Şirketin borca batık durumda bulunduğu şüphesini uyandıran işaretler varsa, yönetim kurulu aktiflerin hem işletmenin devamlılığı esasına göre hem de muhtemel satış fiyatları üzerinden bir ara bilanço çıkarır; bu bilançodan aktiflerin alacaklıların alacaklarını karşılamaya yetmediği anlaşılırsa, durumu şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesine bildirir ve şirketin iflasını ister (TTK m.376/3). Bu yükümlülük, sermaye kaybı eşiklerinden (m.376/1-2) bağımsızdır ve genel kurul kararına bağlı değildir. Bildirim yükümlülüğünün tek kanuni istisnası, iflas kararından önce borca batıklığı giderecek tutardaki şirket borçlarının alacaklılarının, alacaklarının diğer bütün alacaklılardan sonra sıraya konulmasını yazılı olarak kabul etmesi ve bunun mahkemece atanan bilirkişi incelemesiyle doğrulanmasıdır. Yönetim kurulu iflas talebiyle birlikte veya iflas yargılaması sırasında konkordato da isteyebilir (TTK m.377; İİK m.285 vd.). İflasın ertelenmesi 2018’de kaldırılmıştır. Sermaye şirketinin muhtemel satış fiyatları üzerinden düzenlenen ara bilançoya göre borca batık olduğu yönetim organı, tasfiye memurları veya bir alacaklı tarafından beyan edilir ve mahkemece tespit edilirse, önceden takibe gerek kalmadan iflasına karar verilir (İİK m.179); bu yolda depo kararı verilmez, muhafaza tedbirleri uygulanabilir (İİK m.181). Bildirimi geciktiren yönetim kurulu üyeleri, kusurları varsa şirkete, pay sahiplerine ve alacaklılara karşı sorumlu olabilir (TTK m.553); kamu alacakları bakımından kanuni temsilcilerin kişisel sorumluluğu ayrıca gündeme gelir (6183 sayılı Kanun mükerrer m.35). Limited şirketlerde aynı kurallar kıyasen uygulanır (TTK m.633). Payları borsada işlem gören şirketlerde riskin erken saptanması komitesi zorunludur (TTK m.378).
Şirketinizin bilançosu borca batıklık sinyali mi veriyor?
Ara bilançoyu, sıra sonrasına konma beyanını, konkordato ve iflas seçeneklerini yönetim kurulu kararıyla birlikte planlayalım; kişisel sorumluluk riskini baştan kapatalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppKısaca: Dört soru, dört cevap
Borca batıklık nedir? Aktiflerin, alacaklıların alacaklarını karşılamaya yetmemesidir. TTK iki ölçüyle ara bilanço ister: işletmenin devamlılığı ve muhtemel satış fiyatları (TTK m.376/3).
Yönetim kurulu ne yapmak zorunda? Ara bilanço çıkarır; borca batıklık varsa asliye ticaret mahkemesine bildirir ve şirketin iflasını ister (TTK m.376/3).
İflastan kaçınmanın kanuni yolu var mı? Alacaklıların alacaklarını diğer tüm alacaklılardan sonra sıraya koymayı yazılı kabul etmesi ve bilirkişi doğrulaması; ya da konkordato talebi (TTK m.376/3, m.377).
Bildirmezsem ne olur? Kusur varsa yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğu (TTK m.553), kamu alacaklarında kanuni temsilcinin şahsi sorumluluğu ve şartları varsa taksirli iflas suçu gündeme gelir.
Sermaye Kaybı ile Borca Batıklık Arasındaki Fark
Kısa cevap: Sermaye kaybı, özkaynakların sermaye ve kanuni yedeklere göre erimesidir ve genel kurulu harekete geçirir (TTK m.376/1-2). Borca batıklık ise aktiflerin borçları karşılamamasıdır ve yönetim kuruluna mahkemeye bildirim yükümlülüğü getirir (m.376/3).
1- TTK m.376/1-2 bakımından: Son yıllık bilançodan sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının yarısının zarar sebebiyle karşılıksız kaldığı anlaşılırsa, yönetim kurulu genel kurulu hemen toplantıya çağırır ve uygun gördüğü iyileştirici önlemleri sunar (m.376/1). Bu toplamın üçte ikisi karşılıksız kalmışsa, derhâl toplantıya çağrılan genel kurul sermayenin üçte biriyle yetinme veya sermayenin tamamlanması kararı vermezse şirket kendiliğinden sona erer (m.376/2).
2- TTK m.376/3 bakımından: Borca batıklık bu iki eşikten ayrı bir durumdur ve son yıllık bilançoyu beklemez. Şirketin borca batık durumda bulunduğu şüphesini uyandıran işaretler varsa yönetim kurulu, aktiflerin hem işletmenin devamlılığı esasına göre hem de muhtemel satış fiyatları üzerinden bir ara bilanço çıkarır. Bu bilançodan aktiflerin şirket alacaklılarının alacaklarını karşılamaya yetmediği anlaşılırsa, yönetim kurulu durumu şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesine bildirir ve şirketin iflasını ister. Hüküm, “işaretler varsa” ifadesiyle yönetim kuruluna sürekli bir izleme yükümlülüğü de yükler.
3- Uygulama tebliği bakımından: Hesaplamaların usulü, 15 Eylül 2018 tarihli ve 30536 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun 376 ncı Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” ile düzenlenmiştir. Tebliğ’in geçici 1. maddesi, 10 Aralık 2025 tarihli ve 33103 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle 1 Ocak 2027’ye kadar uzatılmıştır. Bu hükme göre henüz ifa edilmemiş yabancı para cinsinden yükümlülüklerden doğan kur farkı zararlarının tamamı ile 2020 ve 2021 yıllarında tahakkuk eden kiralama giderleri, amortismanlar ve personel giderleri toplamının yarısı, sermaye kaybı veya borca batıklık hesabında dikkate alınmayabilir. Bu imkânın kullanılıp kullanılmayacağı ve etkisi ara bilançoda ayrıca gösterilmelidir.
Sermaye kaybı ve borca batıklık: eşikler ve yükümlülükler
| Durum | Ölçüt | Kimin yükümlülüğü | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|---|---|
| Yarı kayıp | Sermaye ve kanuni yedeklerin yarısı karşılıksız | Yönetim kurulu | Genel kurulu çağırma ve iyileştirici önlem | TTK m.376/1 |
| Üçte iki kayıp | Sermaye ve kanuni yedeklerin üçte ikisi karşılıksız | Genel kurul | Üçte birle yetinme veya tamamlama; aksi hâlde sona erme | TTK m.376/2 |
| Borca batıklık şüphesi | Şüphe uyandıran işaretler | Yönetim kurulu | İki esasa göre ara bilanço | TTK m.376/3 |
| Borca batıklık | Aktifler alacakları karşılamıyor | Yönetim kurulu | Mahkemeye bildirim ve iflas talebi | TTK m.376/3; İİK m.179 |
| Limited şirket | Aynı ölçütler | Müdürler ve genel kurul | Anonim şirket hükümleri kıyasen; ek ödeme hükümleri saklı | TTK m.633 |
Sermaye kaybının kâr dağıtımına etkisi ve genel kurul adımları için sermaye kaybı rehberimize bakabilirsiniz.
Ara Bilanço: İki Değerleme Esası ve Bilirkişi Gözü
Kısa cevap: Ara bilanço iki esasa göre çıkarılır: işletmenin devamlılığı ve muhtemel satış fiyatları (TTK m.376/3). İİK m.179 ise iflas için muhtemel satış fiyatları üzerinden düzenlenen ara bilançoyu esas alır. Mahkeme borca batıklığı kendisi tespit eder.
İki değerleme esası bilinçli olarak birlikte istenmiştir. İşletmenin devamlılığı esasına göre değerleme, şirketin faaliyetine devam edeceği varsayımıyla varlıkları kayıtlı değerleriyle gösterir. Muhtemel satış fiyatları esasına göre değerleme ise şirketin varlıklarının bugün satılması hâlinde elde edilebilecek tutarı gösterir; özel üretim makineleri, stoklar, tahsili şüpheli alacaklar ve maddi olmayan varlıklar bu esasta çoğu zaman ciddi biçimde değer kaybeder. İİK m.179, iflas bakımından muhtemel satış fiyatları üzerinden düzenlenen ara bilançoyu ölçü alır. Bu nedenle devamlılık esasına göre borca batık görünmeyen bir şirket, satış fiyatları esasına göre borca batık olabilir.
İİK m.179, borca batıklığın yalnızca beyan edilmesini değil, mahkemece tespit edilmesini de arar. Uygulamada mahkeme, ara bilançoyu ve dayanak kayıtları bilirkişiye inceletir. Bu nedenle ara bilançonun defter kayıtlarıyla uyumlu, değerleme varsayımları açıklanmış, alacakların tahsil kabiliyeti ve stokların gerçek değeri belgelenmiş olarak hazırlanması gerekir. Bağımsız denetime tabi şirketlerde denetçinin görüşünün alınması ve yönetim kurulu kararında dayanılan değerleme raporlarının gösterilmesi, hem mahkeme incelemesini hem de sonradan açılabilecek sorumluluk davalarındaki savunmayı güçlendirir.
Ara bilançoda sık tartışılan kalemler
| Kalem | Devamlılık esası | Muhtemel satış fiyatı esası | Dikkat |
|---|---|---|---|
| Ticari alacaklar | Kayıtlı değer | Tahsil kabiliyetine göre indirim | Şüpheli alacaklar ve ilişkili taraf alacakları ayrıca incelenir |
| Stoklar | Maliyet | Hızlı satışta elde edilebilecek bedel | Eskiyen ve özel üretim stoklar |
| Makine ve tesisler | Net defter değeri | İkinci el piyasa değeri | Değerleme raporu önerilir |
| Maddi olmayan varlıklar | Kayıtlı değer | Çoğu zaman düşük veya sıfır | Marka ve yazılım için ayrı rapor |
| Yabancı para yükümlülükler | Kur farkı dahil | Kur farkı dahil | Tebliğ geçici m.1 imkânı 1 Ocak 2027’ye kadar |
| Ortak ve ilişkili taraf borçları | Borç olarak | Borç olarak | Sıra sonrasına konma beyanı çözümü (TTK m.376/3) |
İflas İstemek Zorunda mıyım? Tek Kanuni İstisna
Kısa cevap: Borca batıklık tespit edilirse yönetim kurulu iflas ister. Kanunun tanıdığı istisna, borca batıklığı giderecek tutardaki borçların alacaklılarının iflas kararından önce, alacaklarını diğer bütün alacaklılardan sonra sıraya koymayı yazılı olarak kabul etmesi ve bunun bilirkişi incelemesiyle doğrulanmasıdır (TTK m.376/3).
TTK m.376/3’teki “meğerki” ile başlayan cümle, iflas talebini gereksiz kılan tek kanuni düzeneği kurar: İflas kararının verilmesinden önce, şirketin açığını karşılayacak ve borca batık durumunu ortadan kaldıracak tutardaki şirket borçlarının alacaklıları, alacaklarının diğer tüm alacaklılardan sonraki sıraya konulmasını yazılı olarak kabul etmeli ve bu durum mahkemece atanan bilirkişi incelemesiyle doğrulanmalıdır. Uygulamada bu beyanı çoğu zaman şirkete borç vermiş ortaklar, grup şirketleri veya yöneticiler verir. Beyan, alacağı ortadan kaldırmaz; yalnızca iflas hâlinde bu alacakların diğer bütün alacaklılardan sonra ödenmesini sağlar.
Beyanın tutarı, ara bilançodaki açığı kapatacak büyüklükte olmalıdır; açığın bir kısmını karşılayan beyan borca batıklığı ortadan kaldırmaz. Ayrıca beyanın geri alınabilir veya şarta bağlı kurulması, bilirkişi incelemesinde yeterli görülmeme riskini doğurur. Beyan dışında sermaye artırımı, ortakların alacaklarının sermayeye eklenmesi ve alacaklılarla yapılandırma gibi yollar da açığı kapatabilir; ancak bu yolların sonucunu yeni bir ara bilançoyla göstermek gerekir.
Karşı görüş şudur: “Şirket faaliyetine devam ediyor, siparişler var; iflas istemek yerine bir süre daha beklemek şirketin ve alacaklıların yararınadır.” Bu görüş, iyileşme ihtimalinin gerçek ve belgeli olduğu kısa dönemler için anlaşılabilir; ancak TTK m.376/3 borca batıklık tespit edildiğinde yönetim kuruluna takdir yetkisi tanımaz. Beklemenin kanuni yolu, alacakların sıra sonrasına konması veya konkordato talebidir. Belgesiz bir bekleyiş sırasında şirketin borçlanmaya devam etmesi, sonradan yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğunun en güçlü dayanağı hâline gelebilir.
[……] A.Ş. YÖNETİM KURULU BAŞKANLIĞI’NA
BEYAN EDEN (ALACAKLI): [Ad Soyad / Unvan], T.C. / VKN [……]
KONU: TTK m.376/3 uyarınca alacağımın sırasının diğer tüm alacaklıların sırasından sonraya konulmasını kabul beyanıdır.
1- Şirketten [……] tarihli [ortak cari hesap / borç sözleşmesi / ……] dayanağıyla [……] TL alacaklıyım.
2- Şirketin [……] tarihli ara bilançosuna göre borca batık durumunu ortadan kaldırmak amacıyla, bu alacağımın [tamamının / ……… TL’lik kısmının] sırasının, şirketin diğer tüm alacaklılarının sırasından sonraki sıraya konulmasını kayıtsız ve şartsız olarak kabul ederim.
3- Bu beyan, şirketin iflası hâlinde de geçerlidir; beyanın mahkemece atanacak bilirkişi incelemesine sunulmasına muvafakat ederim.
[Tarih] — [İmza]
Not: Beyanın tutarı, ara bilançodaki açığı kapatmaya yetmelidir. Metin; sermaye artırımı, yapılandırma veya konkordato gibi diğer seçeneklerle birlikte değerlendirilmeli ve yönetim kurulu kararına bağlanmalıdır.
Konkordato: İflas Talebiyle Birlikte veya Yargılama Sırasında
Kısa cevap: Yönetim kurulu veya herhangi bir alacaklı, TTK m.376/3 uyarınca yapılan iflas talebiyle birlikte veya bu yargılama sırasında konkordato da isteyebilir (TTK m.377; İİK m.285 vd.). İflasın ertelenmesi 7101 sayılı Kanun’la 2018’de kaldırılmıştır.
1- TTK m.377 bakımından: 7101 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikten sonra madde, yönetim kurulunun veya herhangi bir alacaklının, m.376/3 uyarınca yapacağı iflas talebiyle birlikte veya bu kapsamda yapılan iflas yargılaması sırasında İİK m.285 ve devamı uyarınca konkordato talep edebileceğini düzenler. Eski hukuktaki iflasın ertelenmesi kurumu kaldırılmış, yerini konkordato almıştır. Ayrıntılar için iflasın ertelenmesinden konkordatoya geçiş yazımıza bakabilirsiniz.
2- İİK m.285 bakımından: Borçlarını vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan her borçlu konkordato talep edebilir. Konkordato, şirketin faaliyetini sürdürerek borçlarını bir proje çerçevesinde yeniden yapılandırmasını amaçlar; ancak başarı ihtimali, ön projenin gerçekçiliğine ve alacaklı çoğunluğunun desteğine bağlıdır. Konkordato talebinin içeriği ve ekleri için konkordato talebi dilekçesi örneği yazımıza, genel çerçeve için konkordato hukuku rehberimize bakabilirsiniz.
Borca batıklıkta yönetim kurulunun seçenekleri
| Seçenek | Ne sağlar | Şartı veya sınırı | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Alacakların sıra sonrasına konması | İflas talebine gerek kalmaz | Açığı kapatacak tutarda yazılı beyan ve bilirkişi doğrulaması | TTK m.376/3 |
| Sermaye artırımı veya ortak alacaklarının sermayeye eklenmesi | Açığın kapanması | Genel kurul kararı; sonucun yeni ara bilançoyla gösterilmesi | TTK m.376 |
| Alacaklılarla yapılandırma | Nakit akışının düzelmesi | Borca batıklığı ortadan kaldırıyorsa ara bilançoyla gösterilmesi | TTK m.376/3 |
| Konkordato | Faaliyet sürerken proje ile yeniden yapılandırma | Ödeme güçlüğü ve gerçekçi ön proje | TTK m.377; İİK m.285 vd. |
| İflas bildirimi | Yükümlülüğün yerine getirilmesi; sorumluluğun sınırlanması | Mahkemece borca batıklığın tespiti | TTK m.376/3; İİK m.179 |
Alacaklının Bakış Açısı: Borca Batık Şirkete Karşı Ne Yapılabilir?
Kısa cevap: Alacaklı, şirketin borca batık olduğunu belgeleriyle ileri sürerek takipsiz iflas isteyebilir (İİK m.179). Şirket iflas ederse, bildirimi geciktiren yöneticilere karşı sorumluluk talepleri önce iflas idaresince, idare dava açmazsa alacaklılarca ileri sürülür (TTK m.556).
Borca batıklık yalnızca yönetim kurulunun sorunu değildir. Alacaklı açısından iki yol öne çıkar. Birincisi, şirketin kamuya açık veya elde edilebilen finansal tablolarından borca batıklığın anlaşılması hâlinde İİK m.179 uyarınca takipsiz iflas talebidir; bu yolda alacaklı borca batıklığı ileri sürer, mahkeme ise bilirkişi incelemesiyle tespit eder. İkincisi, şirket iflas ettikten sonra, borca batıklığa rağmen iflas bildirimini geciktiren ve bu dönemde şirketi borçlandıran yönetim kurulu üyelerine karşı sorumluluk talebidir. Zarara uğrayan şirketin iflası hâlinde tazminatın şirkete ödenmesini isteme hakkı alacaklılara da tanınmıştır; talepler önce iflas idaresince ileri sürülür, idare dava açmazsa her alacaklı davayı açabilir ve elde edilen hasıla önce dava açan alacaklıların alacaklarına tahsis edilir (TTK m.556). Alacaklının iflas yolunu baskı aracı olarak kullandığı iddialarına karşı dikkat edilmesi gerekenler için baskı amaçlı iflas talebi yazımıza bakabilirsiniz.
İflas Yargılaması: İİK m.179, m.178 ve m.181
Kısa cevap: Borca batıklık yönetim organı, tasfiye memurları veya bir alacaklı tarafından beyan edilir ve mahkemece tespit edilirse, önceden takibe gerek kalmadan iflas kararı verilir (İİK m.179). Bu yolda depo kararı verilmez; muhafaza tedbirleri uygulanabilir (İİK m.181).
1- İİK m.179 bakımından: 7101 sayılı Kanun’la değişik madde, sermaye şirketleri ile kooperatiflerin aktiflerin muhtemel satış fiyatları üzerinden düzenlenen ara bilançoya göre borca batık olduğunun, idare ve temsil ile görevlendirilmiş kişiler, şirket tasfiye hâlindeyse tasfiye memurları veya bir alacaklı tarafından beyan edilip mahkemece tespit edilmesi hâlinde, önceden takibe gerek kalmaksızın iflasa karar verileceğini düzenler. TTK m.377 ve m.634 ile Kooperatifler Kanunu m.63 hükümleri saklıdır. İflasın ertelenmesini düzenleyen eski m.179/a ve m.179/b hükümleri yürürlükten kaldırılmıştır.
2- Alacaklının talep hakkı bakımından: Madde, borca batıklığı ileri sürme hakkını yalnızca yönetim organına değil, bir alacaklıya da tanır. Yönetim kurulunun bildirimden kaçındığı durumlarda alacaklı, şirketin borca batık olduğunu belgeleriyle ileri sürerek takipsiz iflas isteyebilir. Bu yolda da borca batıklığın mahkemece tespiti gerekir; alacaklının elindeki kamuya açık finansal tablolar ve bilirkişi incelemesi belirleyici olur.
3- İİK m.178 ve m.181 bakımından: Borçlu aciz hâlinde bulunduğunu beyan ederek kendi iflasını da isteyebilir (m.178). Doğrudan iflas, borçlunun kendi talebi ve borca batıklık hâllerinde muhafaza tedbirlerine ilişkin m.159 uygulanır; depo emrini düzenleyen m.158 ise bu yollarda uygulanmaz (m.181). Yani borca batıklık nedeniyle açılan iflas davasında şirket, borcu depo ederek iflastan kurtulma imkânına sahip değildir; savunma, borca batıklığın bulunmadığını veya giderildiğini göstermeye yöneliktir. Tedbirlerin kapsamı için muhafaza tedbiri rehberimize bakabilirsiniz.
[……] ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİ’NE
DAVACI / TALEP EDEN: [……] A.Ş. — Yönetim kurulu adına: [……] / Vekili: Av. [……]
KONU: TTK m.376/3 ve İİK m.179 uyarınca şirketin borca batıklığının bildirilmesi ve iflasına karar verilmesi talebidir. [Varsa: TTK m.377 uyarınca konkordato talebimiz saklıdır / ekli dilekçeyle birlikte sunulmuştur.]
AÇIKLAMALAR:
1- Yönetim kurulu, [……] tarihinde borca batıklık şüphesi uyandıran işaretler [nakit akışının durması / vadesi geçmiş borçlar / ……] üzerine, aktiflerin hem işletmenin devamlılığı esasına göre hem de muhtemel satış fiyatları üzerinden ara bilanço çıkarmıştır (Ek-1, Ek-2).
2- Muhtemel satış fiyatları üzerinden düzenlenen ara bilançoya göre aktif toplamı [……] TL, borç toplamı [……] TL olup açık [……] TL’dir.
3- Açığı giderecek tutarda alacaklının, alacağını diğer tüm alacaklılardan sonra sıraya koymayı yazılı olarak kabul etmesi sağlanamamıştır. [Varsa: ……… tutarında sıra sonrasına konma beyanı alınmış olup açığı kapatmaya yetmemektedir (Ek-3).]
4- Yönetim kurulunun [……] tarih ve [……] sayılı kararı ektedir (Ek-4).
DELİLLER: Ara bilançolar, değerleme raporları, yevmiye ve büyük defter kayıtları, banka ve borç listeleri, yönetim kurulu kararı, bilirkişi incelemesi.
SONUÇ VE İSTEM: Şirketin borca batıklığının tespitiyle İİK m.179 uyarınca iflasına karar verilmesini saygıyla arz ederiz.
[Tarih] — [Yetkili / Vekil İmza]
Yönetim Kurulunun ve Müdürlerin Sorumluluğu
Kısa cevap: Kanundan doğan yükümlülüklerini kusurlu olarak ihlal eden yönetim kurulu üyeleri şirkete, pay sahiplerine ve alacaklılara karşı sorumludur (TTK m.553). Borca batıklığın geç bildirilmesi bu sorumluluğun tipik dayanağıdır. Kamu alacaklarında kanuni temsilcilerin şahsi sorumluluğu ayrıca vardır.
1- TTK m.553 bakımından: Kurucular, yönetim kurulu üyeleri, yöneticiler ve tasfiye memurları, kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal ettikleri takdirde hem şirkete hem pay sahiplerine hem de şirket alacaklılarına karşı verdikleri zarardan sorumludur. Borca batıklık işaretlerine rağmen ara bilanço çıkarmamak, çıkan sonuca rağmen mahkemeye bildirimde bulunmamak ve bu dönemde şirketi yeni borç altına sokmak, öğretide “iflasın geciktirilmesinden doğan zarar” olarak tartışılan sorumluluğun tipik görünümleridir. Şirketin iflası hâlinde şirket zararına ilişkin talepler önce iflas idaresince ileri sürülür; idare dava açmazsa pay sahipleri ve alacaklılar dava açabilir (TTK m.556).
2- Kamu alacakları bakımından: Amme alacağının tüzel kişinin varlığından tamamen veya kısmen alınamaması veya alınamayacağının anlaşılması hâlinde, kanuni temsilcilerin şahsi malvarlıklarından tahsil edilmesine ilişkin 6183 sayılı Kanun mükerrer m.35 ile vergi ödevlerine ilişkin VUK m.10 hükümleri, borca batık şirketlerde yöneticiler için ayrı bir risk alanıdır. Limited şirket ortaklarının kamu borçlarından sorumluluğu için limited şirket ortağının amme borcundan sorumluluğu yazımıza bakabilirsiniz.
3- Ceza hukuku bakımından: Tacir sıfatını taşıyan kişinin, ticaretin gerektirdiği özen ve dikkati göstermeyerek iflasa sebebiyet vermesi taksirli iflas (TCK m.162), malvarlığını alacaklılardan kaçırmaya yönelik hileli tasarruflar ise hileli iflas (TCK m.161) suçunu oluşturabilir; her iki suçta da kesinleşmiş iflas kararı aranır. Ayrıntılar için hileli ve taksirli iflas suçları yazımıza bakabilirsiniz.
Borca batıklıkta sorumluluk haritası
| Davranış | Olası sonuç | Kim ileri sürer | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Ara bilanço çıkarmamak | Kusur varsa tazminat sorumluluğu | Şirket, pay sahipleri, alacaklılar | TTK m.376/3, m.553 |
| Bildirimi geciktirip borçlanmaya devam etmek | İflasın geciktirilmesinden doğan zarar tartışması | İflas idaresi; açmazsa pay sahipleri ve alacaklılar | TTK m.553, m.556 |
| Kamu borçlarının ödenmemesi | Kanuni temsilcinin şahsi malvarlığından tahsil | Tahsil dairesi | 6183 mükerrer m.35; VUK m.10 |
| Özensizlikle iflasa sebebiyet | Taksirli iflas suçu (kesinleşmiş iflas kararı şartıyla) | Savcılık | TCK m.162 |
| Malvarlığını alacaklılardan kaçırmak | Hileli iflas suçu | Savcılık | TCK m.161 |
Yönetim kurulu sorumluluğunun genel çerçevesi için yönetim kurulu sorumluluğu (TTK m.549-561) yazımıza bakabilirsiniz.
Yönetim kurulu üyesi veya müdürseniz
Borca batıklık döneminde alınan her kararın belgelenmesi, ileride açılabilecek sorumluluk davasında en güçlü savunmadır. Karar metinlerini ve bildirim takvimini birlikte hazırlayalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppBorsa Şirketlerinde Ek Yükümlülükler
Kısa cevap: Payları borsada işlem gören şirketlerde riskin erken saptanması komitesi zorunludur ve iki ayda bir rapor verir (TTK m.378). Borca batıklık ve iflas talebi KAP’ta açıklanır; özsermayenin negatif olması ve finansal durumun faaliyeti sürdüremeyecek ölçüde bozulması kottan çıkarma sebepleridir (Kotasyon Yönergesi m.23/1-d, f).
1- TTK m.378 bakımından: Pay senetleri borsada işlem gören şirketlerde yönetim kurulu, şirketin varlığını, gelişmesini ve devamını tehlikeye düşüren sebeplerin erken teşhisi, bunun için gerekli önlemlerin alınması ve riskin yönetilmesi amacıyla uzman bir komite kurmakla yükümlüdür; diğer şirketlerde denetçinin yazılı tavsiyesiyle komite derhâl kurulur. Komite iki ayda bir yönetim kuruluna rapor verir ve rapor denetçiye de gönderilir. Borca batıklık şüphesinin ilk ortaya çıkacağı yer bu raporlardır; raporlarda tespit edilen tehlikelere karşı yönetim kurulunun ne yaptığı, sorumluluk incelemesinde belirleyici olur.
2- Kamuyu aydınlatma ve borsa sonuçları bakımından: Sermaye kaybı, borca batıklık bildirimi, iflas veya konkordato talebi yatırımcı kararlarını etkileyebilecek gelişmelerdir ve özel durum açıklamasına konu olur (SPKn m.15/1; II-15.1 m.5/1). Kotasyon Yönergesi, KAP’ta yayımlanan son yıllık bilançoda özsermayenin negatif olmasını ve ortaklığın faaliyetlerini devam ettiremeyecek seviyede finansal durumunun bozulmasını kottan çıkarma sebepleri arasında sayar (m.23/1-d, f); iflas kararı da ayrı bir kottan çıkarma sebebidir (m.23/1-ç). Açıklama örnekleri için iflas talebinin KAP’ta açıklanması, pay sahipleri bakımından sonuçlar için şirket iflas ederse hisselerim ne olur yazılarımıza bakabilirsiniz.
Adım Adım: Borca Batıklık Şüphesi Doğdu
- İşaretleri kayda geçirin. Nakit sıkışıklığı, vadesi geçmiş borçlar, kredi kesintileri ve komite raporları yönetim kurulu tutanağına yazılmalıdır.
- İki esasa göre ara bilanço çıkarın. İşletmenin devamlılığı ve muhtemel satış fiyatları (TTK m.376/3); değerleme varsayımlarını belgeleyin.
- Tebliğ imkânlarını değerlendirin. Kur farkı ve belirli giderler için geçici madde 1 Ocak 2027’ye kadar geçerlidir.
- Sıra sonrasına konma beyanlarını toplayın. Ortak ve grup şirketi alacakları açığı kapatacak tutarda ve yazılı olmalıdır.
- Konkordato ön projesini hazırlayın. İflas talebiyle birlikte veya yargılama sırasında konkordato istenebilir (TTK m.377).
- Karar verin ve bildirin. Açık kapanmıyorsa asliye ticaret mahkemesine bildirim ve iflas talebi (TTK m.376/3; İİK m.179).
- Kamu borçlarını ayrıca planlayın. Kanuni temsilcinin şahsi sorumluluğu gündemdedir (6183 mükerrer m.35).
- Borsa şirketiyseniz KAP açıklamasını yapın. SPKn m.15/1; II-15.1 m.5/1.
Sık Yapılan Hatalar
- Son yıllık bilançoyu beklemek. Borca batıklık için şüphe uyandıran işaretler yeterlidir; ara bilanço hemen çıkarılır.
- Yalnızca devamlılık esasına göre değerleme yapmak. Kanun iki esası birlikte ister; iflas bakımından muhtemel satış fiyatları belirleyicidir.
- Genel kurul kararı beklemek. Bildirim yükümlülüğü yönetim kuruluna aittir.
- Kısmi sıra sonrasına konma beyanıyla yetinmek. Beyan açığı tamamen kapatmalıdır.
- Depo ile iflastan kurtulmayı beklemek. Borca batıklık iflasında depo hükmü uygulanmaz (İİK m.181).
- Kararları belgelememek. Sorumluluk davasında savunmanın temeli yönetim kurulu tutanakları ve raporlardır.
Önemli Kavramlar
- Borca batıklık
- Şirket aktiflerinin alacaklıların alacaklarını karşılamaya yetmemesi (TTK m.376/3; İİK m.179).
- Ara bilanço
- Yıl sonunu beklemeden, belirli bir tarih itibarıyla çıkarılan bilanço; borca batıklıkta iki değerleme esasına göre hazırlanır.
- Sıra sonrasına konma beyanı
- Alacaklının, alacağının diğer bütün alacaklılardan sonra sıraya konulmasını yazılı kabul etmesi (TTK m.376/3).
- Riskin erken saptanması komitesi
- Borsa şirketlerinde zorunlu, iki ayda bir rapor veren komite (TTK m.378).
- Konkordato
- Borçlunun alacaklılarıyla proje çerçevesinde yeniden yapılandırma yolu; iflas talebiyle birlikte istenebilir (TTK m.377; İİK m.285).
Borca batıklık testinden önce sermaye kaybı eşiklerini fon zararıyla birlikte hesaplamak için sermaye kaybı ve borca batıklık testi aracı (TTK m.376) kullanılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Şirket borca batık ne demek?
Şirket aktiflerinin alacaklıların alacaklarını karşılamaya yetmemesidir. TTK, aktiflerin hem işletmenin devamlılığı hem de muhtemel satış fiyatları esasına göre değerlendirildiği bir ara bilanço ister (TTK m.376/3).
Borca batıklık ile sermaye kaybı aynı şey mi?
Hayır. Sermaye kaybı sermaye ve kanuni yedeklerin yarısının veya üçte ikisinin karşılıksız kalmasıdır ve genel kurulu ilgilendirir (TTK m.376/1-2); borca batıklıkta ise yönetim kurulunun mahkemeye bildirim yükümlülüğü doğar (m.376/3).
Yönetim kurulu borca batıklıkta ne yapmak zorunda?
Ara bilanço çıkarır; aktifler alacakları karşılamıyorsa şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesine bildirir ve şirketin iflasını ister (TTK m.376/3).
Bildirim için son yıllık bilanço beklenir mi?
Hayır. Borca batıklık şüphesi uyandıran işaretler varsa ara bilanço hemen çıkarılır (TTK m.376/3).
Ara bilanço hangi esaslara göre hazırlanır?
Hem işletmenin devamlılığı esasına göre hem de muhtemel satış fiyatları üzerinden (TTK m.376/3). İflas bakımından İİK m.179 muhtemel satış fiyatlarını esas alır.
Kur farkı zararları borca batıklık hesabında dikkate alınır mı?
Tebliğ’in geçici maddesine göre 1 Ocak 2027’ye kadar henüz ifa edilmemiş yabancı para yükümlülüklerinden doğan kur farkı zararlarının tamamı ve 2020-2021 yıllarındaki kiralama, amortisman ve personel giderleri toplamının yarısı dikkate alınmayabilir.
İflas istemeden borca batıklıktan kurtulmanın yolu var mı?
Borca batıklığı giderecek tutardaki borçların alacaklıları, iflas kararından önce alacaklarının diğer bütün alacaklılardan sonra sıraya konulmasını yazılı kabul eder ve bu bilirkişi incelemesiyle doğrulanırsa iflas istenmez (TTK m.376/3). Sermaye artırımı veya yapılandırmayla açığın kapatıldığı da yeni bir ara bilançoyla gösterilebilir.
Borca batık şirket konkordato isteyebilir mi?
Evet. Yönetim kurulu veya herhangi bir alacaklı iflas talebiyle birlikte veya iflas yargılaması sırasında konkordato isteyebilir (TTK m.377; İİK m.285 vd.).
İflasın ertelenmesi hâlâ var mı?
Hayır. İflasın ertelenmesi 7101 sayılı Kanun’la 2018’de kaldırılmış, yerini konkordato almıştır; İİK m.179/a ve m.179/b yürürlükten kaldırılmıştır.
Alacaklı borca batıklık nedeniyle şirketin iflasını isteyebilir mi?
Evet. İİK m.179, borca batıklığın bir alacaklı tarafından da beyan edilebileceğini düzenler; mahkemece tespit edilirse takipsiz iflas kararı verilir.
Borca batıklık iflasında borcu depo ederek iflastan kurtulabilir miyim?
Hayır. Borca batıklık hâlinde depo emrini düzenleyen İİK m.158 uygulanmaz; muhafaza tedbirlerine ilişkin m.159 ise uygulanır (İİK m.181).
Bildirim yapmayan yönetim kurulu üyesi sorumlu olur mu?
Kanundan doğan yükümlülüğünü kusurlu olarak ihlal eden yönetim kurulu üyesi şirkete, pay sahiplerine ve alacaklılara karşı sorumludur (TTK m.553). İflas hâlinde şirket zararına ilişkin talepler önce iflas idaresince ileri sürülür (TTK m.556).
Şirketin vergi ve SGK borçları için yönetici şahsen sorumlu mu?
Amme alacağı tüzel kişiden alınamazsa kanuni temsilcilerin şahsi malvarlığından tahsili gündeme gelir (6183 sayılı Kanun mükerrer m.35; VUK m.10).
Limited şirkette de aynı kurallar geçerli mi?
Evet. Esas sermayenin kaybı ve borca batıklık hâllerinde anonim şirket hükümleri kıyasen uygulanır; ek ödeme yükümlülüğüne ilişkin hükümler saklıdır (TTK m.633).
Borsa şirketinde riskin erken saptanması komitesi zorunlu mu?
Evet. Pay senetleri borsada işlem gören şirketlerde yönetim kurulu bu komiteyi kurmakla yükümlüdür; komite iki ayda bir yönetim kuruluna rapor verir ve rapor denetçiye de gönderilir (TTK m.378).
Borca batıklık borsa şirketinde kottan çıkarma sebebi mi?
Kotasyon Yönergesi, son yıllık bilançoda özsermayenin negatif olmasını ve finansal durumun faaliyeti sürdüremeyecek ölçüde bozulmasını kottan çıkarma sebepleri arasında sayar (m.23/1-d, f); iflas kararı da ayrı bir sebeptir (m.23/1-ç).
Borca batıklık suç oluşturur mu?
Borca batıklık tek başına suç değildir. Ancak özensizlikle iflasa sebebiyet verilmesi taksirli iflas (TCK m.162), malvarlığının alacaklılardan kaçırılması hileli iflas (TCK m.161) suçunu oluşturabilir; her ikisinde de kesinleşmiş iflas kararı aranır.
Borca batıklık kararını birlikte verelim
Ara bilanço, sıra sonrasına konma beyanı, konkordato ön projesi ve iflas bildirimi seçeneklerini yönetim kurulu kararına dönüştürelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppİlgili Rehberler
- Doğrudan iflas sebepleri ve şirketin savunması (İİK m.177)
- Şirket iflas etti: yöneticiden veya ortaktan alacak alınır mı?
- İflasta tasarrufun iptali: iflastan önce kaçırılan mallar
- Kayıt kabul davası ve iflasta sıra cetveline itiraz
- İflas eden şirketten alacağımı nasıl alırım? Alacak kaydı ve süreler
- Sermaye kaybı ve borca batıklık (TTK m.376) — fon zararı örneği
- İflasın açılması (İİK m.154-181)
- İflas ve iflasın sonuçları
- İflasın ertelenmesinden konkordatoya
- Konkordato Hukuku Rehberi
- Konkordato talebi dilekçesi örneği
- Konkordatoda alacaklının hakları
- Yönetim kurulu sorumluluğu (TTK m.549-561)
- Halka açık şirkette yönetim kurulu sorumluluğu
- Limited şirket ortağının amme borcundan sorumluluğu
- Hileli ve taksirli iflas suçları
- İflas davasında muhafaza tedbiri
- İflas talebi KAP’ta nasıl açıklanır?
- Şirket iflas ederse hisselerim ne olur?
- İflas kararına istinaf ve temyiz
- Baskı amaçlı iflas talebine karşı şirketin hakları
- Kotasyon şartları ve kottan çıkarma
- İcra ve İflas Hukuku Rehberi


