“Limited şirkette sorumluluk sermaye ile sınırlıdır” kuralının en önemli istisnası kamu alacaklarıdır. 6183 sayılı Kanun’un 35. maddesi uyarınca limited şirket ortakları, şirketten tahsil edilemeyen vergi, prim ve benzeri kamu borçlarından sermaye hisseleri oranında doğrudan doğruya sorumludur. Hisseyi devretmek, devir öncesi borçlar bakımından koruma sağlamaz. Ödeme emrine karşı dava süresi m. 58 uyarınca on beş gündür — ve bu yolun önündeki en büyük caydırıcı 2022’de kalkmıştır: Anayasa Mahkemesi, 21/4/2022 tarihli ve E.2021/119, K.2022/48 sayılı kararıyla haksız çıkma zammını iptal etmiştir.
Mevzuat Haritası
| Hüküm | Düzenlediği konu |
|---|---|
| 6183 m. 35 | Limited şirket ortağının sorumluluğu — hisse oranında |
| 6183 mükerrer m. 35 | Kanuni temsilcilerin sorumluluğu — alacağın tamamından |
| 6183 m. 55 | Ödeme emri ve mal bildirimi |
| 6183 m. 57, 60 | Mal bildirimi ve bulunmamanın sonucu |
| 6183 m. 58 | Ödeme emrine dava — on beş gün |
| 6183 m. 102 | Tahsil zamanaşımı — beş yıl |
| VUK m. 10 | Kanuni temsilcilerin vergisel ödevi |
| VUK m. 114 | Tarh zamanaşımı — beş yıl |
| 5510 m. 88 | Prim borçlarında yönetici ve temsilci sorumluluğu |
| TTK m. 573, 602 | Limited şirkette sınırlı sorumluluk ilkesi |
| TTK m. 595, 598 | Pay devrinin şekli ve tescili |
| İYUK m. 27 | Yürütmenin durdurulması |
İki Ayrı Sorumluluk: m. 35 ve Mükerrer m. 35
Uygulamada en sık karıştırılan nokta budur. Kanun, ortak ile yöneticiyi ayrı maddelerde ve farklı kapsamlarla düzenlemiştir.
| Ölçüt | Ortak — m. 35 | Kanuni temsilci — mükerrer m. 35 |
|---|---|---|
| Kim | Limited şirket ortakları | Müdürler, yönetim kurulu üyeleri, tüzel kişiliği olmayan teşekkülü idare edenler |
| Kapsam | Sermaye hissesi oranında | Alacağın tamamından |
| Nitelik | Doğrudan doğruya sorumluluk | Müşterek ve müteselsil sorumluluk |
| Anonim şirkette | Uygulanmaz | Uygulanır (yönetim kurulu üyeleri) |
| Paralel hüküm | — | VUK m. 10 — vergisel ödevlerin yerine getirilmemesi |
Çifte sıfat riski. Limited şirketlerde ortak aynı zamanda müdür olabilir. Bu durumda kişi hem m. 35 kapsamında hisse oranında, hem mükerrer m. 35 kapsamında borcun tamamından takip edilebilir. Ödeme emrinde hangi sıfata dayanıldığının açıkça gösterilmiş olması gerekir; gösterilmemişse bu, dava dilekçesinde öne çıkarılacak bir usul sakatlığıdır. Savunma, dayanılan sıfata göre tümüyle farklı kurulur.
Vergi borçlarında ikinci bir dayanak vardır. VUK m. 10, kanuni temsilcilerin vergisel ödevleri yerine getirmemesi hâlinde vergi alacağının bunların varlığından alınacağını öngörür. Mükerrer m. 35 ile VUK m. 10 arasındaki ilişki, kanuni temsilci dosyalarında ayrıca tartışılan bir konudur.
Prim borçları da aynı rejime tabidir. 5510 m. 88 uyarınca tüzel kişiliği haiz işverenlerin üst düzey yöneticileri, yönetim kurulu üyeleri ve kanuni temsilcileri, Kuruma karşı işverenleriyle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur; Kurum alacaklarının tahsilinde de 6183 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.
Ortağın Sorumluluğu İkincildir
Madde metni açıktır: ortaklar, amme alacağından ancak şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan kısım bakımından sorumludur.
Bu, sorumluluğun fer’i (ikincil) olduğu anlamına gelir; ilk muhatap her zaman şirket tüzel kişiliğidir.
2008 değişikliği eşiği düşürmüştür ama kaldırmamıştır. Değişiklikten sonra tahsil imkânsızlığının fiilen gerçekleşmiş olması aranmamakta; tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması da ortağa gidilebilmesi için yeterli sayılmaktadır. Buna karşılık idarenin, şirket malvarlığı üzerinde ciddi bir araştırma ve takip yapmış olması beklenir. Şirket nezdinde yeterli çalışma yapılmaksızın doğrudan ortakların takibe alınması, iptal sebebi olarak ileri sürülebilir.
Bu, savunmanın en verimli alanıdır. Ödeme emri tebliğ edildiğinde ilk yapılacak iş; şirket hakkında hangi takip işlemlerinin yapıldığını ve aciz hâlinin nasıl tespit edildiğini dosyadan istemektir.
Şirketinizin borcu için size ödeme emri mi geldi?
Şirket nezdindeki takibin yeterliliği çoğu dosyada belirleyicidir.
Hisse Devri Sizi Kurtarmaz
2008 yılında maddeye eklenen iki fıkra, dolanlı devirlerle sorumluluktan kaçmayı önlemeyi amaçlar.
| Fıkra | Kural |
|---|---|
| m. 35/2 | Ortağın sermaye payını devretmesi hâlinde, payı devreden ve devralan şahıslar devir öncesine ait amme alacaklarının ödenmesinden birinci fıkra hükmüne göre müteselsilen sorumlu tutulur |
| m. 35/3 | Amme alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği zamanlarda pay sahiplerinin farklı şahıslar olması hâlinde, bu şahıslar ödemeden müteselsilen sorumlu tutulur |
Pratik sonuç: 2020’de ortak olup 2023’te hissesini devreden kişi, 2021 dönemine ait bir vergi borcundan hâlâ sorumlu tutulabilir. Devralan da aynı borçtan sorumludur ve idare ikisine birden gidebilir.
“Devir öncesine ait amme alacakları” ifadesinin kapsamı netleşmiş değildir. Bir yaklaşım, devirden önce tahakkuk etmiş ve vadesi geçmiş alacakları esas alır; başka bir yaklaşım ise devirden sonraki dönemde ortaya çıkan tarhiyatların eski ortağa yüklenemeyeceğini savunur. Bölge idare mahkemeleri arasında farklı yönde kararlar bulunmaktadır. Bu nedenle devir tarihi ile tahakkuk tarihlerinin dosyada net biçimde ortaya konması savunmanın merkezidir.
Devir tarihi nasıl ispatlanır? TTK m. 595 uyarınca esas sermaye payının devri için yazılı şekil ve imzaların noterce onaylanması aranır; devir ayrıca genel kurul onayına tabidir. TTK m. 598 uyarınca devir ticaret siciline tescil ettirilir. Bu üç belge — noter onaylı devir sözleşmesi, genel kurul kararı ve tescil-ilan kaydı — devir tarihinin ispatında birlikte kullanılır.
Hisse Devrinde Alınacak Önlemler
| Önlem | Açıklama |
|---|---|
| Borç durumu sorgusu | Vergi ve prim borcu devir tarihi itibarıyla belgeyle tespit ettirilmeli |
| Tarih tespiti | Devrin tescil ve ilan tarihi ile pay defteri kaydı özenle saklanmalı |
| Beyan ve taahhüt | Devralanın geçmiş borçlardan sorumluluğu üstlendiğine dair kayıt |
| Teminat | Rücu hakkının fiilen işleyebilmesi için teminat veya bedelden mahsup |
| Defter ve kayıt | Devir tarihindeki mali tabloların tutanakla tespiti |
| Müdürlükten ayrılış | Ortaklıktan ayrılmak müdürlükten ayrılmak değildir; sicilden silinmedikçe mükerrer m. 35 riski sürer |
Üçüncü satır yalnızca iç ilişkide işler. Devir sözleşmesine “geçmiş borçlardan devralan sorumludur” yazılması, idarenin devreden ortağı takip etmesini engellemez. Bu kayıt, ödeme yapan devredene yalnızca rücu hakkı verir. Bu nedenle sözleşmedeki taahhüt tek başına yeterli değildir; devralanın ödeme gücü değerlendirilmeli ve teminat alınmalıdır. Aksi hâlde devreden, ödediği tutar için yıllar sürecek bir dava yürütmek zorunda kalır.
Son satır ayrı bir işlem gerektirir. Pay devrinin tescili müdürlük sıfatını sona erdirmez; müdürün ayrı bir genel kurul kararıyla azledilmesi ve bunun ticaret siciline tescil ve ilan edilmesi gerekir. Sicilde müdür olarak görünen kişi, mükerrer m. 35 kapsamında borcun tamamından takip edilebilir.
Takip Usulü: Ödeme Emri ve Süreler
Ortaklar hakkındaki takip, 6183 m. 55‘e göre düzenlenen ödeme emrinin tebliği ile başlar.
| İşlem | Dayanak | Süre |
|---|---|---|
| Ödeme veya mal bildirimi | m. 55, 57 | Ödeme emrinde yazılı süre içinde |
| Vergi mahkemesinde dava | m. 58 | Tebliğden itibaren on beş gün |
| Yürütmenin durdurulması | İYUK m. 27 | Dava dilekçesiyle birlikte |
| Mal bildiriminde bulunmama | m. 60 | Hapsen tazyik riski |
m. 58’in dava sebepleri sınırlıdır. Madde, ödeme emrine karşı üç gerekçe sayar: böyle bir borcun olmadığı, kısmen ödendiği veya zamanaşımına uğradığı. Uygulamada bu üç başlık geniş yorumlanmakta; ortaklık sıfatı, pay oranı ve takibin ikincilliği “borcun olmadığı” başlığı altında tartışılmaktadır.
Dava açmanın önündeki caydırıcı 2022’de kalktı. m. 58/5, itirazında tamamen veya kısmen haksız çıkan borçludan, itirazın reddolunduğu miktardaki amme alacağının zamla tahsil edileceğini öngörüyordu — buna haksız çıkma zammı denir. Anayasa Mahkemesi, 21/4/2022 tarihli ve E.2021/119, K.2022/48 sayılı kararıyla bu fıkrayı; mülkiyet hakkı ve hak arama hürriyeti bakımından ölçüsüz bularak iptal etmiştir (RG: 2/8/2022, 31911). Karar, düzenlemenin yargı yoluna başvurmayı zorlaştırdığı ve caydırdığı gerekçesine dayanır. Artık ödeme emrine dava açmanın bu yönde ek bir mali riski bulunmamaktadır.
Mal bildirimi ayrı bir yükümlülüktür. Dava açmış olmak mal bildirimi yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz; m. 60 uyarınca mal bildiriminde bulunmayanlar hakkında hapsen tazyik kararı verilebilir. Bu nedenle dava ile birlikte yürütmenin durdurulması talebi ayrıca ileri sürülmelidir.
Savunma Hatları
| Başlık | Soru |
|---|---|
| Sıfat | Takip ortak sıfatına mı, temsilci sıfatına mı dayanıyor? Ödeme emrinde açıkça gösterilmiş mi? |
| Oran | İstenen tutar sermaye hissesini aşıyor mu? Aşan kısım için sorumluluk doğmaz |
| Dönem | Alacağın doğduğu dönemde ortak mıydınız? Devir tarihiyle tahakkuk tarihi örtüşüyor mu? |
| İkincillik | Şirket hakkında yeterli takip yapıldı mı, tahsil imkânsızlığı usulünce tespit edildi mi? |
| Zamanaşımı | m. 102 — tahsil zamanaşımı dolmuş mu? Kesilme ve durma sebepleri var mı? |
| Asıl borcun hukuka uygunluğu | Şirket adına yapılan tarhiyata karşı süresinde dava açıldı mı? |
Son satır bir kapalı kapı uyarısıdır. Şirket adına yapılan tarhiyata karşı süresinde dava açılmamışsa, ödeme emri aşamasında asıl borcun esasının tartışılması sınırlıdır. m. 58‘in saydığı üç gerekçe — borcun olmadığı, kısmen ödendiği, zamanaşımına uğradığı — matrahın veya cezanın doğruluğunu kapsamaz. Bu nedenle şirket aşamasındaki kanun yolları kritik önemdedir: şirkete gelen tarhiyat ihbarnamesine süresinde itiraz edilmemesi, yıllar sonra ortağın elini bağlar.
Zamanaşımı iki ayrı düzeyde işler. VUK m. 114 uyarınca tarh zamanaşımı, verginin doğduğu takvim yılını izleyen yılın başından başlayarak beş yıldır. 6183 m. 102 uyarınca tahsil zamanaşımı ise vadenin rastladığı takvim yılını izleyen yılın başından itibaren beş yıldır. Ortak dosyalarında çoğu zaman tahsil zamanaşımı tartışılır; kesilme ve durma sebepleri dikkatle incelenmelidir.
Hissenizi devrettiniz ama eski borç mu peşinizde?
Devir ve tahakkuk tarihlerinin kurgusu sonucu değiştirebilir.
Ödeme Emri Geldiğinde: İlk Adımlar
1. Tebliğ tarihini sabitleyin. Zarf ve tebliğ belgesi saklanmalı; on beş günlük dava süresi bu tarihten işler.
2. Borcun kaynağını belirleyin. Hangi vergi veya prim, hangi döneme ait — dönem eşleşmesi kontrolü.
3. Sıfatı kontrol edin. Ortak sıfatıyla mı, kanuni temsilci sıfatıyla mı takip edildiği.
4. Pay oranını hesaplayın. Talep edilen tutarın pay oranını aşıp aşmadığı.
5. Şirket dosyasını isteyin. Hangi takip işlemleri yapıldı, aciz hâli nasıl tespit edildi?
6. Zamanaşımını hesaplayın. m. 102 — tahsil zamanaşımı ve kesilme sebepleri.
7. Mal bildirimi yükümlülüğünü atlamayın. m. 60 — hapsen tazyik riski.
8. Dava açın ve yürütmeyi durdurun. Vergi mahkemesinde; İYUK m. 27 talebiyle birlikte.
Üçüncü madde savunmanın zeminini belirler. Aynı kişi hem ortak hem müdür olabilir; ancak iki sıfatın sorumluluk rejimi farklıdır. Kanuni temsilci sorumluluğunda pay oranı sınırı bulunmazken, ortak sorumluluğu payla sınırlıdır. Ödeme emrinde hangi sıfata dayanıldığı açıkça gösterilmemişse, bu husus dava dilekçesinde ileri sürülmelidir. Savunma, dayanılan sıfata göre tümüyle farklı kurulur.
Şirket Türü Seçiminin Sonucu
Bu sorumluluk rejimi, şirket türü kararının en somut hukuki sonucudur.
| Ölçüt | Limited şirket | Anonim şirket |
|---|---|---|
| Ortağın kamu borcu sorumluluğu | Var — m. 35; hisse oranında | Yok — m. 35 uygulanmaz |
| Yöneticinin sorumluluğu | Mükerrer m. 35 — müdürler | Mükerrer m. 35 — yönetim kurulu üyeleri |
| Pay devri | Noter onaylı ve genel kurul onayına tabi (TTK m. 595) | Kural olarak daha serbest |
| Yatırımcı için risk | Yüksek — pasif ortak da takip edilir | Düşük — yönetimde yer almayan pay sahibi korunur |
Yalnızca yatırımcı konumunda olacak ortaklar için anonim şirket yapısı, sorumluluk riski bakımından daha korunaklıdır. Limited şirkette pasif ortak dahi hisse oranında takip edilebilir.
Yönetici sorumluluğu ve görev bölümü için: şirket suçlarında yönetici sorumluluğu. Yabancı ortaklar bakımından şirket türü seçimi için: yabancıların Türkiye’de şirket kurması.
Kanuni Temsilci Dosyasının Farkı
Çifte sıfat riski nedeniyle, ortak dosyasıyla birlikte çoğu zaman bir de müdür dosyası açılır. İkisinin savunması aynı değildir.
| Başlık | Ortak dosyası (m. 35) | Müdür dosyası (mükerrer m. 35) |
|---|---|---|
| Tutar sınırı | Pay oranıyla sınırlı | Sınırsız — alacağın tamamı |
| Dönem | Ortaklık sıfatının başlangıç-bitiş tarihleri | Temsil yetkisinin başlangıç-bitiş tarihleri |
| Belge | Pay defteri, devir sözleşmesi, tescil kaydı | Genel kurul kararları, imza sirküleri, sicil gazetesi |
| Görev bölümü | İlgisiz | Birden fazla müdür varsa iç görev dağılımı tartışılır |
| Ortak nokta | Her ikisinde de ikincillik ve zamanaşımı savunmaları ileri sürülebilir | |
Dördüncü satır müdür dosyasının en verimli alanıdır. Birden fazla müdür bulunan şirketlerde, temsil yetkisinin nasıl bölüştürüldüğü ve mali işlerden kimin sorumlu olduğu tartışılabilir. Ancak bu savunmanın işleyebilmesi için görev bölümünün genel kurul veya müdürler kurulu kararıyla yapılmış ve ticaret siciline tescil edilmiş olması beklenir. Fiilî iş bölümü, sicilde görünmeyen bir düzenlemeyse savunma zayıf kalır. Bu nedenle çok ortaklı yapılarda görev dağılımı baştan belgeye bağlanmalıdır.
Temsil yetkisinin sona erdiği tarih kritiktir. Müdürlükten ayrılış, azil kararı ile değil, kararın tescil ve ilan tarihi ile üçüncü kişilere karşı hüküm doğurur. İstifa hâlinde de tescil ettirilmemişse sicilde müdür görünmeye devam edilir ve idare sicile göre hareket eder.
Sık Yapılan Hatalar
| Hata | Doğrusu |
|---|---|
| “Limitedim, sorumluluğum sermayeyle sınırlı” | m. 35 bu ilkenin kamu alacaklarındaki istisnasıdır |
| Devir sözleşmesindeki taahhüde güvenmek | Kayıt yalnızca iç ilişkide işler; teminat alınmalıdır |
| Ortaklıktan ayrılınca müdürlüğün de bittiğini sanmak | Ayrı azil kararı ve tescil gerekir |
| Şirkete gelen ihbarnameye itiraz etmemek | Ödeme emri aşamasında esas tartışılamaz; şirket aşaması kritiktir |
| Dava açtım diye mal bildirimi yapmamak | m. 60 — hapsen tazyik riski; yürütmenin durdurulması istenmeli |
| Süreyi takvim gününden saymamak | m. 58 — tebliğden itibaren on beş gün |
| “Dava kaybedersem ceza öderim” korkusu | Haksız çıkma zammı 2022’de iptal edildi |
| Şirket dosyasını incelememek | İkincillik en verimli itiraz alanıdır |
Dördüncü satır en pahalı hatadır. Şirkete gelen tarhiyat ihbarnamesi çoğu zaman “şirketin işi” sayılarak geçiştirilir. Oysa o aşamada açılmayan dava, yıllar sonra ortağın ve müdürün elini bağlar: m. 58‘in saydığı üç gerekçe matrahın doğruluğunu kapsamaz.
Yedinci satır artık geçersiz bir korkudur. Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra, ödeme emrine dava açmanın kaybedilmesi hâlinde ek bir mali yaptırım uygulanmamaktadır. Bu, dava açma kararını doğrudan etkileyen bir gelişmedir.
Tahsil Zamanaşımı: m. 102 ve Kesilme
Ortak dosyalarında en çok gözden kaçan savunma budur; eski dönem borçlarında sonucu tek başına değiştirebilir.
6183 m. 102 uyarınca amme alacağı, vadesinin rastladığı takvim yılını izleyen takvim yılı başından itibaren beş yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar.
| Kavram | Sonucu |
|---|---|
| Başlangıç | Vadenin rastladığı takvim yılını izleyen yılın başı |
| Süre | Beş yıl |
| Kesilme | Ödeme, haciz tatbiki, cebren tahsil işlemleri, borcun kabulü gibi hâllerde süre yeniden işlemeye başlar |
| Durma | Borçlunun yurt dışında bulunması, mal bulunamaması gibi hâllerde süre işlemez |
| Re’sen dikkate alınma | Zamanaşımı m. 58‘de sayılan üç dava sebebinden biridir |
Kesilme incelemesi dosyadan yapılır. İdare çoğu zaman “zamanaşımı kesildi” demekle yetinir; hangi işlemin, hangi tarihte ve kime karşı yapıldığı gösterilmez. Oysa kesilme sebebinin belgelenmesi gerekir. Ayrıca şirkete karşı yapılan bir işlemin ortağa karşı zamanaşımını kestiği iddiası da tartışmaya açıktır. Bu nedenle dava dilekçesinde kesilme sebeplerinin dosyadan celbi açıkça talep edilmeli; idarenin sunduğu işlem listesi tarih ve muhatap yönünden tek tek incelenmelidir.
Ödeme yapmak zamanaşımını keser. Bu nedenle zamanaşımı savunması düşünülen dosyalarda, “bir kısmını ödeyip anlaşalım” yaklaşımı riskli olabilir: kısmi ödeme, süreyi yeniden başlatır.
Sıkça Sorulan Sorular
Limited şirketin vergi borcundan ortak sorumlu olur mu?
Evet. 6183 m. 35 uyarınca limited şirket ortakları, şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen ya da tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağından sermaye hisseleri oranında doğrudan doğruya sorumludur. Bu, sınırlı sorumluluk ilkesinin kamu alacakları bakımından önemli bir istisnasıdır.
Ortağın sorumluluğu ile müdürün sorumluluğu aynı mı?
Hayır, iki ayrı maddede düzenlenmiştir. Ortaklar m. 35‘e göre sermaye hisseleri oranında; kanuni temsilciler (müdürler) mükerrer m. 35‘e göre alacağın tamamından, müşterek ve müteselsil olarak sorumludur.
Hem ortak hem müdürüm, ne olur?
Her iki sıfatla da takip edilebilirsiniz: m. 35 kapsamında hisse oranında, mükerrer m. 35 kapsamında borcun tamamından. Ödeme emrinde hangi sıfata dayanıldığı açıkça gösterilmelidir; gösterilmemişse bu usul sakatlığıdır.
Önce şirketin takip edilmesi şart mı?
Ortağın sorumluluğu ikincildir; önce şirket tüzel kişiliği takip edilmelidir. 2008 değişikliğinden sonra tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması da yeterli sayılmakta, ancak idarenin şirket nezdinde ciddi bir araştırma ve takip yapmış olması aranmaktadır.
Hissemi devrettim, eski borçlardan kurtulur muyum?
Hayır. m. 35/2 uyarınca payı devreden ve devralan, devir öncesine ait amme alacaklarından müteselsilen sorumludur. Devir, geçmiş dönem borçları bakımından koruma sağlamaz.
“Devir öncesine ait alacak” ne demek?
Kapsamı uygulamada tartışmalıdır. Bir yaklaşım devirden önce tahakkuk etmiş ve vadesi geçmiş alacakları esas alır; diğeri devirden sonraki tarhiyatların eski ortağa yüklenemeyeceğini savunur. Bölge idare mahkemeleri arasında farklı kararlar bulunduğundan, devir ve tahakkuk tarihlerinin dosyada net gösterilmesi şarttır.
Devir tarihini nasıl ispatlarım?
Üç belgeyle: TTK m. 595 uyarınca noter onaylı devir sözleşmesi, genel kurul onayı ve TTK m. 598 uyarınca ticaret siciline tescil-ilan kaydı. Pay defteri kaydı da saklanmalıdır.
Devir sözleşmesine “borçlar devralana ait” yazsam yeter mi?
Hayır. Bu kayıt yalnızca iç ilişkide işler; idarenin devreden ortağı takip etmesini engellemez, yalnızca rücu hakkı verir. Devralanın ödeme gücü değerlendirilmeli ve teminat alınmalıdır.
Ortaklıktan ayrıldım, müdürlük riski de biter mi?
Hayır. Ortaklıktan ayrılmak müdürlükten ayrılmak değildir. Müdürün ayrı bir genel kurul kararıyla azledilmesi ve bunun ticaret siciline tescil ve ilan edilmesi gerekir; sicilde müdür görünen kişi mükerrer m. 35 kapsamında borcun tamamından takip edilebilir.
Anonim şirket ortağı da aynı şekilde sorumlu mu?
Hayır. 6183 m. 35 anonim şirket ortaklarına uygulanmaz. Buna karşılık anonim şirketin yönetim kurulu üyeleri ve kanuni temsilcileri, mükerrer m. 35 uyarınca alacağın tamamından müşterek ve müteselsil olarak sorumludur.
SGK prim borcundan da sorumlu olur muyum?
5510 m. 88 uyarınca tüzel kişi işverenlerin üst düzey yöneticileri, yönetim kurulu üyeleri ve kanuni temsilcileri Kuruma karşı işverenleriyle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur; Kurum alacaklarının tahsilinde 6183 hükümleri uygulanır.
Ödeme emrine dava süresi ne kadar?
m. 58 uyarınca tebliğ tarihinden itibaren on beş gün; dava vergi mahkemesinde açılır. Süre kaçırıldığında takip kesinleşir.
Dava açarsam kaybedince ek ceza öder miyim?
Hayır. Eskiden uygulanan haksız çıkma zammı (m. 58/5), Anayasa Mahkemesinin 21/4/2022 tarihli ve E.2021/119, K.2022/48 sayılı kararıyla iptal edilmiştir (RG: 2/8/2022, 31911). Karar, düzenlemenin hak arama hürriyetini ve mülkiyet hakkını ölçüsüz biçimde sınırladığı gerekçesine dayanır.
Hangi gerekçelerle dava açabilirim?
m. 58 üç gerekçe sayar: böyle bir borcun olmadığı, kısmen ödendiği veya zamanaşımına uğradığı. Ortaklık sıfatı, pay oranı ve takibin ikincilliği uygulamada “borcun olmadığı” başlığı altında tartışılır.
Şirkete gelen vergiyi ödeme emri aşamasında tartışabilir miyim?
Sınırlı olarak. Şirket adına yapılan tarhiyata karşı süresinde dava açılmamışsa, m. 58’in saydığı üç gerekçe matrahın veya cezanın doğruluğunu kapsamaz. Bu nedenle şirket aşamasındaki kanun yolları kritik önemdedir.
Dava açtım, mal bildirimi yapmasam olur mu?
Olmaz. Dava açmış olmak mal bildirimi yükümlülüğünü kendiliğinden kaldırmaz; m. 60 uyarınca hapsen tazyik kararı verilebilir. Bu nedenle dava ile birlikte yürütmenin durdurulması ayrıca istenmelidir.
Zamanaşımı süresi nedir?
İki düzey vardır: VUK m. 114 uyarınca tarh zamanaşımı beş yıl; 6183 m. 102 uyarınca tahsil zamanaşımı vadenin rastladığı takvim yılını izleyen yılın başından itibaren beş yıl. Ortak dosyalarında genellikle tahsil zamanaşımı tartışılır.
Talep edilen tutar payımı aşıyor, ne yapmalıyım?
Aşan kısım için sorumluluk doğmaz. Pay oranı ve talep edilen tutarın karşılaştırması dava dilekçesinde hesapla gösterilmelidir.
Şirket türü seçerken neye dikkat etmeliyim?
Yalnızca yatırımcı konumunda olacak ortaklar için anonim şirket yapısı sorumluluk riski bakımından daha korunaklıdır; limited şirkette pasif ortak dahi hisse oranında takip edilebilir.
Birden fazla müdür varız, görev bölümü savunma sağlar mı?
Sağlayabilir; ancak görev bölümünün genel kurul veya müdürler kurulu kararıyla yapılmış ve ticaret siciline tescil edilmiş olması beklenir. Sicilde görünmeyen fiilî iş bölümü savunmayı zayıflatır; bu nedenle görev dağılımı baştan belgeye bağlanmalıdır.
Müdürlükten istifa ettim, yeter mi?
Yetmez. Müdürlüğün sona ermesi, karar tarihiyle değil tescil ve ilan tarihiyle üçüncü kişilere karşı hüküm doğurur. Tescil ettirilmemişse sicilde müdür görünmeye devam edilir ve idare sicile göre hareket eder.
Şirkete gelen ihbarnameyi önemsemedim, sonucu ne?
Ağırdır. O aşamada açılmayan dava, yıllar sonra ortağın ve müdürün elini bağlar; ödeme emri aşamasında m. 58‘in saydığı üç gerekçe matrahın doğruluğunu kapsamaz.
Tahsil zamanaşımı ne zaman başlar?
m. 102 uyarınca vadenin rastladığı takvim yılını izleyen takvim yılı başından itibaren beş yıl. Zamanaşımı, m. 58‘de sayılan üç dava sebebinden biridir.
İdare “zamanaşımı kesildi” diyor, kabul etmeli miyim?
Hayır, sorgulanmalıdır. Kesilme sebebinin hangi işlemle, hangi tarihte ve kime karşı gerçekleştiği belgelenmelidir. Dava dilekçesinde kesilme sebeplerinin dosyadan celbi talep edilmeli; işlem listesi tarih ve muhatap yönünden tek tek incelenmelidir.
Borcun bir kısmını ödesem iyi olur mu?
Zamanaşımı savunması düşünülen dosyalarda riskli olabilir: ödeme, tahsil zamanaşımını keser ve süre yeniden işlemeye başlar. Ödeme kararı, zamanaşımı durumu değerlendirildikten sonra verilmelidir.
Atıf yapılan başlıca mevzuat: 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m. 35, mükerrer m. 35, 55, 57, 58, 60 ve 102; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m. 10 ve 114; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 88; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 573, 595, 598 ve 602; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 27; Anayasa Mahkemesinin 21/4/2022 tarihli ve E.2021/119, K.2022/48 sayılı kararı (RG: 2/8/2022, 31911). Mevzuat ve içtihat değişebileceğinden, somut dosyada yürürlükteki metnin ve ödeme emrinde yazılı sürelerin teyidi gerekir.
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Ödeme emrine dava süresi kısa olduğundan, tebligatı aldığınız gün Hukukçular Evi Ankara ile iletişime geçin.
