Çocuk ve Genç Hükümlülerin İnfazı: Eğitimevi ve Özel Kurallar

Çocuk hükümlülerin infaz rejimi 2026’da yeniden kurgulandı. Eğitimevi artık cezanın başladığı yer değil, değerlendirme sonucunda geçilen bir aşamadır. Bu yazı konuyu madde numaralarıyla ele alır.

1) Yaş Grupları ve Kurumlar

Üç kurum da eğitim ve öğretim esasına dayanır; aralarındaki fark güvenlik rejimidir.

2) Ceza Sorumluluğu: TCK m.31

İnfaz aşamasından önce, cezanın ne kadar olabileceğini belirleyen kural budur.

İndirim oranları ve tavanlar

Dördüncü satır sıkça yanlış aktarılır: tavan her fiil için ayrı uygulanır ve 12-15 yaş grubunda yedi yıl, 15-18 yaş grubunda oniki yıldır.

Bu tavanlar süreli hapis cezaları içindir; ağırlaştırılmış müebbet ve müebbet için yukarıdaki özel aralıklar geçerlidir.

3) Çocuk Kapalı Ceza İnfaz Kurumu (m.11)

Çocuk hükümlülerin veya tutukluların ya da çocuk eğitimevlerinden disiplin veya diğer nedenlerle kapalı ceza infaz kurumlarına nakillerine karar verilen çocukların barındırıldıkları ve firara karşı engelleri olan, iç ve dış güvenlik görevlileri bulunan, eğitim ve öğretime dayalı kurumlardır.

Birinci satırdaki “çocuk hükümlülerin” ibaresi ve dördüncü satırdaki “suç türleri” ölçütü, 7593 sayılı Kanunun 5 inci maddesiyle eklenmiştir.

Değişikliğin anlamı şudur: çocuk hükümlü için başlangıç kurumu artık kapalı kurumdur; eğitimevi ise geçilecek bir aşamadır.

4) Çocuk Eğitimevi (m.15/1-2)

Çocuk eğitimevleri; çocuk hükümlüler hakkında verilen cezaların, hükümlülerin eğitilmeleri, meslek edinmeleri ve yeniden toplumla bütünleştirilmeleri amaçları güdülerek yerine getirildiği tesislerdir. Bu kurumlarda firara karşı engel bulundurulmaz; kurum güvenliği iç güvenlik görevlilerinin gözetim ve sorumluluğunda sağlanır.

Birinci satır iki kurum arasındaki en somut farktır ve eğitimevinin neden bir ayrıcalık sayıldığını açıklar.

Onsekiz ve yirmibir yaş

Kurum içinde veya dışında herhangi bir eğitim ve öğretim programına devam eden ve onsekiz yaşını dolduran çocukların, eğitim ve öğretimlerini tamamlayabilmeleri bakımından yirmibir yaşını bitirinceye kadar bu tesislerde kalmalarına izin verilebilir.

Üçüncü satır önemlidir: hüküm bir takdir yetkisi tanır; onsekiz yaşını doldurmak tek başına kalma hakkı vermez.

Birinci satır ise pratikte belirleyicidir: eğitime devam fiilen sürmelidir. Bu nedenle kayıt ve devam belgelerinin dosyaya sunulması önem taşır.

5) Eğitimevine Ayırma Usulü (m.15/3)

Bu fıkra 7593 sayılı Kanunun 6 ncı maddesiyle değiştirilmiştir ve yeni rejimin merkezindedir.

Çocuk hükümlülerin çocuk kapalı ceza infaz kurumundan çocuk eğitimevine ayrılmalarına, 89 uncu madde uyarınca psikolog, pedagog, çocuk gelişimcisi, sosyal çalışmacı, psikolojik danışman, rehberlik uzmanı, öğretmen ve Türkiye Barolar Birliğinin çocuk hakları komisyonundan görevlendireceği avukat gibi en az bir uzman görevlinin de katılımıyla idare ve gözlem kurulu tarafından en geç üç ayda bir yapılan değerlendirme sonucunda karar verilir.

Üçüncü satırdaki Türkiye Barolar Birliği çocuk hakları komisyonu avukatı, düzenlemenin en dikkat çekici unsurudur: kurul çalışmasına baro tarafından görevlendirilen bir avukatın katılabilmesi öngörülmüştür.

Dördüncü ve beşinci satırlar birlikte okunmalıdır: değerlendirme en geç üç ayda bir yapılır; tutum ve davranışları olumsuz değerlendirilenler için yeniden değerlendirme altı ayı aşamaz.

Bu iki süre, kararın süresiz biçimde ertelenmesini önleyen güvencelerdir; takibi hükümlü ve müdafii bakımından önem taşır.

6) Doğrudan Eğitimevinde İnfaz (m.15/4)

Bu fıkra da 7593 sayılı Kanunun 6 ncı maddesiyle eklenmiştir.

Bu hâllerde cezalar doğrudan çocuk eğitimevlerinde yerine getirilir; kapalı kurumda geçirilecek bir aşama aranmaz.

Birinci satırdaki “toplam” ibaresi atlanmamalıdır: birden çok ceza varsa toplamı esas alınır.

İki satır arasındaki fark da anlamlıdır: taksirli suçlarda sınır beş yıla kadar genişletilmiştir.

7) Eğitimevinden Kapalı Kuruma Gönderme (m.15/5)

Eğitimevine yerleşmek kalıcı değildir; belirli hâllerde kapalı kuruma dönüş öngörülmüştür.

Dördüncü satır dikkat çekicidir: disiplin cezası kesinleşmemiş olsa dahi, eylemin tehlike oluşturması hâlinde nakil mümkündür.

Karar mercii idare ve gözlem kuruludur. Ayrıca hüküm, doğrudan eğitimevine alınanları da kapsamına almıştır.

8) Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumu (m.12)

Gençlik kapalı ceza infaz kurumları, cezanın infazına başlandığı tarihte onsekiz yaşını bitirmiş olup da yirmibir yaşını doldurmamış genç hükümlülerin cezalarını çektikleri, eğitim ve öğretim esasına dayalı, firara karşı engelleri olan, iç ve dış güvenlik görevlileri bulunan kurumlardır.

İkinci satır kritik bir ölçüttür: yaş, suç tarihine göre değil infaza başlandığı tarihe göre belirlenir.

9) Koşullu Salıverilmede İki Kat Sayma (m.107)

Çocuk hükümlüler bakımından en önemli infaz kolaylığı buradadır.

Hükümlünün onbeş yaşını dolduruncaya kadar ceza infaz kurumunda geçirdiği her gün, koşullu salıverilme hesabında iki gün olarak dikkate alınır.

7593 ile gelen istisnalar

Bu imkân önceden istisnasız uygulanırken, 7593 sayılı Kanunla belirli suçlar kapsam dışına çıkarılmıştır.

Bu suçlardan hükümlü çocuklar, iki kat sayma imkânından yararlanamaz.

Değişiklik, müddetname hesabını doğrudan etkiler; hesabın kontrolü için infaz süresi hesaplama incelememize bakabilirsiniz.

10) Terminoloji Değişikliği

Değişiklik 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununun birçok maddesinde yapılmıştır.

Gerekçe olarak ifadenin damgalayıcı etkisi gösterilmiştir. Koruyucu ve destekleyici tedbirler için Çocuk Koruma Kanunu (5395) incelememize bakabilirsiniz.

11) Eğitimevine Ayrılma Talebinde İzlenecek Yol

Yeni rejimde eğitimevi, beklenen değil talep edilen ve takip edilen bir aşamadır.

Beşinci satır yeni düzenlemenin getirdiği en somut denetim noktasıdır: kanun, kurul değerlendirmesine en az bir uzman görevlinin katılmasını aramaktadır.

Altıncı satır ise sürecin tıkanmasını önler: olumsuz değerlendirme hâlinde bile yeniden değerlendirme altı ayı geçemez.

Dosyaya sunulabilecek belgeler

• Okul kaydı ve devam durumu,
• Mesleki kurs katılım belgeleri,
• Sertifika ve başarı belgeleri,
• Disiplin durumu kayıtları,
• Psikososyal destek raporları,
• Aile görüşme kayıtları,
• Tahliye sonrası barınma ve eğitim planı.

Yedinci madde çoğu dosyada eksiktir: eğitimevi topluma kazandırmayı amaçladığından, tahliye sonrası planın gösterilmesi değerlendirmeye katkı sağlar.

Karara karşı ne yapılabilir?

Süreler dar olduğundan, kararın tebliğ veya öğrenme tarihi mutlaka kayıt altına alınmalıdır.

12) Kapalı Kurum ile Eğitimevi Karşılaştırması

İkinci satır sıkça karıştırılır: tutuklu çocuklar eğitimevinde barındırılmaz; eğitimevi yalnızca hükümlülere ilişkindir.

Beşinci satır ise 2026 değişikliğinin özetidir: eğitimevine giriş artık iki yoldan birine bağlıdır — ya m.15/4 kapsamında doğrudan, ya da kurul kararıyla.

Genç hükümlüler bakımından

İkinci ve üçüncü satırlar birlikte okunmalıdır: onsekiz yaşında belirleyici olan yaş değil, eğitime devam edilip edilmediğidir.

13) Müddetname Kontrolü

2026 değişikliği koşullu salıverilme hesabını doğrudan etkilediğinden, müddetnamenin yeniden incelenmesi gerekir.

İkinci satır en kritik kontroldür: istisna kapsamındaki suçlarda iki kat sayma uygulanmaz ve bu, tahliye tarihini önemli ölçüde değiştirir.

Üçüncü satır da sık atlanır: sayma onbeş yaşını dolduruncaya kadar geçen günler için geçerlidir; sonraki günler normal sayılır.

Hesapta hata görülürse infaz süresi hesaplama incelememizdeki yöntem izlenerek infaz hâkimliğine başvurulabilir.

14) Değişikliğin Geçmiş Dosyalara Etkisi

Rejim değişikliklerinde ilk sorulan soru, hâlihazırda infazı süren dosyaların durumudur.

Üçüncü satır dosya bazında en çok tartışılacak konudur: iki kat sayma imkânının daraltılması hükümlü aleyhine bir sonuç doğurduğundan, uygulamanın hangi dosyalar bakımından geçerli olacağı ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu nedenle değişiklikten sonra düzenlenen müddetnamelerin, önceki hesapla karşılaştırılması gerekir.

Ne zaman başvuru yapılmalı?

İkinci ve beşinci satırlar yeni düzenlemenin doğrudan sonucudur: kanunda yazılı süreler, takip edilmediğinde kendiliğinden işlemez.

Aile ve müdafi bakımından

• Değerlendirme tarihlerini not alın,
• Kurul kararlarının örneğini isteyin,
• Eğitim belgelerini düzenli iletin,
• Disiplin kayıtlarını izleyin,
• Müddetnameyi her değişiklikte yeniden okuyun,
• Görüş ve ziyaret haklarını düzenli kullanın.

Üçüncü madde değerlendirmeye doğrudan etki eder: eğitim ve meslek edinme, eğitimevi rejiminin kanunda yazılı amacıdır.

Özet

Sekizinci satır bu yazının en pratik uyarısıdır: iki kat sayma artık istisnasız değildir ve müddetname hesabını doğrudan değiştirir.

15) Süre ve Sayı Haritası

Yedinci ve sekizinci satırlar 2026 düzenlemesinin getirdiği yeni sürelerdir ve takip edilmediğinde kendiliğinden işlemez.

Beşinci ve altıncı satırlar arasındaki fark da unutulmamalıdır: sınır suçun kasıtlı veya taksirli olmasına göre değişir.

İki yaş, iki farklı işlev

Aynı yaşın farklı kanunlarda farklı sonuçlar doğurması, hesap hatalarının başlıca kaynağıdır.

Bu nedenle her dosyada, hangi yaşın hangi kural bakımından esas alındığı ayrı ayrı belirlenmelidir.

Son hatırlatma

2026 düzenlemesi çocuk infazında iki yönlü bir denge kurmuştur: bir yandan eğitimevine geçiş uzman denetimine bağlanmış, diğer yandan kısa süreli cezalarda doğrudan eğitimevi imkânı tanınmıştır.

Buna karşılık koşullu salıverilmedeki iki kat sayma belirli suçlar bakımından daraltılmıştır.

Bu nedenle her çocuk dosyasında üç şey birlikte kontrol edilmelidir: suçun niteliği, toplam ceza ve değerlendirme takvimi.

16) Sık Yapılan Sekiz Hata

• Eğitimevini başlangıç kurumu sanmak. Artık kural kapalı kurumdur.
• Üç aylık değerlendirmeyi takip etmemek. Süre kanunda yazılıdır.
• Uzman katılımını sorgulamamak. En az bir uzman zorunludur.
• “Toplam” ibaresini atlamak. Cezalar toplanarak değerlendirilir.
• Taksirli suç sınırını karıştırmak. Kasıtlıda üç, taksirlide beş yıl.
• İki kat saymayı istisnasız sanmak. Belirli suçlar kapsam dışıdır.
• Yirmibir yaş kalışını hak sanmak. İzin verilebilir niteliktedir.
• Gençlikte yaşı suç tarihine göre hesaplamak. İnfaza başlama tarihi esastır.

17) Kontrol Listesi

• Yaşı ve belirleyici tarihi tespit edin.
• Suç niteliğini (kasıtlı/taksirli) belirleyin.
• Toplam cezayı hesaplayın.
• Doğrudan eğitimevi şartlarını kontrol edin.
• Değerlendirme tarihlerini takip edin.
• Uzman katılımını tutanaktan doğrulayın.
• Müddetnameyi yeni istisnalara göre inceleyin.
• Eğitime devam ediyorsa belgeleyin.

İnfaz hukukunun diğer başlıkları için Ceza Hukuku Rehberimize, tutuklu ve hükümlü farkı ile denetimli serbestlik ve açık cezaevi incelemelerimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Çocuk hükümlülerin infaz rejiminde 2026’da ne değişti?

8/8/2026 tarihli ve 7593 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 5275 sayılı Kanunun 11, 15 ve 107 nci maddelerini değiştirdi. Çocuk hükümlüler artık çocuk kapalı ceza infaz kurumunda da barındırılır; eğitimevine ayrılma uzman katılımlı kurul kararına bağlandı.

Çocuk hükümlü doğrudan eğitimevine mi gider?

Kural olarak hayır. 7593 sayılı Kanunun 5 inci maddesiyle 5275 m.11’e “çocuk hükümlülerin” ibaresi eklenmiştir; başlangıç kurumu çocuk kapalı ceza infaz kurumudur. Eğitimevi, değerlendirme sonucunda geçilen bir aşamadır.

Doğrudan eğitimevinde infaz hiç mümkün değil mi?

Mümkündür. 5275 m.15/4 uyarınca kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az, taksirli suçlardan beş yıl veya daha az süreli hapis cezasına mahkûm olan çocuk hükümlülerin cezaları doğrudan çocuk eğitimevlerinde yerine getirilir.

“Toplam” ibaresi ne anlama geliyor?

Birden çok ceza varsa toplamı esas alınır; tek tek cezalara bakılmaz.

Eğitimevine ayrılma kararını kim verir?

İdare ve gözlem kurulu verir. 5275 m.15/3 uyarınca karara, 89 uncu madde kapsamında en az bir uzman görevlinin de katılması gerekir.

Hangi uzmanlar katılabilir?

Psikolog, pedagog, çocuk gelişimcisi, sosyal çalışmacı, psikolojik danışman, rehberlik uzmanı, öğretmen ve Türkiye Barolar Birliğinin çocuk hakları komisyonundan görevlendireceği avukat gibi uzman görevliler.

Değerlendirme ne sıklıkla yapılır?

En geç üç ayda bir.

Olumsuz değerlendirilirse ne olur?

Tutum ve davranışları olumsuz değerlendirilen çocuk hükümlülerin yeniden değerlendirilmeye tabi tutulma süreleri altı ayı geçemez.

Bu süreler neden önemli?

Kararın süresiz biçimde ertelenmesini önleyen güvencelerdir. Takibi hükümlü ve müdafii bakımından önem taşır.

Çocuk kapalı ceza infaz kurumu nedir?

Çocuk hükümlülerin veya tutukluların ya da çocuk eğitimevlerinden disiplin veya diğer nedenlerle kapalı kurumlara nakillerine karar verilen çocukların barındırıldıkları, firara karşı engelleri olan, iç ve dış güvenlik görevlileri bulunan, eğitim ve öğretime dayalı kurumlardır.

Çocuklar bu kurumlarda nasıl ayrılır?

Oniki-onsekiz yaş grubu çocuklar; suç türleri, cinsiyetleri ve fizikî gelişim durumları göz önüne alınarak kurumların ayrı ayrı bölümlerinde barındırılır. “Suç türleri” ölçütü 7593 sayılı Kanunla eklenmiştir.

Kendilerine özgü kurum yoksa ne olur?

Kapalı ceza infaz kurumlarının çocuklara ayrılan bölümlerine yerleştirilirler.

Çocuk eğitimevi nedir?

Çocuk hükümlüler hakkında verilen cezaların; hükümlülerin eğitilmeleri, meslek edinmeleri ve yeniden toplumla bütünleştirilmeleri amaçları güdülerek yerine getirildiği tesislerdir.

Eğitimevinde güvenlik nasıl sağlanır?

Bu kurumlarda firara karşı engel bulundurulmaz; kurum güvenliği iç güvenlik görevlilerinin gözetim ve sorumluluğunda sağlanır. Kapalı kurumda ise firara karşı engel bulunur ve iç ve dış güvenlik görevlisi görev yapar.

Eğitimevinden kapalı kuruma gönderilebilir miyim?

5275 m.15/5 uyarınca firar edenler, başka bir fiilden dolayı haklarında tutuklama kararı verilenler ile kapalı kuruma iade veya odaya kapatma disiplin cezası kesinleşmiş olanlar idare ve gözlem kurulu kararıyla çocuk kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilirler.

Disiplin cezası kesinleşmemişse gönderilebilir mi?

Aynı fıkra uyarınca, asayiş ve düzenin sağlanması amacıyla disiplin cezası kesinleşmemiş olsa bile eylemi kurum düzeni ya da kişi güvenliği bakımından tehlike oluşturanlar hakkında da bu karar verilebilir.

Doğrudan eğitimevine alınanlar da kapsamda mı?

Evet. Hüküm, doğrudan çocuk eğitimevine alınanlar dahil olmak üzere bu kurumlarda bulunan çocuk hükümlüleri kapsar.

18 yaşını doldurunca eğitimevinden çıkarılır mıyım?

5275 m.15/2 uyarınca kurum içinde veya dışında herhangi bir eğitim ve öğretim programına devam eden ve onsekiz yaşını dolduran çocukların, eğitim ve öğretimlerini tamamlayabilmeleri bakımından yirmibir yaşını bitirinceye kadar bu tesislerde kalmalarına izin verilebilir.

Bu bir hak mı?

Hayır. Hüküm “izin verilebilir” demektedir; takdir yetkisi tanır. Onsekiz yaşını doldurmak tek başına kalma hakkı vermez.

Şartı nedir?

Bir eğitim ve öğretim programına fiilen devam ediyor olmak. Bu nedenle kayıt ve devam belgelerinin dosyaya sunulması önem taşır.

Gençlik kapalı ceza infaz kurumu kimler içindir?

Cezanın infazına başlandığı tarihte onsekiz yaşını bitirmiş olup da yirmibir yaşını doldurmamış genç hükümlüler için. Bu kurumlar eğitim ve öğretim esasına dayalıdır.

Yaş hangi tarihe göre belirlenir?

Suç tarihine göre değil, cezanın infazına başlandığı tarihe göre.

Koşullu salıverilmede çocuklara özel bir kolaylık var mı?

Evet. Hükümlünün onbeş yaşını dolduruncaya kadar ceza infaz kurumunda geçirdiği her gün, koşullu salıverilme hesabında iki gün olarak dikkate alınır.

Bu kural her suç için geçerli mi?

Artık değil. 7593 sayılı Kanunla kasten öldürme (TCK m.81, 82, 83), cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar (m.102, 103), uyuşturucu imal ve ticareti (m.188) ile suç işlemek amacıyla örgüt kurma (m.220) suçları bu imkânın kapsamı dışına çıkarılmıştır.

Kaç yaşından itibaren ceza sorumluluğu başlar?

TCK m.31 uyarınca fiili işlediği sırada oniki yaşını doldurmamış olan çocukların ceza sorumluluğu yoktur; haklarında kovuşturma yapılamaz, yalnızca çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir.

12-15 yaş grubunda durum nedir?

İşlediği fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını algılayamaması veya davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişmemiş olması hâlinde ceza sorumluluğu yoktur. Yeteneğin varlığı hâlinde indirimli ceza uygulanır.

12-15 yaş grubunda indirim ne kadar?

Ağırlaştırılmış müebbet yerine 12-15 yıl, müebbet yerine 9-11 yıl hapis; diğer cezaların yarısı indirilir ve her fiil için verilecek hapis cezası yedi yıldan fazla olamaz.

15-18 yaş grubunda indirim ne kadar?

Ağırlaştırılmış müebbet yerine 18-24 yıl, müebbet yerine 12-15 yıl hapis; diğer cezaların üçte biri indirilir ve her fiil için verilecek hapis cezası oniki yıldan fazla olamaz.

Tavan her fiil için mi uygulanır?

Evet. Yedi yıl ve oniki yıllık tavanlar her fiil için ayrı ayrı uygulanır ve süreli hapis cezaları içindir.

“Suça sürüklenen çocuk” ifadesi değişti mi?

Evet. 7593 sayılı Kanunla 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununun birçok maddesinde geçen bu ifade, damgalayıcı etkisi nedeniyle “adli süreçteki çocuk” (bazı maddelerde “hakkında adli süreç yürütülen çocuk”) şeklinde değiştirilmiştir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Kamu ihale mevzuatı ve Kamu İhale Genel Tebliği sık güncellenmektedir; somut ihalede ilan, ihale dokümanı ve işlem tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınmalıdır.