Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi’nde (TR ETS) ücretsiz tahsisat kendiliğinden verilmez; işletme her yıl, Ulusal Tahsisat Planı Resmî Gazete’de yayımlandıktan sonra 30 gün içinde, her tesis için ayrı olarak elektronik ortamda başvurmak zorundadır (ETS Yön. m.14/1-2). Başvuruda tesisin sera gazı emisyon izni koşullarını sürdürdüğü gösterilir, başvuru bedeli ödenir; Başkanlık başvuruyu 15 iş günü içinde inceler, istenen düzeltme 10 iş günü içinde yapılır ve uygun bulunan tahsisatlar İşlem Kayıt Sistemi üzerinden tesis hesabına aktarılır. Geç başvuruda bedel yüzde 50, raporlarını süresinden sonra bildiren işletmeler için yüzde 100 artırımlıdır. TR ETS’de tahsisat, yılın sonunda gerçekleşen doğrulanmış faaliyet seviyesine göre sonradan dağıtıldığından, pilot dönemde 2027 emisyonları için ilk başvuruların 2028 yazında yapılması beklenmektedir. Bu yazı kimlerin başvurabileceğini, takvimi, başvuru usulünü, emisyon izni şartını, bedeli, inceleme ve transfer sürecini, pilot ve birinci dönemde oran ve kıyas değeri kurallarını, hata mahsubunu, tahsisatın haciz ve teminat yasağını, devir ve kapsam dışına çıkma hâllerini ve hukuki yolları kanun ve yönetmelik maddeleriyle anlatıyor. Ücretsiz tahsisatın formülü ve faaliyet seviyesi raporu için İzleme Metodolojisi Planı rehberimize bakabilirsiniz.
Kısa cevap: ETS kapsamındaki kategori B ve C tesislerin işletmeleri, ücretsiz tahsisat almak için Ulusal Tahsisat Planının yayımından itibaren 30 gün içinde Başkanlığa tesis bazında elektronik başvuru yapar (ETS Yön. m.14/1-2). Başvuruda emisyon izni koşullarının sürdüğü gösterilir (m.14/3) ve başvuru bedeli ödenir; bedeli yatırılmayan başvuru işleme alınmaz (m.14/6). Başkanlık 15 iş günü içinde inceler, düzeltme 10 iş günü içinde yapılır (m.14/4). Geç başvuran yüzde 50, raporunu geç bildiren yüzde 100 artırımlı bedel öder (m.14/7). Pilot dönemde ücretsiz tahsisat oranı yüzde 100’dür, ancak tahsisat tesisin gerçek emisyonuna değil sektör kıyas değerine göre hesaplanır (Pilot Usul ve Esaslar m.7, 12).
Ücretsiz tahsisat başvurunuzu süresinde ve eksiksiz yapalım
Takvim, emisyon izni şartı, düzeltme talepleri ve ret kararlarına karşı yollar için Hukukçular Evi: 0554 648 37 15.
Ücretsiz Tahsisat Nedir, Kimler Başvurabilir?
Tahsisat, bir ton karbondioksit eşdeğeri sera gazı emisyon hakkıdır (ETS Yön. m.4/1-ll). ETS üst sınırı kapsamında ihraç edilen tahsisatlar birincil piyasada satılır ve/veya ücretsiz olarak İşlem Kayıt Sistemi üzerinden dağıtılır (m.12/1). İklim Kanunu ücretsiz tahsisatların tarihsel emisyon verileri veya kıyaslama değerleri nispetinde sağlanabileceğini öngörmüş (7552 s.K. m.9/6), Yönetmelik ise alt tesislere göre kıyas yöntemini esas almıştır (ETS Yön. m.13/1).
Başvuru hakkı, ücretsiz tahsisat kapsamındaki faaliyetleri yürüten ETS işletmelerine aittir (ETS Yön. m.14/1). Kategori A tesisler ETS dışında olduğundan ücretsiz tahsisat da almaz; izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülükleri ise devam eder (m.5/1, 27). Pilot dönemde kapsam, Karbon Piyasası Kurulunun KPK/2026/1 kararlarıyla belirlenmiştir.
Pilot dönemde ücretsiz tahsisat kapsamı
| Konu | Durum | Dayanak |
|---|---|---|
| Sektörler | Elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre sektörlerindeki kategori B ve C tesisler | KPK/2026/1; Pilot Usul ve Esaslar m.2 |
| Ücretsiz tahsisat oranı | Her sektör için kıyas yöntemine göre yüzde 100 | KPK/2026/1; Pilot Usul ve Esaslar m.7/1 |
| Kıyas değeri (elektrik dışı) | Tüm tesislerin ağırlıklı genel ortalaması | KPK/2026/1; m.12/3 |
| Kıyas değeri (elektrik) | Santralin geçmiş beş yıllık ağırlıklı ortalama emisyon yoğunluğu, santral bazında | KPK/2026/1; m.11, 12/1 |
| Ana faaliyeti beş sektör dışında olup 35.11.10.30.00 PRODCOM koduyla elektrik üreten tesisler | Pilot dönemde ETS dışı | KPK/2026/1 |
| Doğal gaz ve ham petrol boru hattı basınç dengeleme ve kompresör istasyonları | Pilot dönem boyunca ETS dışı | KPK/2026/1; ETS Yön. geçici m.6 |
| Okul, üniversite, hastane ve savunma sanayii tesisleri | Faaliyetleriyle sınırlı olarak ETS dışı | ETS Yön. m.5/2 |
Tahsisat Sonradan Dağıtılır: Ulusal Tahsisat Planı
TR ETS’de ücretsiz tahsisat yıl başında değil, yıl bittikten ve raporlar doğrulandıktan sonra dağıtılır. Tahsisatlar her alt tesisin yıllık doğrulanmış faaliyet seviyesi dikkate alınarak tesislere dağıtılır ve faaliyet seviyeleri doğrulanmış faaliyet seviyesi raporuyla, doğrulanmış sera gazı emisyon raporuyla birlikte sunulur (ETS Yön. m.13/5). ETS üst sınırı ise sistem yılını kapsayan doğrulanmış raporların son teslim tarihinden itibaren 60 gün içinde Resmî Gazete’de yayımlanan Ulusal Tahsisat Planıyla açıklanır (m.11/2; 7552 s.K. m.9/7). Değerlendirmemize göre bu düzen, AB ETS’deki gibi önceden belirlenen bir tahsisat yerine, gerçekleşen üretime göre sonradan hesaplanan bir tahsisat anlamına gelir; işletme yıl boyunca kaç ücretsiz tahsisat alacağını kesin olarak bilmez.
ETS üst sınırı, bir sistem yılı için tesislerin alacağı ücretsiz tahsisat miktarı ile birincil piyasada satılacak tahsisat miktarının toplamıdır ve emisyon yoğunluğu temelli yaklaşımla belirlenir (ETS Yön. m.4/1-l, 11/1). Bu nedenle plan, ücretsiz tahsisatla piyasaya sunulacak tahsisatın paylaşımını da gösterir. Birincil piyasa ihale takvimi planın yayımından itibaren 15 iş günü içinde EPİAŞ’ın internet sitesinde ilan edilir (m.17/2) ve birincil piyasaya sunulacak tahsisatların Başkanlıkça belirlenen kısmı piyasa istikrar rezervine aktarılır (m.19/2). Değerlendirmemize göre işletme, plan yayımlandığı gün hem kendi ücretsiz tahsisat başvurusunu hem de açığını kapatacağı ihale takvimini birlikte planlamalıdır.
Ulusal Tahsisat Planını Başkanlık hazırlar ve Karbon Piyasası Kurulu onaylar; ücretsiz tahsisatların dağılımına ve birincil piyasada satılacak tahsisat miktarına da Kurul karar verir (7552 s.K. m.9/1, 10; ETS Yön. m.23/2-a, b, c). Pilot dönem kıyas değerleri de doğrulanmış raporlar teslim edildikten sonra bu planda ilan edilecektir (Pilot Usul ve Esaslar m.7/2).
Başvuru Takvimi: Rapordan Transfere
Bir sistem yılı için ücretsiz tahsisat takvimi
| Aşama | Süre | Pilot dönem (2027 emisyonları) | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Doğrulanmış emisyon raporu ve faaliyet seviyesi raporu | İzleyen yılın 30 Nisan’ına kadar; Başkanlık bir aya kadar uzatabilir | 30 Nisan 2028 | ETS Yön. m.29/1, 13/5 |
| Ulusal Tahsisat Planı | Son teslim tarihinden itibaren 60 gün içinde | En geç 29 Haziran 2028 (uzatma yoksa) | m.11/2 |
| Ücretsiz tahsisat başvurusu | Plan yayımından itibaren 30 gün içinde | Plan 29 Haziran’da yayımlanırsa 29 Temmuz 2028’e kadar | m.14/2 |
| İnceleme | Başkanlık 15 iş günü içinde inceler | Ağustos 2028 | m.14/4 |
| Düzeltme | İşletme 10 iş günü içinde düzeltir | Ağustos – Eylül 2028 | m.14/4 |
| Transfer | Uygun bulunan başvurularda tesis hesabına aktarım | Teslimden önce | m.14/1, 4 |
| Tahsisat teslimi | Yükümlülük yılının Kasım ayının son iş günü | 30 Kasım 2028 | m.16/1; Pilot Usul ve Esaslar m.6/2 |
Tablodaki pilot dönem tarihleri, raporlama süresinin uzatılmadığı ve planın son gün yayımlandığı varsayımıyla hesaplanmıştır; gerçek tarih planın Resmî Gazete’de yayımlandığı güne göre belirlenecektir. Pilot Usul ve Esaslar ücretsiz tahsisat oranını 2027 sistem yılı için düzenlemiş, 2026 için teslim yükümlülüğü öngörmemiştir (m.6/1, 7/1). Değerlendirmemize göre bu nedenle pilot dönemdeki ilk ücretsiz tahsisat başvurusu, 2027 emisyonları için 2028 yazında yapılacaktır. Teslim yükümlülüğünün ayrıntıları tahsisat teslim yükümlülüğü rehberimizde yer alır.
Başvuru Nasıl Yapılır?
Başvuru Başkanlığa elektronik ortamda yapılır (ETS Yön. m.14/1). Pilot dönemde kullanılacak sistem Tahsisat Yönetim Sistemidir (TYS); ücretsiz tahsisat başvuruları bu sistem üzerinden alınır, incelenir, değerlendirilir ve sonuçlandırılır; ücretsiz tahsisat hakkı ve miktarı burada belirlenir ve sistem İşlem Kayıt Sistemiyle entegre çalışır (Pilot Usul ve Esaslar m.4/1-j, 12/7).
Başvurunun unsurları
| Unsur | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Başvuru sahibi | Ücretsiz tahsisat kapsamındaki faaliyeti yürüten işletme | ETS Yön. m.14/1 |
| Başvuru birimi | Her işletme başvurusunu tesis özelinde, alt tesis bazında sistem yılı faaliyet seviyelerine göre yapar | m.14/2 |
| Dayanak veri | Doğrulanmış faaliyet seviyesi raporu ve doğrulanmış sera gazı emisyon raporu | m.13/5 |
| Emisyon izni | Tesis özelinde izin koşullarının sürdüğünün gösterilmesi | m.14/3 |
| Başvuru bedeli | Başkanlıkça belirlenir; yatırılmazsa başvuru işleme alınmaz | m.14/6 |
| Hesap | Tahsisatlar İşlem Kayıt Sistemindeki tesis hesabına aktarılır; hesap her tesis için işletme adına açılır | m.14/1, 22/3; ETS Piyasası Yön. m.7 |
Başvuruda sunulan üretim, enerji ve emisyon verileri ticari sır niteliği taşıyabilir. Başkanlığa ve doğrulayıcı kuruluşa verilen hiçbir bilgi ve belge, işletmenin yazılı rızası veya kanuni bir zorunluluk olmaksızın üçüncü kişilerle paylaşılamaz (ETS Yön. m.34/7). İşletmeler ilgili tüm veri ve kayıtlarını en az 10 yıl saklamak ve talep hâlinde incelemeye sunmak zorundadır (m.37/1). Değerlendirmemize göre ücretsiz tahsisat başvurusuna esas faaliyet seviyesi verilerinin kaynak belgeleri (sayaç kayıtları, üretim defterleri, sevk belgeleri) bu süre boyunca hata mahsubuna ve denetime karşı korunmalıdır.
İşlem Kayıt Sisteminde hesap açılmamışsa onaylanan tahsisat aktarılamaz. EPDK’nın ETS Piyasası Yönetmeliği ETS kapsamındaki her işletmenin hesap açtırmasını zorunlu tutmuştur; hesap ve teminat kuralları için ETS Piyasası Yönetmeliği haberimize, EPİAŞ’ın piyasa işletimindeki rolü için EPİAŞ ve elektrik toptan piyasası yazımıza bakılabilir. 9 Kasım 2026 itibarıyla Başkanlığın duyurular sayfasında ücretsiz tahsisat başvuru bedeline veya TYS’nin açılışına ilişkin bir duyuru görünmemektedir.
Emisyon İzni Şartı ve 9 Temmuz 2028
Ücretsiz tahsisat başvurusunda işletmenin tesis özelinde sera gazı emisyon izni koşullarını devam ettirdiğini göstermesi gerekir (ETS Yön. m.14/3). Kanun, ETS’ye girecek işletmelere izin almaları için 9 Temmuz 2025’ten itibaren üç yıl tanımış ve bu süre içinde izinlerinin bir kereye mahsus olarak var kabul edileceğini öngörmüştür (7552 s.K. geçici m.1/2; ETS Yön. geçici m.2). Değerlendirmemize göre bu süre içinde izin almamış olmak, başvuruyu tek başına engellemez.
Pilot dönem takvimi bu noktada dikkat ister. 2027 emisyonları için başvuru süresi, plan son gün yayımlanırsa 29 Temmuz 2028’e kadar sürer; üç yıllık “izin var sayılma” süresi ise Kurul uzatma kararı vermezse 9 Temmuz 2028’de biter. Değerlendirmemize göre başvurusunu 9 Temmuz 2028’den sonra yapan ve fiilen izin almamış bir işletmenin m.14/3’teki şartı karşılamadığı ileri sürülebilir. Bu risk, emisyon izni başvurusunun 2027 içinde yapılması için ayrı bir sebeptir. İzin süreci için sera gazı emisyon izni rehberimize bakılabilir.
Başvuru Bedeli ve Geç Başvuru
Ücretsiz tahsisat başvuru bedelleri Başkanlık tarafından belirlenir; bedeli yatırılmayan başvurular işleme alınmaz (ETS Yön. m.14/6). Başvurusunu geç yapan işletmeler bedeli yüzde 50 artırımlı, sistem yılına ait doğrulanmış raporların teslim tarihinden sonra bildirim yapan ETS işletmeleri ise yüzde 100 artırımlı öder (m.14/7, 35/3).
Geç başvuru hakkı düşürür mü? Yönetmelik geç başvuruyu yasaklamamış, bedelin artırılmasına bağlamıştır (m.14/7). Değerlendirmemize göre 30 günlük süre hak düşürücü değildir; süresi geçen başvuru artırımlı bedelle incelenmelidir. Ancak Yönetmelik geç başvuru için bir üst süre belirlemediğinden ve teslim tarihi değişmediğinden, geç başvuran işletmenin tahsisatı Kasım ayının son iş gününden önce hesabına geçmeyebilir ve açık kalan miktar için teslim cezasıyla karşılaşabilir (7552 s.K. m.14/4-c). Bu nedenle süreye uyulması esastır.
İnceleme, Düzeltme ve Transfer
Ücretsiz tahsisat başvuruları Başkanlık tarafından 15 iş günü içinde incelenir. Düzeltme talep edilen başvurularda işletme gerekli düzeltmeleri 10 iş günü içinde yapmakla yükümlüdür. Başvurusu uygun bulunan tesislere ait ücretsiz tahsisatlar, EPDK tarafından belirlenen şekilde İşlem Kayıt Sistemi üzerinden işletme hesaplarına tesis bazında transfer edilir (ETS Yön. m.14/1, 4).
Yönetmelik, 10 iş günü içinde düzeltme yapılmamasının sonucunu açıkça düzenlememiştir. Değerlendirmemize göre bu durumda başvuru uygun bulunmayacak ve olumsuz karar ancak dava yoluyla aşılabilecektir; bu nedenle düzeltme talebine verilecek cevabın süresinde, gerektiğinde doğrulayıcı kuruluşun teyidiyle birlikte sunulması önemlidir. Düzeltme talebinin konusu çoğunlukla alt tesis sınırları, faaliyet seviyesi verileri ve atfedilen emisyonlardır; bu verilerin İzleme Metodolojisi Planı ile uyumu başvurunun kaderini belirler.
Oran ve Kıyas Değerleri: Pilot Dönem ve Birinci Dönem
Ücretsiz tahsisat miktarı, her alt tesis için Başkanlıkça ilan edilen kıyas değeri, ücretsiz tahsisat oranı ve sektörel faaliyet katsayısının alt tesisin faaliyet seviyesiyle çarpılmasıyla bulunur (ETS Yön. m.13/7). Kıyas değerleri dört ondalık basamakla ilan edilir, kesirli sonuç bir üst tam sayıya yuvarlanır (m.13/9-10). Hesabın ayrıntıları ve örnekleri İMP rehberimizde yer aldığından burada başvuru bakımından önemli olan kurallar özetlenmiştir.
Pilot dönem ve birinci uygulama dönemi
| Konu | Pilot dönem (2026-2027) | Birinci dönem (2028-2035) | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Ücretsiz tahsisat oranı | Yüzde 100 | Uygulama dönemi başlamadan Kurul kararıyla faaliyet bazında belirlenir; dönem boyunca sabit, alt dönemlerde farklı olabilir | Pilot Usul ve Esaslar m.7/1; ETS Yön. m.13/8 |
| Sektörel faaliyet katsayısı | 1 | Kurul belirler (karbon kaçağı gibi farklılıklar) | m.12/6; ETS Yön. m.4/1-hh, 13/1 |
| Kıyas değerinin ilanı | Doğrulanmış raporlardan sonra Ulusal Tahsisat Planında | Birinci alt dönem (2028-2030) için yıllık olarak planda; ikinci alt dönem (2031-2035) için 2030 Kasım ayının son iş gününe kadar | m.7/2, 18/3; ETS Yön. m.13/3, geçici m.4 |
| Kıyas değerine tavan | Uygulanmaz (ilk iki yıl) | Elektrik dışı alt tesislerde 2030’a kadar yıllık kıyas değeri önceki iki yılın ortalamasını aşamaz; elektrikte önceki değerin üstüne çıkılamaz | Pilot Usul ve Esaslar m.18/3-4 |
| Sektörel düzeltme faktörü | Elektrik alt tesislerinde açık ve fazlayı dengeleyen faktör | Ulusal Tahsisat Planındaki üst sınıra göre ilan edilebilir | m.12/2; ETS Yön. m.13/11 |
Kıyas değerine konulan tavan, birinci dönemde birim üretim başına verilecek ücretsiz tahsisatın artmayacağını, sektör verimlileştikçe azalacağını gösterir. Değerlendirmemize göre ücretsiz tahsisat oranının birinci dönem için henüz belirlenmemiş olması, 2028’den itibaren tahsisat açığının pilot döneme göre büyüyeceği varsayımıyla bütçe yapılmasını gerektirir. Bu açığın kapatılması için piyasa, ek rezerv ve karbon kredisi seçenekleri karbon kredisi rehberimizde ve teslim rehberimizde anlatılmıştır.
Hata, Mahsup ve Telafi Yılı
Sistem yılına ait raporlamalarda ücretsiz tahsisat miktarını etkileyen bir hata tespit edildiğinde, tespit edilen miktar kadar tahsisat için telafi yılı içinde mahsuplaşmaya gidilir (ETS Yön. m.14/5). Doğrulanmış emisyon raporundaki hata teslim yükümlülüğünü etkiliyorsa fark da telafi yılında teslim edilir (m.16/4). Telafi yılı, hatalı durumun belirlendiği sistem yılından sonraki yıl olarak tanımlanmıştır (m.4/1-mm).
Varsayımsal örnek: Pilot dönemde bir çimento tesisi 2027 için faaliyet seviyesini 1.000.000 ton klinker olarak bildirmiş, ilan edilen kıyas değeri ton başına 0,8500 olsun. Oran ve katsayı 1 olduğundan tesis 850.000 ücretsiz tahsisat alır. Sonradan yapılan incelemede gerçek üretimin 980.000 ton olduğu anlaşılırsa doğru tahsisat 833.000 olur ve 17.000 tahsisat fazla verilmiş demektir. Bu miktar telafi yılında mahsup edilir (ETS Yön. m.14/5). Hata kasıtlı yanlış beyandan kaynaklanıyorsa ayrıca emisyon izninin iptali gündeme gelebilir (m.10/1-a). Rakamlar varsayımsaldır.
Mahsup, değerlendirmemize göre işletmenin lehine de işler: faaliyet seviyesi eksik bildirilmiş ve bu sonradan tespit edilmişse, eksik verilen tahsisatın telafi yılında tamamlanması talep edilebilir. Hata tespitine ilişkin Başkanlık işlemine karşı da dava yolu açıktır.
Ücretsiz Tahsisatın Hukuki Niteliği: Haciz, Teminat, Geçerlilik ve Vazgeçme
Ücretsiz tahsisata ilişkin özel kurallar
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Teminat | Tahsisatlar teminat sözleşmelerine konu edilemez | 7552 s.K. m.9/9 |
| Haciz | Teslim yükümlülüğüne konu ücretsiz tahsisatlar, ilk aktarıldığı hesaptan transfer edilmedikçe haczedilemez | m.9/9 |
| Kayden ihraç | Tahsisatlar elektronik ortamda kayden ihraç edilir ve haklar hak sahibi bazında izlenir | m.9/9 |
| Geçerlilik | İhraç tarihinden itibaren ilgili uygulama dönemi sonuna kadar; geçerliliğini yitiren tahsisat ilga edilir | ETS Yön. m.15/1-2 |
| Pilot tahsisatları | Yalnızca pilot dönem yükümlülükleri için kullanılır | Pilot Usul ve Esaslar m.8 |
| Gönüllü vazgeçme | İşletme ücretsiz tahsisat hakkından vazgeçebilir veya iptalini isteyebilir | ETS Yön. m.15/3 |
| Devlet İhale Kanunu | ETS piyasasında işlem gören tahsisatlara uygulanmaz | 7552 s.K. m.9/8 |
Haciz yasağı yalnızca ücretsiz tahsisatlar için ve yalnızca ilk aktarıldıkları hesapta kaldıkça geçerlidir. Değerlendirmemize göre ücretsiz tahsisat başka bir hesaba aktarıldığında veya işletme piyasadan tahsisat satın aldığında bu tahsisatlar genel hükümlere göre haczedilebilir. Konkordato veya yeniden yapılandırma sürecindeki işletmeler için bu ayrım, teslim yükümlülüğünün karşılanması bakımından önemlidir; Konkordato Hukuku Rehberimize bakılabilir.
Devir, Kapsam Dışına Çıkma ve Faaliyetin Sona Ermesi
İşletmenin herhangi bir sebeple değişmesi hâlinde yeni işletme, önceki işletmenin Yönetmelik’ten doğan taahhüt ve yükümlülüklerini başka bir işleme gerek kalmaksızın üstlenmiş sayılır ve değişikliği 30 gün içinde Başkanlığa bildirir (ETS Yön. m.34/5). Değerlendirmemize göre devir tarihinden sonra yapılacak ücretsiz tahsisat başvurusu yeni işletme tarafından yapılmalı ve satış sözleşmesinde devir yılına ait tahsisatın hangi tarafa ait olacağı açıkça düzenlenmelidir; aksi hâlde devir yılında tahsisat bir tarafta, teslim yükümlülüğü diğer tarafta kalabilir. Bu konu birleşme ve devralma süreçlerinde hukuki durum tespitinin konusu olmalıdır.
Özel durumlar
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Kategori değişikliğiyle ETS dışına çıkma | Tesis değişikliğin olduğu sistem yılında ETS’de kalır | ETS Yön. m.5/4 |
| Kapsam dışı tesisin kalan tahsisatı | Teslimden sonra kalan tahsisat için yalnızca satış yönlü işlem | m.21/5 |
| Kapsam dışı tesisin tahsisat açığı | Açığı kapatacak kadar yalnızca alış yönlü işlem | m.21/6 |
| Faaliyetin sona ermesi | Emisyon izni iptal edilir; teslim yükümlülüğü devam eder | m.10/1-b, 16/3 |
| İşletme değişikliği | Yeni işletme yükümlülükleri üstlenir; 30 gün içinde bildirim | m.34/5 |
Ret, Eksik Tahsis ve Ulusal Tahsisat Planına Karşı Hukuki Yollar
Ücretsiz tahsisat başvurusunun reddi, beklenenden az tahsisat verilmesi, başvurunun bedel yatırılmadığı gerekçesiyle işleme alınmaması veya hata mahsubu gibi işlemler idari işlemdir ve idari yargıda dava konusu edilebilir. Bu işlemler idari yaptırım olmadığından İklim Kanunu’nun ceza kararlarına ilişkin 16. maddesi değil, genel hükümler uygulanır: dava açma süresi tebliğden itibaren 60 gündür (İYUK m.7). Değerlendirmemize göre kararı veren Başkanlığın merkezi Ankara’da olduğundan yetkili mahkeme Ankara idare mahkemeleridir (İYUK m.32/1). Dava açmadan önce üst makama başvuru yapılırsa dava süresi durur (İYUK m.11).
İşlem ve başvuru yolu
| İşlem | Yol | Not |
|---|---|---|
| Başvurunun reddi veya eksik tahsis | İptal davası; gerekirse yürütmenin durdurulması | Kaybedilen tahsisat için iptal ile birlikte tam yargı davası açılabilir (İYUK m.12) |
| Düzeltme talebi | Doğrudan dava konusu olmayabilir; nihai karar beklenir | Değerlendirmemize göre hazırlık işlemi niteliğindedir |
| Hata mahsubu | İptal davası | Hatanın varlığı ve miktarı tartışılır |
| Ulusal Tahsisat Planı ve kıyas değerleri | İptal davası | Değerlendirmemize göre ülke çapında uygulanan düzenleyici işlem niteliğinde olduğundan Danıştay’da ilk derece davası (2575 s.K. m.24/1-c) |
| Başvuru bedelinin belirlenmesi | İptal davası | Bedeli belirleyen düzenleyici işleme karşı |
Yürütmenin durdurulması için işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir (İYUK m.27/2). Değerlendirmemize göre ücretsiz tahsisatın reddinde zarar unsuru, teslim tarihine kadar piyasadan alınması gereken tahsisatın maliyeti ve teslim edilemezse doğacak iki katlık ceza riskiyle somutlaştırılmalıdır; hukuka aykırılık ise başvurunun süresinde yapıldığı, emisyon izni koşulunun sağlandığı ve faaliyet seviyesinin doğrulanmış raporla uyumlu olduğu belgelerle gösterilmelidir. Danıştay ve idare mahkemesi süreçlerinin genel çerçevesi için İdare Hukuku Rehberimize bakılabilir.
Teslim tarihi değişmediğinden, ret veya eksik tahsis kararına karşı dava açmak tek başına teslim yükümlülüğünü durdurmaz. Değerlendirmemize göre işletme, dava sürerken açığı piyasadan karşılamalı ve kaybettiği tutarı tam yargı davasıyla talep etmelidir. İdari dava süreleri için idari davalarda dava açma süreleri, iptal ve tam yargı davasının birlikte açılması için ilgili rehberimize bakılabilir. İklim Kanunu’na dayanan bir ceza kararına karşı dilekçe yapısı için dava dilekçesi örneğimiz yol gösterir.
Ne Yapmalı? Kontrol Listesi
Ücretsiz tahsisat başvurusu hazırlık listesi:
- 1. Tesisinizin pilot dönem veya birinci dönem kapsamında olup olmadığını KPK/2026/1 kararlarına göre teyit edin.
- 2. İzleme Metodolojisi Planınızın onaylı ve güncel olduğundan emin olun; alt tesis sınırlarını netleştirin.
- 3. Doğrulanmış emisyon raporu ve faaliyet seviyesi raporunu 30 Nisan’dan önce sunacak takvimi doğrulayıcıyla kurun.
- 4. Her tesis için İşlem Kayıt Sisteminde hesap açın ve TYS erişim yetkililerini belirleyin.
- 5. Emisyon izni başvurunuzu 9 Temmuz 2028’den önce sonuçlanacak şekilde yapın.
- 6. Ulusal Tahsisat Planının Resmî Gazete’de yayımlandığı günü takip edin; 30 günlük süreyi o gün başlatın.
- 7. Başvuru bedelini başvuruyla birlikte yatırın; bedelsiz başvuru işleme alınmaz.
- 8. Düzeltme talebine 10 iş günü içinde, belgeleriyle cevap verin.
- 9. Aktarılan tahsisatı beklenen açıkla karşılaştırın; açığı Kasım ayının son iş gününden önce kapatın.
- 10. Ret, eksik tahsis veya mahsup kararlarında 60 günlük dava süresini kaçırmayın.
AB’ye ihracat yapan şirketler için ücretsiz tahsisat, Sınırda Karbon Düzenlemesi kapsamında mahsup edilecek “fiilen ödenen karbon fiyatı” hesabını da etkileyebilir; bu konuda CBAM/SKDM rehberimize bakılabilir. Ulusal Tahsisat Planının yayımı ve başvuru sisteminin açılışı gibi gelişmeleri Hukuk Gündemi Son Durum sayfamızdan takip edebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Ücretsiz tahsisata kimler başvurabilir?
Ücretsiz tahsisat kapsamındaki faaliyetleri yürüten ETS işletmeleri, yani EK-1 faaliyetlerini yürüten kategori B ve C tesislerin işletmeleri başvurabilir; pilot dönemde yalnızca beş sektör kapsamdadır (ETS Yön. m.14/1; KPK/2026/1).
Başvuru süresi nedir?
Ulusal Tahsisat Planının Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren 30 gündür (ETS Yön. m.14/2).
Ulusal Tahsisat Planı ne zaman yayımlanır?
Sistem yılına ait doğrulanmış raporların son teslim tarihinden itibaren 60 gün içinde yayımlanır (ETS Yön. m.11/2). Raporlar 30 Nisan’a kadar sunulduğundan plan normalde en geç Haziran sonunda yayımlanır.
İlk başvuru ne zaman yapılacak?
Pilot dönemde ücretsiz tahsisat oranı 2027 sistem yılı için düzenlendiğinden, değerlendirmemize göre ilk başvurular 2027 emisyonları için 2028 yazında yapılacaktır (Pilot Usul ve Esaslar m.6, 7).
Başvuru nereden yapılır?
Başkanlığa elektronik ortamda, pilot dönemde Tahsisat Yönetim Sistemi (TYS) üzerinden, her tesis için ayrı yapılır (ETS Yön. m.14/1-2; Pilot Usul ve Esaslar m.4/1-j, 12/7).
Başvuru bedeli ne kadar?
Bedeli Başkanlık belirler; 9 Kasım 2026 itibarıyla tutar açıklanmamıştır. Bedeli yatırılmayan başvuru işleme alınmaz (ETS Yön. m.14/6).
Süreyi kaçırırsam ne olur?
Bedel yüzde 50 artırımlı ödenir; raporlarını süresinden sonra bildiren işletmeler için artırım yüzde 100’dür (ETS Yön. m.14/7). Tahsisatın teslim tarihinden önce hesaba geçmemesi riski ayrıca doğar.
Emisyon iznim yoksa başvurabilir miyim?
Başvuruda izin koşullarının sürdüğü gösterilmelidir (m.14/3). 9 Temmuz 2028’e kadar izin var kabul edildiğinden bu tarihe kadar başvuru engellenmemelidir; sonrasında fiilen izin almış olmak gerekir (7552 s.K. geçici m.1/2).
Başkanlık başvuruyu ne kadar sürede inceler?
15 iş günü içinde. Düzeltme istenirse işletme 10 iş günü içinde düzeltir (ETS Yön. m.14/4).
Yüzde 100 oran bütün emisyonumu karşılar mı?
Hayır. Tahsisat sektör kıyas değeri ile faaliyet seviyesinin çarpımıdır; ortalamadan yoğun emisyonla üreten tesis açık verir (ETS Yön. m.13/7; Pilot Usul ve Esaslar m.12/3).
Ücretsiz tahsisatıma haciz konulabilir mi?
Teslim yükümlülüğüne konu ücretsiz tahsisatlar ilk aktarıldıkları hesaptan transfer edilmedikçe haczedilemez; tahsisatlar teminat sözleşmesine de konu edilemez (7552 s.K. m.9/9).
Ret kararına karşı ne yapabilirim?
Tebliğden itibaren 60 gün içinde iptal davası, kaybedilen tahsisat için tam yargı davası açılabilir; Ulusal Tahsisat Planına karşı değerlendirmemize göre Danıştay’da dava açılır (İYUK m.7, 12; 2575 s.K. m.24).
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar
Hukukçular Evi Ankara; ETS kapsamındaki sanayi ve enerji tesisleri için ücretsiz tahsisat başvuru takviminin kurulması, emisyon izni şartının ve işletme sıfatının hukuki kontrolü, Başkanlığın düzeltme taleplerine verilecek cevaplar, devir ve birleşmelerde tahsisat hakkının sözleşmeyle paylaştırılması, hata mahsubu ve eksik tahsis kararlarına karşı iptal ve tam yargı davaları ile Ulusal Tahsisat Planına karşı Danıştay davalarında hukuki destek sağlar. İklim ve enerji mevzuatındaki diğer rehberler Enerji Hukuku Rehberi sayfasında yer alır. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
Ücretsiz tahsisat hakkınızı kaybetmeyin
Başvuru takvimi, düzeltme ve dava süreçleri için: 0554 648 37 15.
📚 İlgili Rehberler
- 🗂️ Enerji Hukuku Rehberi (Tüm Rehberler)EPDK, lisanslar, iklim ve karbon piyasası, enerji yatırımları ve uyuşmazlıklara ilişkin rehberlerin tamamı
- ETS Piyasasında Manipülasyon ve Dâhilî Bilgi Suistimali 2026
- Doğrulayıcı Kuruluş ve Sera Gazı Raporu Doğrulaması 2026
- İzleme Metodolojisi Planı (İMP) Rehberi 2026
- Tahsisat Teslim Yükümlülüğü ve Teslim Etmeme Cezası 2026
- Sera Gazı Emisyon İzni Rehberi 2026
- Şirketim ETS’ye Giriyor mu? İklim Kanunu Uyum Rehberi 2026
- Karbon Kredisi Projeleri İçin İklim Kanunu Rehberi 2026
- ETS Piyasası Yönetmeliği Yayımlandı (Son Dakika)
- İklim Kanunu Cezasına Karşı Dava Dilekçesi Örneği
- Sınırda Karbon Düzenlemesi (CBAM/SKDM) Uyum Rehberi
- İdari Davalarda Dava Açma Süreleri
- İptal ve Tam Yargı Davalarının Birlikte Açılması
Bu içerik Enerji Hukuku alanındadır.
Enerji Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
Mevzuat ve kaynaklar: 7552 sayılı İklim Kanunu (RG 9.7.2025/32951) m.9/1, 6-9, 10, 14/4-c, geçici m.1/2; Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği (RG 27.8.2026/33353) m.4/1-hh, ll, mm; m.4/1-l; m.5, 10/1, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17/2, 19/2, 21/5-6, 22/3, 23/2, 29, 34/5, 34/7, 35/3, 37; geçici m.2, 4, 6; TR ETS Pilot Uygulama Dönemine İlişkin Usul ve Esaslar (30.9.2026 tarihli ve 18626 sayılı Olur) m.2, 4/1-j, 6, 7, 8, 11, 12, 18; Karbon Piyasası Kurulu KPK/2026/1 kararlarına ilişkin Başkanlık duyurusu (3.9.2026); Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Piyasasının İşletilmesine İlişkin Yönetmelik (RG 21.10.2026/33407) m.7; 2577 sayılı İYUK m.7, 11, 12, 27/2, 32; 2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24. Bu yazıdaki sayısal örnek ve pilot dönem tarihleri varsayımsaldır. Yazı 9 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuatı yansıtır ve genel bilgilendirme amaçlıdır.
