgili Konular ve Kaynaklar
Uyuşturucu suçları
- Uyuşturucu Suçları Rehberi: TCK m.188-192, Ticaret ile Kullanma Ayrımı ve Savunma
- Uyuşturucu Ticareti Suçu (TCK 188): Kullanmak İçin Bulundurmadan Nasıl Ayrılır?
- Kullanmak İçin Uyuşturucu Bulundurma (TCK 191): 7571 Sayılı Kanun Sonrası Yeni Denetimli Serbestlik Rejimi
- Uyuşturucu Suçları: Kullanma (TCK 191) ile Ticaret (TCK 188) Ayrımı
- Uyuşturucu Suçlarında Etkin Pişmanlık (TCK 192): Ceza Verilmeyen Hâller
- Uyuşturucu Kullanmaktan Yakalandım: Ceza, Denetimli Serbestlik ve Süreç (TCK 191)
- Uyuşturucu Kullanmada Denetimli Serbestlik: Süreç ve İhlal
- Uyuşturucu Madde Suçlarında Savunma: Zorunlu Müdafilik, UAEM Raporu ve Tedavi Tedbiri (TCK 188-191)
- Uyuşturucu Suçlarında Tutuklanma Riski (CMK m.100): Katalog Suç, Ölçülülük ve Adli Kontrol
- İzinsiz Kenevir Ekme Suçu (2313 s.K. m.23): İki Ayrı Suç, Ceza ve TCK 188 ile Sınır
Çocuk ceza hukuku
- Yaş Küçüklüğü ve Çocukların Ceza Sorumluluğu (TCK m. 31)
- Çocuğum Suç İşledi: Çocukların Ceza Sorumluluğu ve Yaş Grupları (TCK 31)
- Çocuk Mahkemesi ve Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi: Yargılama Nasıl Farklıdır?
- Çocuk Koruma Kanunu (5395 sk): Koruyucu ve Destekleyici Tedbirler, Çocuk Mahkemesi ve TCK m.31 Yaş Küçüklüğü (2026)
- Çocuk Hükümlülerde İnfaz: Suça Sürüklenen Çocuklar İçin Özel Düzenlemeler
- Çocuk ve Genç Hükümlülerin İnfazı: Eğitimevi ve Özel Kurallar
Denetimli serbestlik ve infaz
- Denetimli Serbestlik: Şartları, Yükümlülükler ve İhlal
- Denetimli Serbestlikte Yükümlülük İhlali ve Sonucu
- Koşullu Salıverilme (Şartlı Tahliye) Nedir? 2026 Oranları, Şartları ve Hesabı
- Denetimli Serbestlik
- İnfaz Hukuku Tam Rehberi: 5275 Sayılı Kanun, Erteleme, Denetimli Serbestlik, Koşullu Salıverme
Soruşturma ve savunma
- Ceza Muhakemesinde Arama ve Elkoyma — CMK m. 116-127
- Arama ve Elkoyma: Hukuka Uygunluk Şartları (CMK 116 vd.)
- Polis Üstümü/Aracımı/Evimi Arayabilir mi? Arama Kararı Şartları
- Polisin Durdurma, Kimlik Sorma ve Üst Arama Yetkisi (PVSK 4/A): Sınırlar ve Haklarınız
- Ceza Hukuku Rehberi: Soruşturma, Kovuşturma ve Sanık Hakları
Aile ve velayet
🗺️ Uyuşturucu Suçları Konu Haritası
Sürecin tüm aşamaları için hazırladığımız rehberler:
⚖️ Temel Kavramlar ve Suç Tipleri
- Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Nedir? Kapsam ve Listeler
- Uyuşturucu Ticareti Suçu (TCK 188)
- Kullanmak İçin Bulundurma (TCK 191)
- Kullanılmasını Kolaylaştırma ve Özendirme (TCK 190)
- Kullanma ile Ticaret Ayrımı
- İzinsiz Kenevir Ekme Suçu (2313 m.23)
🔍 Soruşturma, Savunma ve Yargılama
🤝 Etkin Pişmanlık ve Denetimli Serbestlik
- Etkin Pişmanlık (TCK 192)
- Kullanmaktan Yakalandım: Ceza ve Denetimli Serbestlik
- Denetimli Serbestlik: Süreç ve İhlal
📦 Özel Suç Tipleri ve Durumlar
- Kargoda Uyuşturucu: Sevk, Nakil ve İthal Ayrımı
- Cezaevine Uyuşturucu Sokma (TCK 297)
- Uyuşturucu Etkisinde Araç Kullanma (KTK 48/8)
- İşyerinde Uyuşturucu ve Fesih (İş K. m.25/II-d)
- Sosyal Medyada Uyuşturucu Paylaşımı (TCK 190/2)
- Dijital Deliller: Mesaj, IP ve Dinleme
- İçeceğime Bir Şey Katıldı: Mağdurun Hakları
- Bildirmek Zorunda mıyım? (TCK 278-280)
👨👩👧 Aile ve Yakınlar İçin
📄 Sonuçlar ve Statü
📚 Genel çerçeve için Uyuşturucu Suçları Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Hukukta çocuk kimdir?
Daha erken yaşta ergin olsa bile on sekiz yaşını doldurmamış kişidir.
Suça sürüklenen çocuk ne demek?
Kanunlarda suç olarak tanımlanan bir fiili işlediği iddiasıyla hakkında soruşturma veya kovuşturma yapılan ya da güvenlik tedbirine karar verilen çocuktur.
On iki yaşından küçük çocuk cezalandırılır mı?
Hayır. Ceza sorumluluğu yoktur; kovuşturma yapılmaz, güvenlik tedbirleri ile koruyucu ve destekleyici tedbirler uygulanır.
On iki yaşından küçük çocuk tutuklanabilir mi?
Bu yaş grubunda yakalama, gözaltı, yer gösterme ve tutuklama gibi tedbirler uygulanamaz.
On iki-on beş yaş grubunda ne aranır?
Çocuğun algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneği araştırılır; karar öncesi sosyal inceleme raporu alınması zorunludur.
On beş-on sekiz yaş grubunda durum nedir?
Ceza sorumluluğu vardır; ancak yaş küçüklüğü nedeniyle indirim uygulanır.
Kullanma suçunda çocuklarda öncelik nedir?
Öncelik ceza değil tedavidir. Savcılık genellikle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verir ve çocuğu denetimli serbestlik ile tedaviye sevk eder.
Çocuk tedaviye uyarsa ne olur?
Çocuk tedaviye ve denetime uyarsa kamu davası açılmayabilir.
Ticaret iddiasında durum farklı mı?
Evet. Uyuşturucu ticareti iddiasında ağır hapis cezaları söz konusudur ve tutuklama riski yüksektir.
Hangi mahkeme bakar?
Çocuk mahkemesi asliye ceza ve sulh ceza görev alanındaki suçlara, çocuk ağır ceza mahkemesi ise ağır ceza görev alanındaki suçlara bakar.
Çocuk için avukat tutmak zorunda mıyız?
Hayır, ancak müdafisiz süreç yürütülmesi de mümkün değildir. CMK m.150/2 uyarınca müdafii bulunmayan şüpheli veya sanık çocuk ise istemi aranmaksızın bir müdafi görevlendirilir. Yani müdafi çocuk bakımından bir talep meselesi değil, zorunluluktur. Ayrıca m.150/3 uyarınca alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda da aynı kural işler; uyuşturucu ticareti iddiası bu kapsamdadır. Aile ayrıca kendi seçtiği bir avukatla temsil ettirmeyi tercih edebilir.
On beş yaşını doldurmamış çocuk uyuşturucu kullanmaktan tutuklanabilir mi?
Hayır. 5395 sayılı Kanun m.21 uyarınca on beş yaşını doldurmamış çocuklar hakkında üst sınırı beş yılı aşmayan hapis cezasını gerektiren fiillerinden dolayı tutuklama kararı verilemez. Kullanmak için bulundurma suçu bu sınırın içinde kaldığından tutuklama yasağı uygulanır. Ticaret iddiasında ise suçun üst sınırı çok daha yüksek olduğundan yasak devreye girmez.
7593 sayılı Kanun çocuğumun cezasını artırır mı?
Değişiklik indirim oranlarını değil, indirim sonrası ceza aralıklarını ve üst sınırları yükseltmiştir; bu yönüyle sonuç aleyhedir. Ancak TCK m.7 uyarınca belirleyici olan fiil tarihidir: 18 Ağustos 2026’dan önce işlenen fiillerde önceki hâl failin lehine olduğu için lehe kanun uygulanır.
Sosyal inceleme raporunu görebilir miyiz?
Evet. 5395 sayılı Kanun m.41 uyarınca raporun bir örneğini çocuğun avukatı veya yasal temsilcisi Cumhuriyet savcısından, mahkemeden veya çocuk hâkiminden alabilir; çocuğa da içeriği hakkında bilgi verilir. Raporun incelenmesinin çocuğun yararına aykırı görülmesi hâlinde bu hak kısmen veya tamamen sınırlanabilir.
Duruşmada çocuğun yanında kim bulunabilir?
5395 sayılı Kanun m.22 uyarınca çocuk, velisi, vasisi, mahkemece görevlendirilmiş sosyal çalışma görevlisi, çocuğun bakımını üstlenen aile ve kurumda bakılıyorsa kurumun temsilcisi duruşmada hazır bulunabilir. Mahkeme veya hâkim, çocuğun sorgusu ya da hakkındaki diğer işlemler sırasında yanında sosyal çalışma görevlisi bulundurabilir. Duruşmada hazır bulunan çocuk, yararı gerektirdiği takdirde salondan çıkarılabilir.
Tedbir kararına itiraz edilebilir mi?
Evet. Çocuk hâkimi tarafından alınan tedbir kararlarına karşı en yakın çocuk mahkemesine itiraz edilebilir.
📘 İlgili Rehberler
- Çocuğumu Uyuşturucu İşine Çektiler: Azmettirme (TCK 38) ve Failin Sorumluluğu
- Bağımlı Yakınım Evini Sattı, Senet İmzaladı: İşlem İptal Edilir mi? (TMK 13-15)
- Eşim Uyuşturucudan Tutuklandı: Yakınının Yol Haritası ve Mali Sonuçlar
- Uyuşturucu Kaydı Olan Kişi Koruyucu Aile Olabilir mi, Evlat Edinebilir mi?
- Komşum Uyuşturucu Satıyor: Apartman ve Kiracı Bakımından Yol Haritası
- Uyuşturucudan Yakalanan Öğrenci: Üniversiteden Atılır mı?
- Uyuşturucu Ticaretinde Nitelikli Haller: 200 Metre, Çocuğa Satış ve Örgüt (TCK 188/4-5-8)
- Uyuşturucu Suçları (Ana Rehber)
- Yaş Küçüklüğü ve Çocukların Ceza Sorumluluğu (TCK m. 31)
- Çocuk Mahkemesi ve Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi: Yargılama Nasıl Farklıdır?
- Çocuk Koruma Kanunu (5395 sk): Koruyucu ve Destekleyici Tedbirler, Çocuk Mahkemesi ve TCK m.31 Yaş Küçüklüğü (2026)
- Uyuşturucu Kullanmada Denetimli Serbestlik: Süreç ve İhlal
- Kullanmak İçin Uyuşturucu Bulundurma (TCK 191): 7571 Sayılı Kanun Sonrası Yeni Denetimli Serbestlik Rejimi
- Uyuşturucu Suçları: Kullanma (TCK 191) ile Ticaret (TCK 188) Ayrımı
- Uyuşturucu Madde Suçlarında Savunma: Zorunlu Müdafilik, UAEM Raporu ve Tedavi Tedbiri (TCK 188-191)
- Uyuşturucu Suçları Rehberi: TCK m.188-192, Ticaret ile Kullanma Ayrımı ve Savunma
- Denetimli Serbestlikte Yükümlülük İhlali ve Sonucu
Hakkınızda uyuşturucu soruşturması mı başlatıldı?
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş veya reklam niteliği taşımaz. Ceza miktarları ve süreler mevzuat değişiklikleriyle güncellenmektedir. Somut dosyanız için iddianame, ekspertiz raporu ve yürürlükteki mevzuat esas alınmalıdır. Nihai hukuki değerlendirme avukata aittir.
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ MASAK Kimlik Tespiti Sınırı 370.000 TL Oldu (7 Ekim 2026): Elektronik Transfer ve Kripto Eşiği 30.000 TL, SMS ile Doğrulamada İmza Örneği, Finansal Olmayan Yükümlülerde Tek Rapor — Tedbirler Yönetmeliği m.5, 16, 24, 24/A ve 38
- ▸ Düğünde Takılan Altınlar Çalındı: Kim Sorumlu? 2026 — Hırsızlık Cezası (TCK 141-142), Düğün Salonu ve Organizasyon Firmasının Sorumluluğu (TBK 112, 116, 66), Sorumsuzluk Kaydı (TBK 115), Otel (TBK 576-577), Kayınvalide (TCK 167)
- ▸ Yolda Altın Buldum, Ne Yapmalıyım? 2026 — Bulduğu Altını Teslim Etmeyenin Cezası (TCK 160), Bulana Ödül (TMK 771), 5 Yılda Mülkiyet, Toprakta Bulunan Altın (Define, 2863) ve Altınını Kaybedenin Hakları
- ▸ Eşim Düğün Altınlarımı İzinsiz Bozdurdu: Suç mu? 2026 — TCK 167 Şahsi Cezasızlık, Ayrılık Kararı, Kayınvalide ve Akrabalar, Zorla Alma (Yağma) İstisnası, Ziynet Alacağı ve 6284 Koruması
Bu konuda hukuki destek almak için


