Fon Kilidi Nedeniyle Vergi ve SGK Borcu 2026: Kanuni Temsilcinin Kişisel Sorumluluğu — Tahsil İmkânsızlığı, Kusur Şartı, Dönem İlkesi, SGK’da Haklı Sebep ve Ödeme Emrine 15 Gün (VUK m.10; 6183 m.35, mük. m.35, m.58; 5510 m.88)

Şirketin nakdi tasfiye edilen veya işleme kapatılan bir fonda kilitlendiği için vergi ve SGK borçları ödenemiyorsa, bu borçlar belirli şartlarla yöneticilerin kişisel malvarlığına dönebilir. Vergi borcunda dayanak VUK m.10’dur ve Danıştay’a göre bu sorumluluk kusura dayalıdır: kanuni temsilci ödevlerini yerine getirmediği için verginin şirketten alınamaması gerekir. Vergi dışı kamu alacaklarında 6183 sayılı Kanunun mükerrer 35. maddesi kusur aramadan uygulanır; her iki hâlde de önce alacağın şirketten tahsil edilemediğinin ortaya konması şarttır. Şirketin elinde fon payı veya tasfiye alacağı varken bu şart tartışmalıdır. SGK primlerinde ise yönetim kurulu üyeleri dâhil üst düzey yöneticiler, primlerin haklı bir sebep olmaksızın ödenmemesi hâlinde işverenle birlikte müteselsilen sorumludur (5510 s.K. m.88). Bu yazı, fon kilidi yaşayan şirketin yöneticilerinin hangi borçtan, hangi dönem için ve hangi şartlarla sorumlu olduğunu, riski azaltan adımları ve ödeme emrine karşı savunmaları anlatır.

Kısa Cevap: Şirketin Kamu Borcu Dört Yoldan Yöneticiye Döner

Kısa cevap: Vergi borcunda VUK m.10, vergi dışı kamu alacaklarında 6183 s.K. mükerrer m.35, limited şirket ortakları için 6183 s.K. m.35, SGK primlerinde 5510 s.K. m.88 uygulanır. Bu hükümlerin şartları, kusur arayıp aramamaları ve ön şartları farklıdır. Fon kilidi yaşayan şirketin yöneticisi, önce kendisine hangi hükmün uygulandığını belirlemelidir.

Fon krizinde nakdi kilitlenen şirketlerde yönetim kurulu üyelerinin ve müdürlerin en büyük kaygısı, şirketin ödeyemediği vergi ve primlerin kendi evlerine, araçlarına ve banka hesaplarına yönelmesidir. Bu kaygı yersiz değildir; ancak kamu alacağının yöneticiye yönelmesi otomatik değildir. Her hüküm ayrı şartlara bağlıdır ve bu şartlar, fon kilidinin özel koşullarında önemli savunmalar sunar. Aşağıdaki tablo, dört dayanağı yan yana gösterir.

Tablonun en önemli satırı, kusur sütunudur. Anayasa Mahkemesi 2015 yılında, 6183 s.K. mükerrer m.35’te kanuni temsilcileri kusursuz ve müteselsil sorumlu tutan fıkraları iptal etmiş ve VUK’un kusura dayalı sorumluluk öngördüğünü vurgulamıştır (19.03.2015, E.2014/144, K.2015/29). Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu da VUK m.10’un vergi ve buna bağlı alacaklar yönünden kanuni temsilcinin kusura dayalı sorumluluğunu, mükerrer m.35’in ise vergi dışı kamu alacakları yönünden kusursuz sorumluluğu düzenlediğini kabul etmiştir (21.10.2020, E.2019/700, K.2020/1074). Fon kilidi bakımından bu ayrım şu anlama gelir: şirketin vergi borcunda yöneticinin, ödeyememenin kendi kusurundan değil fonun işleme kapatılmasından kaynaklandığını savunma imkânı vardır.

Vergi Borcunda: VUK m.10 ile 6183 Mükerrer m.35 Ayrımı

Kısa cevap: VUK m.10’a göre tüzel kişinin ödevleri kanuni temsilcileri tarafından yerine getirilir; bu ödevleri yerine getirmeyenlerin bu yüzden tüzel kişinin varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi ve buna bağlı alacakları, kendi varlıklarından alınır. Temsilci ödediği vergi için şirkete rücu edebilir. Tasfiye, tasfiyeden önceki döneme ait sorumluluğu kaldırmaz.

VUK m.10’un kurduğu sorumluluk üç unsura dayanır: kanuni temsilcilik sıfatı, ödevin yerine getirilmemesi ve bu yüzden verginin şirketten alınamaması. Kanuni temsilci, anonim şirkette şirketi temsile yetkili yönetim kurulu üyeleri, limited şirkette müdürlerdir; temsil yetkisinin iç yönergeyle belirli kişilere verilmiş olması, sorumluluğun kime yöneleceğini etkiler. Ödevler, beyanname verme, vergiyi tahakkuk ettirme ve ödeme gibi vergi kanunlarından doğan yükümlülüklerdir. Fon kilidi yaşayan şirkette beyannamelerin zamanında verilmesi, ödevlerin en azından bir bölümünün yerine getirildiğini gösterir; ödemenin yapılamaması ise ayrı bir savunmanın konusudur: yönetici, şirketin ödeme kaynağının kendi iradesi dışında, Sermaye Piyasası Kurulunun fonu işleme kapatması veya tasfiyeye alması sonucunda kilitlendiğini belgelemelidir.

Bu savunmanın sınırını da dürüstçe belirtmek gerekir: şirket nakdini fona yatırma kararını bizzat veren yöneticinin “ödeyememe benim kusurum değil” savunması, yatırım kararının kendisi özensizse zayıflar. Vergi ödeme için ayrılmış nakdin, vadesine kısa süre kala riskli bir fona yatırılması, mahkeme tarafından ödevin yerine getirilmemesine katkı olarak değerlendirilebilir. Bu nedenle kusur savunması, fona yatırım kararının nasıl verildiğiyle birlikte kurulmalıdır. Yatırım kararının değerlendirilmesi şirket yöneticisinin fona yatırım kararı yazımızda anlatıldı.

Ön Şart: Şirketten Tahsil İmkânsızlığı ve Fon Payı

Kısa cevap: Her iki hükümde de yöneticiye gidilebilmesi için alacağın şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilememesi ya da edilemeyeceğinin anlaşılması gerekir. Danıştay bunu fiili veya hukuki bir tahsil olanaksızlığı olarak anlar. Şirketin fon payı veya tasfiye alacağı, vergi dairesinin haczedebileceği bir varlıktır (6183 s.K. m.79); bu varlık ortadayken tahsil imkânsızlığının tespit edildiği tartışmalıdır.

Fon kilidi yaşayan şirketin en önemli varlığı, çoğu zaman fondaki payları veya tasfiyeden alacağı dağıtımlardır. 6183 sayılı Kanun, amme borçlusunun üçüncü kişilerdeki menkul mallarının ve alacaklarının haciz bildirisiyle haczedilebileceğini düzenler (m.79). Vergi dairesi veya SGK, şirketin fon payını saklayan kuruluşa veya tasfiye dağıtımını yapacak bankaya haciz bildirisi gönderebilir. Bu imkân kullanılmadan veya tasfiye dağıtımları gelmeden yöneticiye ödeme emri gönderilmesi, ön şartın gerçekleşmediği gerekçesiyle dava konusu yapılabilir. Borçlunun fon payına haciz konulmasının usulü kendi borcum için fon payıma haciz yazımızda anlatıldı.

Tecil de bu ön şart bakımından koruyucudur. Şirket borcu için 6183 s.K. m.48 kapsamında tecil ve taksitlendirme yapılmış ve taksitler ödeniyorsa, alacak şirketten tahsil edilemeyecek duruma düşmez; bu da yöneticiye gidilmesini önler. 7582 sayılı Kanunla tecil süresi 72 aya çıkarılmıştır. Tecil başvurusunun zamanı ve fon kilidinin nasıl belgeleneceği param fonda kilitli, vergi ve SGK borcumu ödeyemiyorum yazımızda ayrıntılı olarak anlatıldı. Şirket konkordato mühletindeyse şirkete karşı 6183 sayılı Kanuna göre takip yapılamaz (İİK m.294); ancak mühlet yalnız şirketi korur ve amme alacağı konkordatoyla indirilemez. Konkordato seçeneği param fonda kilitli, şirketim konkordato ilan edebilir mi yazımızda ele alındı.

Dönem İlkesi: Hangi Borçtan, Hangi Tarihte Temsilci Olan Sorumlu?

Kısa cevap: Kanuni temsilci, ancak görev yaptığı döneme ait ve o dönemde yerine getirilmesi gereken ödevlerden doğan borçlardan sorumludur. Danıştay, temsilcilik sona erdikten sonra verilen beyannameyle tahakkuk eden vergiden eski temsilciyi sorumlu tutmamış, kamu icra hukukunda dönemsellik ilkesinin geçerli olduğunu vurgulamıştır. Farklı dönem temsilcilerini müteselsil sorumlu tutan hüküm ise AYM tarafından iptal edilmiştir.

Fon krizi, birçok şirkette yönetim değişikliğine yol açmaktadır: yatırım kararını veren yönetici görevden ayrılmakta, yeni yönetim şirketin borçlarını devralmaktadır. Bu durumda kamu borcunun hangi yöneticiye yöneleceği, dönem ilkesine göre belirlenir. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, kanuni temsilcilik sıfatı sona erdikten sonra şirket adına verilen beyannameler üzerine tahakkuk eden vergiler bakımından eski temsilcinin şirketin ödevlerini yerine getirmediğinden söz edilemeyeceğine karar vermiştir (05.02.2025, E.2024/50, K.2025/7). Aynı tarihli bir başka kararında, vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği tarihte ortaklık sıfatı bulunmayan kişinin sorumlu tutulamayacağını ve kamu icra hukukunda dönemsellik ilkesinin geçerli olduğunu belirtmiştir (E.2024/52, K.2025/19).

Anayasa Mahkemesinin 2015 tarihli iptal kararı da aynı yöndedir: amme alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği zamanlarda kanuni temsilcilerin farklı kişiler olması hâlinde bu kişileri müteselsilen sorumlu tutan fıkra, görevde olmadıkları ve müdahale imkânları bulunmayan bir dönemden kişileri sorumlu tuttuğu gerekçesiyle iptal edilmiştir. Mükerrer m.35’in birinci fıkrası bakımından ise sorumlu dönemin kanunda açıkça belirlenmediği gerekçesiyle İstanbul 7. İdare Mahkemesi 18.12.2024 tarihinde Anayasa Mahkemesine başvurmuştur; aynı kurala yönelik sonraki bazı başvurular usulden reddedilmiştir (06.03.2025, K.2025/43 ve K.2025/44). İlk başvurunun esasına ilişkin bir kararı bu yazının tarihi itibarıyla tespit edemedik; dönem uyuşmazlıklarında bu başvurunun sonucunun izlenmesi gerekir.

Fon kilidi yaşayan şirket bakımından dönem ilkesi iki pratik sonuç doğurur. Birincisi, yatırım kararını veren ve sonra görevden ayrılan yönetici, ayrıldıktan sonra vadesi gelen ve yeni yönetimin ödemediği vergilerden kural olarak sorumlu tutulmamalıdır; ancak ayrılış tarihinin ticaret sicilinde tescil ve ilan edilmiş olması ispat bakımından belirleyicidir. İkincisi, yeni yönetim, göreve geldiği tarihten sonra vadesi gelen borçlar bakımından risk üstlenir; bu nedenle göreve başlamadan önce şirketin kamu borçlarını, tecil durumunu ve fon alacağını gösteren bir döküm alınmalıdır.

SGK Primlerinde: 5510 m.88 ve “Haklı Sebep”

Kısa cevap: 5510 s.K. m.88’e göre Kurumun sigorta primleri ve diğer alacakları haklı bir sebep olmaksızın süresinde ödenmezse, tüzel kişiliği haiz işverenlerin yönetim kurulu üyeleri dâhil üst düzey yönetici veya yetkilileri ile kanuni temsilcileri Kuruma karşı işverenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. Yargıtay, haklı sebep varsa bu sorumluluğun doğmayacağını kabul etmiştir.

SGK prim borcundaki sorumluluk, vergideki sorumluluktan iki yönden daha ağırdır. Birincisi, sorumlular yalnız kanuni temsilcilerle sınırlı değildir; temsil yetkisi bulunmayan yönetim kurulu üyeleri ve üst düzey yöneticiler de kapsama girer. İkincisi, kanun müteselsil sorumluluk öngörür ve vergideki gibi açık bir “önce şirketten tahsil” şartı içermez. Buna karşılık kanun, sorumluluğu primlerin haklı bir sebep olmaksızın ödenmemesine bağlamıştır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, sorumluluk için prim borçlarının ait olduğu dönemde görevde bulunulması gerektiğini ve haklı nedenin varlığı hâlinde üst düzey yönetici ile kanuni temsilcinin prim borcundan dolayı işverenle birlikte müteselsilen sorumlu tutulamayacağını belirtmiştir (17.06.2019, E.2017/898, K.2019/5026).

Fon kilidinin “haklı sebep” sayılıp sayılmayacağı, henüz yerleşik bir içtihatla cevaplanmış bir soru değildir. Lehte ileri sürülebilecek argüman şudur: şirketin ödeme kaynağı, yöneticinin iradesi dışında, bir kamu otoritesinin fonu işleme kapatma veya tasfiyeye alma kararıyla kilitlenmiştir. Aleyhte argüman ise, prim ödemesi için ayrılması gereken nakdin fona yatırılmasının bizzat yönetimin kararı olduğudur. Görüşümüze göre bu savunmanın gücü, yatırım kararının tarihine, fonun yatırım yapıldığı tarihteki risk profiline, prim borçlarının vadesine ve kilidin öğrenilmesinden sonra yönetimin tecil başvurusu gibi adımları atıp atmadığına bağlıdır. Haklı sebep savunması hazırlanacaksa, fonun işleme kapatıldığına ilişkin belgeler, yatırım kararının gerekçesi ve kilitten sonra yapılan başvurular bir arada saklanmalıdır.

SGK ödeme emirlerine karşı itiraz süresi, 1.1.2018’den itibaren 15 gündür ve itiraz, alacaklı ünitenin bulunduğu yerdeki yetkili iş mahkemesine yapılır. Yöneticiye düzenlenen ödeme emrinde, görev dönemi dışı borçlar, üst düzey yönetici sıfatının bulunmaması ve haklı sebep birlikte ileri sürülmelidir. İşçi ücretlerinin ödenmesine ilişkin ayrı yükümlülükler fon kilidi nedeniyle maaş ödeyemeyen işveren yazımızda anlatıldı.

Limited Şirket Ortağı ve Pay Devri

Kısa cevap: Limited şirket ortakları, şirketten tahsil edilemeyen amme alacağından sermaye payları oranında doğrudan sorumludur (6183 s.K. m.35). Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulu, ortağa gitmeden önce kanuni temsilcinin takip edilmesinin zorunlu olmadığına karar vermiştir. Şirket borcunun yapılandırılması ortağın sorumluluğuna ilişkin takip aşamasını değiştirmez.

Fon kilidi yaşayan limited şirketlerde ortaklar, çoğu zaman aynı zamanda müdürdür; bu durumda idare genellikle borcun tamamından sorumlu tutulabilen kanuni temsilci sıfatını tercih eder. Müdür olmayan ortak ise yalnız sermaye payı oranında sorumludur. Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11.12.2018 tarihli, E.2013/1, K.2018/1 sayılı kararına göre idarenin önce kanuni temsilciye gitme zorunluluğu yoktur. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu da şirket borcunun yapılandırılmasının, ortağın sorumluluğunu düzenleyen kurallar gereğince takipte gelinen aşamayı değiştirmeyeceğini belirtmiştir (12.11.2025, E.2024/629, K.2025/929).

Pay devri sorumluluktan kurtarmaz: payını devreden ve devralan, devir öncesine ait amme alacaklarından birlikte sorumlu tutulabilir. Fon krizinden sonra şirketten çıkmak isteyen ortakların, pay devrinden önce şirketin kamu borçlarını ve tecil durumunu kontrol etmesi gerekir. Şirketin kapanması hâlinde kamu borcunun akıbeti şirket kapanınca vergi borcu ne olur yazımızda anlatıldı.

Fon Kilidinde Kişisel Riski Azaltan Yönetim Adımları

Kısa cevap: Beyannameleri zamanında vermeye devam etmek, vade gelmeden tecil başvurusu yapmak, fon kilidini belgelemek, tasfiye dağıtımlarını öncelikle kamu borcuna ayırmak ve yönetim kurulu kararlarını tutanağa geçirmek, yöneticinin kişisel sorumluluk riskini belirgin biçimde azaltır. Beyan edilip ödenmeyen vergide vergi ziyaı doğmaz; yalnız gecikme zammı işler.

Fon kilidi yaşayan şirketlerde en sık yapılan hata, ödeme yapılamayacağı için beyannamelerin de verilmemesidir. Bu hata, iki ayrı zarara yol açar. Birincisi, beyan edilmeyen vergi zamanında tahakkuk etmediğinden vergi ziyaı doğar ve vergi ziyaı cezası gündeme gelir (VUK m.341, m.344); oysa beyan edilip ödenmeyen vergide yalnız gecikme zammı işler (6183 s.K. m.51). İkincisi, beyanname vermemek, VUK m.10 kapsamında kanuni temsilcinin ödevi yerine getirmediğinin en açık kanıtıdır ve kusur savunmasını baştan zayıflatır. Kural basittir: ödeyemiyorsanız bile beyan edin.

Tasfiye dağıtımlarının kullanımı da yöneticinin kişisel riskini doğrudan etkiler. Fon kilidi yaşayan şirketin nakdi sınırlıdır ve her ödeme bir tercihtir. Konkordato veya iflas süreci başlamadıkça, vadesi gelmiş kamu borçlarının ödenmesi alacaklılar arasında eşitliği bozan bir işlem olarak nitelendirilmez; ancak işçi ücretlerinin ödenmemesinin de ayrı sonuçları vardır. Görüşümüze göre en dengeli yol; ücretleri, prim ve vergi borçlarını ve işletmenin devamı için zorunlu giderleri birlikte gösteren bir nakit planı hazırlamak ve kamu borçlarının ödenemeyen kısmı için tecil başvurusu yapmaktır. Bu plan ve başvurular, sonradan kusur ve haklı sebep savunmasının en güçlü delilleri olur.

Yönetim kurulu kararlarının içeriği de önemlidir. Kamu borçlarının durumu, fon kilidinin etkisi ve tecil kararı yönetim kurulunda görüşülüp tutanağa geçirilirse, hangi üyenin hangi kararı desteklediği ve kimin mali işlerden sorumlu olduğu ispat edilebilir. Yönetim kurulu kararlarının geçerliliği ve kayıt düzeni TTK m.390’da, yönetimin devri TTK m.367’de düzenlenmiştir. Şirket içinde fon kararlarının nasıl inceleneceği fon krizi sonrası şirket içi inceleme yazımızda anlatıldı.

Ödeme Emri Gelirse: 15 Gün, Dava Sebepleri ve Yürütmenin Durdurulması

Kısa cevap: Yöneticiye kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen vergi ödeme emrine karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde vergi mahkemesinde dava açılır (6183 s.K. m.58). SGK ödeme emrine karşı itiraz da 15 gün içinde iş mahkemesine yapılır. Dava açılması takibi kendiliğinden durdurmaz; yürütmenin durdurulması ayrıca istenmelidir. Davanın reddinde haksız çıkma zammı artık uygulanmaz.

Ödeme emri, kanuni temsilci bakımından takibin başlangıcıdır ve 15 günlük süre kaçırılırsa takip kesinleşir. 6183 s.K. m.58, borçlunun böyle bir borcu olmadığı, kısmen ödediği veya borcun zamanaşımına uğradığı iddialarıyla dava açılabileceğini düzenler; ancak ödeme emri bir idari işlem olduğundan, yöneticinin sorumluluk şartlarının gerçekleşmediği iddiaları da mahkemece incelenir. Fon kilidi dosyalarında öne çıkan dava sebepleri şunlardır: şirketin fon payı ve tasfiye alacağı varken tahsil imkânsızlığının usulüne uygun tespit edilmemesi, borcun görev dönemi dışında kalması, VUK m.10 bakımından kusurun bulunmaması ve ödeme emrinin usulsüz tebliği.

Davanın reddi hâlinde reddolunan tutarın yüzde on zamla tahsilini öngören 6183 s.K. m.58/5, Anayasa Mahkemesinin 21.04.2022 tarihli, E.2021/119, K.2022/48 sayılı kararıyla iptal edilmiştir (RG 02.08.2022). Buna karşılık davası reddedilen borçlunun ret kararının tebliğinden itibaren 15 gün içinde mal bildiriminde bulunma yükümlülüğü devam eder. Ödeme emrine karşı dava dilekçesinin yapısı ödeme emrine itiraz dava dilekçesi örneği, genel usul ise vergi dairesinden gelen ödeme emrine itiraz yazılarımızda anlatıldı.

İstifa Etmek Kurtarır mı? Görevden Ayrılma, Tescil ve Rücu

Kısa cevap: İstifa, görev döneminde doğan ve ödenmesi gereken borçlardan sorumluluğu kaldırmaz; ancak ayrılıştan sonraki dönemin borçlarından korur. Ayrılışın ticaret sicilinde tescil ve ilan edilmesi ispat bakımından belirleyicidir. Şirketin borcunu ödeyen kanuni temsilci, şirkete rücu edebilir.

Fon krizinde bazı yöneticiler, kişisel riskten korunmak için görevden ayrılmayı düşünür. Dönem ilkesi gereği bu adım, ayrılıştan sonra vadesi gelen ve yeni yönetimin ödemediği borçlar bakımından koruma sağlayabilir. Buna karşılık görev döneminde vadesi gelmiş ve ödenmemiş borçlardan sorumluluk devam eder. Ayrıca kriz ortasında ayrılmak, şirketin tecil başvurusu, konkordato hazırlığı ve fon alacağının takibi gibi kişisel riski azaltan adımların yarım kalmasına yol açabilir. Görevden ayrılma kararı, şirketin kamu borcu tablosu çıkarıldıktan ve tecil gibi koruyucu adımlar atıldıktan sonra verilmelidir.

Şirketin kamu borcunu kendi malvarlığından ödemek zorunda kalan yönetici, VUK m.10 uyarınca şirkete rücu edebilir. Fon yatırımı kararını başka yöneticiler vermişse, bu kişilere karşı şirketler hukuku ve borçlar hukuku kapsamındaki talepler ayrıca değerlendirilir. Şirketin borca batık hâle gelmesi durumunda yönetim kurulunun bildirim yükümlülüğü de gündeme gelir; bu konu şirketim borca batık yazımızda anlatıldı.

Sürelerin en kısası ödeme emrine karşı 15 günlük süredir ve tebliğin yapıldığı gün hesaplamaya dâhil edilmez. Tebligatın elektronik ortamda yapılması hâlinde, tebliğ tarihinin nasıl belirleneceği ayrıca kontrol edilmelidir; bu konu vergi tebligatı ve elektronik tebligat yazımızda ele alındı. Kanuni temsilcinin borç dökümünü ve ödeme emirlerini e-Devlet ve Gelir İdaresinin dijital hizmetleri üzerinden düzenli olarak kontrol etmesi, sürelerin kaçırılmaması bakımından önemlidir.

Örnek 1: Kanuni Temsilciye Düzenlenen Vergi Ödeme Emrinin İptali İçin Dava Dilekçesi

Bu dilekçe, şirketin vergi borcu için yöneticiye kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ödeme emrine karşı, tebliğden itibaren 15 gün içinde vergi mahkemesine verilir. Somut olaya göre yalnız uygun olan sebepler kullanılmalı, iddialar belgelerle desteklenmelidir.

Örnek 2: Yöneticiye Düzenlenen SGK Ödeme Emrine İtiraz

Bu itiraz, şirketin prim borcu için 5510 s.K. m.88 kapsamında yöneticiye düzenlenen ödeme emrine karşı, tebliğden itibaren 15 gün içinde alacaklı ünitenin bulunduğu yerdeki iş mahkemesine yapılır.

Örnek 3: Kamu Borçlarının Yönetimine İlişkin Yönetim Kurulu Kararı

Bu karar, fon kilidi yaşayan şirkette kamu borçlarının yönetimini belgelemek ve yöneticilerin kusur ile haklı sebep savunmalarının delilini oluşturmak için kullanılabilir.

Adım Adım: Fon Kilidinde Yöneticinin Kamu Borcu Yol Haritası

1. Borç dökümü çıkarın. Vergi ve SGK borçları, vadeleri ve dönemleri.
2. Beyan etmeye devam edin. Ödeyemeseniz de beyanname verin.
3. Vade gelmeden tecil isteyin. 6183 s.K. m.48; SGK için ayrıca.
4. Fon kilidini belgeleyin. SPK kararı, işlem dökümü, dağıtım bildirimleri.
5. Nakit planı yapın. Tasfiye dağıtımlarının kullanımını karara bağlayın.
6. Görev dağılımını netleştirin. Mali işlerden kimin sorumlu olduğu tutanakta.
7. Tebligatları günlük izleyin. E-tebligat ve e-Devlet üzerinden.
8. Ödeme emrine 15 günde dava açın. Vergi mahkemesi veya iş mahkemesi.
9. Yürütmenin durdurulmasını isteyin. Dava tek başına takibi durdurmaz.
10. Ayrılacaksanız tescil ettirin. Ayrılış tarihi dönem ilkesinde belirleyicidir.

Sık Yapılan Hatalar

1. Ödeyemediği için beyan etmemek. Vergi ziyaı ve kusur kanıtı oluşur.
2. Tecili ödeme emrinden sonraya bırakmak. Koruma en güçlü hâlinde vade öncesidir.
3. 15 günlük süreyi kaçırmak. Takip kesinleşir.
4. Tahsil imkânsızlığını tartışmamak. Şirketin fon alacağı önemli bir savunmadır.
5. Görev dönemini kontrol etmemek. Dönem dışı borçlardan sorumluluk yoktur.
6. SGK borcunda haklı sebebi belgelememek. Savunma belgesiz kalır.
7. Kriz ortasında tescilsiz ayrılmak. Ayrılış tarihi ispatlanamaz.
8. Pay devriyle kurtulacağını sanmak. Devreden ve devralan birlikte sorumlu olabilir.
9. Yürütmenin durdurulmasını istememek. Haciz dava sürerken uygulanabilir.
10. Rücu hakkını unutmak. Ödeyen temsilci şirkete rücu edebilir.

Önemli Kavramlar

Kanuni temsilci

Tüzel kişiyi temsile yetkili kişi; anonim şirkette temsil yetkili yönetim kurulu üyeleri, limited şirkette müdürler.

Tahsil imkânsızlığı

Amme alacağının asıl borçlu tüzel kişiden fiili veya hukuki sebeplerle tahsil edilememesi; yöneticiye gidilmesinin ön şartı.

Kusura dayalı sorumluluk (VUK m.10)

Kanuni temsilcinin, ödevlerini yerine getirmemesi yüzünden alınamayan vergiden sorumluluğu.

Dönemsellik ilkesi

Sorumluluğun, borcun ait olduğu ve ödevin yerine getirilmesi gereken dönemde görevde bulunmaya bağlı olması.

Haklı sebep (5510 s.K. m.88)

Primlerin ödenmemesini haklı kılan ve yöneticinin müteselsil sorumluluğunu engelleyen durum.

Tecil

Amme alacağının faiz alınarak ertelenmesi ve taksitlendirilmesi; 72 aya kadar (6183 s.K. m.48).

Ödeme emri

Amme alacağının 15 gün içinde ödenmesini veya mal bildiriminde bulunulmasını isteyen, 15 gün içinde dava konusu edilebilen takip işlemi (6183 s.K. m.55, m.58).

Rücu

Şirketin borcunu ödeyen temsilcinin ödediği tutarı şirketten istemesi.

Fon kilidi nedeniyle işçi çıkarılmasında SGK bildirimi, işten çıkış kodu ve kıdem tazminatı ödemeleri fon kilidi nedeniyle işçi çıkarmak: ekonomik sebeple fesih yazımızda anlatıldı.

Sıkça Sorulan Sorular

Şirketin vergi borcu yöneticiye geçer mi?

Şartlarıyla evet. Vergi şirketten alınamazsa ve bu, kanuni temsilcinin ödevlerini yerine getirmemesinden kaynaklanıyorsa temsilcinin malvarlığından alınır (VUK m.10). Danıştay bu sorumluluğu kusura dayalı sayar.

VUK m.10 ile 6183 mükerrer m.35 arasındaki fark nedir?

Danıştay VDDK’ya göre VUK m.10 vergi ve bağlı alacaklarda kusura dayalı, mükerrer m.35 ise vergi dışı kamu alacaklarında kusursuz sorumluluk öngörür (E.2019/700, K.2020/1074).

Şirketin fon payı varken bana ödeme emri gelebilir mi?

Gelebilir, ancak tahsil imkânsızlığı şartı tartışmalıdır. Vergi dairesi fon alacağına haciz koymadan veya dağıtımları beklemeden size başvurduysa bu, dava sebebi olabilir (6183 s.K. m.79).

Beyan edip ödeyemezsem ne olur?

Vergi ziyaı doğmaz; gecikme zammı işler ve tahsil süreci başlar. Beyan etmemek ise vergi ziyaı cezası riskini ve kusur kanıtını birlikte doğurur.

Tecil beni korur mu?

Evet. Tecil sürdükçe ve taksitler ödendikçe alacak şirketten tahsil edilemeyecek duruma düşmez; bu yöneticiye gidilmesini önler (6183 s.K. m.48).

Görevden ayrıldım; sorumluluğum devam eder mi?

Görev döneminize ait borçlar için edebilir. Ayrılıştan sonra tahakkuk eden vergilerden kural olarak sorumlu değilsiniz (Danıştay VDDK, E.2024/50, K.2025/7). Ayrılışın tescil ve ilanı önemlidir.

Borç doğduğunda başka, ödenmesi gerektiğinde başka müdür varsa?

Bu kişileri müteselsil sorumlu tutan hüküm AYM tarafından iptal edilmiştir (19.03.2015, E.2014/144, K.2015/29). Sorumluluk dönem ilkesine göre belirlenir.

SGK prim borcunda kimler sorumludur?

Yönetim kurulu üyeleri dâhil üst düzey yöneticiler ve kanuni temsilciler, primler haklı bir sebep olmaksızın ödenmezse işverenle birlikte müteselsilen sorumludur (5510 s.K. m.88).

Fon kilidi SGK borcunda haklı sebep sayılır mı?

Yerleşik bir içtihat yoktur. Yargıtay haklı sebep varsa sorumluluğun doğmayacağını kabul etmiştir (10. HD, E.2017/898). Fon kilidi savunması, yatırım kararının niteliği ve kilitten sonra atılan adımlarla birlikte değerlendirilir.

Ödeme emrine karşı süre ne kadar?

Tebliğden itibaren 15 gün. Vergi borcunda vergi mahkemesinde dava, SGK borcunda iş mahkemesinde itiraz yoluna gidilir (6183 s.K. m.58).

Davayı kaybedersem yüzde on zam öder miyim?

Hayır. Haksız çıkma zammı AYM tarafından iptal edilmiştir (21.04.2022, K.2022/48). Ancak ret kararından sonra 15 gün içinde mal bildirimi yükümlülüğü devam eder.

Limited şirket ortağıyım; ne kadar sorumluyum?

Şirketten tahsil edilemeyen amme alacağından sermaye payınız oranında (6183 s.K. m.35). İdarenin önce müdüre gitme zorunluluğu yoktur (Danıştay İBK, E.2013/1, K.2018/1).

Payımı devredersem kurtulur muyum?

Hayır. Payı devreden ve devralan, devir öncesine ait amme alacaklarından birlikte sorumlu tutulabilir.

Şirketin borcunu ben ödersem ne olur?

Ödediğiniz tutar için şirkete rücu edebilirsiniz (VUK m.10). Fon kararını veren diğer yöneticilere karşı talepler ayrıca değerlendirilir.

İlgili Rehberler

• Param fonda kilitli, vergi ve SGK borcumu ödeyemiyorum
• Şirketin vergi borcundan kim sorumlu?
• Vergi sorumluluğu, stopaj ve kanuni temsilci
• Şirket kapanınca vergi borcu ne olur?
• Vergi ve kamu borcunda tecil ve taksitlendirme
• Ödeme emrine itiraz dava dilekçesi örneği
• Vergi dairesinden gelen ödeme emrine itiraz
• Fon payına ve tasfiye ödemesine haciz
• Şirket yöneticisinin fona yatırım kararı
• Param fonda kilitli, şirketim konkordato ilan edebilir mi?
• Fon kilidi borç takvimi aracı
• Fon tasfiyesi hukuk rehberi