Sera gazı emisyon raporu ve pilot dönemdeki tesisler için faaliyet seviyesi raporu, İklim Değişikliği Başkanlığına sunulmadan önce TÜRKAK tarafından akredite edilmiş bir doğrulayıcı kuruluş tarafından doğrulanmak zorundadır (ETS Yön. m.30/1, 33/2-3). Doğrulayıcıyı işletme seçmez; Başkanlığın Merkezi Elektronik Doğrulayıcı Kuruluş Atama Sistemi (MEDAS) atar. İşletme MEDAS başvurusunu raporun ait olduğu yılın 15 Eylül’üne kadar yapar ve doğrulama sözleşmesini 15 Ekim’e kadar imzalar; Kamu İhale Kanunu’na tabi tesisler MEDAS dışındadır. Doğrulama ücreti pazarlık konusu değildir: bir adam-gün, raporun ait olduğu yılın aylık brüt asgari ücreti kadardır ve 2026 için 33.030 TL’dir (KDV hariç). Doğrulama gecikir ve rapor 30 Nisan’a kadar sunulamazsa ceza doğrulayıcıya değil işletmeye kesilir. Bu yazı Sera Gazı Emisyon Raporlarının Doğrulanması ve Doğrulayıcı Kuruluşların Akreditasyonu Tebliği’nin 2022 ve 2024 değişiklikleriyle güncel hâlini esas alarak takvimi, MEDAS’ı, tarafsızlık kurallarını, işletmenin yükümlülüklerini, ücreti, doğrulama sonuçlarını, rapor iadesini, cezaları ve doğrulayıcıya karşı hakları anlatıyor.
Kısa cevap: Emisyon raporu ve faaliyet seviyesi raporu, ISO/IEC 17029 kapsamında TÜRKAK’tan akreditasyon almış doğrulayıcı kuruluşça doğrulanmadan Başkanlığa sunulamaz (ETS Yön. m.30, 33). İşletme MEDAS başvurusunu raporun ait olduğu yılın 15 Eylül’üne, sözleşmeyi 15 Ekim’e kadar yapar (Doğrulama ve Akreditasyon Tebliği m.32/3). Doğrulayıcı son üç yılda işletmeyle ticari ilişki içinde olmuşsa ya da ekibi son üç yılda tesise danışmanlık vermişse doğrulama yapamaz (m.33/3, 12). Bir adam-gün 2026 için 33.030 TL’dir (m.52/2). Kategori A ve B tesislerde yüzde 5, C tesislerde yüzde 2’yi aşan hatalar önemli kabul edilir (m.21). Rapor 30 Nisan’a kadar doğrulanmış olarak sunulmazsa işletmeye kategoriye göre ceza verilir; ETS kapsamındaki işletmede ceza iki kattır (7552 s.K. m.14/1).
Doğrulama sözleşmenizi ve takviminizi kontrol edelim
MEDAS, tarafsızlık, ücret ve rapor gecikmesi cezası için Hukukçular Evi: 0554 648 37 15.
Doğrulama Neden Zorunlu, Kim Yapar?
EK-1’deki faaliyetleri yürüten işletmelerin sera gazı emisyon raporları Başkanlığa gönderilmeden önce doğrulanmak zorundadır ve doğrulama MEDAS tarafından atanmış doğrulayıcı kuruluşlarca yapılır (ETS Yön. m.30/1-2). Doğrulama, raporun önemli hatalı bildirim içermediğini makul güven seviyesinde belirten bir rapor oluşturmak için yapılan faaliyettir (m.4/1-ı). Doğrulanmış raporlar güvenilir kabul edilir (Doğrulama ve Akreditasyon Tebliği m.5/3). Pilot dönemdeki tesislerin faaliyet seviyesi raporları da aynı şekilde doğrulanır ve doğrulanmış faaliyet seviyesi raporu ücretsiz tahsisatın esasını oluşturur (Pilot Usul ve Esaslar m.14/1-3).
Doğrulayıcı kuruluşların ilgili alanlarda ISO/IEC 17029 standardına göre akredite olması şarttır; akreditasyonu TÜRKAK yapar ve akredite olan, akreditasyonu askıya alınan veya geri çekilen kuruluşlar TÜRKAK’ın internet sayfasında duyurulur (ETS Yön. m.33/2-3, 6). Doğrulayıcı, doğrulamayı kamu yararını gözeterek, işletmeden ve Başkanlıktan bağımsız olarak yürütür (m.31/1).
Doğrulamaya uygulanan mevzuat
| Düzenleme | İçerik | Not |
|---|---|---|
| 7552 sayılı İklim Kanunu m.14/1, 14/4-a | Doğrulanmış raporun süresinde sunulmamasının yaptırımı | Kanun doğrulayıcıya ceza öngörmez; yaptırım işletmeye uygulanır |
| ETS Yönetmeliği (RG 27.8.2026/33353) m.29-33 | Raporlama süresi, doğrulama zorunluluğu, MEDAS, akreditasyon | Eski Sera Gazı Emisyonlarının Takibi Hakkında Yönetmelik’e yapılan atıflar bu Yönetmeliğe yapılmış sayılır (m.40/2) |
| Doğrulama ve Akreditasyon Tebliği (RG 2.12.2017/30258) | Doğrulama kuralları, tarafsızlık, sözleşme, ücret, yaptırımlar | 21.6.2022/31873 ve 12.9.2024/32660 sayılı Resmî Gazetelerde değiştirildi |
| TR ETS Pilot Usul ve Esaslar m.14 | Faaliyet seviyesi raporlarının doğrulanması, ek adam-gün, zorunlu saha ziyareti | Pilot dönemdeki beş sektör |
Tebliğ hâlâ eski Yönetmeliğe ve “Bakanlık” ifadesine atıf yapmaktadır. ETS Yönetmeliği eski Yönetmeliğe yapılan atıfların kendisine yapılmış sayılacağını öngördüğünden (m.40/2), değerlendirmemize göre Tebliğ’deki Bakanlık yetkileri ETS uygulamasında İklim Değişikliği Başkanlığınca kullanılır.
Takvim: 15 Eylül, 15 Ekim, Yıl Sonu ve 30 Nisan
Bir raporlama yılı için doğrulama takvimi
| Tarih | Yükümlülük | Dayanak |
|---|---|---|
| Raporun ait olduğu yılın 15 Eylül’ü | İşletmenin MEDAS başvurusu; doğrulayıcının tarafsızlık ve bağımsızlığa aykırı durumları MEDAS’a bildirmesi | Tebliğ m.32/3-4 |
| Başvurular tamamlandıktan sonra | MEDAS doğrulama iş atamasını yapar | m.32/3 |
| Aynı yılın 15 Ekim’i | Doğrulama sözleşmesinin imzalanması | m.32/3 |
| 15 Ekim’den itibaren 5 iş günü | Doğrulayıcı, sözleşme imzalanan tesislerin listesini çevrim içi sisteme yükler | m.44/1 |
| Raporun ait olduğu yıl içinde | Son iki yılda tesisi doğrulamamış doğrulayıcının stratejik analiz saha ziyaretini tamamlaması | m.9/6 |
| Raporun teslim edileceği yılın 31 Ocak’ı | Asgari ücret değişikliğinden doğan ücret farkı için sözleşmeye ek yapılması | m.52/2 |
| İzleyen yılın 30 Nisan’ı | Doğrulanmış emisyon raporu ve doğrulanmış faaliyet seviyesi raporunun Başkanlığa sunulması; Başkanlık bir aya kadar uzatabilir | ETS Yön. m.29/1, 13/5 |
2026 raporları bakımından MEDAS başvurusu ve sözleşme için son tarihler geçmiştir. Yeni doğrulayıcı atanmış tesislerde stratejik analiz saha ziyaretinin 31 Aralık 2026’ya kadar yapılması gerekir (Tebliğ m.9/6). Pilot dönemdeki tesisler için stratejik analiz saha ziyareti her durumda zorunludur (Pilot Usul ve Esaslar m.14/6); değerlendirmemize göre bu ziyaretin de yıl bitmeden yapılması, 30 Nisan 2027’ye sıkışmamak için en güvenli yoldur. Sözleşmesini henüz imzalamamış veya saha ziyareti planlanmamış işletmelerin vakit kaybetmeden harekete geçmesi gerekir.
MEDAS ve Kamu İhale Kanunu’na Tabi Tesisler
MEDAS, emisyon raporlarının doğrulama iş ve işlemlerini yürütecek doğrulayıcı kuruluşları atayan, Başkanlıkça kurulmuş merkezi elektronik sistemdir (ETS Yön. m.4/1-cc). Doğrulayıcı kuruluş, MEDAS tarafından atandığı işletme veya tesisle sözleşme imzalamadan önce gerekli bilgileri toplar ve değerlendirir (Tebliğ m.32/1). Başkanlığın uygun gördüğü durumlar dışında, MEDAS’ın atadığı tesisle sözleşme imzalamayan veya doğrulamayı yapmayan doğrulayıcıya MEDAS üzerinden negatif düzeltme puanı uygulanır (m.49/6). Pilot dönemde MEDAS’la atanan doğrulayıcı, faaliyet seviyesi raporlarını da doğrular (Pilot Usul ve Esaslar m.14/6).
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na tabi işletme ve tesisler MEDAS dışındadır (ETS Yön. m.30/2; Tebliğ m.32/3). Bu tesisler doğrulayıcıyı kendileri seçer, ancak seçerken kuruluşun imkânlarını, uzmanlık ve deneyimini dikkate almak ve Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır; doğrulayıcı bu tesislerde her doğrulama döneminde stratejik analiz saha ziyareti yapar (m.32/3, 9/7, 45/3). Değerlendirmemize göre kamu tesislerinde doğrulama hizmetinin ihale takvimi 15 Ekim’e göre planlanmalıdır; ihale süreçleri için Kamu İhale Hukuku rehberimize bakılabilir.
MEDAS ataması reddedilebilir mi? Tebliğ işletmeye atanan doğrulayıcıyı reddetme hakkı tanımamıştır. Doğrulayıcı tarafsızlık ve bağımsızlığa aykırı bir durum varsa sözleşme imzalayamaz ve bunu 15 Eylül’e kadar MEDAS’a bildirmek zorundadır (m.32/4). Değerlendirmemize göre işletme de atanan kuruluşla son üç yıl içinde ticari ilişkisi veya danışmanlık bağı olduğunu tespit ederse bunu derhâl Başkanlığa bildirmelidir; aksi hâlde doğrulanan rapor sonradan güvenilir kabul edilmeyebilir (m.8/5).
Tarafsızlık ve Bağımsızlık: Danışmanınız Doğrulayıcınız Olamaz
Tebliğ m.33’e göre doğrulamayı engelleyen durumlar
| Durum | Kural | Fıkra |
|---|---|---|
| Sahiplik | Doğrulayıcı veya tüzel kişiliğinin bir parçası bir işletme veya tesisin sahibi ya da sahipliğinde olamaz | m.33/2 |
| Bağlı ilişki | Ortak sahiplik, yönetim, personel, kaynak, muhasebe, sözleşme veya pazarlama bağı olan tesis doğrulanamaz | m.33/2 |
| Son üç yıldaki ticari ilişki | Doğrulayıcının tüzel kişiliği, ortakları, yönetim kurulu üyeleri veya yöneticileri tesisle son üç yılda ticari ilişkiye girmişse doğrulama yapılamaz | m.33/3 |
| İstisna | Akredite belgelendirme, muayene, kalibrasyon, laboratuvar hizmetleri ve kamuya açık eğitimler ticari ilişki sayılmaz | m.33/4, 13 |
| Danışmanlık | Doğrulama ekibinin son üç yılda danışmanlık yaptığı tesiste görevlendirilmesi tarafsızlığa aykırıdır | m.33/12 |
| Menfaat çatışması | Fiilî veya olası menfaat çatışması olan personel o tesiste görevlendirilemez | m.33/5 |
| Devir yasağı | Doğrulama raporu ve bağımsız gözden geçirme başka bir kişi veya kuruluşa yaptırılamaz | m.33/8 |
İşletmeler de sözleşmelerde ve doğrulama süreçlerinde tarafsızlık ve bağımsızlık kurallarına uymak zorundadır. Bu kurala aykırılık tespit edilirse ilgili raporlar güvenilir kabul edilmez, işletmeye iade edilir, doğrulama başka bir doğrulayıcıyla baştan yapılır ve doğrulanmış rapor 90 gün içinde yeniden sunulur (Tebliğ m.8/4-5). Değerlendirmemize göre İzleme Metodolojisi Planını veya izleme planını hazırlatan danışmanlık firmasıyla organik bağı olan bir doğrulayıcının atanması, yalnızca doğrulayıcı için değil işletme için de risktir. İMP hazırlığı için İMP rehberimize bakılabilir.
İşletmenin Yükümlülükleri
İşletme, stratejik analizden önce ve doğrulamanın her aşamasında doğrulayıcıya aşağıdaki bilgi ve belgeleri sunmak ve ilgili sahalara erişim izni vermek zorundadır (Tebliğ m.8/1). Doğrulama raporu teslim edilmeden önce iç kontrolden geçirilmiş ve onaylanmış nihai emisyon raporu doğrulayıcıya verilir (m.8/2).
Doğrulayıcıya sunulacak başlıca belgeler (Tebliğ m.8/1)
| Belge | Açıklama |
|---|---|
| İzleme planı | Onaylı en güncel sürüm, varsa diğer onaylı sürümler ve onay kanıtları |
| Veri akışı | Veri akış faaliyetlerinin tanımı ve özetini gösteren diyagram |
| Risk ve kontrol | Risk değerlendirmesi, kontrol sistemi ve prosedürler |
| Raporlar | Varsa emisyon raporu, önceki yıllara ait iyileştirme raporları, önceki doğrulayıcının raporu |
| Değişiklikler | Raporlama döneminde izleme planında yapılan değişikliklerin kayıtları ve Başkanlıkla yazışmalar |
| Kapasite | Güncel kapasite raporu ya da kapasite raporundan muafiyet belgesi |
| Veri kaynakları | İzleme ve raporlamada kullanılan veri tabanları ve kaynaklar |
İşletme ayrıca doğrulayıcıların denetimi kapsamında Başkanlık personeline ve TÜRKAK denetim ekibine, doğrulayıcıyla arasındaki muhasebe kayıtları dâhil her türlü bilgi ve belgeyi ibraz etmek ve sahalara erişim izni vermek zorundadır (m.8/3). Başkanlık veya TÜRKAK ek bilgi isterse doğrulayıcı ve/veya işletme bunu 15 gün içinde gönderir (m.25/8). İşletme, doğrulayıcının bildirdiği hatalı bildirim ve uygunsuzlukları düzeltmek zorundadır (m.20/1).
Doğrulama Ücreti: Bir Adam-Gün Bir Brüt Asgari Ücret
2024 değişikliğinden sonra doğrulama ücreti bir taban değil, sabit bir tarifedir. Bir adam-gün ücreti, KDV hariç olmak üzere, doğrulaması yapılacak raporun ait olduğu yıldaki aylık brüt güncel asgari ücrettir ve sözleşme bu ücret üzerinden yapılır. Raporun teslim edileceği yılın asgari ücretinden doğan fark, Kamu İhale Kanunu kapsamındaki işler hariç, o yılın 31 Ocak’ına kadar sözleşmeye ek yapılarak yansıtılır (Tebliğ m.52/2). Adam-gün ücreti baş doğrulayıcı, doğrulayıcı ve teknik uzman hizmetleri ile diğer zorunlu giderleri kapsar; teknik uzman adam-gün ücretleri doğrulayıcı tarafından karşılanır (m.52/3-4). Stratejik analiz saha ziyareti yapılacaksa bunun adam-gün ücreti sözleşmeye eklenir (m.52/5). Pilot dönemde faaliyet seviyesi raporunun doğrulanması için ek adam-gün süreleri eklenir ve aynı ücret esası uygulanır (Pilot Usul ve Esaslar m.14/5, 9).
Varsayımsal örnek: 2026 yılı için aylık brüt asgari ücret 33.030 TL’dir (Asgari Ücret Tespit Komisyonu 2025/1 sayılı kararı, RG 26.12.2025/33119). Pilot dönemdeki bir tesisin emisyon raporu doğrulaması için 5, faaliyet seviyesi raporu için 2 ve stratejik analiz saha ziyareti için 1 adam-gün öngörüldüğünü varsayalım. Toplam 8 adam-gün × 33.030 TL = 264.240 TL (KDV hariç) olur. 2027 yılı asgari ücreti daha yüksek belirlenirse aradaki fark 31 Ocak 2027’ye kadar sözleşmeye ek yapılarak ödenir. Gün sayıları varsayımsaldır; asgari süreler Tebliğ’in EK-3’üne ve Usul ve Esasların EK-3’üne göre belirlenir.
Ücretle ilgili iki yasak önemlidir. Doğrulama hizmet bedeli başka bir ürün veya hizmetle birlikte faturalandırılamaz (Tebliğ m.45/9). Tebliğ’deki adam-gün sürelerine ve fiyat tarifesine uyulmaması veya bu amaçla iade fatura ya da makbuz düzenlenmesi, doğrulayıcının akreditasyonunun geri çekilmesine yol açan önemli uygunsuzluktur (m.49/1-b). Değerlendirmemize göre indirim, iskonto veya başka bir hizmetle paket fiyat teklifi kabul eden işletme de m.8/4’e aykırı davranmış olur ve raporunun güvenilir kabul edilmemesi riskiyle karşılaşır.
Doğrulama Nasıl Yapılır? Stratejik Analiz, Risk Analizi ve Önemlilik
Doğrulama aşamaları
| Aşama | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Sözleşme öncesi değerlendirme | Akreditasyon kapsamı, risk, ekip yetkinliği, kapasite ve doğrulama süresinin belirlenmesi | Tebliğ m.6/3, 32/1 |
| Stratejik analiz | Tesisin faaliyetleri, izleme planı, ölçüm cihazları, veri akışı ve kontrol ortamının incelenmesi; onaylı en güncel izleme planı kontrolü | m.9 |
| Risk analizi | Dahili risk, kontrol faaliyetleri ve kontrol riskinin değerlendirilmesi | m.10 |
| Saha ziyareti | Verilerin ve ölçüm sistemlerinin yerinde incelenmesi; pilot tesislerde stratejik analiz saha ziyareti zorunlu | m.19; Pilot Usul ve Esaslar m.14/6 |
| Hatalı bildirimlerin değerlendirilmesi | Hatalar işletmeye bildirilir, düzeltilmesi istenir; düzeltilmeyenlerin etkisi ölçülür | m.20 |
| Bağımsız gözden geçirme | Doğrulamada yer almamış bağımsız tetkikçi tarafından | m.23 |
| Doğrulama raporu | Her emisyon raporu için ayrı doğrulama raporu | m.25 |
Önemlilik seviyesi kategori A ve B tesislerde raporlama dönemindeki emisyonların en fazla yüzde 5’i, kategori C tesislerde en fazla yüzde 2’sidir (Tebliğ m.21). Ancak bu eşik altındaki hatalar da göz ardı edilemez: düzeltilebilir nitelikte hatalı bildirim içeren raporlar doğrulanamaz ve doğrulayıcı, niteliğine göre eşik altındaki bir hatayı da önemli sayabilir (m.20/6-7). Doğrulama ekibi asgari bir baş doğrulayıcı ve bir doğrulayıcıdan oluşur; tesiste yürütülen faaliyete hâkim bir teknik uzman veya teknik yetkinliği olan bir doğrulayıcının ekipte bulunması zorunludur (m.36/2, 5).
Doğrulama Raporunun Sonuçları
Doğrulama raporunda yer alabilecek bulgular
| Bulgu | Anlamı | Dayanak |
|---|---|---|
| Tatmin edici olarak doğrulandı | Rapor önemli hatalı bildirim içermiyor; Başkanlığa sunulabilir | Tebliğ m.25/3-a, 4 |
| Düzeltilmemiş önemli hatalı bildirim | Rapor doğrulanamadı | m.25/3-b |
| Kapsam fazla kısıtlı | Kanıt eksikliği, onaysız izleme planı, yetersiz bilgi veya saha erişiminin engellenmesi nedeniyle görüş verilemedi | m.25/3-c, 26 |
| Anlaşılırlığı engelleyen uygunsuzluklar | Makul güvenle görüş verilemedi | m.25/3-ç |
| Doğrulanamayan rapor | Doğrulama raporunda sebepler ve doğrulayıcının ihtiyatlı emisyon tahmini yer alır | m.29 |
İşletme emisyon raporunu ve doğrulama raporunu Başkanlığa birlikte sunar (Tebliğ m.25/7). Doğrulama raporu tesisin toplam emisyonlarını, düzeltilmemiş hatalı bildirimleri, saha ziyaretlerinin tarihlerini ve kimlerin yaptığını, iyileştirme tavsiyelerini ve raporlama dönemi sonuna kadar Başkanlığa bildirilmemiş kapasite veya faaliyet değişikliklerini de gösterir (m.25/5). Değerlendirmemize göre bildirilmemiş kapasite değişikliklerinin doğrulama raporunda yer alması, işletmenin emisyon iznini güncelleme yükümlülüğü bakımından ayrıca risk doğurur; bunun için emisyon izni rehberimize bakılabilir.
Rapor İadesi ve Geçersizlik: 30 ve 90 Gün
Başkanlık, doğrulanmış bir raporun Tebliğ hükümlerine uygun olmadığını tespit ederse raporu işletmeye iade eder; işletme 30 gün içinde raporu düzeltir, doğrulatır ve yeniden sunar (Tebliğ m.25/9). İade edilen raporun önemli hatalı bildirim içerdiği veya doğrulamanın makul güven seviyesinde görüş oluşturmayı engelleyecek şekilde Tebliğ’e aykırı yürütüldüğü anlaşılırsa rapor geçersiz sayılır; işletme 90 gün içinde, iade edilen raporun doğrulamasında yer almamış başka bir doğrulama ekibiyle doğrulamayı yeniletir ve raporu sunar (m.25/10). Ücret, adam-gün veya tarafsızlık kurallarına aykırılık hâlinde de doğrulama başka bir doğrulayıcıyla yenilenir ve rapor 90 gün içinde sunulur (m.8/5).
Değerlendirmemize göre bu düzenlemelerin en önemli sonucu, doğrulayıcının hatasının bedelinin önce işletmeye çıkmasıdır: yeni doğrulama ücreti, yeni saha ziyareti ve geçersiz sayılan raporun yerine süresinde yeni rapor sunulamaması hâlinde idari para cezası riski işletmeye aittir. Faaliyet seviyesi raporu geçersiz sayılırsa ücretsiz tahsisat da etkilenebilir; bu konuda ücretsiz tahsisat başvurusu rehberimize bakılabilir.
Kapatılan, Faaliyeti Duran veya Kategorisi Değişen Tesisler
Kapatılacak işletmeler kapatılmadan önce bir doğrulayıcıyla sözleşme yapmak zorundadır; doğrulayıcı da doğrulamayı faaliyet sona ermeden planlar ve saha ziyaretini kapanıştan önce yapar (Tebliğ m.30/2). Faaliyetin hangi sebeple durmuş olduğuna bakılmaksızın doğrulama onaylı izleme planı esas alınarak yapılır (m.30/3). Faaliyet konusunu değiştiren tesis, yeni faaliyet konusunu gösteren Ticaret Sicil Gazetesi veya Sanayi Sicil Belgesi örneğini ve EK-1 faaliyetlerinden birini yürütmesi hâlinde yükümlülüklerini yerine getireceğine dair taahhütnameyi sunar (m.30/2).
Doğrulama sözleşmesi sözleşme tarihindeki onaylı izleme planında yer alan tesis kategorisine göre yapılır. Rapor sunulmadan önce kategori değişirse izleme planı güncellenip onaya gönderilir ve onaydan sonra güncel kategoriye göre sözleşme yenilenir (Tebliğ m.45/8). Değerlendirmemize göre tesis satışı, kapanış veya kapasite değişikliği planlayan şirketler, doğrulama sözleşmesini ve takvimi bu işlemlerin bir parçası olarak ele almalıdır.
Rapor Gecikirse Ceza Kime Kesilir?
Doğrulanmış sera gazı emisyon raporunu süresinde sunmayanlara İklim Kanunu’na göre idari para cezası verilir; ETS kapsamındaki işletmelere bu ceza iki kat uygulanır (7552 s.K. m.14/1-a, b). Kanun’da doğrulayıcı kuruluş için ayrı bir para cezası yoktur; muhatap işletmedir. Doğrulayıcının yaptırımları akreditasyon sistemi içinde TÜRKAK tarafından uygulanır (Tebliğ m.49).
Doğrulanmış raporu süresinde sunmamanın 2026 cezaları (ETS Yön. m.35/1-a, b)
| Tesis (kurulu kapasiteye göre yıllık emisyon) | Ceza | ETS kapsamında (iki kat) |
|---|---|---|
| Kategori A | 627.450 TL | 1.254.900 TL |
| Kategori B, 50.000 – 250.000 ton CO2e | 1.254.900 TL | 2.509.800 TL |
| Kategori B, 250.000 – 500.000 ton CO2e | 2.509.800 TL | 5.019.600 TL |
| Kategori C, 500.000 – 2.000.000 ton CO2e | 4.392.150 TL | 8.784.300 TL |
| Kategori C, 2.000.000 ton CO2e üzeri | 6.274.500 TL | 12.549.000 TL |
Raporun zamanında sunulmaması ayrıca İşlem Kayıt Sistemindeki hesabın kilitlenmesine yol açar; işletme tahsisatlarıyla teslim dışında işlem yapamaz (7552 s.K. m.14/4-a); hesap kilidinin piyasa tarafındaki işleyişi ETS Piyasası Yönetmeliği haberimizde anlatılmıştır. Pilot dönemde Kanun’daki idari para cezaları yüzde 80 indirimli uygulanır (geçici m.1/1). Gecikme doğrulayıcıdan veya MEDAS atamasından kaynaklanıyorsa bu durumun cezaya karşı savunmada nasıl ileri sürüleceği İklim Kanunu cezasına karşı dava dilekçesi örneğimizde ayrıntılı olarak işlenmiştir.
Doğrulayıcıya Karşı Haklar: Sözleşme, Tazminat ve Şikâyet
Doğrulama sözleşmesi, Tebliğ’in asgari içerik hükmüne uygun olmalıdır. Sözleşmede doğrulamanın amacı, kapsamı, süresi ve dönemi, tarafların yükümlülükleri, doğrulama, saha ziyareti ve stratejik analiz saha ziyareti süreleri ile ücretleri, ek süre gerektiğinde ücretlendirme koşulları, gizlilik, doğrulayıcının akreditasyonunun askıya alınması veya geri çekilmesi hâlinde tarafların sorumlulukları, rapor sunulduktan sonra hata tespit edilirse yapılacak işlemler ve fesih hükümleri bulunur (Tebliğ m.45/6). Doğrulayıcı ayrıca itiraz ve şikâyetleri inceleyecek bir süreç ile rapor sunulduktan sonra tespit edilen hatalarda raporu revize edecek bir süreç kurmak zorundadır (m.46/1).
Doğrulayıcı kuruluşa uygulanan yaptırımlar (Tebliğ m.49)
| Tespit | Sonuç |
|---|---|
| Tarafsızlık ve bağımsızlığın zedelenmesi; adam-gün süresine ve fiyat tarifesine uyulmaması veya iade fatura; saha ziyaretlerinin yapılmaması; denetimin engellenmesi veya gerçek dışı bilgi; önemli hataların doğrulama sürecinde fark edilmemesi | Akreditasyon geri çekilir; kuruluş üç yıl doğrulama yapamaz ve yeniden başvuramaz |
| Akreditasyon kapsamı dışında doğrulama; Tebliğ’e aykırı personel; yetkinlik kaybı; önemlilik seviyesini aşan hatalı raporun doğrulanması | Akreditasyon askıya alınır |
| Doğrulama faaliyeti durdurulan veya askıya alınan kuruluşun sahip, ortak ve yöneticileri | Üç yıl yeni akreditasyon başvurusu yapamaz; sorumlu baş doğrulayıcı ve doğrulayıcıların yetkisi iptal edilir |
| MEDAS atamasına rağmen sözleşme imzalamama veya doğrulamayı yapmama | Negatif düzeltme puanı |
Değerlendirmemize göre doğrulayıcının kusurlu ifası nedeniyle işletmenin ödediği idari para cezası, yeniden doğrulama ücreti ve tahsisat kaybı gibi zararlar, borca aykırılıktan doğan tazminat hükümleri çerçevesinde doğrulayıcıdan istenebilir (TBK m.112). Sözleşmeye konan sorumsuzluk kayıtları sınırlıdır: ağır kusurdan sorumsuzluk anlaşması kesin hükümsüzdür; yalnızca kanun veya yetkili makamlarca verilen izinle yürütülebilen bir hizmette hafif kusurdan sorumsuzluk anlaşması da kesin hükümsüzdür (TBK m.115). Akreditasyonla yürütülen doğrulama faaliyeti bakımından bu hükmün uygulanması güçlü bir ihtimaldir. Öte yandan MEDAS başvurusunu geç yapan veya belgeleri zamanında vermeyen işletmenin kendi kusuru tazminatı azaltır. Sözleşme tasarımı için ticari sözleşmeler rehberimize, tazminatın kapsamı için sözleşmeye aykırılıktan doğan tazminat yazımıza, doğrulayıcının mesleki sorumluluk sigortasının işleyişi için mesleki sorumluluk sigortası yazımıza bakılabilir. Başkanlık, raporların incelenmesi ve denetimlerde tespit ettiği aykırılıkları ve kendisine ulaşan şikâyetleri TÜRKAK’a bildirir; TÜRKAK üç ay içinde gerekli işlemleri yapar (Tebliğ m.51/2-3).
Ne Yapmalı? Kontrol Listesi
Doğrulama hazırlık listesi:
- 1. Her yıl 15 Eylül’den önce MEDAS başvurusunu yapın; kamu ihale mevzuatına tabiyseniz doğrulama ihalesini 15 Ekim’e göre planlayın.
- 2. Atanan doğrulayıcıyla son üç yılda ticari veya danışmanlık ilişkiniz olup olmadığını kontrol edin.
- 3. Sözleşmeyi 15 Ekim’den önce, Tebliğ m.45/6’daki asgari hükümleri içerecek şekilde imzalayın.
- 4. Adam-gün ücretinin brüt asgari ücrete eşit olduğunu, indirim veya paket fiyat kabul etmediğinizi teyit edin.
- 5. Stratejik analiz saha ziyaretini raporun ait olduğu yıl bitmeden yaptırın.
- 6. Onaylı izleme planı, İMP, kapasite raporu ve veri akış diyagramını eksiksiz hazırlayın.
- 7. Doğrulayıcının bildirdiği hataları hızla düzeltin; düzeltilebilir hata içeren rapor doğrulanamaz.
- 8. Raporu 30 Nisan’dan önce sunacak, iade hâlinde 30 günlük düzeltme süresine yer bırakan bir takvim kurun.
- 9. Ücret farkı ekini raporun teslim edileceği yılın 31 Ocak’ına kadar imzalayın.
- 10. Gecikme veya hata hâlinde doğrulayıcıyla yazışmaları saklayın; ceza ve tazminat aşamasında delil olacaktır.
AB’ye ihracat yapan tesislerde Sınırda Karbon Düzenlemesi kapsamında da doğrulama gerekebilir; bu süreç için CBAM/SKDM rehberimize bakılabilir. Doğrulanmış raporların tahsisat teslimiyle ilişkisi teslim yükümlülüğü rehberimizde anlatılmıştır. Gelişmeleri Hukuk Gündemi Son Durum sayfamızdan takip edebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Doğrulayıcıyı kendim seçebilir miyim?
Hayır. Doğrulayıcıyı MEDAS atar. Yalnızca 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na tabi işletme ve tesisler MEDAS dışındadır ve doğrulayıcıyı kendileri seçer (ETS Yön. m.30/2; Doğrulama ve Akreditasyon Tebliği m.32/3).
MEDAS başvurusu ne zamana kadar yapılır?
Doğrulaması yapılacak raporun ait olduğu yılın 15 Eylül’üne kadar. Doğrulama sözleşmesi de aynı yılın 15 Ekim’ine kadar imzalanır (Tebliğ m.32/3).
Doğrulama ücreti ne kadar?
Bir adam-gün, raporun ait olduğu yılın aylık brüt asgari ücreti kadardır; 2026 için 33.030 TL (KDV hariç). Teslim yılındaki asgari ücret farkı 31 Ocak’a kadar sözleşmeye eklenir (Tebliğ m.52/2).
Doğrulayıcıdan indirim alabilir miyim?
Hayır. Adam-gün sürelerine ve fiyat tarifesine uyulmaması veya iade fatura düzenlenmesi doğrulayıcının akreditasyonunun geri çekilmesine yol açar; işletme bakımından da rapor güvenilir kabul edilmeyebilir (Tebliğ m.8/4-5, 49/1-b).
Danışmanım doğrulama yapabilir mi?
Hayır. Doğrulama ekibinin son üç yılda danışmanlık yaptığı tesiste görevlendirilmesi ve doğrulayıcının son üç yılda tesisle ticari ilişki içinde olması doğrulamayı engeller (Tebliğ m.33/3, 12).
Stratejik analiz saha ziyareti ne zaman yapılır?
Doğrulayıcı tesisi son iki yılda doğrulamamışsa, raporun ait olduğu yıl içinde yapılır; pilot dönemdeki tesislerde her durumda zorunludur (Tebliğ m.9/6; Pilot Usul ve Esaslar m.14/6).
Önemlilik seviyesi nedir?
Kategori A ve B tesislerde emisyonların en fazla yüzde 5’i, kategori C tesislerde en fazla yüzde 2’sidir. Düzeltilebilir hata içeren rapor eşik altında olsa da doğrulanamaz (Tebliğ m.20/7, 21).
Başkanlık doğrulanmış raporu iade edebilir mi?
Evet. Tebliğ’e uygun olmayan rapor iade edilir ve 30 gün içinde düzeltilip yeniden doğrulatılır; rapor geçersiz sayılırsa başka bir ekiple 90 gün içinde yeniden doğrulanır (Tebliğ m.25/9-10).
Doğrulayıcı geciktiği için rapor geç kalırsa ceza kime kesilir?
İşletmeye. Kanun doğrulanmış raporu süresinde sunmayana ceza öngörür; ETS kapsamındaki işletmeye ceza iki kattır (7552 s.K. m.14/1). Doğrulayıcının sorumluluğu sözleşme ve akreditasyon hükümlerine göre ayrıca değerlendirilir.
Ödediğim cezayı doğrulayıcıdan isteyebilir miyim?
Değerlendirmemize göre gecikme veya hata doğrulayıcının kusurundan kaynaklanıyorsa borca aykırılık nedeniyle tazminat istenebilir (TBK m.112); ağır kusurdan sorumsuzluk kaydı geçersizdir (TBK m.115). İşletmenin kendi kusuru tazminatı azaltır.
Tesisimi kapatacağım, doğrulama gerekir mi?
Evet. Kapatılacak işletme kapatmadan önce doğrulayıcıyla sözleşme yapar ve saha ziyareti kapanıştan önce gerçekleştirilir (Tebliğ m.30/2).
Doğrulayıcının akreditasyonunu nereden kontrol ederim?
Akredite olan, askıya alınan veya akreditasyonu geri çekilen doğrulayıcılar TÜRKAK’ın internet sayfasında duyurulur (ETS Yön. m.33/6; Tebliğ m.50/1).
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar
Hukukçular Evi Ankara; ETS ve izleme-raporlama yükümlülüğü bulunan sanayi ve enerji tesisleri için doğrulama takviminin ve MEDAS süreçlerinin hukuki kontrolü, doğrulama sözleşmelerinin Tebliğ’e uygunluğunun incelenmesi, tarafsızlık ve bağımsızlık risklerinin değerlendirilmesi, Başkanlığın rapor iadesi ve geçersizlik kararlarına karşı başvurular, rapor gecikmesi nedeniyle verilen idari para cezalarına karşı davalar ve doğrulayıcıya karşı tazminat talepleri konularında hukuki destek sağlar. İklim ve enerji mevzuatındaki diğer rehberler Enerji Hukuku Rehberi sayfasında, idari dava süreçleri İdare Hukuku Rehberi sayfasında yer alır. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
30 Nisan’a sıkışmayın
Doğrulama sözleşmesi, saha ziyareti takvimi ve ceza riski için: 0554 648 37 15.
📚 İlgili Rehberler
- 🗂️ Enerji Hukuku Rehberi (Tüm Rehberler)EPDK, lisanslar, iklim ve karbon piyasası, enerji yatırımları ve uyuşmazlıklara ilişkin rehberlerin tamamı
- TSRS 2 Sera Gazı Açıklama Değişiklikleri 2026
- ETS’ye Girmeyen Kategori A Tesisler 2026
- ETS Piyasasında Manipülasyon ve Dâhilî Bilgi Suistimali 2026
- İzleme Metodolojisi Planı (İMP) Rehberi 2026
- İklim Kanunu Cezasına Karşı Dava Dilekçesi Örneği
- Ücretsiz Tahsisat Başvurusu Rehberi 2026
- Tahsisat Teslim Yükümlülüğü ve Teslim Etmeme Cezası 2026
- Sera Gazı Emisyon İzni Rehberi 2026
- Şirketim ETS’ye Giriyor mu? İklim Kanunu Uyum Rehberi 2026
- Sınırda Karbon Düzenlemesi (CBAM/SKDM) Uyum Rehberi
- Kamu İhale Hukuku Rehberi
- Ticari Sözleşmelerin Hazırlanması ve Risk Yönetimi
- Sözleşmeye Aykırılıktan Doğan Tazminat
Bu içerik Enerji Hukuku alanındadır.
Enerji Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
Mevzuat ve kaynaklar: 7552 sayılı İklim Kanunu (RG 9.7.2025/32951) m.14/1-a, b, 14/4-a, geçici m.1/1; Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği (RG 27.8.2026/33353) m.4/1-ı, cc; m.13/5, 29/1, 30, 31, 33, 35/1-a, b, 40/2; Sera Gazı Emisyon Raporlarının Doğrulanması ve Doğrulayıcı Kuruluşların Akreditasyonu Tebliği (RG 2.12.2017/30258; değişiklikler RG 21.6.2022/31873 ve 12.9.2024/32660) m.5, 6, 8, 9, 10, 19, 20, 21, 23, 25, 26, 29, 30, 32, 33, 36, 44, 45, 46, 49, 50, 51, 52; TR ETS Pilot Uygulama Dönemine İlişkin Usul ve Esaslar (Olur 18626) m.14; Asgari Ücret Tespit Komisyonu 2025/1 sayılı kararı (RG 26.12.2025/33119); 7552 Sayılı İklim Kanunu Uyarınca Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Tebliğ (2026/1); 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.112, 115. Adam-gün sayıları varsayımsaldır. Yazı 9 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuatı yansıtır ve genel bilgilendirme amaçlıdır.
