Şirketim Emisyon Ticaret Sistemine (ETS) Giriyor mu? 2026 İklim Kanunu Uyum Rehberi: Pilot Dönem, İzleme Planı, Emisyon İzni ve İdari Para Cezaları (7552 s.K. m.9, 14)

BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) 9–20 Kasım 2026’da Antalya’da toplanırken, Türkiye’de karbon fiyatlandırmasının hukuki altyapısı da kâğıttan sahaya iniyor. 7552 sayılı İklim Kanunu 9 Temmuz 2025’te yürürlüğe girdi; Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği 27 Ağustos 2026’da yayımlandı; Karbon Piyasası Kurulu pilot dönemi 2026 ve 2027 emisyonlarıyla sınırladı; EPDK’nın piyasa yönetmeliği 21 Ekim 2026’da yayımlandı. Elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre sektörlerindeki büyük tesisler için ilk süreler yaklaşıyor: İzleme Metodolojisi Planı için 27 Ocak 2027, 2026 yılı doğrulanmış emisyon raporu ve faaliyet seviyesi raporu için 30 Nisan 2027. Bu yazı; hangi tesisin izleme-raporlama yükümlülüğüne, hangisinin emisyon ticaret sistemine (TR ETS) girdiğini, pilot dönemin ne getirdiğini, sera gazı emisyon iznini, tahsisat teslim yükümlülüğünü, 2026 yılı idari para cezası tutarlarını, pilot dönemdeki yüzde 80 indirimi ve cezaya karşı dava yolunu kanun ve yönetmelik maddeleriyle anlatıyor. Piyasanın işleyişine ilişkin ayrıntılar için ETS piyasa yönetmeliği haberimize bakabilirsiniz.

COP31 Yılında İklim Kanunu: Şirketler İçin Neden Şimdi?

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın duyurusuna göre COP31, 9–20 Kasım 2026 tarihleri arasında Antalya’da düzenleniyor ve Türkiye taraflar konferansına ilk kez ev sahipliği yapıyor. Konferansın gündemi uluslararası müzakereler olsa da şirketler açısından asıl önemli gelişme, aynı dönemde iç hukukta yürürlüğe giren ve doğrudan yaptırım içeren karbon fiyatlandırma kurallarıdır. İklim Kanunu, karbon fiyatlandırmasını bir politika hedefi olmaktan çıkarıp sera gazı emisyon izni, yıllık tahsisat teslimi ve idari para cezası gibi somut hukuki yükümlülüklere bağlamıştır.

Bu yükümlülüklerin bir kısmı yalnızca emisyon ticaret sistemine giren büyük tesisleri ilgilendirir. Ancak izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülüğü çok daha geniş bir sanayi grubunu kapsar: EK-1’deki faaliyetlerden birini yürüten her tesis, ETS’ye girmese bile emisyonlarını onaylı bir izleme planına göre izlemek ve doğrulatılmış raporunu her yıl Başkanlığa sunmak zorundadır. Raporun süresinde sunulmaması tek başına idari para cezası sebebidir (7552 s.K. m.14/1). Bu nedenle “bizim tesis ETS’de değil” düşüncesi, yükümlülük bulunmadığı anlamına gelmez.

Takvim de sıkışıktır. Pilot dönem kapsamındaki tesislerin ilk İzleme Metodolojisi Planlarını sunma süresi Yönetmelik’te iki ay olarak öngörülmüş, İklim Değişikliği Başkanlığı bu süreyi 27 Ocak 2027’ye uzatmıştır. 2026 yılının doğrulanmış emisyon raporu ve faaliyet seviyesi raporu 30 Nisan 2027’ye kadar sunulacaktır. Elektrik üretim tesisleri ayrıca 2023, 2024 ve 2025 yılları için geriye dönük faaliyet seviyesi raporlarını 30 Haziran 2027’ye kadar doğrulatıp göndermek zorundadır. Aşağıdaki tablo bu tarihleri bir arada gösterir; gündemdeki diğer gelişmeleri Hukuk Gündemi Son Durum sayfamızdan izleyebilirsiniz.

Hukuki Çerçeve: Kanun, Yönetmelikler ve Alt Düzenlemeler

Sistemin çatısı 7552 sayılı İklim Kanunu’dur. Kanun’un “Karbon Fiyatlandırma” başlıklı üçüncü bölümü ETS’nin kurulmasını, tahsisatların esaslarını ve kurumların görevlerini (m.9-11), “Cezai Hükümler” bölümü ise idari yaptırımları, denetimi ve kanun yollarını (m.14-16) düzenler. Kanun ETS’yi İklim Değişikliği Başkanlığı’nın kuracağını, ulusal tahsisat planını hazırlayıp tahsisatları dağıtacağını, ETS piyasasını ise piyasa işletmecisi olan Enerji Piyasaları İşletme A.Ş.’nin (EPİAŞ) işleteceğini öngörür (m.2/1-ü, m.9/1-2).

Ayrıntılı kurallar iki yönetmelikte yer alır. Başkanlığın hazırladığı Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği; izleme, raporlama ve doğrulama sürecini, ETS kapsamını, emisyon iznini, tahsisatların dağıtımını ve teslimini, yaptırımların kategori bazında uygulanmasını düzenler. EPDK’nın yönetmeliği ise tahsisatların birincil piyasada ihaleyle satılmasını, ikincil piyasada alım satımını, teminat ve ödeme kurallarını içerir; Kanun bu işbölümünü açıkça kurar (m.10/3). Pilot dönemin kapsamı ve süresi ise Karbon Piyasası Kurulu’na bırakılmıştır (Kanun geçici m.1/1; Yön. m.23/2-e).

İklim Kanunu’nda hüküm bulunmayan hâllerde 2872 sayılı Çevre Kanunu, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve 4628 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri, niteliğine uygun düştüğü ölçüde uygulanır (m.17/2). Bu yüzden İklim Kanunu cezaları, Çevre Kanunu kapsamındaki idari para cezaları ile benzer bir mantıkla, ancak kendi özel kurallarıyla birlikte okunmalıdır.

Kimler Yükümlü? İzleme-Raporlama ile ETS Arasındaki Fark

Yönetmelik iki ayrı katman kurar. Birinci katman izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülüğüdür: EK-1’de listelenen faaliyetlerden kaynaklanan sera gazı emisyonları izlenir, raporlanır ve doğrulanır (m.2/1-a, m.27). EK-1’deki faaliyetlerden birini yürüten işletmenin, EK-1’deki diğer faaliyetleri de kapasitesine bakılmaksızın yönetmelik kapsamına girer (m.27/2). İkinci katman emisyon ticaret sistemidir: ETS, EK-1 faaliyetlerini yürüten tesislerden yalnızca B ve C kategorisindekileri kapsar (m.5/1).

Kategori, kurulu kapasiteye göre “ihtiyatlı olarak” hesaplanmış yıllık emisyona göre belirlenir; biyokütleden kaynaklanan CO₂ hesaba katılmaz, başka bir tesise transfer edilen CO₂ ise katılır (m.4/1-y, z, aa). Önemli olan fiili üretim değil kurulu kapasitedir; düşük kapasiteyle çalışan büyük bir tesis de bu nedenle B veya C kategorisinde yer alabilir.

Kapsamın dışında kalanlar da açıkça sayılmıştır. Araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin yürütüldüğü, yeni ürün veya süreçlerin test edildiği tesis bölümleri, münhasıran biyokütle kullanan tesisler ve askerî unsurlar yönetmeliğin tamamen dışındadır (m.2/2). Okul, üniversite, hastane ve savunma sanayii kuruluşlarına ait tesisler ise yürüttükleri faaliyetle sınırlı olarak ETS dışındadır; ancak bu tesislerin izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülükleri devam eder (m.5/2-3). Doğal gazın ve ham petrolün iletimi ve depolanması faaliyetleri de birinci uygulama dönemi sonuna kadar, izleme-raporlama-doğrulama süreçleri hariç olmak üzere ETS dışında bırakılmıştır (geçici m.6).

ETS kapsamındayken kategori değişikliği nedeniyle kapsam dışına çıkan tesis, değişikliğin olduğu sistem yılı boyunca ETS’de kalmaya devam eder (m.5/4). Böyle bir tesis, teslim yükümlülüğünü yerine getirdikten sonra hesabında tahsisat kalmışsa yalnızca satış yönlü, tahsisat açığı varsa yalnızca ihtiyaç duyduğu miktarda alış yönlü işlem yapmak üzere piyasada kalır (m.21/5-6).

EK-1 Faaliyet Listesi: Tesisiniz Listede mi?

EK-1’deki eşikler genel olarak üretim kapasitesine veya verime atıf yapar; aynı tesiste aynı kategoriye giren birden fazla faaliyet yürütülüyorsa kapasiteler toplanır. Toplam anma ısıl gücü hesaplanırken tesisteki yakıt yakan bütün teknik ünitelerin (kazan, brülör, türbin, ısıtıcı, fırın, kurutucu, motor, insineratör ve benzerleri) anma ısıl güçleri toplanır; anma ısıl gücü 3 MW’ın altındaki üniteler ve münhasıran biyokütle kullanan üniteler bu hesaba katılmaz (EK-1, açıklama 1-2). EK-2’ye göre izlenen sera gazları karbondioksit, metan, diazot oksit, hidroflorokarbonlar, perflorokarbonlar ve kükürt hekzaflorürdür.

Bir tesisin aynı anda ÇED, çevre izni ve iklim mevzuatına tabi olması sık görülür. Yeni yatırım veya kapasite artışı planlayan işletmelerin 7 Kasım 2026 ÇED Yönetmeliği değişikliğini ve çevre izin ve lisansı süreçlerini de aynı takvim içinde değerlendirmesi gerekir.

Pilot Dönem 2026-2027: Hangi Sektörler, Hangi Yükümlülük?

İklim Kanunu, ETS tamamen uygulanmaya başlamadan önce bir pilot dönem öngörür ve bu dönemin kapsamını, süresini ve usulünü Karbon Piyasası Kurulu’na bırakır (geçici m.1/1). Başkanlığın 3 Eylül 2026 tarihli duyurusuna göre Kurul, KPK/2026/1 sayılı kararlarıyla pilot dönemin 2026 ve 2027 yılı emisyonlarını kapsamasına, elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre sektörlerindeki B ve C kategorisi tesislerle uygulanmasına ve ücretsiz tahsisat oranının kıyas yöntemine göre yüzde 100 olmasına karar vermiştir. Bu kararların uygulaması 30 Eylül 2026 tarihli Usul ve Esaslar ile düzenlenmiştir.

Ana faaliyeti bu faaliyetler arasında olmayan, ancak 35.11.10.30.00 PRODCOM koduyla elektrik üreten veya listedeki diğer faaliyetleri yan faaliyet olarak yürüten tesisler pilot dönemin dışındadır (Usul ve Esaslar m.2/2). Örneğin kendi elektriğini üreten bir kâğıt fabrikası pilot dönemde ETS’ye girmez; fakat EK-1 faaliyeti yürüttüğü için emisyonlarını izleyip raporlamaya devam eder. Doğal gaz ve ham petrol boru hatlarına ait basınç dengeleme ve kompresör istasyonları da pilot dönem boyunca ETS dışında bırakılmıştır.

Sera Gazı Emisyon İzni: Başvuru, Süre, Güncelleme ve İptal

ETS kapsamındaki işletmeler, sera gazı emisyonuna neden olan faaliyetlerini yürütebilmek için Başkanlıktan sera gazı emisyon izni almak zorundadır (Kanun m.9/3; Yön. m.6). Ancak Kanun bir geçiş dönemi tanımıştır: ETS kapsamına girecek işletmeler Kanun’un yürürlüğünden itibaren üç yıl içinde izin almak zorundadır ve bu üç yıl boyunca faaliyetlerine devam edebilmeleri için bir kereye mahsus izinlerinin olduğu kabul edilir. Karbon Piyasası Kurulu kararıyla Başkanlık bu süreyi bitiminden itibaren iki yıla kadar uzatabilir (geçici m.1/2; Yön. geçici m.2). Bu nedenle bugün ETS’de olan bir tesis, izin belgesi olmadan da faaliyetine hukuken devam edebilmektedir; süre bitmeden başvuru yapılmazsa izinsiz faaliyet cezası gündeme gelir.

İzin başvurusu, izleme planı ve kategori hesabıyla doğrudan bağlantılıdır. İznin iptali, tesisin ETS’deki faaliyetini hukuken sona erdirdiği için ağır bir yaptırımdır; Kanun, teslim yükümlülüğünün her yıl en az yüzde 80’ini üç yıl üst üste süresinde yerine getirmeyen işletmenin izninin iptal edileceğini ve 3 aydan 6 aya kadar yeni izin verilmeyeceğini öngörür (m.14/4-ç). Enerji santralleri bakımından bu süreç, ÇED ve çevre izinleri ile birlikte bir izin zinciri oluşturur.

İzleme Planı, İzleme Metodolojisi Planı ve Raporlar: Takvim

Yönetmelik iki ayrı plan öngörür. İzleme planı, sera gazı emisyonlarının nasıl ölçüleceğini veya hesaplanacağını ve veri kontrol sistemini belgeleyen dokümandır (m.4/1-u). İşletme bu planı emisyonların izlenmeye başlanacağı tarihten en az 6 ay önce onaya göndermek zorundadır; uygun bulunmayan plan için eksiklerin giderilmesine 30 gün ek süre verilir (m.28/3-4). İzleme Metodolojisi Planı (İMP) ise ücretsiz tahsisat hesabına esas faaliyet seviyelerinin alt tesisler bazında nasıl izleneceğini gösterir (m.4/1-ü, m.13/4). İMP’de meydana gelen değişiklikler 30 gün içinde Başkanlığa bildirilir (m.13/4).

Pilot dönemdeki işletmelerin ilk İMP’lerini Yönetmelik’in yürürlüğünden itibaren iki ay içinde sunması öngörülmüş, Başkanlık bu süreyi altı aya kadar uzatabilecektir (geçici m.3/1). Başkanlığın 14 Ekim 2026 tarihli duyurusuna göre süre, 13.10.2026 tarihli ve 18814 sayılı Olur ile 27 Ocak 2027’ye uzatılmıştır. Başkanlık İMP’de eksiklik bulursa tesis, bildirimi izleyen 30 gün içinde düzeltilmiş planı yeniden sunar (Usul ve Esaslar m.13/5).

30 Nisan 2028 pazar gününe denk gelmektedir. Yönetmelik ve Usul ve Esaslar, son günün tatile rastlaması hâlinde ne olacağını ayrıca düzenlemediğinden raporların önceki iş gününe kadar gönderilmesi en güvenli yoldur. Rapor ve izleme planı yükümlülükleri, işletmenin elektronik sistemdeki kayıtları üzerinden yürür (Yön. m.34/6, m.36/2); kayıtlı kullanıcıların ve yetkilerin güncel tutulması bu yüzden hukuki bir önem taşır.

Tahsisat, Ücretsiz Tahsisat ve Teslim Yükümlülüğü

Tahsisat, misli nitelikte, devredilebilen, kayden ihraç edilen ve belirli bir süre boyunca bir ton karbondioksit eşdeğerinde sera gazı salma hakkıdır (Kanun m.2/1-cc). ETS’deki işletme, doğrulanmış yıllık emisyonuna karşılık gelen tahsisatı her yıl teslim etmek zorundadır (m.9/5). Teslim, yükümlülük yılının Kasım ayının son iş gününe kadar İşlem Kayıt Sistemi üzerinden tesis bazında yapılır (Yön. m.16/1). İşlem Kayıt Sistemi’ni EPİAŞ işletir ve hesaplar her tesis için işletme adına açılır (Kanun m.10/1-d; Yön. m.22).

Ücretsiz tahsisat, alt tesisler bazında kıyas yöntemiyle hesaplanır: Başkanlığın ilan ettiği kıyas değeri, ücretsiz tahsisat oranı ve sektörel faaliyet katsayısı, alt tesisin faaliyet seviyesiyle çarpılır (Yön. m.13/1, 7). Ücretsiz tahsisat başvurusu, Ulusal Tahsisat Planı’nın yayımından itibaren 30 gün içinde elektronik ortamda yapılır; Başkanlık 15 iş günü içinde inceler, düzeltme istenirse işletme 10 iş günü içinde düzeltir. Başvurusunu geç yapan işletme başvuru bedelini yüzde 50 artırımlı öder (Yön. m.14). ETS üst sınırı, sistem yılına ait doğrulanmış raporların son teslim tarihinden itibaren 60 gün içinde Resmî Gazete’de yayımlanan Ulusal Tahsisat Planı ile açıklanır (Yön. m.11/2).

Tahsisatların piyasada nasıl alınıp satılacağı, ihale takvimi, teminat ve ödeme kuralları EPDK yönetmeliğinde düzenlenmiştir; ayrıntılar ETS piyasa yönetmeliği haberimizde yer alır. Ayrıca işletmelerin talebi üzerine, teslim edecekleri tahsisatlar için birincil piyasada tamamlayıcı tahsisat fiyatı mekanizması işletilebilir (Yön. m.20); Usul ve Esaslar, 2026 sistem yılında bu mekanizmanın gönüllü olarak kullanılabileceğini ayrıca belirtmiştir (m.6/1). Kurul gerektiğinde ETS piyasası için asgari ve azami tahsisat fiyat aralıkları belirleyebilir; bu aralıklar ek rezerv ve tamamlayıcı fiyat mekanizmasına uygulanmaz (Yön. m.21/1-2).

İdari Para Cezaları 2026: Kanun Tutarları ve Uygulanacak Tutarlar

Kanun’un 14. maddesindeki para cezaları, Kabahatler Kanunu’nun 17. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. Başkanlığın 2026/1 sayılı Tebliği, 2025 yılı yeniden değerleme oranını (%25,49) uygulayarak 1 Ocak-31 Aralık 2026 arasında geçerli tutarları ilan etmiştir. Aşağıdaki tablo Kanun’daki tutarları ve 2026’da uygulanacak tutarları gösterir.

Raporun geç sunulmasına ilişkin ceza Kanun’da alt ve üst sınırla belirlenmiş, uygulanacak tutar ise Yönetmelik’te tesis kategorisine ve kurulu kapasiteye göre sabitlenmiştir (Kanun m.14/1-a ikinci cümle; Yön. m.35/1-a). Onaylı izleme planı bulunmayan ve bu yüzden kategorisi belirlenemeyen tesis için kurulu kapasitesine eşdeğer bir tesis ve kategori esas alınır (m.35/1-a-6).

Cezalar tek başına değildir. Doğrulanmış rapor zamanında sunulmazsa, işletmenin İşlem Kayıt Sistemi’ndeki hesaplarında teslim yükümlülüğünün ifası dışında işlem yapılması engellenir; rapor sunulunca engel kalkar, ancak bu durum para cezasını ortadan kaldırmaz (m.14/4-a). Cezayı gerektiren fiil, cezanın tebliğinden itibaren üç yıl içinde tekrarlanırsa ceza ilk tekrarda bir kat, sonraki tekrarlarda iki kat artırılır (m.14/9). Bakanlık, Kanun’a veya yönetmeliklere aykırı davranana aykırılığı düzeltmesi için bir defaya mahsus ve bir yılı aşmamak üzere süre verebilir; süre sonunda düzeltilmeyen faaliyet kısmen veya tamamen durdurulur ve bu imkânlar para cezasına engel değildir (m.14/10). Fiilin suç oluşturması hâlinde Türk Ceza Kanunu ve diğer kanunların hükümleri saklıdır (m.14/8); kasten yanlış belge sunulması, bu nedenle idari yaptırımın ötesinde sonuçlar doğurabilir.

Pilot Dönemde Yüzde 80 İndirim ve Hesap Örnekleri

Kanun’un geçici 1. maddesinin birinci fıkrasının son cümlesine göre pilot uygulama döneminde, Kanun’da belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi sebebiyle tesis edilen idari para cezaları yüzde 80 oranında indirilerek uygulanır. Ayrıca İklim Kanunu’nda ödeme süresi düzenlenmediğinden, Kabahatler Kanunu’nun genel hükümleri uyarınca idari para cezası tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir ve bu süre içinde ödenirse yüzde 25 indirim yapılır; ödeme yapılması dava hakkını etkilemez (5326 s.K. m.3/1-b, m.17/6). Ekonomik durumu müsait olmayan kişi için cezanın, ilk taksit peşin ödenmek kaydıyla bir yıl içinde dört eşit taksitte ödenmesine karar verilebilir (m.17/3).

Bu örnekler, pilot dönemde dahi en maliyetli riskin para cezasından çok tahsisat açığı ve hesap engeli olduğunu gösterir. Açık, yalnızca ceza ödenerek kapanmaz; işletme açığı ertesi yıl tahsisatla kapatmak zorundadır. Ücretsiz tahsisatın sektör ortalamasına dayalı kıyas değeriyle hesaplanması da (Usul ve Esaslar m.11/2, m.12/3), emisyon yoğunluğu yüksek tesisler için açığın erken öngörülmesini gerektirir.

Denetim, Tutanak, Tebliğ ve Dava Yolu

İklim Kanunu’ndaki yükümlülüklere ilişkin denetim yetkisi Başkanlığa aittir; yerinde inceleme gerektiğinde denetim, Başkanlık adına Bakanlık taşra teşkilatınca yapılabilir. Denetlenen işletme gerekli ortamı sağlamak, ham madde, yakıt, ürün, atık, emisyon miktarları, izleme sistemleri ve emisyon raporları dâhil istenen bilgi ve belgeleri vermek ve yaptırılacak analiz ve ölçümlerin giderlerini karşılamak zorundadır (m.15/1-2). İdari yaptırım kararı verme yetkisi Başkanlıktadır (m.15/3).

Usul şöyledir: yetkilendirilmiş denetim elemanları tutanak düzenler, tutanak Başkanlığa gönderilir, Başkanlık tutanağı değerlendirip yaptırım kararını verir ve karar 7201 sayılı Tebligat Kanunu’na göre ilgiliye tebliğ edilir (m.16/1). Karara karşı idari yargıda Başkanlığa karşı dava açılabilir; dava açılması cezanın tahsilini durdurmaz (m.16/2). Tahsil usulünde Kabahatler Kanunu uygulanır (m.16/3). Kanun ayrı bir süre öngörmediğinden dava, İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesine göre yazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılır; son gün tatile rastlarsa süre izleyen ilk iş gününün bitimine kadar uzar (İYUK m.7, m.8). Görev yönünden idari yargı ile adli yargı ayrımına dikkat edilmelidir: Kabahatler Kanunu’nun sulh ceza yolu, kanunda aksine hüküm bulunmadıkça uygulanır; İklim Kanunu ise idari yargıyı açıkça göstermiştir (5326 s.K. m.3/1-a; 7552 s.K. m.16/2).

Yaptırım kararından zarar doğmuşsa iptal davasıyla birlikte tam yargı davası da açılabilir; bu konuda iptal ve tam yargı davalarının birlikte açılması ve tam yargı davası dilekçesi rehberlerimize bakabilirsiniz. Dava stratejisinde en çok tartışılan noktalar genellikle kategori hesabı (kurulu kapasitenin “ihtiyatlı” hesaplanması), raporun gecikme sebebi (örneğin doğrulayıcı kuruluşun atanmasındaki gecikme) ve tutanağın içeriğidir. İdari işlemlere karşı genel çerçeve için İdare Hukuku Rehberi sayfamız yol göstericidir. Yürütmenin durdurulması istemli örnek bir metin için İklim Kanunu cezasına karşı dava dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.

Şirket İşlemlerinde ETS: Devir, Birleşme, Tasfiye ve Konkordato

İklim Kanunu’nun yükümlülükleri tesise ve işletmeye bağlıdır ve şirket işlemleriyle kolayca ortadan kalkmaz. Tesisin faaliyetine son vermesi, işletmenin tasfiyesi veya konkordato kararı alınmış olması, teslim yükümlülüğünün yerine getirilmesine engel değildir (Kanun m.9/10; Yön. m.16/3). İşletme herhangi bir sebeple değişirse yeni işletme, öncekinin yönetmelikten doğan taahhüt ve yükümlülüklerini başka bir işleme gerek olmadan üstlenmiş sayılır ve değişikliği 30 gün içinde bildirir (Yön. m.34/5). İzin sahibinde meydana gelen değişiklik de iznin güncellenmesini gerektirir (Kanun m.9/4; Yön. m.9/1).

Satın alma süreçlerinde iklim mevzuatı artık bir due diligence başlığıdır. Alıcı açısından en büyük risk, satıcının geçmiş yıllara ait tahsisat açığını ve raporlama eksikliğini devralmaktır. Konkordato veya tasfiye sürecindeki şirketlerde ise ETS yükümlülüğünün nakit planına alınması gerekir; bu konuda Konkordato Hukuku Rehberi, Şirket Kapatma Rehberi ve yöneticilerin şahsi sorumluluğuna ilişkin rehberimiz tamamlayıcıdır.

Tartışmalı ve Belirsiz Noktalar

Sistem yeni olduğundan uygulamada yorum gerektiren konular vardır. Aşağıdaki değerlendirmeler mevzuatın lafzına dayanır; Başkanlığın uygulaması ve yargı kararlarıyla netleşecektir.

Pilot dönem indirimi hangi cezalara uygulanır?

Geçici 1. maddenin lafzı “pilot uygulama döneminde” Kanun’daki yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle tesis edilen cezalardan söz eder. Değerlendirmemize göre bu ifadeden iki soru çıkar. Birincisi, indirimin yalnızca ETS’ye ilişkin cezalarla mı sınırlı olduğu, yoksa pilot dönem içinde verilen ozon ve florlu gaz cezaları gibi diğer cezaları da kapsayıp kapsamadığıdır; fıkra ETS pilot dönemini düzenlediği hâlde lafız genel kaleme alınmıştır. İkincisi, 2027 emisyonlarına ait teslim yükümlülüğünün son günü Kasım 2028’e düştüğünden, bu yükümlülüğün ihlali nedeniyle pilot dönem bittikten sonra verilecek cezalara indirimin uygulanıp uygulanmayacağıdır. Yükümlülüğün pilot döneme ait olması indirim için güçlü bir dayanaktır; ancak cezanın “tesis edildiği” tarihin esas alınması da savunulabilir. Bu belirsizlik, cezaya karşı açılacak davalarda önemli bir hukuka aykırılık iddiası olabilir.

Kanun’daki aralık ile Yönetmelik’teki sabit tutarlar

Kanun rapor gecikmesi için alt ve üst sınır koymuş, Yönetmelik ise kategoriye göre sabit tutarlar belirlemiştir. Kanun’un aynı bentte uygulama esaslarını yönetmeliğe bırakması (m.14/1-a ikinci cümle) bu yöntemi dayanaklı kılar. Kabahatler Kanunu’na göre alt ve üst sınırla belirlenen cezada haksızlık içeriği, kusur ve ekonomik durum birlikte gözetilir (5326 s.K. m.17/2); sabit tutarların bu ölçütlerle nasıl bağdaştırılacağı tartışılabilir. ETS kapsamındaki tesiste iki katına çıkan tutar Kanun’daki üst sınırı aşabilir; bu ise Kanun’un (b) bendindeki açık hükümden kaynaklanır.

Doğrulayıcı kuruluş kaynaklı gecikme

Raporun doğrulanmadan sunulamaması ve doğrulayıcının MEDAS tarafından atanması (Yön. m.30/2), gecikmenin işletmeden kaynaklanmadığı durumları gündeme getirir. Kabahatler kural olarak kasten veya taksirle işlenebilir (5326 s.K. m.9); değerlendirmemize göre atama veya doğrulama sürecindeki gecikmeyi belgeleyen işletme, Başkanlığın rapor süresini en fazla bir ay uzatabilme yetkisini (m.29/1) zamanında talep etmeli ve yazışmalarını saklamalıdır.

Ne Yapmalı? Adım Adım Uyum Planı

AB’ye ihracat yapan şirketler için iç piyasadaki yükümlülükler, AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM/CBAM) kapsamındaki raporlama ile birlikte ele alınmalıdır. İklim Kanunu, Türkiye gümrük bölgesine ithal edilen mallar için de bir sınırda karbon düzenleme mekanizması kurulabileceğini ve ayrıntıların Ticaret Bakanlığınca belirleneceğini öngörür (m.8/1-ç). Binalarda ise karbon ve enerji verimliliği yükümlülükleri Enerji Kimlik Belgesi ve Yeşil Sertifika kuralları üzerinden ilerlemektedir.

Sık Yapılan Hatalar

• “ETS’de değiliz, yükümlülüğümüz yok” sanmak: EK-1 faaliyeti yürüten A kategorisi tesis de raporlamakla yükümlüdür ve rapor gecikmesi 2026 için 627.450 TL cezaya bağlanmıştır.
• Kategoriyi fiili üretimle hesaplamak: Kategori kurulu kapasiteye göre ihtiyatlı hesaplanan yıllık emisyona dayanır; düşük üretim, tesisi alt kategoriye indirmez.
• Yan faaliyetleri unutmak: EK-1 faaliyetlerinden biri yürütülüyorsa listedeki diğer faaliyetler kapasiteye bakılmaksızın kapsama girer (Yön. m.27/2).
• 2026’yı “boş yıl” saymak: 2026 için teslim yükümlülüğü yoktur, fakat raporlar 2027 ücretsiz tahsisatının ve kıyas değerlerinin temelidir.
• Doğrulayıcı süresini hesaba katmamak: Doğrulanmamış rapor sunulmuş sayılmaz; doğrulama için gereken süre 30 Nisan’dan geriye doğru planlanmalıdır.
• Değişiklikleri bildirmemek: Kategori, tesis, ölçüm sistemi veya işletme değişiklikleri 30 gün içinde bildirilmelidir.
• Dava açınca tahsilin durduğunu sanmak: Dava tahsili durdurmaz; yürütmenin durdurulması ayrıca istenmelidir.
• Tahsisatı teminat olarak göstermek: Tahsisatlar teminat sözleşmesine konu edilemez (Kanun m.9/9).

Sıkça Sorulan Sorular

Şirketim ETS’ye giriyor mu?

EK-1’deki bir faaliyeti yürütüyor ve kurulu kapasitenize göre ihtiyatlı hesaplanan yıllık emisyonunuz 50.000 ton CO₂ eşdeğerini aşıyorsa tesisiniz B veya C kategorisindedir ve ETS kapsamındadır (ETS Yön. m.5). Pilot dönemde (2026-2027) ise yalnızca elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre sektörlerindeki B ve C kategorisi tesisler sisteme girer.

Pilot dönem ne zaman başladı, ne zaman bitiyor?

Pilot dönem 2026 ve 2027 sistem yıllarının emisyonlarını kapsar. 2026 için yalnızca raporlama yapılır; 2027 emisyonlarına karşılık gelen tahsisatlar 2028 Kasım ayının son iş gününe kadar teslim edilir. Birinci uygulama dönemi 2028-2035 emisyonlarını kapsar.

İzleme Metodolojisi Planı için son tarih nedir?

Yönetmelik pilot dönemdeki işletmelere iki aylık süre tanımıştı. İklim Değişikliği Başkanlığı 13.10.2026 tarihli Olur ile bu süreyi 27 Ocak 2027’ye uzattı. Başkanlık eksiklik bildirirse plan 30 gün içinde düzeltilerek yeniden sunulur.

2026 emisyon raporunu ne zamana kadar sunmalıyım?

Doğrulanmış sera gazı emisyon raporu ve pilot dönemdeki tesisler için doğrulanmış faaliyet seviyesi raporu 30 Nisan 2027’ye kadar sunulur. Başkanlık gerekli gördüğü durumlarda rapor süresini en fazla bir ay uzatabilir (Yön. m.29/1).

Raporu geç sunarsam ceza ne kadar?

2026 tutarlarıyla tesis kategorisine göre 627.450 TL ile 6.274.500 TL arasındadır; tesis ETS kapsamındaysa ceza iki katıdır (Kanun m.14/1; Yön. m.35/1-a, b). Ayrıca rapor sunulana kadar İşlem Kayıt Sistemi’ndeki hesabınızda teslim dışındaki işlemler engellenir.

Pilot dönemde cezalarda indirim var mı?

Var. Pilot dönemde Kanun’daki yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle tesis edilen idari para cezaları yüzde 80 indirimle uygulanır (Kanun geçici m.1/1). Ceza bir ay içinde ödenirse Kabahatler Kanunu’na göre ayrıca yüzde 25 peşin ödeme indirimi gündeme gelir.

Emisyon izni almadan çalışmaya devam edebilir miyim?

Kanun’un yürürlüğünden itibaren üç yıl, yani 9 Temmuz 2028’e kadar ETS kapsamındaki işletmelerin izinlerinin olduğu kabul edilir; Başkanlık bu süreyi Kurul kararıyla iki yıla kadar uzatabilir. Süre bittikten sonra izinsiz faaliyet idari para cezası sebebidir.

Tahsisatı eksik teslim edersem ne olur?

Teslim edilmeyen her tahsisat için, rapor yılının son üç ayındaki birincil ve ikincil piyasa ağırlıklı ortalama fiyatlarından yüksek olanın iki katı ceza verilir. Ceza ödense de eksik tahsisat bir sonraki yılın teslim yükümlülüğüne eklenir. Üç yıl üst üste yükümlülüğün yüzde 80’i yerine getirilmezse izin iptal edilir.

Şirketimiz konkordato ilan ederse teslim yükümlülüğü düşer mi?

Hayır. Tesisin faaliyetine son vermesi, işletmenin tasfiyesi veya konkordato kararı alınmış olması teslim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz (Kanun m.9/10; Yön. m.16/3).

Tesisimi satarsam yükümlülükler kime geçer?

İşletme değiştiğinde yeni işletme, önceki işletmenin yönetmelikten doğan taahhüt ve yükümlülüklerini başka bir işleme gerek olmadan üstlenir ve değişikliği 30 gün içinde Başkanlığa bildirir (Yön. m.34/5).

İklim Kanunu cezasına karşı nereye ve ne kadar sürede dava açılır?

İdari yaptırım kararlarına karşı idari yargıda Başkanlığa karşı dava açılır (Kanun m.16/2). Kanun ayrı süre öngörmediğinden dava süresi tebliği izleyen günden itibaren 60 gündür (İYUK m.7). Dava tahsili durdurmaz; tahsilin durması için yürütmenin durdurulması istenmelidir.

Hastane veya üniversite tesisimiz ETS’ye girer mi?

Okul, üniversite, hastane ve savunma sanayii kuruluşlarına ait tesisler yürüttükleri faaliyetle sınırlı olarak ETS dışındadır; ancak EK-1 faaliyeti yürütüyorlarsa izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülükleri devam eder (Yön. m.5/2-3).

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara; sanayi ve enerji şirketlerinin İklim Kanunu ve TR ETS kapsamındaki durumunun belirlenmesi, kategori ve kapsam değerlendirmesi, Başkanlığa yapılacak başvuru ve bildirimler, bilgi ve belge taleplerine verilecek cevaplar, denetim tutanaklarına karşı beyanlar, idari para cezalarına ve izin işlemlerine karşı açılacak iptal ve tam yargı davaları ile şirket satın alma ve yeniden yapılandırma süreçlerinde iklim yükümlülüklerinin incelenmesi konularında hukuki destek sağlar. Enerji alanındaki diğer rehberlerimiz Enerji Hukuku Rehberi sayfasında toplanmıştır. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Mevzuat ve kaynaklar: 7552 sayılı İklim Kanunu (RG 9.7.2025/32951) m.2, 8, 9, 10, 11, 12, 14, 15, 16, 17, geçici m.1; Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği (RG 27.8.2026/33353) m.2, 4, 5, 7-11, 13, 14, 16, 20-22, 27-30, 33-38, 40, geçici m.2, 3, 6, EK-1, EK-2; Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Piyasasının İşletilmesine İlişkin Yönetmelik (RG 21.10.2026/33407); 7552 Sayılı İklim Kanunu Uyarınca Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Tebliğ (2026/1) (RG 27.12.2025/33120) ve eki; TR ETS Pilot Uygulama Dönemine İlişkin Usul ve Esaslar (30.9.2026 tarihli ve 18626 sayılı Olur) m.2, 5-8, 11-13, 16-18; İklim Değişikliği Başkanlığının 3.9.2026 (KPK/2026/1), 1.10.2026 ve 14.10.2026 tarihli duyuruları; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.3, 9, 17; 2577 sayılı İYUK m.7, 8, 27, 32; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının COP31 duyuruları. Bu yazı 9 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuatı yansıtır ve genel bilgilendirme amaçlıdır.