Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR ETS) kapsamına giren her işletme, faaliyetini sürdürebilmek için İklim Değişikliği Başkanlığından sera gazı emisyon izni almak zorundadır. İklim Kanunu bu iznin alınması için Kanun’un yürürlüğe girdiği 9 Temmuz 2025’ten itibaren üç yıllık süre tanımış ve bu süre boyunca işletmelerin bir kereye mahsus olmak üzere izinlerinin olduğunu kabul etmiştir; süre 9 Temmuz 2028’de dolar ve Karbon Piyasası Kurulu kararıyla iki yıla kadar uzatılabilir. İzin olmadan faaliyet gösteren işletmeye 2026 tutarlarıyla, doğrulanmış emisyon raporu varsa son beş yılın en yüksek emisyonu üzerinden ton başına 6,2745 TL, yoksa 1.254.900 TL ile 12.549.000 TL arasında idari para cezası verilir. Bu yazı; iznin kimler için zorunlu olduğunu, kategori hesabını, ETS Yönetmeliği’nin EK-3’ünde sayılan başvuru belgelerini ve personel şartını, başvuru, eksiklik, ret, geçerlilik, yenileme, güncelleme ve iptal sürelerini, işletme devri ile konkordato ve haciz bakımından tahsisatların durumunu kanun ve yönetmelik maddeleriyle anlatıyor. ETS’nin genel çerçevesi için İklim Kanunu ve TR ETS uyum rehberimize bakabilirsiniz.
Kısa cevap: ETS Yönetmeliği’nin EK-1’indeki faaliyetleri yürüten ve kurulu kapasitesine göre yıllık emisyonu 50.000 ton CO2 eşdeğerini aşan (kategori B ve C) tesislerin işletmeleri sera gazı emisyon izni almak zorundadır (7552 s.K. m.9/3; ETS Yön. m.5/1, 6). Başvuru elektronik ortamda, EK-3’teki bilgi ve belgelerle yapılır; Başkanlık başvuruyu en fazla 60 günde değerlendirir, eksikleri 10 iş günü içinde bildirir ve eksikler 3 ay içinde tamamlanmazsa başvuru reddedilir, başvuru ücreti iade edilmez (ETS Yön. m.7). İzin beş yıl geçerlidir ve süre bitmeden en az 6 ay önce yenileme başvurusu yapılır (m.8). Mevcut işletmeler 9 Temmuz 2028’e kadar izin sahibi sayılır; bu tarihten sonra izinsiz faaliyet ağır para cezası doğurur (7552 s.K. geçici m.1/2, m.14/4-b).
Tesisiniz için emisyon izni başvurusuna hazır mısınız?
Kategori hesabı, EK-3 belgeleri, personel şartı ve başvuru takvimini birlikte planlayalım: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.
Sera Gazı Emisyon İzni Nedir, Kim Almak Zorunda?
İklim Kanunu, ETS kapsamında yönetmelikle belirlenen doğrudan sera gazı emisyonlarına neden olan faaliyetleri yürüten işletmelerin bu faaliyetleri gerçekleştirebilmesi için Başkanlıktan sera gazı emisyon izni almasını zorunlu tutar (7552 s.K. m.9/3). ETS Yönetmeliği bu kapsamı EK-1’deki faaliyetleri yürüten kategori B ve C tesisler olarak belirlemiştir (ETS Yön. m.5/1, 6). İzin işletmeye verilir; işletme, EK-1’deki faaliyeti yürüten veya tesisi işleten ya da kullanma hakkına sahip bulunan sorumlu gerçek ve tüzel kişiler ile kamu kurum ve kuruluşlarıdır (m.4/1-t). Tesis ise EK-1’deki faaliyetlerin veya bunlarla teknik bağlantısı olan doğrudan ilişkili faaliyetlerin yürütüldüğü sabit teknik ünitedir (m.4/1-nn).
Sera gazı emisyon izni, 2872 sayılı Çevre Kanunu’na dayanan çevre izin ve lisansından ayrı bir izindir. Çevre izni hava emisyonu, atık su veya gürültü gibi çevresel etkiler için alınır; sera gazı emisyon izni ise tesisin ETS’ye katılımının ve tahsisat teslim yükümlülüğünün hukuki dayanağıdır. Birinin varlığı diğerinin yerine geçmez. Çevre izin süreçleri için çevre izin ve lisansı rehberimize bakılabilir.
Kategori Hesabı ve Kapsam Dışı Tesisler
Tesisin kategorisi gerçekleşen emisyona göre değil, kurulu kapasitesine göre ihtiyatlı olarak hesaplanan yıllık emisyona göre belirlenir; hesapta biyokütleden kaynaklanan CO2 dâhil edilmez, transfer edilen CO2 dâhil edilir (ETS Yön. m.4/1-y, z, aa). EK-1 faaliyetleri kapasite eşikleriyle sayar; yakma faaliyetlerinde tesisteki tüm yakma ünitelerinin anma ısıl güçleri toplanır. EK-1’deki bir faaliyeti yürüten işletmenin EK-1’deki diğer faaliyetleri de kapasite gözetilmeksizin kapsama girer (m.27/2).
Kategoriler ve emisyon izni
| Kategori | Yıllık emisyon (kurulu kapasiteye göre) | Emisyon izni | Dayanak |
|---|---|---|---|
| A | 50.000 ton CO2e ve altı | Gerekmez (ETS dışı); izleme, raporlama ve doğrulama devam eder | ETS Yön. m.4/1-y, 5/1, 27 |
| B | 50.000 – 500.000 ton CO2e | Zorunlu | m.4/1-z, 5/1, 6 |
| C | 500.000 ton CO2e üzeri | Zorunlu | m.4/1-aa, 5/1, 6 |
ETS dışında kalan tesisler
| Tesis | Durum | Dayanak |
|---|---|---|
| Okul, üniversite, hastane ve savunma sanayii kuruluşlarına ait tesisler | Yürüttükleri faaliyetlerle sınırlı olarak ETS dışı; izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülüğü devam eder | ETS Yön. m.5/2-3 |
| Doğal gaz ve ham petrolün iletimi ve depolanması | Birinci uygulama dönemi sonuna kadar ETS dışı; izleme, raporlama ve doğrulama hariç | ETS Yön. geçici m.6 |
| Pilot dönemin beş sektörü (elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre) dışındaki tesisler | 2026-2027 pilot döneminde ETS dışında; 2028 emisyonlarından itibaren EK-1’deki kategori B ve C tesisler kapsama girer | Pilot Usul ve Esaslar m.2, 5, 18 |
EK-1’in giriş hükümleri hesabın nasıl yapılacağını da belirler. Aynı tesiste aynı kategoriye giren birden fazla faaliyet yürütülüyorsa bu faaliyetlerin kapasiteleri toplanır. Toplam anma ısıl gücü hesaplanırken tesiste yakıt yakılan bütün teknik ünitelerin, yani kazan, brülör, türbin, ısıtıcı, fırın, kurutucu, motor ve benzeri ünitelerin anma ısıl güçleri birlikte dikkate alınır; EK-1, anma ısıl gücü 3 MW’ın altında olan ve münhasıran biyokütle kullanan ünitelerin bu hesaplamada dikkate alınmayacağını belirtir. Bu nedenle tek tek küçük görünen kazanlar toplandığında 20 MW eşiği aşılabilir.
EK-1’den örnek faaliyetler ve eşikler
| Faaliyet | Eşik | Sera gazı |
|---|---|---|
| Yakıtların yakılması (tehlikeli veya belediye atıklarının yakılması hariç) | Toplam anma ısıl gücü 20 MW ve üzeri | CO2 |
| Klinker üretimi | Döner fırında günlük 500 ton ve üzeri; diğer ocaklarda günlük 50 tonu aşan | CO2 |
| Demir, temper ve/veya çelik üretimi ve dökümü | 2,5 ton/saat ve üzeri | CO2 |
| Birincil alüminyum veya alümina üretimi | Eşik yok | CO2 ve PFC |
| Cam üretimi (cam elyafı dâhil) | Günlük ergitme kapasitesi 20 ton ve üzeri | CO2 |
| Seramik ürünlerin pişirme ile üretimi | Günlük üretim kapasitesi 75 ton ve üzeri | CO2 |
| Kâğıt, mukavva veya karton üretimi | Günlük üretim kapasitesi 20 ton ve üzeri | CO2 |
| Amonyak, nitrik asit, adipik asit üretimi | Eşik yok | CO2 / N2O |
Bir faaliyetin EK-1’de yer alması tesisi tek başına ETS’ye sokmaz; ETS’ye girip girmemeyi belirleyen, bu faaliyetleri yürüten tesisin kurulu kapasiteye göre hesaplanan yıllık emisyonudur. Örneğin EK-1’deki eşiği aşan bir seramik tesisi izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülüğüne tabi olur; ancak yıllık emisyonu 50.000 ton CO2e’yi aşmıyorsa kategori A sayılır ve emisyon izni almaz. Uygulamada sık görülen hatalar; yedek kazanların hesaba katılmaması, kapasite yerine fiilî üretimin esas alınması ve aynı adresteki farklı şirketlere ait ünitelerin ayrımının yapılmamasıdır.
Kategori hesabı izinden önce yapılması gereken ilk iştir; çünkü hem iznin gerekip gerekmediğini hem de personel şartını ve olası cezanın tutarını belirler. Hesabın kurulu kapasiteye dayanması, fiilen düşük kapasiteyle çalışan tesislerin de kategori B veya C’ye girebileceği anlamına gelir.
Takvim: 9 Temmuz 2028 ve “İzin Var Sayılma” Kuralı
Kanun’un geçici 1. maddesinin ikinci fıkrasına göre ETS kapsamına girecek işletmeler Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl içinde sera gazı emisyon izni almak zorundadır. Bu üç yıl içinde işletmelerin ETS kapsamındaki faaliyetlerine devam edebilmeleri için bir kereye mahsus olmak üzere izinlerinin olduğu kabul edilir. Başkanlık, gerekli görülürse Karbon Piyasası Kurulu kararıyla bu süreyi bitiminden itibaren iki yıla kadar uzatabilir. ETS Yönetmeliği’nin geçici 2. maddesi aynı kuralı tekrar eder.
Emisyon izni takvimi
| Tarih | Olay | Dayanak |
|---|---|---|
| 9 Temmuz 2025 | İklim Kanunu yürürlüğe girdi; üç yıllık süre başladı | 7552 s.K. m.19, geçici m.1/2 |
| 27 Ağustos 2026 | ETS Yönetmeliği yürürlüğe girdi; başvuru usulü ve EK-3 belirlendi | ETS Yön. m.7, 41 |
| 2026 – 2027 | Pilot dönem; elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre sektörlerindeki kategori B ve C tesisler ETS’de | Pilot Usul ve Esaslar m.2, 5 |
| 2028 emisyonlarıyla | Birinci uygulama dönemi; EK-1’deki tüm kategori B ve C tesisler | Pilot Usul ve Esaslar m.18 |
| 9 Temmuz 2028 | İzin var sayılma süresi biter; izinsiz faaliyet cezaya tabi olur | 7552 s.K. geçici m.1/2 |
| En fazla 9 Temmuz 2030 | Kurul kararıyla uzatma yapılırsa | 7552 s.K. geçici m.1/2 |
Değerlendirmemize göre, Başkanlığın değerlendirme süresi (60 gün), eksiklik bildirim süresi (10 iş günü) ve eksikleri tamamlama süresi (3 ay) birlikte düşünüldüğünde, başvurunun en geç 2027 yılı sonunda yapılması güvenlidir. 9 Kasım 2026 itibarıyla Başkanlığın duyurular sayfasında emisyon izni başvurularının başladığına ilişkin bir duyuru görünmemektedir; başvuru sisteminin açılışı izlenmelidir. Gelişmeleri Hukuk Gündemi Son Durum sayfamızdan takip edebilirsiniz.
Başvuruda Sunulacak Bilgi ve Belgeler: EK-3
Başvuru, ETS Yönetmeliği’nin EK-3’ünde sayılan bilgi ve belgeler esas alınarak elektronik ortamda yapılır (ETS Yön. m.7/1, 10). Başkanlık değerlendirme sırasında ek bilgi ve belge isteyebilir (m.7/5).
EK-3’e göre başvuru dosyası
| No | Bilgi veya belge | Uygulamada dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| 1-3 | Gerçek kişi işletmede kimlik bilgileri; tüzel kişide ticaret unvanı, varsa üst kuruluşun unvanı ve sicil numarası; kamu kurumunda adı | Tesisi işleten ile mülk sahibi farklıysa “işletme” tanımına uygun kişi başvurmalıdır |
| 4-5 | İşletmenin adresi ve iletişim bilgileri; tesisin tanımı ve adresi | Aynı adreste birden fazla tesis varsa tek izin alınır |
| 6 | Tesisin ne zaman devralındığı | Devir sözleşmesi ve tarih belgelenmelidir |
| 7 | Emisyona sebep olan hammadde ve yardımcı maddeler | İzleme planındaki kaynak akışlarıyla tutarlı olmalıdır |
| 8 | Faaliyet tanımı, izleme planı ve yöntemleri ile İzleme Metodolojisi Planı | Onaylı izleme planı ve İMP başvurunun omurgasıdır |
| 9 | İzleme ve raporlama için yetkili personel veya ekip belgeleri | Kategoriye göre personel şartı aşağıda |
| 10 | Başkanlığın talep ettiği ek bilgi ve belgeler | Talep ile cevap arasındaki süre 60 günlük değerlendirme süresine dâhil değildir |
| 11 | Başvuru bedelinin ödendiğine dair belge | Bedel Kanun m.12 uyarınca özel gelir kaydedilir; red hâlinde iade edilmez |
Başvurunun en önemli parçası izleme planı ve İzleme Metodolojisi Planıdır. Pilot dönemdeki tesislerin ilk İMP’lerini 27 Ocak 2027’ye kadar sunması gerektiğinden, bu belgeler emisyon izni başvurusundan önce hazır olacaktır; pilot dışındaki tesisler için ise ilk İMP birinci uygulama döneminden önceki yılın sonuna kadar sunulur (ETS Yön. geçici m.3). İMP hazırlığı için İzleme Metodolojisi Planı rehberimize bakılabilir.
Yetkili Personel Şartı
EK-3, tesiste sera gazı emisyonlarını izleme ve raporlama için yetkili personel veya ekip bulunduğunun belgelenmesini ister ve bu şartı kategoriye göre farklılaştırır.
EK-3/9’a göre personel şartı
| Kategori | Eğitim | Deneyim | Asgari sayı |
|---|---|---|---|
| C | Dört yıllık mühendislik veya fen fakültesi bölümü ya da denkliği kabul edilen yabancı fakülte | Sera gazı izleme ve raporlamada en az 2 yıl | 2 personel |
| B | Dört yıllık mühendislik veya fen fakültesi bölümü ya da denkliği kabul edilen yabancı fakülte | Sera gazı izleme ve raporlamada en az 1 yıl | 1 personel |
| Personeli olmayan işletme | Aynı kriterleri sağlayan gerçek veya tüzel kişi görevlendirilebilir | Aynı | Aynı |
Değerlendirmemize göre, dışarıdan görevlendirme yapılan durumlarda hizmet sözleşmesinde görevlendirilen kişinin niteliklerinin belgelenmesi, Başkanlık ve doğrulayıcı taleplerine cevap süresi, gizlilik ve sorumluluk hükümleri açıkça yer almalıdır. Personelin deneyim süresinin, izleme ve raporlama faaliyetinde fiilen çalışıldığını gösteren belgelerle kanıtlanması gerekir; yalnızca eğitim sertifikası bu şartı karşılamayabilir.
Başvuru, Eksiklik ve Ret Süreleri
ETS Yön. m.7’ye göre başvuru süreci
| Aşama | Süre ve sonuç | Fıkra |
|---|---|---|
| Değerlendirme | Başkanlık başvuruyu en fazla 60 gün içinde değerlendirir | m.7/4 |
| Ek bilgi ve belge talebi | Talebin tebliği ile cevabın sunulması arasındaki süre 60 güne dâhil edilmez | m.7/5 |
| Eksik veya hatalı belge | Başvuru tarihinden itibaren 10 iş günü içinde başvuru sahibine bildirilir | m.7/7 |
| Eksiklerin tamamlanması | Bildirimin tebliğinden itibaren 3 ay içinde tamamlanıp sunulmalıdır | m.7/7 |
| Olumlu değerlendirme | İzin düzenlenir ve verildiği tarihte yürürlüğe girer | m.7/6, 9 |
| Ret | Başvuru uygun bulunmazsa veya eksikler süresinde tamamlanmazsa reddedilir; başvuru ücreti iade edilmez | m.7/8 |
Ret kararı bir idari işlemdir ve tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde dava konusu edilebilir (İYUK m.7). Ancak üç yıllık “izin var sayılma” süresinin sonuna yakın bir tarihte verilen ret kararı, dava sürerken izinsiz faaliyet riskini doğurabileceğinden, başvurunun erken yapılması ve ret ihtimaline karşı yeni başvuru seçeneğinin açık tutulması önemlidir. İdari dava süreçleri için İdare Hukuku Rehberimize bakılabilir.
Tek İzin mi, Birden Fazla İzin mi?
Birden fazla tesiste faaliyet gösteren veya gösterecek olan işletme her tesis için ayrı izin almak zorundadır; ancak aynı adreste birden fazla tesis faaliyet gösteriyorsa işletme tek izin alır (ETS Yön. m.7/2). Bu kural, farklı illerde fabrikası olan sanayi grupları için her fabrika adına ayrı başvuru dosyası, ayrı personel düzenlemesi ve ayrı izleme planı anlamına gelir. Aynı organize sanayi bölgesindeki komşu parsellerin “aynı adres” sayılıp sayılmayacağı, tapu ve ruhsat kayıtlarına göre değerlendirilmelidir; değerlendirmemize göre tereddüt hâlinde Başkanlıktan yazılı görüş alınması uygundur.
Geçerlilik Süresi ve Yenileme
Sera gazı emisyon izni yürürlük tarihinden itibaren beş yıl geçerlidir. İşletmeler izin süresinin bitiminden en az 6 ay önce yenileme başvurusu yapmak ve beş yıllık süre dolmadan yeni izni almak zorundadır; yenileme başvuruları ilk başvuru usulüyle yürütülür (ETS Yön. m.8). Süresi biten izinle faaliyete devam etmek, izinsiz faaliyetle aynı yaptırıma bağlanmıştır (7552 s.K. m.14/4-b).
Güncelleme: Değişiklikleri 30 Gün İçinde Bildirme
İşletme, iznin güncellenmesini gerektirebilecek faaliyetleri, tesisin niteliğine veya işleyişine ilişkin değişiklikleri, kategori değişikliğini ve izin sahibindeki değişiklikleri, değişikliğin meydana geldiği tarihten itibaren 30 gün içinde Başkanlığa bildirmek zorundadır (ETS Yön. m.9/1). Güncellemeyi gerektiren önemli değişikliklerin kapsamı Başkanlıkça çıkarılacak usul ve esaslarla belirlenecektir (m.9/2). Kanun da tesisteki ve izin sahibindeki değişiklikler nedeniyle iznin güncelleneceğini veya iptal edileceğini öngörür (7552 s.K. m.9/4).
Bildirim gerektiren başlıca değişiklikler
| Değişiklik | Yükümlülük | Dayanak |
|---|---|---|
| Kapasite artışı, yeni ünite, yakıt değişikliği | 30 gün içinde bildirim; izleme planının yenilenmesi istenebilir | ETS Yön. m.9/1, 34/4 |
| Kategori değişikliği | 30 gün içinde bildirim | m.9/1 |
| İşletmenin değişmesi (satış, devir, birleşme) | Yeni işletme önceki işletmenin yükümlülüklerini üstlenmiş sayılır; 30 gün içinde bildirim | m.34/5, 9/1 |
| ETS kapsamı dışına çıkma | İzin iptali talep edilebilir; Başkanlık 30 gün içinde inceler | m.10/2 |
İşletme devrinde yeni işletmenin, önceki işletmenin Yönetmelik’ten doğan taahhüt ve yükümlülüklerini başka bir işleme gerek kalmaksızın üstlenmiş sayılması (ETS Yön. m.34/5), satın alma işlemlerinde iznin, izleme planının, doğrulanmış raporların ve tahsisat açığının hukuki durum tespitinin konusu olması gerektiğini gösterir. Bu konuda birleşme ve devralma rehberimize bakılabilir.
İznin İptali
İptal hâlleri
| Hâl | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Herhangi bir iş, işlem veya bildirimde kasıtlı olarak yanlış, yanıltıcı veya gerçek dışı bilgi, belge ya da beyan sunulması | İzin iptal edilir | ETS Yön. m.10/1-a |
| Tesisin faaliyetinin sona ermesi veya yeniden faaliyetin teknik olarak mümkün olmaması | İzin iptal edilir | m.10/1-b |
| Tahsisat teslim yükümlülüğünün her yıl için en az yüzde 80’inin süresinde üç yıl üst üste yerine getirilmemesi | İzin iptal edilir; yeni izin 3 ila 6 ay verilmez | m.10/1-c; 7552 s.K. m.14/4-ç |
| Tesisin kategori değişikliğiyle ETS dışına çıkması | İşletme iptal talep edebilir; tesis değişikliğin olduğu sistem yılı içinde ETS’de kalmaya devam eder | ETS Yön. m.10/2, 5/4 |
Kategori değişikliği nedeniyle ETS dışına çıkan tesislere, ilgili sistem yılı için değişiklikten önceki kategorileri esas alınarak yaptırım uygulanır (ETS Yön. m.35/2). İptal kararı da bir idari işlemdir ve dava konusu edilebilir; iptal sonrası faaliyete devam edilmesi izinsiz faaliyet sayılacağından, davada yürütmenin durdurulması istenmesi hayati önemdedir.
İzinsiz Faaliyetin Cezası (2026)
ETS kapsamındaki işletmelerden izin almadan faaliyet gösteren veya süresi biten ya da iptal edilen izinle faaliyete devam edenlere iki farklı ceza rejimi uygulanır (7552 s.K. m.14/4-b). Doğrulanmış yıllık sera gazı emisyon raporu bulunan işletmelere, Başkanlığa son beş yıl içinde sunulan en yüksek emisyon değerli rapordaki her ton karbondioksit eşdeğeri için ceza verilir; bu tutar Kanun’da 5 TL’dir ve 2026/1 sayılı Tebliğ’e göre 2026’da 6,2745 TL’dir. Doğrulanmış raporu bulunmayan işletmelere ise 2026 için 1.254.900 TL ile 12.549.000 TL arasında ceza verilir; Yönetmelik bu aralığı tesisin kapasite raporundaki kapasiteye eşdeğer kategoriye göre kademelendirmiştir (ETS Yön. m.35/1-c).
Doğrulanmış raporu olmayan işletmeler için 2026 cezaları (ETS Yön. m.35/1-c)
| Eşdeğer tesis ve yıllık emisyon | İdari para cezası |
|---|---|
| Kategori B, 50.000 – 100.000 ton | 1.254.900 TL |
| Kategori B, 100.000 – 300.000 ton | 2.509.800 TL |
| Kategori B, 300.000 – 500.000 ton | 3.764.700 TL |
| Kategori C, 500.000 – 2.000.000 ton | 6.274.500 TL |
| Kategori C, 2.000.000 – 5.000.000 ton | 8.784.300 TL |
| Kategori C, 5.000.000 ton üzeri | 12.549.000 TL |
Varsayımsal örnek: Bir çimento tesisinin son beş yılda Başkanlığa sunduğu doğrulanmış raporlardan en yüksek emisyonlu olanı 400.000 ton CO2e gösteriyor olsun. Tesis üç yıllık süre ve olası uzatma bittikten sonra izin almadan faaliyetine devam ederse. 2026 birim tutarıyla 400.000 × 6.2745 = 2.509.800 TL ceza söz konusu olur (7552 s.K. m.14/4-b-1). Cezalar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellendiğinden fiilî tutar ihlal yılına göre değişir; tekerrür hâlinde ceza artırılır (m.14/9).
Bu cezaların yanında Kanun, Bakanlığın aykırılığın düzeltilmesi için bir yılı aşmayan süre verebileceğini ve aykırılık düzeltilmezse faaliyetin kısmen veya tamamen durdurulacağını öngörür (7552 s.K. m.14/10). Pilot dönem indiriminin ve ETS kapsamındaki işletmelere uygulanacak iki kat kuralının kapsamı İklim Kanunu cezasına karşı dava dilekçesi örneğimizde tartışılmıştır.
Tahsisatlar, Haciz, Teminat ve Konkordato
Emisyon izni sahibi işletmenin tahsisat hesabı, şirketin finansmanı ve borç ilişkileri bakımından da önemlidir. Kanun’a göre tahsisatlar teminat sözleşmelerine konu edilemez; teslim yükümlülüğüne konu olan ücretsiz tahsisatlar ilk aktarıldıkları işlem kayıt sistemi hesabından transfer edilmedikçe haczedilemez (7552 s.K. m.9/9). Teslim yükümlülüğünü yerine getirme zamanından önce tesisin faaliyetine son vermesi, işletmenin tasfiyesi veya konkordato kararı alınmış olması teslim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz (m.9/10). Teslim yükümlülüğünü yerine getirmeyen işletme, bir sonraki yılın tahsisatlarını teslim ederken eksik kalan miktarı da teslim eder (m.9/5).
Değerlendirmemize göre bu hükümler, ETS kapsamındaki bir sanayi şirketinin konkordato veya yeniden yapılandırma sürecinde tahsisat yükümlülüğünün ayrıca planlanması gerektiğini gösterir; konkordato projesinde tahsisat teslim maliyetinin ve olası cezaların hesaba katılmaması projenin uygulanabilirliğini zayıflatır. Konkordato süreci için Konkordato Hukuku Rehberimize, tahsisat piyasasının işleyişi için ETS Piyasası Yönetmeliği haberimize bakılabilir.
Ret, İptal ve Ceza Kararlarına Karşı Hukuki Yollar
Emisyon izni sürecinde işletmenin karşılaşabileceği olumsuz kararların tamamı idari işlemdir ve idari yargıda dava konusu edilebilir. Kanun, idari yaptırım kararları hakkında idari yargıda Başkanlığa karşı dava açılabileceğini ve dava açılmasının cezanın tahsilini durdurmayacağını açıkça düzenler (7552 s.K. m.16/2). Dava açma süresi, özel bir süre öngörülmediğinden idare mahkemelerinde 60 gündür (İYUK m.7). Kararı veren İklim Değişikliği Başkanlığının merkezi Ankara’da olduğundan, değerlendirmemize göre yetkili mahkeme İYUK m.32/1 uyarınca Ankara idare mahkemeleridir.
Olumsuz kararlar ve başvuru yolları
| Karar | Başvuru yolu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Emisyon izni başvurusunun reddi | İptal davası; gerekirse yürütmenin durdurulması talebi | Tebliğden itibaren 60 gün | ETS Yön. m.7/8; İYUK m.7, 27 |
| Emisyon izninin iptali | İptal davası ve yürütmenin durdurulması talebi | Tebliğden itibaren 60 gün | ETS Yön. m.10; İYUK m.7, 27 |
| İzinsiz faaliyet nedeniyle idari para cezası | İdari yargıda Başkanlığa karşı dava; dava tahsili durdurmaz | Tebliğden itibaren 60 gün | 7552 s.K. m.14/4-b, 16/2; İYUK m.7 |
| Faaliyetin kısmen veya tamamen durdurulması | İptal davası ve yürütmenin durdurulması talebi | Tebliğden itibaren 60 gün | 7552 s.K. m.14/10; İYUK m.7, 27 |
| İptal talebinin reddi (kapsam dışına çıkma) | İptal davası | Tebliğden itibaren 60 gün | ETS Yön. m.10/2; İYUK m.7 |
Ret veya iptal kararlarında en sık rastlanan uyuşmazlık konuları; eksiklik bildiriminin süresinde ve yeterli açıklıkla yapılıp yapılmadığı, 3 aylık tamamlama süresinin tebliğ tarihinden doğru hesaplanıp hesaplanmadığı, “kasıtlı” yanlış bilgi şartının somut olarak gösterilip gösterilmediği ve kategori hesabının kurulu kapasiteye göre doğru yapılıp yapılmadığıdır. Değerlendirmemize göre, yanlış bilginin kasıtlı olduğu kanıtlanmadıkça m.10/1-a’ya dayanılarak iptal yapılamaz; basit bir hesap veya yazım hatası bu bendin değil, m.7/7’deki eksiklik ve düzeltme usulünün konusudur. İptal kararı nedeniyle uğranılan zarar için iptal ve tam yargı davalarının birlikte açılması de değerlendirilebilir.
Ne Yapmalı? Kontrol Listesi
Emisyon izni hazırlık listesi:
- 1. Tesisinizin EK-1 faaliyetlerinden hangisini yürüttüğünü ve kurulu kapasiteye göre kategorisini belgeleyin.
- 2. İşletme sıfatının kimde olduğunu (mülk sahibi, kiracı, işletmeci) netleştirin.
- 3. Onaylı izleme planınızı ve gerekiyorsa İzleme Metodolojisi Planınızı güncel tutun.
- 4. Kategori B için en az 1, kategori C için en az 2 nitelikli personeli belgeleyin ya da dışarıdan görevlendirme sözleşmesi yapın.
- 5. EK-3’teki 11 kalemi bir dosyada toplayın; devralma tarihi ve hammadde bilgilerini izleme planıyla eşleştirin.
- 6. Birden fazla tesisiniz varsa her adres için ayrı başvuru planlayın.
- 7. Başvuru sisteminin açılışını izleyin; başvuruyu eksiklik ve ret ihtimalini karşılayacak kadar erken yapın.
- 8. İzin alındıktan sonra kapasite, yakıt, ünite ve ortaklık değişikliklerini 30 gün içinde bildirecek bir iç prosedür kurun.
- 9. Beş yıllık geçerlilik süresini takvime işleyin; yenileme başvurusunu en az 6 ay önce yapın.
- 10. Satın alma, birleşme veya konkordato süreçlerinde emisyon iznini ve tahsisat yükümlülüğünü ayrıca değerlendirin.
AB’ye ihracat yapan tesislerin ayrıca Sınırda Karbon Düzenlemesi (CBAM/SKDM) yükümlülüklerini izlemesi gerekir. Elektrik üretim tesisleri için elektrik üretim lisansı rehberimiz, ETS’de karbon kredisi kullanımı için karbon kredisi rehberimiz tamamlayıcıdır. Çevre mevzuatındaki diğer yaptırımlar için Çevre Kanunu idari para cezaları rehberimize bakılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Sera gazı emisyon izni kimler için zorunlu?
ETS Yönetmeliği’nin EK-1’indeki faaliyetleri yürüten ve kurulu kapasitesine göre yıllık emisyonu 50.000 ton CO2e’yi aşan kategori B ve C tesislerin işletmeleri için zorunludur (7552 s.K. m.9/3; ETS Yön. m.5/1, 6).
Kategori A tesis izin almak zorunda mı?
Hayır. Kategori A tesisler ETS dışındadır; ancak sera gazı emisyonlarını izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülükleri devam eder (ETS Yön. m.5/1, 27).
Son başvuru tarihi nedir?
Kanun, izin alınması için 9 Temmuz 2025’ten itibaren üç yıl tanımıştır; süre 9 Temmuz 2028’de dolar ve Kurul kararıyla iki yıla kadar uzatılabilir (7552 s.K. geçici m.1/2).
Bu süre içinde izinsiz çalışmak ceza gerektirir mi?
Hayır. Üç yıllık süre boyunca işletmelerin bir kereye mahsus olmak üzere izinlerinin olduğu kabul edilir (7552 s.K. geçici m.1/2; ETS Yön. geçici m.2).
Başvuruda hangi belgeler istenir?
İşletme ve tesis bilgileri, devralma tarihi, hammadde bilgileri, izleme planı ve İzleme Metodolojisi Planı, yetkili personel belgeleri, Başkanlığın istediği ek belgeler ve başvuru bedeli dekontu (ETS Yön. EK-3).
Personel şartı nedir?
Kategori C için dört yıllık mühendislik veya fen fakültesi mezunu ve en az 2 yıl deneyimli en az 2 personel, kategori B için en az 1 yıl deneyimli en az 1 personel gerekir; personeli olmayan işletme aynı nitelikteki kişileri görevlendirebilir (EK-3/9).
Başkanlık başvuruyu ne kadar sürede sonuçlandırır?
En fazla 60 günde; ek belge talebinde cevap süresi bu süreye dâhil edilmez. Eksikler 10 iş günü içinde bildirilir ve 3 ay içinde tamamlanmalıdır (ETS Yön. m.7).
Başvuru reddedilirse ücret iade edilir mi?
Hayır. Başvurunun uygun bulunmaması veya eksiklerin süresinde tamamlanmaması hâlinde başvuru reddedilir ve başvuru ücreti iade edilmez (ETS Yön. m.7/8).
İzin ne kadar süre geçerlidir?
Beş yıl. Yenileme başvurusu süre bitiminden en az 6 ay önce yapılmalıdır (ETS Yön. m.8).
Fabrikamı satarsam izin ne olur?
Yeni işletme önceki işletmenin yükümlülüklerini üstlenmiş sayılır ve değişikliği 30 gün içinde Başkanlığa bildirir (ETS Yön. m.34/5, 9/1).
İzinsiz faaliyetin cezası ne kadar?
2026 için doğrulanmış raporu olan işletmeye son beş yılın en yüksek emisyonu üzerinden ton başına 6,2745 TL; raporu olmayana kategoriye göre 1.254.900 TL ile 12.549.000 TL arası (7552 s.K. m.14/4-b; ETS Yön. m.35/1-c).
Konkordato tahsisat teslim yükümlülüğünü kaldırır mı?
Hayır. Faaliyete son verme, tasfiye veya konkordato kararı teslim yükümlülüğünü yerine getirmeye engel değildir (7552 s.K. m.9/10).
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar
Hukukçular Evi Ankara; ETS kapsamındaki sanayi ve enerji tesisleri için kategori ve kapsam değerlendirmesi, sera gazı emisyon izni başvuru dosyasının hukuki kontrolü, personel görevlendirme ve danışmanlık sözleşmeleri, Başkanlığın eksiklik bildirimlerine verilecek cevaplar, ret ve iptal kararlarına karşı davalar, işletme devri ve birleşmelerde emisyon izni ile tahsisat yükümlülüğünün hukuki durum tespiti ve İklim Kanunu kapsamındaki idari para cezalarına karşı dava süreçlerinde hukuki destek sağlar. İklim ve enerji mevzuatındaki diğer rehberler Enerji Hukuku Rehberi sayfasında yer alır. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
Emisyon izni başvurunuzu erkenden planlayalım
Kategori hesabı, EK-3 dosyası, personel şartı ve süreler için: 0554 648 37 15.
📚 İlgili Rehberler
- 🗂️ Enerji Hukuku Rehberi (Tüm Rehberler)EPDK, lisanslar, iklim ve karbon piyasası, enerji yatırımları ve uyuşmazlıklara ilişkin rehberlerin tamamı
- ETS’ye Girmeyen Kategori A Tesisler 2026
- Ücretsiz Tahsisat Başvurusu Rehberi 2026
- Tahsisat Teslim Yükümlülüğü ve Teslim Etmeme Cezası 2026
- Şirketim ETS’ye Giriyor mu? İklim Kanunu Uyum Rehberi 2026
- İzleme Metodolojisi Planı (İMP) Rehberi 2026
- İklim Kanunu Cezasına Karşı Dava Dilekçesi Örneği
- Karbon Kredisi Projeleri İçin İklim Kanunu Rehberi 2026
- ETS Piyasası Yönetmeliği Yayımlandı (Son Dakika)
- Sınırda Karbon Düzenlemesi (CBAM/SKDM) Uyum Rehberi
- Çevre İzin ve Lisansı
- Birleşme ve Devralma Süreçleri ve Hukuki Durum Tespiti
- Konkordato Hukuku Rehberi
- İptal ve Tam Yargı Davalarının Birlikte Açılması
Bu içerik Enerji Hukuku alanındadır.
Enerji Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
Mevzuat ve kaynaklar: 7552 sayılı İklim Kanunu (RG 9.7.2025/32951) m.9, 12/1-a, 14/4-b, ç, 14/9-10, 19, geçici m.1/2; Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği (RG 27.8.2026/33353) m.4/1-t, y, z, aa, nn; m.5-10, 27, 34, 35; geçici m.2, 3, 6; EK-1 ve EK-3; TR ETS Pilot Uygulama Dönemine İlişkin Usul ve Esaslar m.2, 5, 18; 7552 Sayılı İklim Kanunu Uyarınca Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Tebliğ (2026/1) (RG 27.12.2025/33120); 2577 sayılı İYUK m.7. Bu yazıdaki sayısal örnek varsayımsaldır. Yazı 9 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuatı yansıtır ve genel bilgilendirme amaçlıdır.
