İklim Değişikliği Başkanlığı’nın 7552 sayılı İklim Kanunu’nun 14. maddesine dayanarak verdiği idari para cezalarına karşı yol, Kanun’un 16. maddesine göre idari yargıdır: dava Başkanlığa karşı açılır, dava açılması cezanın tahsilini kendiliğinden durdurmaz. Bu sayfa, en sık karşılaşılacak senaryo için, yani doğrulanmış sera gazı emisyon raporunu süresinde sunmadığı gerekçesiyle ceza alan ve tesisi “ETS kapsamında” sayılarak cezası iki katına çıkarılan bir sanayi şirketi için, yürütmenin durdurulması istemli bir iptal davası dilekçesi örneği sunuyor. Dilekçe dört ana hususa dayanıyor: pilot dönem kapsamı dışındaki tesise iki kat ceza uygulanamayacağı, Kanun’un geçici 1. maddesindeki yüzde 80 indirimin uygulanmadığı, gecikmenin işletmenin kusuruna dayanmadığı ve cezanın tutanakla belgelenmiş bir tespite dayanmadığı. Dilekçenin öncesinde süre, yetkili mahkeme, davalı, peşin ödeme ve yürütmenin durdurulması hesabı; sonrasında da her hususun hangi maddeye dayandığı ve idarenin muhtemel savunmasına nasıl cevap verdiği anlatılıyor. Yükümlülüklerin tamamı için İklim Kanunu ve TR ETS uyum rehberimize bakabilirsiniz.
Kısa cevap: İklim Kanunu kapsamında verilen idari para cezasına karşı, kararın tebliğini izleyen günden itibaren 60 gün içinde, cezayı veren İklim Değişikliği Başkanlığı’na karşı idare mahkemesinde iptal davası açılır (7552 s.K. m.16/2; İYUK m.7). Başkanlık Ankara’da olduğundan genel yetki kuralına göre Ankara idare mahkemeleri yetkilidir (İYUK m.32). Dava tahsili durdurmadığı için dilekçede yürütmenin durdurulması istenmelidir (İYUK m.27). Ceza tebliğden itibaren bir ay içinde ödenirse yüzde 25 indirim yapılır ve ödeme dava hakkını ortadan kaldırmaz (5326 s.K. m.17/6). Pilot dönemde Kanun’daki cezalar yüzde 80 indirimle uygulanır; bu indirimin ve ETS kapsamındakilere öngörülen iki kat uygulamasının doğru yapılıp yapılmadığı, dilekçenin en güçlü dayanaklarıdır.
İklim Değişikliği Başkanlığı’ndan ceza mı tebliğ edildi?
Tebliğ tarihine göre dava ve peşin ödeme sürelerini, cezanın kategori ve iki kat hesabını, pilot dönem indirimini ve yürütmenin durdurulması gerekçesini birlikte değerlendirelim: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.
Bu Dilekçe Hangi Cezalar İçin Kullanılır?
Dilekçe, İklim Kanunu’nun 14. maddesinin birinci fıkrasına dayanan ceza için yazılmıştır: doğrulanmış sera gazı emisyon raporunu süresinde sunmama. Bu ceza, Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği’nin EK-1 listesindeki bir faaliyeti yürüten her tesise uygulanabildiği için, ETS’ye girmeyen tesisler dâhil en geniş şirket grubunu ilgilendirir. Kanun ETS kapsamındaki işletmelere bu cezanın iki katının uygulanacağını öngörür (m.14/1-b); Yönetmelik ise tutarı tesis kategorisine ve kurulu kapasiteye göre sabitlemiştir (m.35/1-a, b).
Senaryo şudur: EK-1’deki “pişirme ile seramik ürünlerin üretimi” faaliyetini yürüten ve onaylı izleme planına göre B kategorisinde bulunan bir tesis, 2026 sistem yılının doğrulanmış emisyon raporunu doğrulayıcı kuruluş atamasındaki gecikme nedeniyle 30 Nisan 2027’den birkaç gün sonra sunmuştur. Başkanlık tesisi ETS kapsamında sayarak cezayı iki katı olarak vermiş, pilot dönem indirimini uygulamamıştır. Seramik, pilot dönemin beş sektörü arasında değildir. Dilekçe bu senaryoya göre yazılmıştır; farklı bir cezaya uyarlama yöntemi aşağıda ayrı bir başlıkta anlatılmıştır.
Dilekçenin uyduğu ve uyarlanabileceği cezalar
| Ceza | Dayanak | 2026 tutarı | Dilekçedeki uygunluk |
|---|---|---|---|
| Doğrulanmış emisyon raporunu süresinde sunmama | Kanun m.14/1-a; Yön. m.35/1-a | Kategoriye göre 627.450 – 6.274.500 TL | Doğrudan bu ceza için yazıldı |
| Aynı ceza, ETS kapsamındaki işletmeye iki kat | Kanun m.14/1-b; Yön. m.35/1-b | Kategoriye göre 2.509.800 – 12.549.000 TL | Birinci husus bu iki katlamaya yöneliktir |
| İzinsiz veya süresi biten izinle faaliyet | Kanun m.14/4-b | Ton başına 6,2745 TL ya da 1.254.900 – 12.549.000 TL | Kapsam ve geçiş süresi hususlarıyla uyarlanır |
| Tahsisatı eksik teslim | Kanun m.14/4-c | Fiyata bağlı nispi ceza | Hesap ve pilot indirim hususlarıyla uyarlanır |
| Bilgi, belge, veri vermeme veya yanıltıcı beyan | Kanun m.14/6 | 213.333 TL | Kusur ve tutanak hususlarıyla uyarlanır |
Dava Açmadan Önce: Süre, Mahkeme, Davalı ve Belgeler
İklim Kanunu idari yaptırım kararlarına karşı yolu açıkça göstermiştir: karar hakkında idari yargıda Başkanlığa karşı dava açılır (m.16/2). Kabahatler Kanunu’nun kanun yoluna ilişkin hükümleri ancak diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmadığında uygulanır (5326 s.K. m.3/1-a); İklim Kanunu’ndaki özel hüküm nedeniyle sulh ceza hâkimliğine başvuru yolu burada kullanılmaz. Görev konusundaki genel çerçeve için adli yargı ile idari yargı ayrımı rehberimize bakılabilir.
İklim Kanunu dava açma süresi öngörmediğinden İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun genel süresi uygulanır: idare mahkemesinde dava açma süresi 60 gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar; tatil günleri süreye dâhildir, son gün tatile rastlarsa süre izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzar (İYUK m.7, m.8). Kararın 7201 sayılı Tebligat Kanunu’na göre tebliğ edildiği gün bu nedenle dosyanın en önemli tarihidir (7552 s.K. m.16/1).
Dava öncesi kontrol tablosu
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Davalı | İklim Değişikliği Başkanlığı | 7552 s.K. m.16/2 |
| Yetkili mahkeme | Dava konusu işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesi; Başkanlık Ankara’dadır | İYUK m.32/1 |
| Dava süresi | Tebliği izleyen günden itibaren 60 gün | İYUK m.7, 8 |
| Tahsil | Dava açılması tahsili durdurmaz; yürütmenin durdurulması ayrıca istenir | 7552 s.K. m.16/2; İYUK m.27/1 |
| Peşin ödeme | Tebliğden itibaren bir ay içinde ödenirse %25 indirim; ödeme dava hakkını etkilemez | 5326 s.K. m.17/6 |
| Taksit | Ekonomik durumu müsait olmayan için ilk taksit peşin, bir yıl içinde dört eşit taksit | 5326 s.K. m.17/3 |
| Dilekçenin içeriği | Taraflar ve adresleri, davanın konusu ve sebepleri, deliller, işlemin yazılı bildirim tarihi | İYUK m.3/2 |
| Ekler | Dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örnekleri; karşı taraf sayısından bir fazla örnek | İYUK m.3/3 |
| Duruşma | İptal davalarında taraflardan birinin isteği üzerine duruşma yapılır | İYUK m.17/1 |
Davalı adresi: İklim Değişikliği Başkanlığı’nın resmî internet sitesinde gösterilen adres “Çamlıca Mahallesi Anadolu Bulvarı No:64/2 06560 Yenimahalle/ANKARA” şeklindedir. Başkanlık, 85 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı kuruluş olarak kurulmuştur; Kanun davanın Başkanlığa karşı açılacağını açıkça belirttiği için dilekçede davalı olarak Başkanlık gösterilir.
Dilekçeye eklenecek belgeler
- Dava konusu idari para cezası kararı ve tebliğ belgesi (tebliğ zarfı veya elektronik tebligat kaydı)
- Başkanlıkça onaylanmış izleme planı ve tesisin kategorisini gösteren kayıt
- Doğrulayıcı kuruluş atamasına ilişkin MEDAS kayıtları ve doğrulama sözleşmesi
- Rapor süresinin uzatılması için Başkanlığa yapılan başvuru ve gönderim kaydı (varsa)
- Doğrulanmış raporun ve doğrulama raporunun sunulduğunu gösteren sistem kaydı
- Pilot dönemin kapsamını gösteren KPK/2026/1 duyurusu ve TR ETS Pilot Uygulama Dönemine İlişkin Usul ve Esaslar
- Cezanın ödendiğine ilişkin dekont (ödendiyse) ve zararı gösteren mali belgeler (yürütmenin durdurulması için)
- Vekâletname
Ödemeli mi, Dava mı Açmalı? Peşin Ödeme, Pilot İndirimi ve Dava
İklim Kanunu’nda ödeme süresi düzenlenmediğinden Kabahatler Kanunu’nun genel hükmü uygulanır: ceza tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir ve bu süre içinde ödenirse yüzde 25 indirim yapılır. Aynı fıkra, ödeme yapılmasının kanun yoluna başvurma hakkını etkilemediğini açıkça belirtir (5326 s.K. m.3/1-b, m.17/6). Bu nedenle peşin ödeme ile dava açma birbirinin alternatifi değildir; şirket hem indirimden yararlanıp hem de dava açabilir. Dava kazanılırsa ödenen tutarın iadesi için iptal davasıyla birlikte tam yargı istemi de ileri sürülebilir (İYUK m.12).
Pilot dönem indirimi ayrıdır. Kanun’un geçici 1. maddesinin birinci fıkrasına göre pilot uygulama döneminde Kanun’daki yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle tesis edilen idari para cezaları yüzde 80 oranında indirilerek uygulanır. Bu indirim Başkanlıkça kendiliğinden uygulanmalıdır; uygulanmamışsa ödeme yapmadan önce karar dikkatle incelenmeli, indirimsiz tutarın ödenmesi hâlinde fark dava yoluyla istenmelidir.
Varsayımsal hesap: B kategorisi seramik tesisi, 2026 tutarlarıyla
| Kalem | Tutar | Açıklama |
|---|---|---|
| Temel ceza (B kategorisi, 50.000 – 250.000 ton) | 1.254.900 TL | Yön. m.35/1-a-2 |
| Başkanlığın uyguladığı iki kat | 2.509.800 TL | Yön. m.35/1-b; tesis ETS kapsamında sayılmış |
| İki kat uygulanmazsa ve pilot indirimi yapılırsa | 250.980 TL | 1.254.900 TL × %20 (Kanun geçici m.1/1) |
| Bunun bir ay içinde peşin ödenmesi | 188.235 TL | %25 indirim (5326 s.K. m.17/6) |
| Başkanlığın kararındaki tutarın peşin ödenmesi | 1.882.350 TL | 2.509.800 TL × %75 |
Tablo, dava konusu uyuşmazlığın ekonomik ağırlığını gösterir: iki kat uygulaması ve pilot indiriminin uygulanmaması birlikte cezayı on katına çıkarmaktadır. Ceza 2027 yılında verileceği için gerçek tutarlar 2027 yılı yeniden değerleme oranıyla artırılmış tutarlar olacaktır (5326 s.K. m.17/7); tablo yalnızca yöntemi göstermek için 2026 tutarlarıyla hazırlanmıştır.
Değerlendirmemize göre: Kararda yazılı tutar peşin ödenip dava açılırsa ve dava kazanılırsa, fazladan ödenen tutar faiziyle istenebilir. Ancak şirketin nakit durumu ödemeye elvermiyorsa, ödeme yerine yürütmenin durdurulması istemine ağırlık verilmeli ve 6183 sayılı Kanun’a göre tahsil işlemleri başlamadan dava açılmalıdır.
İklim Kanunu Cezasına Karşı Dava Dilekçesi Örneği
Aşağıdaki metin, yukarıdaki senaryoya göre hazırlanmıştır. Köşeli parantezli alanlar dosyaya göre doldurulur; dosyaya uymayan köşeli parantezli paragraflar silinir. İdarenin savunmada ileri sürebileceği noktalar ayrı bir bölümde değil, ilgili husus içinde karşılanmıştır.
ANKARA NÖBETÇİ İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA
YÜRÜTMENİN DURDURULMASI İSTEMLİDİR
DAVACI : [Şirket unvanı], [vergi kimlik no], [ticaret sicil no], adres: [….], [UETS adresi]
VEKİLİ : Av. [Ad SOYAD], [Baro ve sicil no], [adres], [UETS adresi]
DAVALI : İklim Değişikliği Başkanlığı, Çamlıca Mahallesi Anadolu Bulvarı No:64/2 06560 Yenimahalle/ANKARA
DAVA KONUSU : Davalı Başkanlığın [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı kararıyla davacı şirkete ait [il, ilçe] adresindeki tesis hakkında 7552 sayılı İklim Kanunu’nun 14. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca verilen [….] TL idari para cezasının öncelikle yürütmesinin durdurulması ve iptali, [ödenmişse: ödenen tutarın ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesi] istemidir.
TEBLİĞ TARİHİ : [tarih]
UYUŞMAZLIK KONUSU MİKTAR : [….] TL
AÇIKLAMALAR
1. Davacı şirket, [il, ilçe] adresindeki tesisinde günlük üretim kapasitesi [….] ton olan pişirme ile seramik ürünleri (tuğla ve kiremit) üretimi faaliyetini yürütmektedir. Bu faaliyet, 27.08.2026 tarihli ve 33353 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği’nin EK-1 listesinde yer almaktadır. Başkanlıkça onaylanmış izleme planında tesisin kurulu kapasitesine göre ihtiyatlı olarak hesaplanmış yıllık emisyonu [….] ton karbondioksit eşdeğeri olarak gösterilmiştir; tesis bu nedenle Yönetmeliğin 4. maddesi uyarınca B kategorisindedir.
2. Davacı, 2026 sistem yılına ait sera gazı emisyon raporunun doğrulanması için Sera Gazı İzleme, Raporlama ve Doğrulama Sistemi üzerinden [tarih] tarihinde başvuruda bulunmuştur. Merkezi Elektronik Doğrulayıcı Kuruluş Atama Sistemi (MEDAS) tarafından doğrulayıcı kuruluş ataması ancak [tarih] tarihinde yapılmış, doğrulama sözleşmesi [tarih] tarihinde imzalanmış ve saha ziyareti doğrulayıcı kuruluşun programı nedeniyle [tarih] tarihinde gerçekleştirilebilmiştir.
3. [Davacı, raporun 30.04.2027 tarihine kadar sunulamayacağının anlaşılması üzerine, Yönetmeliğin 29. maddesinin birinci fıkrası uyarınca süre uzatımı talebiyle [tarih] tarihinde Başkanlığa başvurmuştur. Bu başvuruya herhangi bir cevap verilmemiştir.]
4. Doğrulanmış rapor ve doğrulama raporu [tarih] tarihinde, yani Yönetmelikte öngörülen 30 Nisan tarihinden [….] gün sonra ve Başkanlığın uzatabileceği bir aylık sürenin içinde sisteme yüklenmiştir.
5. Davalı Başkanlık, [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı kararla, raporun süresinde sunulmadığı ve tesisin ETS kapsamında olduğu gerekçesiyle, Yönetmeliğin 35. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendinde öngörülen tutarı aynı fıkranın (b) bendi uyarınca iki katına çıkararak [….] TL idari para cezası vermiştir. Kararda 7552 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesindeki indirim uygulanmamıştır. [Kararın dayanağı olan bir denetim tutanağı davacıya tebliğ edilmemiş, karara da eklenmemiştir.] Karar davacıya [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir. [Davacı, cezayı [tarih] tarihinde 5326 sayılı Kanun’un 17. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca indirimli olarak ödemiştir.]
6. Dava konusu işlem aşağıda açıklanan nedenlerle hukuka aykırıdır.
HUKUKA AYKIRILIK NEDENLERİ
1. 7552 sayılı Kanun m.14/1-b, geçici m.1/1 ve Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği geçici m.1: Davacı tesis ETS kapsamında olmadığından cezanın iki katı olarak verilmesi hukuka aykırıdır.
İklim Kanunu’nun 14. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, raporun süresinde sunulmaması hâlinde öngörülen cezanın “ETS kapsamında olan işletmelere” iki kat olarak uygulanacağını düzenler. Bu hükmün uygulanabilmesi için işletmenin cezaya konu sistem yılında ETS kapsamında bulunması gerekir. Kanun’un geçici 1. maddesinin birinci fıkrası, ETS tamamen uygulanmaya başlanmadan önce pilot dönem uygulaması yapılacağını ve bu dönemin kapsamının Karbon Piyasası Kurulu tarafından belirleneceğini öngörür. Yönetmeliğin geçici 1. maddesi de Emisyon Ticaret Sisteminin pilot uygulama dönemi ile başlayacağını açıkça hükme bağlamıştır.
Karbon Piyasası Kurulu’nun KPK/2026/1 sayılı kararları ve bu kararların uygulanmasına ilişkin 30.09.2026 tarihli ve 18626 sayılı Olur ile yayımlanan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Pilot Uygulama Dönemine İlişkin Usul ve Esaslar’ın 2. ve 5. maddeleri uyarınca pilot dönem 2026 ve 2027 sistem yıllarını kapsamakta ve yalnızca elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre sektörlerindeki faaliyetleri yürüten B ve C kategorisi tesislere uygulanmaktadır. Seramik ürünleri üretimi bu faaliyetler arasında değildir. [Nitekim davacı tesis için 2026 sistem yılında ne sera gazı emisyon izni süreci yürütülmüş ne İzleme Metodolojisi Planı istenmiş ne de İşlem Kayıt Sistemi’nde tesis adına bir hesap açılmıştır.]
Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının B ve C kategorisi tesisleri ETS kapsamında saydığı ileri sürülebilir. Ancak bu hüküm sistemin tam uygulama dönemindeki kapsamını gösterir; Kanun, tam uygulamaya geçilmeden önceki dönemin kapsamını belirleme yetkisini açıkça Kurula vermiş, Yönetmelik de sistemin pilot dönemle başlayacağını kabul etmiştir. Pilot dönem kapsamına alınmamış bir tesisin aynı sistem yılı bakımından ETS kapsamında sayılması, hem Kurul kararlarıyla hem de Başkanlığın kendi Usul ve Esaslarıyla çelişir. ETS’nin hiçbir hak ve yükümlülüğüne tabi tutulmayan bir işletmeye, yalnızca yaptırım bakımından ETS kapsamındaymış gibi iki kat ceza uygulanamaz. Kabahat karşılığı yaptırımların türü ve miktarı ancak kanunla belirlenebileceğinden (5326 s.K. m.4/2), artırımın koşulları geniş yorumlanamaz.
2. 7552 sayılı Kanun geçici m.1/1 ve 5326 sayılı Kanun m.4/2: Pilot dönemde zorunlu olan yüzde 80 indirim uygulanmamıştır.
Kanun’un geçici 1. maddesinin birinci fıkrasının son cümlesine göre pilot uygulama döneminde, Kanun’da belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi sebebiyle tesis edilen idari para cezaları yüzde 80 oranında indirilmek suretiyle uygulanır. Dava konusu ceza 2026 sistem yılına ait raporlama yükümlülüğüne ilişkindir ve pilot dönem içinde tesis edilmiştir. Hüküm emredici niteliktedir; idareye takdir yetkisi tanımamaktadır.
İndirimin yalnızca pilot dönem kapsamındaki tesislere uygulanacağı savunulabilir. Ne var ki Kanun indirimi “bu Kanunda belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi sebebiyle tesis edilen” cezalar için tanımış, herhangi bir tesis veya sektör ayrımı yapmamıştır. İdari yaptırımların miktarı ancak kanunla belirlenebileceğinden (5326 s.K. m.4/2), Kanun’un açık lafzıyla tanıdığı indirim idari yorumla daraltılamaz. Kaldı ki davalı idare, birinci hususta açıklandığı üzere davacı tesisi ETS kapsamında saymıştır; bu kabul altında dahi indirimin uygulanması zorunludur. İdarenin aynı tesisi iki kat ceza bakımından ETS kapsamında, indirim bakımından ise kapsam dışında sayması kendi içinde çelişkilidir.
3. 5326 sayılı Kanun m.9, Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği m.29/1 ve m.30/2: Raporun gecikmesi davacının kusuruna dayanmamaktadır.
Kabahatler, kanunda açık hüküm bulunmayan hâllerde kasten veya taksirle işlenebilir (5326 s.K. m.9). İklim Kanunu kusursuz sorumluluk öngören bir hüküm içermemektedir. Yönetmeliğin 30. maddesine göre rapor Başkanlığa gönderilmeden önce doğrulanmak zorundadır ve doğrulayıcı kuruluşu işletme değil MEDAS atamaktadır. Davacı doğrulama başvurusunu [tarih] tarihinde zamanında yapmış, gecikme MEDAS atamasının [tarih] tarihinde yapılmasından ve doğrulayıcı kuruluşun saha ziyareti programından kaynaklanmıştır. Raporun doğrulama tamamlandıktan sonra gecikmeksizin sunulduğu sistem kayıtlarıyla sabittir.
[Ayrıca Yönetmeliğin 29. maddesinin birinci fıkrası Başkanlığa rapor süresini bir aya kadar uzatma yetkisi vermektedir. Davacı süre dolmadan bu yetkinin kullanılmasını talep etmiş, talebe cevap verilmemiştir. Rapor, Başkanlığın tanıyabileceği bu süre içinde sunulmuştur. Süre uzatımı talebi hakkında bir karar verilmeden ve gecikmenin nedeni araştırılmadan ceza verilmesi, eksik incelemeye dayanmaktadır.]
4. 7552 sayılı Kanun m.16/1: Ceza, yetkili denetim elemanınca düzenlenmiş bir tutanağa dayanmamaktadır.
[Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasına göre idari yaptırım gerektiren fiil hakkında Başkanlıkça yetkilendirilen denetim elemanlarınca tutanak tanzim edilir, tutanak Başkanlığa intikal ettirilir ve Başkanlık tutanağı değerlendirerek karar verir. Dava konusu kararda dayanılan bir tutanağa yer verilmemiş, tutanak davacıya tebliğ edilmemiştir. Kanunun öngördüğü usule uyulmadan verilen karar bu nedenle de hukuka aykırıdır. İdari dosyanın tamamının, tutanak ve denetim elemanının yetkilendirilmesine ilişkin belgeler dâhil olmak üzere davalı idareden istenmesini talep ediyoruz.]
YÜRÜTMENİN DURDURULMASI İSTEMİMİZİN GEREKÇESİ
Dava konusu işlemin hukuka aykırılığı açıktır. Birinci ve ikinci hususlarda gösterilen aykırılıklar, Kanun, Yönetmelik ve Kurul kararlarının lafzından doğrudan anlaşılmakta olup ayrıca bir inceleme gerektirmemektedir.
İşlemin uygulanması hâlinde telafisi güç zararlar doğacaktır. İklim Kanunu’nun 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca dava açılması tahsili durdurmamaktadır. Kanuna aykırı olarak on katına çıkmış bir cezanın 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre cebren tahsili, davacının banka hesaplarına ve alacaklarına haciz uygulanması, işletmenin nakit akışının ve kredi ilişkilerinin bozulması sonucunu doğuracaktır. Ayrıca Kanun’un 14. maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca cezanın tebliğinden itibaren üç yıl içinde aynı fiilin tekrarında ceza artırımlı uygulanacağından, hukuka aykırı karar davacı aleyhine ileriye dönük sonuçlar da doğurmaktadır.
Bu nedenlerle, İYUK m.27/2 uyarınca dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına, durumun gerekleri gözetilerek İYUK m.27/6 uyarınca teminat aranmaksızın karar verilmesini talep ediyoruz.
HUKUKİ SEBEPLER
Anayasa m.2 ve m.125; 7552 sayılı İklim Kanunu m.14, m.16 ve geçici m.1; Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği m.4, m.5, m.29, m.30, m.35 ve geçici m.1; Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Pilot Uygulama Dönemine İlişkin Usul ve Esaslar m.2, m.5 ve m.6; Karbon Piyasası Kurulu’nun KPK/2026/1 sayılı kararları; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.3, m.4, m.9 ve m.17; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.2, m.7, m.12, m.17, m.27 ve m.32 ile ilgili diğer mevzuat.
DELİLLER
Dava konusu karar ve tebliğ belgesi, onaylı izleme planı, Sera Gazı İzleme, Raporlama ve Doğrulama Sistemi kayıtları, MEDAS atama kayıtları, doğrulama sözleşmesi ve doğrulama raporu, [süre uzatımı başvurusu ve gönderim kaydı], raporun sunulduğuna ilişkin sistem kaydı, KPK/2026/1 kararlarına ilişkin Başkanlık duyurusu ve Pilot Uygulama Dönemine İlişkin Usul ve Esaslar, [ödeme dekontu], davalı idareden istenecek idari dosya ve denetim tutanağı, bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM
Yukarıda açıklanan ve Mahkemenizce kendiliğinden gözetilecek nedenlerle;
1. Dava konusu işlemin, durumun gerekleri gözetilerek teminat aranmaksızın yürütmesinin durdurulmasına,
2. İdari dosyanın, denetim tutanağı ve hesaplamaya esas belgelerle birlikte davalı idareden istenmesine,
3. Dava konusu idari para cezası kararının iptaline,
4. Kabul anlamına gelmemek kaydıyla, aksi kanaat hâlinde dava konusu kararın, cezanın iki kat uygulanan ve 7552 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesindeki yüzde 80 indirimin yapılmadığı kısmı yönünden iptaline,
5. [Ödenen [….] TL’nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya iadesine,]
6. [Duruşma yapılmasına,]
7. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idareye yükletilmesine
karar verilmesini vekâleten saygıyla arz ve talep ederiz.
[Tarih]
Davacı Vekili
Av. [Ad SOYAD]
EKLER
Ek-1: Dava konusu karar ve tebliğ belgesi
Ek-2: Vekâletname
Ek-3: Onaylı izleme planı ve kategori kaydı
Ek-4: MEDAS atama kayıtları ve doğrulama sözleşmesi
Ek-5: [Süre uzatımı başvurusu ve gönderim kaydı]
Ek-6: Raporun sunulduğuna ilişkin sistem kaydı
Ek-7: KPK/2026/1 duyurusu ve Pilot Uygulama Dönemine İlişkin Usul ve Esaslar
Ek-8: [Ödeme dekontu] ve zararı gösteren mali belgeler
Dilekçenin İç Mantığı: Hangi Husus Neyi Karşılar?
Hususlar güçten zayıfa doğru sıralanmıştır. İlk iki husus yalnızca mevzuatın lafzına dayandığı için yürütmenin durdurulması bakımından “açık hukuka aykırılık” şartını en kolay karşılayan hususlardır; üçüncü ve dördüncü husus ise belgeyle ispat gerektirir. İdarenin muhtemel savunması ayrı bir başlık altında değil, ilgili husus içinde karşılanmıştır.
Hususların dayanağı ve karşıladığı nokta
| Husus | Dayanak | İdarenin muhtemel savunması | Dilekçedeki cevap |
|---|---|---|---|
| 1. İki kat uygulanamaz | Kanun m.14/1-b, geçici m.1/1; Yön. geçici m.1; Usul ve Esaslar m.2, 5 | Yön. m.5/1 B ve C kategorisini ETS kapsamında sayar | Tam uygulamadan önce kapsamı Kurul belirler; pilot dışındaki tesis ETS’nin hiçbir yükümlülüğüne tabi tutulmamıştır |
| 2. Pilot indirimi | Kanun geçici m.1/1; 5326 m.4/2 | İndirim yalnızca pilot kapsamındaki tesislere uygulanır | Lafız genel; yaptırım miktarı kanunla belirlenir; idare tesisi ETS’de saydığına göre indirim her durumda zorunlu |
| 3. Kusur yok | 5326 m.9; Yön. m.29/1, m.30/2 | Süre kesindir, gecikme işletmenin sorumluluğundadır | Doğrulayıcıyı işletme değil MEDAS atar; süre uzatımı talebi cevapsız bırakılmıştır |
| 4. Tutanak yok | Kanun m.16/1 | Tespit elektronik sistemden yapılmıştır | Kanun tutanak usulünü açıkça öngörür; idari dosyanın istenmesi talep edilmiştir |
Birinci husus kabul edilirse ceza Yönetmeliğin 35. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki tek kat tutara iner; ikinci husus kabul edilirse bu tutar beşte birine düşer. Üçüncü husus kabul edilirse işlemin tamamen iptali söz konusu olur. Sonuç ve istem bölümündeki dördüncü bent, mahkemenin işlemin tamamını hukuka uygun bulması ihtimaline karşı kısmi iptal istemini “kabul anlamına gelmemek kaydıyla” ikincil olarak saklı tutar.
Yürütmenin Durdurulması: Şartlar, Teminat ve İtiraz
İdari yargıda dava açılması işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz; İklim Kanunu da bu kuralı ceza tahsili için ayrıca tekrarlar (İYUK m.27/1; 7552 s.K. m.16/2). Mahkeme, işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra yürütmenin durdurulmasına karar verebilir; kararda hangi gerekçelerle açık hukuka aykırılık bulunduğunun ve doğacak zararların belirtilmesi zorunludur (İYUK m.27/2).
Yürütmenin durdurulmasına ilişkin kurallar
| Konu | Kural | İYUK |
|---|---|---|
| Şartlar | Telafisi güç veya imkânsız zarar ve açık hukuka aykırılık birlikte | m.27/2 |
| Zamanlama | Kural olarak idarenin savunması alındıktan veya süresi geçtikten sonra | m.27/2 |
| Erken ret | Dilekçe ve eklerinden istemin yerinde olmadığı anlaşılırsa savunma alınmadan reddedilebilir | m.27/3 |
| Teminat | Kural olarak teminat karşılığında; durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir | m.27/6 |
| İtiraz | Karar tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bölge idare mahkemesine, bir defaya mahsus | m.27/7 |
| Öncelik | Yürütmenin durdurulması kararı verilen dosyalar öncelikle incelenir | m.27/8 |
| Savunma ve cevap süreleri | Tebliğden itibaren 30 gün; haklı sebeple bir defaya mahsus 30 güne kadar uzatma | m.16/3 |
Telafisi güç zarar gösterilirken genel ifadeler yerine belgeye dayanmak gerekir: cezanın şirketin aylık nakit akışına oranı, kredi sözleşmelerindeki temerrüt hükümleri ve banka hesaplarına uygulanabilecek bir haczin üretime etkisi gibi somut veriler dilekçeye eklenmelidir. Cezanın tekerrüre esas oluşturması da (7552 s.K. m.14/9) ileriye dönük bir zarar olarak ileri sürülebilir. İdari yargıda yürütmenin durdurulmasına ilişkin genel çerçeve İdare Hukuku Rehberi sayfamızda yer alır.
Varsayımsal Örnek: Takvim ve Strateji
Varsayımsal örnek: Yukarıdaki senaryodaki ceza kararı şirkete 14 Mayıs 2027 Cuma günü elektronik tebligatla tebliğ ediliyor. Dava süresi tebliği izleyen günden başlar ve 60. gün olan 13 Temmuz 2027 Salı günü sona erer (İYUK m.7, 8). Peşin ödeme indirimi için bir aylık süre ise 14 Haziran 2027 Pazartesi günü dolar (5326 s.K. m.17/6). Şirketin önünde iki seçenek vardır: kararda yazılı tutarı 14 Haziran’a kadar yüzde 25 indirimle ödeyip dava açmak ya da ödemeden dava açıp yürütmenin durdurulmasını istemek. İkinci seçenekte dava, 6183 sayılı Kanun’a göre tahsil işlemlerinin başlamasından önce, mümkünse peşin ödeme süresi dolmadan açılmalıdır; böylece yürütmenin durdurulması istemi reddedilirse şirket hâlâ indirimli ödeme imkânını kullanabilir.
Uygulamada en sık yapılan hata, ceza kararının ilk okunuşta “raporu geç verdik, söylenecek bir şey yok” diye değerlendirilmesidir. Oysa bu senaryoda gecikmenin kendisi tartışılmasa bile, iki kat uygulaması ve pilot indiriminin uygulanmaması tek başına cezanın büyük kısmını hukuka aykırı hâle getirir. Dava açmadan önce kararın hangi kategori, hangi tutar ve hangi bent üzerinden hesaplandığı satır satır kontrol edilmelidir.
Diğer İklim Kanunu Cezalarında Dilekçe Nasıl Uyarlanır?
Dilekçenin iskeleti diğer cezalarda da kullanılabilir; değişen, açıklamalar bölümü ile hukuka aykırılık nedenleridir. Aşağıdaki tablo, her ceza türünde dilekçeye eklenmesi veya çıkarılması gereken noktaları gösterir.
Ceza türüne göre uyarlama
| Ceza | Dayanak | Öne çıkarılacak husus |
|---|---|---|
| İzinsiz faaliyet | Kanun m.14/4-b; Yön. m.35/1-c | ETS kapsamındaki işletmelerin Kanun’un yürürlüğünden itibaren üç yıl boyunca izinli sayılması (geçici m.1/2; Yön. geçici m.2); izin başvurusunun süresinde yapıldığı ve 60 günlük inceleme süresi (Yön. m.7/4) |
| Tahsisatı eksik teslim | Kanun m.14/4-c | Fiyatın doğru dönem (rapor yılının son üç ayı) ve doğru piyasa verisiyle hesaplanıp hesaplanmadığı; ücretsiz tahsisatın doğru hesaplanıp aktarılıp aktarılmadığı; pilot dönem indirimi |
| Bilgi, belge vermeme veya yanıltıcı beyan | Kanun m.14/6 | Bilgi talebinin içeriği ve verilen süre (m.4/4), istenen bilginin kapsamı, kusur ve yanıltıcılık unsurunun ispatı |
| Florlu gaz ve ozon cezaları | Kanun m.14/2-3 | Faaliyetin hangi bende girdiği, etiket veya bildirim yükümlülüğünün içeriği, pilot dönem indiriminin bu cezalara uygulanıp uygulanmayacağı |
| Tekerrürle artırılmış ceza | Kanun m.14/9 | Önceki cezanın tebliğ tarihi ve üç yıllık sürenin hesabı; önceki ceza iptal edilmişse artırım dayanağının ortadan kalkması |
| Faaliyetin durdurulması | Kanun m.14/10 | Düzeltme için süre verilip verilmediği ve sürenin bir yılı aşmayacak şekilde belirlenip belirlenmediği; durdurmanın kısmi mi tam mı olması gerektiği |
Faaliyetin durdurulması veya izin iptali gibi tesisin çalışmasını doğrudan etkileyen işlemlerde zarar çok daha hızlı doğar; bu dosyalarda yürütmenin durdurulması isteminin ayrıntılı ve belgeli hazırlanması gerekir. Çevre mevzuatındaki benzer yaptırımlar için Çevre Kanunu idari para cezaları ve çevreye verilen zarar ve idari yaptırımlar rehberlerimize bakılabilir.
Davadan Sonra: Savunma, Karar ve İstinaf
Dava dilekçesi davalı idareye tebliğ edilir; idare savunmasını, davacı da cevabını tebliğden itibaren 30 gün içinde verir ve bu süre haklı sebeple bir defaya mahsus 30 güne kadar uzatılabilir (İYUK m.16/1-3). İdare savunmasıyla birlikte işlem dosyasının aslını veya onaylı örneğini mahkemeye göndermek zorundadır (m.16/5); tutanak ve hesaplama belgelerinin ilk kez bu aşamada görülmesi sık rastlanan bir durumdur ve cevap dilekçesinde bu belgeler ayrıntılı olarak değerlendirilmelidir.
İdare mahkemesinin kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine istinaf yoluna başvurulabilir; Kanun’da gösterilen parasal sınırı geçmeyen davalarda verilen kararlar kesindir (İYUK m.45/1). İklim Kanunu cezalarının büyük bölümü bu sınırın üzerinde olduğundan istinaf yolu genellikle açıktır. İptal davasıyla birlikte ödenen cezanın iadesi istenmemişse, iptal kararının tebliğinden sonra dava süresi içinde tam yargı davası açılabilir (İYUK m.12); bu konuda iptal ve tam yargı davalarının birlikte açılması ve tam yargı davası dilekçesi örneği rehberlerimiz yol gösterir.
Sık Yapılan Hatalar
- Sulh ceza hâkimliğine başvurmak: İklim Kanunu yolu açıkça idari yargı olarak göstermiştir (m.16/2); yanlış merciye başvuru zaman kaybettirir.
- Bakanlığı veya taşra teşkilatını davalı göstermek: Kanun davanın Başkanlığa karşı açılacağını öngörür; yerinde denetimi taşra teşkilatı yapmış olsa da kararı Başkanlık verir (m.15/3).
- Peşin ödeyince dava hakkının düştüğünü sanmak: Ödeme dava hakkını etkilemez (5326 s.K. m.17/6).
- Yürütmenin durdurulmasını istememek: Dava tahsili durdurmaz; istem dilekçede açıkça yazılmalı ve zarar belgelenmelidir.
- Yalnızca gecikmenin sebebini tartışmak: İki kat uygulaması ve pilot indirimi gibi hesap hataları çoğu zaman daha güçlü ve belgesiz ispat edilebilen hususlardır.
- İdari dosyayı istememek: Tutanak, denetim elemanının yetkisi ve hesap tablosu ancak idari dosyayla görülebilir.
- Kategori kaydını eklememek: Cezanın hangi alt bentten verildiği, onaylı izleme planındaki kategoriyle karşılaştırılmadan anlaşılamaz.
Sıkça Sorulan Sorular
İklim Kanunu cezasına itiraz nereye yapılır?
İdari yaptırım kararına karşı idari yargıda, cezayı veren İklim Değişikliği Başkanlığı’na karşı dava açılır (7552 s.K. m.16/2). Kanun özel olarak idari yargıyı gösterdiğinden sulh ceza hâkimliğine başvurulmaz.
Dava açma süresi ne kadar?
Kanun ayrı süre öngörmediğinden İYUK m.7 uygulanır: tebliği izleyen günden itibaren 60 gün. Son gün tatile rastlarsa süre izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzar (İYUK m.8).
Hangi mahkemede dava açılır?
Özel yetki kuralı bulunmadığından dava konusu işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir (İYUK m.32/1). İklim Değişikliği Başkanlığı Ankara’da bulunduğundan dava Ankara idare mahkemelerinde açılır.
Dava açarsam ceza tahsil edilmez mi?
Edilebilir. İklim Kanunu dava açılmasının cezanın tahsilini durdurmadığını açıkça belirtir (m.16/2). Tahsilin durması için dilekçede yürütmenin durdurulması istenmeli ve şartları gösterilmelidir (İYUK m.27/2).
Cezayı peşin ödersem dava açabilir miyim?
Evet. Tebliğden itibaren bir ay içinde ödenen cezada yüzde 25 indirim yapılır ve ödeme kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez (5326 s.K. m.17/6). Dava kazanılırsa ödenen tutarın iadesi istenebilir.
Pilot dönem indirimi nedir?
İklim Kanunu’nun geçici 1. maddesine göre pilot uygulama döneminde Kanun’daki yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle tesis edilen idari para cezaları yüzde 80 indirimle uygulanır. Pilot dönem 2026 ve 2027 sistem yıllarını kapsar.
Tesisim pilot dönemde değilse cezam iki kat olabilir mi?
Kanun iki kat uygulamasını ETS kapsamında olan işletmelere öngörür (m.14/1-b). Pilot dönem yalnızca elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre sektörlerindeki B ve C kategorisi tesisleri kapsadığından, değerlendirmemize göre bu sektörler dışındaki bir tesise 2026-2027 sistem yılları için iki kat uygulanması hukuka aykırıdır.
Rapor gecikmesi doğrulayıcı kuruluştan kaynaklandıysa ne olur?
Kabahatler kasten veya taksirle işlenebilir (5326 s.K. m.9). Doğrulayıcıyı MEDAS atadığından, atama veya doğrulama sürecindeki gecikmeyi belgeleyen işletme kusurunun bulunmadığını ileri sürebilir. Süre dolmadan Başkanlıktan bir aylık uzatma istenmesi bu savunmayı güçlendirir (Yön. m.29/1).
Yürütmenin durdurulması için teminat gerekir mi?
Kural olarak yürütmenin durdurulması kararları teminat karşılığında verilir; ancak durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir (İYUK m.27/6). Bu nedenle dilekçede teminatsız karar verilmesi gerekçesiyle birlikte istenmelidir.
Yürütmenin durdurulması reddedilirse ne yapılır?
Ret kararının tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bölge idare mahkemesine bir defaya mahsus itiraz edilebilir (İYUK m.27/7).
Dava sürerken ikinci bir ceza gelirse ne olur?
Aynı fiil ilk cezanın tebliğinden itibaren üç yıl içinde tekrarlanırsa ceza ilk tekrarda bir kat, sonrakilerde iki kat artırılır (7552 s.K. m.14/9). İlk ceza iptal edilirse artırımın dayanağı ortadan kalkacağından, ikinci cezaya karşı da dava açılmalı ve bağlantı belirtilmelidir.
Ödediğim cezayı nasıl geri alırım?
İptal davasıyla birlikte ödenen tutarın iadesi tam yargı istemi olarak ileri sürülebilir veya iptal kararından sonra dava süresi içinde ayrı tam yargı davası açılabilir (İYUK m.12).
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar
Hukukçular Evi Ankara; İklim Kanunu kapsamında idari para cezası, izin işlemi veya faaliyet durdurma kararı tebliğ edilen şirketler için kararın dayanağının ve hesabının incelenmesi, peşin ödeme ve dava stratejisinin belirlenmesi, yürütmenin durdurulması istemli iptal ve tam yargı davalarının açılması ve takibi, istinaf aşaması ile Başkanlığa yapılacak başvurular konusunda hukuki destek sağlar. Uyum yükümlülüklerinin tamamı İklim Kanunu ve TR ETS uyum rehberimizde, enerji alanındaki diğer rehberler Enerji Hukuku Rehberi sayfasında yer alır. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
Dava süresi işliyor: kararı birlikte inceleyelim
Cezanın hesabını, pilot dönem indirimini, peşin ödeme ve yürütmenin durdurulması seçeneklerini tebliğ tarihinize göre değerlendirelim: 0554 648 37 15.
📚 İlgili Rehberler
- 🗂️ Enerji Hukuku Rehberi (Tüm Rehberler)EPDK, lisanslar, iklim ve karbon piyasası, enerji yatırımları ve uyuşmazlıklara ilişkin rehberlerin tamamı
- ETS’ye Girmeyen Kategori A Tesisler 2026
- Doğrulayıcı Kuruluş ve Sera Gazı Raporu Doğrulaması 2026
- Sera Gazı Emisyon İzni Rehberi 2026: Başvuru, Süreler ve Ceza
- Reklam Kurulu Cezasına Karşı Dava Dilekçesi Örneği 2026
- İzleme Metodolojisi Planı (İMP) Rehberi 2026
- Karbon Kredisi Projeleri İçin İklim Kanunu Rehberi 2026
- Klima ve Servis Firmalarına F-Gaz ve Ozon Cezaları 2026
- Şirketim ETS’ye Giriyor mu? İklim Kanunu Uyum Rehberi 2026
- ETS Piyasası Yönetmeliği Yayımlandı: EPİAŞ, İhale ve İKS (Son Dakika)
- Çevre Kanunu İdari Para Cezaları ve İptal Davası
- Çevreye Verilen Zarar ve İdari Yaptırımlar
- Çevre İzin ve Lisansı: Geçici Faaliyet Belgesi ve Cezalar
- Maden Kanunu İdari Para Cezaları ve Dava
- İptal ve Tam Yargı Davalarının Birlikte Açılması (İYUK m.12)
- Tam Yargı Davası Dilekçesi Örneği
- Dava Adli Yargıda mı İdari Yargıda mı Açılır?
- Sınırda Karbon Düzenlemesi (CBAM/SKDM) Uyum Rehberi
- İdare Hukuku Rehberi
Bu içerik Enerji Hukuku alanındadır.
Enerji Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
Mevzuat ve kaynaklar: 7552 sayılı İklim Kanunu (RG 9.7.2025/32951) m.4, 14, 15, 16, geçici m.1; Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği (RG 27.8.2026/33353) m.4, 5, 7, 29, 30, 35, geçici m.1, 2, EK-1; 7552 Sayılı İklim Kanunu Uyarınca Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Tebliğ (2026/1) (RG 27.12.2025/33120); TR ETS Pilot Uygulama Dönemine İlişkin Usul ve Esaslar (30.9.2026 tarihli ve 18626 sayılı Olur) m.2, 5, 6; İklim Değişikliği Başkanlığının 3.9.2026 tarihli KPK/2026/1 duyurusu ve resmî internet sitesindeki iletişim ve kuruluş bilgileri; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.3, 4, 9, 17; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.3, 7, 8, 12, 16, 17, 27, 32, 45. Bu yazı ve dilekçe örneği 9 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuatı yansıtır; genel bilgilendirme amaçlıdır ve her dosyanın kendi belgeleriyle değerlendirilmesi gerekir.
