“Karbon nötr”, “çevre dostu”, “sürdürülebilir”, “iklim dostu”, “yeşil enerji”, “geri dönüştürülebilir” gibi ifadeler artık reklamlarda açıklama ve ispat olmadan kullanılamaz. Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nde 1 Temmuz 2026 tarihli ve 33297 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve 1 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren değişiklikle “çevresel beyan” ilk kez tanımlandı; genel çevre ifadelerinin açıklamasız kullanımı yasaklandı, beyanın ürünün hangi parçasına veya yaşam döngüsünün hangi aşamasına ait olduğunun ve ölçüm yönteminin gösterilmesi zorunlu hâle getirildi. Reklam Kurulu bu kurallara aykırı reklamlara durdurma, düzeltme ve mecraya göre 2026 için 108.370 TL’den 39.916.524 TL’ye kadar idari para cezası verebilir. Bu yazı; 6502 sayılı Kanun’un 61, 62, 63, 77 ve 78. maddelerini, Yönetmelik’in 9 ve 17. maddelerini, Reklam Kurulu’nun Çevreye İlişkin Beyanlar İçeren Reklamlar Hakkında Kılavuzu’nu, ceza ve dava sürelerini, rakip firmaların haksız rekabet yollarını ve tüketicinin ayıplı mal haklarını kanun ve yönetmelik maddeleriyle anlatıyor.
Kısa cevap: Çevresel beyan, bir mal veya hizmetin bileşeni, üretimi, piyasaya arzı, sunumu, kullanımı ya da bertarafıyla ilgili olarak çevresel fayda sağladığına veya çevreye olumsuz etkisinin azaldığına ya da bulunmadığına ilişkin her ibare veya görseldir (Yön. m.4/1-r). 1 Ağustos 2026’dan itibaren bu tür genel kavramlar açıklama yapılmadan ya da belirsizlik yaratacak biçimde kullanılamaz; beyanın hangi parça veya sürece ilişkin olduğu reklamda açıkça yazılmalı, ölçüm yöntemi reklamda veya yönlendirilen bir internet sayfasında gösterilmelidir (m.17/5-6). Reklamda anılan sertifika ve onaylar yetkili kurumlardan, üniversitelerden veya akredite ya da bağımsız kuruluşlardan alınan belgelerle ispatlanmalıdır (m.17/3). İspat yükü reklam verendedir (6502 s.K. m.61/6). Aykırılıkta Reklam Kurulu durdurma ve idari para cezası verir; internet reklamı için 2026 cezası 1.083.706 TL ile 10.837.065 TL arasıdır (m.77/12-e). Karara karşı dava süresi 30 gündür (m.78/2).
Reklamlarınızdaki çevresel beyanlar yeni kurallara uygun mu?
Kampanya öncesi beyan denetimi, Reklam Kurulu savunması, uzlaşma ve dava süreçleri için: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.
Neden Şimdi? 1 Ağustos 2026’da Yürürlüğe Giren Değişiklik
Çevreye ilişkin beyanlar Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nin 17. maddesinde yıllardır düzenleniyordu; Reklam Kurulu da 13 Aralık 2022 tarihli ve 328 sayılı toplantısında Çevreye İlişkin Beyanlar İçeren Reklamlar Hakkında Kılavuzu ilke kararı olarak kabul etmişti. Kılavuz hükümleri, Yönetmelik’in ek 1. maddesi uyarınca Yönetmelik ile birlikte uygulanır. 1 Temmuz 2026’da yayımlanan değişiklik ise kılavuzdaki temel kuralların önemli bir kısmını Yönetmelik’in kendisine taşıdı ve 1 Ağustos 2026’dan itibaren uygulanmaya başladı (Değişiklik Yönetmeliği m.1, 5, 15).
Reklam Kurulu bu alanda uzun süredir aktiftir. Ticaret Bakanlığının açıklamasına göre Kurul, 11 Haziran 2024 tarihli 346 sayılı toplantısında gıda, giyim ve dayanıklı tüketim sektörlerinde faaliyet gösteren dört şirketin reklamlarındaki “doğa dostu”, “iklim dostu” gibi genel çevre beyanlarını, gerekli bilgiler verilmeden ve tüketicide belirsizlik yaratacak şekilde kullanıldıkları ve iddiaların ispatlanamadığı gerekçesiyle yaptırıma bağlamıştır. Kurul’un 2024 yılı raporunda da “yeşil aklama ve ispatlanamayan çevresel beyanlar” öne çıkan başlıklar arasında yer almıştır. COP31’in Türkiye’de yapıldığı ve şirketlerin iklim iletişimini yoğunlaştırdığı bu dönemde, yeni kuralların denetimde daha sık uygulanması beklenebilir. Gündemdeki gelişmeleri Hukuk Gündemi Son Durum sayfamızdan izleyebilirsiniz.
Mevzuat Haritası
Çevresel beyanlara uygulanan kurallar
| Metin | Dayanak | Düzenlediği konu |
|---|---|---|
| 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun | m.61, 62, 63 | Reklamların doğru ve dürüst olması, ispat yükü, haksız ticari uygulama yasağı, Reklam Kurulu |
| 6502 sayılı Kanun | m.77/12-13, 77/A, 78 | Durdurma, düzeltme, tedbiren durdurma, idari para cezası, erişim engeli, uzlaşma, 30 günlük dava süresi |
| Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği | RG 10.1.2015/29232; m.4/1-r, 9, 17, ek m.1 | Çevresel beyan tanımı, ispat, çevresel beyan kuralları, kılavuzların uygulanması |
| Değişiklik Yönetmeliği | RG 1.7.2026/33297; yürürlük 1.8.2026 | Çevresel beyan tanımı ve m.17’deki yeni fıkralar; sosyal medya etkileyicileri, yapay zekâ, tüketici yorumları |
| Çevreye İlişkin Beyanlar İçeren Reklamlar Hakkında Kılavuz | Reklam Kurulu 13.12.2022/328 | Genel ifadeler, gelecek hedefleri, karşılaştırma, sertifika, bozunabilirlik, geri dönüşüm, yenilenebilir enerji, geri kazanılmış su |
| 2026 yılı idari para cezaları tebliği | RG 23.12.2025/33116 | m.77’deki cezaların 2026 tutarları |
| 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu | m.55/1-a-2, 56, 62 | Rakiplerin haksız rekabet davaları ve şikâyete bağlı cezai sorumluluk |
| 6502 sayılı Kanun | m.8/2, 11 | Reklamda belirtilen özelliği taşımayan malın ayıplı sayılması ve tüketicinin seçimlik hakları |
Çevresel Beyan Nedir? Hangi İfadeler Kapsamda?
Yönetmelik’e eklenen tanıma göre çevresel beyan; bir mal veya hizmetin bileşeni, üretimi, piyasaya arz süreci, sunumu, kullanımı ya da bertaraf edilme süreciyle ilgili olarak çevresel fayda sağladığına veya çevreye olumsuz etkisinin azaltıldığı ya da bulunmadığına ilişkin ibare veya görseldir (m.4/1-r). Tanım yalnızca yazılı ifadeleri değil, yaprak, dünya, yeşil renk tonları veya geri dönüşüm sembolleri gibi görselleri de kapsar. Kılavuz, açıklamasız kullanılamayacak genel kavramlara örnek olarak “yeşil”, “sürdürülebilir”, “eko”, “doğa dostu”, “çevre dostu”, “sıfır atık”, “geri dönüştürülebilir”, “çevre açısından güvenli”, “enerji açısından verimli”, “karbon nötr”, “yenilenebilir” ve “yeşil enerji”yi sayar (Kılavuz m.5/4).
Sık kullanılan beyanlar ve asgari şartlar
| Beyan | Ne gösterilmeli? | Dayanak |
|---|---|---|
| “Çevre dostu”, “doğa dostu”, “yeşil”, “eko” | Beyanın neye ilişkin olduğu, yaşam döngüsünün hangi kısmını kapsadığı, ölçüm yöntemi | Yön. m.17/5-6; Kılavuz m.5/4 |
| “Karbon nötr”, “iklim dostu” | Kapsam (ürün, üretim, şirket), hesap yöntemi, varsa dengeleme yöntemi ve özel koşullar | Yön. m.17/5-6; Kılavuz m.5/4-5 |
| “2030’da net sıfır” gibi hedefler | Kamuya açık ve doğrulanabilir bir strateji belgesi | Kılavuz m.5/8 |
| “Sıfır emisyon” | Üretim aşamasına mı, kullanım aşamasına mı ilişkin olduğu | Kılavuz m.5/7 |
| “Geri dönüştürülebilir”, “biyobozunur” | Ürünün tamamı mı, bir kısmı mı; hangi koşullarda; özel ekipman gerekip gerekmediği | Kılavuz m.5/9, 7, 8 |
| “Geri dönüştürülmüş içerik” | Miktar veya oran | Kılavuz m.9 |
| “Yenilenebilir enerjiyle üretildi” | Enerji kaynağı ve kullanılan yenilenebilir enerji oranı | Kılavuz m.10 |
| Sertifika, logo, onay işareti | Yetkili, akredite veya bağımsız kuruluş belgesi; neyi belgelediğine dair açıklama | Yön. m.17/2-3; Kılavuz m.6 |
| “%20 daha az plastik” gibi karşılaştırma | Neyle karşılaştırıldığı (önceki ürün mü, rakip mi) | Kılavuz m.5/10; Yön. m.9/3 |
Yönetmelik’in Yeni 17. Maddesi Fıkra Fıkra
Ticari Reklam Yönetmeliği m.17 (1.8.2026 itibarıyla)
| Fıkra | Kural (özet) |
|---|---|
| (1) | Reklamlar tüketicilerin çevre duyarlılığını veya bu alandaki olası bilgi eksikliğini istismar edemez |
| (2) | Çevresel işaret, sembol ve onaylar tüketiciyi aldatıcı ve yanıltıcı şekilde kullanılamaz (“ve yanıltıcı” ibaresi 2026 değişikliğiyle eklendi) |
| (3) | Çevresel beyan içeren reklamlarda belirtilen sertifika ve onaylar; yetkili kurum ve kuruluşlardan, üniversitelerin ilgili bölümlerinden veya akredite ya da bağımsız araştırma, test ve değerlendirme kuruluşlarından alınan belgelerle ispatlanmış olmalıdır |
| (4) | Enerji etiketi zorunlu mallarda enerji verimliliği veya fiyat bilgisi verilirse enerji verimliliği sınıfı belirtilir |
| (5) | Genel içerikli çevresel kavram ve ibareler açıklama yapılmadan veya ürünün ya da üretim sürecinin çevresel etkileri konusunda belirsizlik yaratacak şekilde kullanılamaz |
| (6) | Beyanın malın veya hizmetin hangi bölüm, parça veya yaşam döngüsü süreciyle ilgili olduğu reklamda açıkça belirtilir; ölçüm veya değerlendirme yöntemine ilişkin açıklayıcı bilgi reklam alanında ya da bağlantı veya uyarı işaretiyle yönlendirilen internet sitesinde veya açılır ekranda verilir |
Değişikliğin pratik etkisi şudur: daha önce kılavuz düzeyinde kalan “açıklama yap, kapsamı göster, yöntemi açıkla” kuralları artık Yönetmelik hükmüdür. Değerlendirmemize göre bu, Reklam Kurulu kararlarına karşı açılan davalarda “kılavuz bağlayıcı değildir” savunmasının etkisini önemli ölçüde azaltır. Enerji etiketi zorunlu ürünlerdeki etiket ve ekotasarım yükümlülükleri için enerji etiketi cezası rehberimize bakılabilir.
Kılavuz Ne Diyor? Temel İlkeler
Reklam Kurulu kılavuzu, Yönetmelik’le birlikte uygulanan ve Kurul’un yorumunu gösteren metindir. Yeni Yönetmelik hükümleriyle örtüşmeyen kısımları da hâlâ yol göstericidir.
Kılavuzun temel ilkeleri (m.5-6)
| Konu | İlke | Madde |
|---|---|---|
| Özel koşullar | Beyanın gerçekleşmesi özel bir koşula bağlıysa koşul açıkça yazılır; mecra yetersizse tüketici ayrıntılı bilgiye yönlendirilir | m.5/5 |
| Yasal zorunluluklar | Mevzuatın herkese zorunlu kıldığı bir standarda uyum, rakiplerden üstünlük gibi sunulamaz (kılavuzdaki örnek: deterjanda fosfat kısıtlaması) | m.5/6 |
| Kapsam | Beyanın hangi bölüm, parça veya sürece ilişkin olduğu belirtilir; aksi hâlde tüm ürünü kapsadığı izlenimi yanıltıcıdır | m.5/7 |
| Gelecek hedefleri | Gelecekte hedeflenen çevresel etkilere ilişkin beyanlar yalnızca kamuya açık ve doğrulanabilir bir strateji belgesinde yer alıyorsa kullanılabilir | m.5/8 |
| Karşılaştırma | Karşılaştırmanın içeriği açıkça belirtilir | m.5/10 |
| Toplumsal sorumluluk | Çevre kirliliğini önemsizleştiren veya uygunsuz atığı özendiren iletişimden kaçınılır | m.5/11 |
| Çevre etiketi logosu | İlgili mevzuatına uygun olmalıdır | m.5/12 |
| Sertifika ve onaylar | Ulusal yetkili kurum, üniversite veya akredite kuruluş belgesiyle doğrulanmalı; neyi belgelediği açıklanmalı (kılavuzdaki örnek: inceleme yapmayan bir “doğa dostu ambalaj birliği” onayı) | m.6 |
| Sonradan düzeltme | Aykırı reklamın sonradan düzeltilmesi sorumluluğu ortadan kaldırmaz | m.12/2 |
“Karbon Nötr”, “Net Sıfır” ve “İklim Dostu” İddiaları
Bu üç ifade, iklim iletişiminde en sık kullanılan ve en riskli beyanlardır. Kılavuz “karbon nötr”ü açıklamasız kullanılamayacak genel kavramlar arasında sayar (m.5/4); Yönetmelik ise beyanın hangi parça veya yaşam döngüsü süreciyle ilgili olduğunu ve ölçüm yöntemini göstermeyi zorunlu tutar (m.17/6). Gelecek hedefleri bakımından kılavuz, kamuya açık ve doğrulanabilir bir strateji belgesi şartı arar (m.5/8).
Değerlendirmemize göre bir şirketin “karbon nötr ürün” diyebilmesi için en az şunları gösterebilmesi gerekir: hesabın kapsamı (yalnızca üretim tesisi mi, hammadde ve lojistik dâhil tüm yaşam döngüsü mü), kullanılan hesap yöntemi, emisyonun ne kadarının gerçekten azaltıldığı ve ne kadarının karbon kredisiyle dengelendiği, kullanılan kredilerin türü ve itfa edildiğine dair kayıt. İklim Kanunu karbon kredisini bağımsız doğrulanmış ve standart kuruluşunca belgelendirilmiş, bir ton karbondioksit eşdeğeri cinsinden kredi olarak tanımlar (7552 s.K. m.2/1-ö) ve karbon kredilerinin gönüllü taahhütlerde kullanılmasını “denkleştirme” olarak adlandırır (m.2/1-f). Doğrulanmamış bir “karbon tasarrufu” hesabına veya itfa edilmemiş kredilere dayanan nötrlük iddiası, Yönetmelik’in m.17/3 ve m.9 hükümleri karşısında ispatlanamayabilir. Karbon kredilerinin hukuki çerçevesi için karbon kredisi rehberimize bakılabilir.
Dikkat: ETS kapsamındaki bir tesisin “emisyonlarımızı dengeledik” demesi ile tüketiciye “karbon nötr ürün” vaadi farklı şeylerdir. ETS’de tahsisat teslimi bir yasal yükümlülüğün yerine getirilmesidir; kılavuz, mevzuatın herkese zorunlu kıldığı bir yükümlülüğe uyumun rakiplerden üstünlük gibi sunulamayacağını açıkça belirtir (m.5/6). ETS yükümlülükleri için İklim Kanunu ve TR ETS uyum rehberimize bakılabilir.
“Yeşil Enerji” ve Yenilenebilir Enerji Beyanları
Kılavuz, yenilenebilir enerji kullanıldığına ilişkin beyanlarda enerji kaynağının (rüzgâr, güneş vb.) ve üretimde kullanılan yenilenebilir enerji oranının açık ve belirgin biçimde gösterilmesini ister (m.10). Kılavuzdaki örnekte, enerjisinin yalnızca yüzde 50’sini rüzgârdan sağlayan bir tekstil firmasının “rüzgâr enerjisi ile üretilmiştir” demesi eksik bilgilendirici kabul edilmiştir. Elektrik tedarikçisinden YEK-G belgesiyle yeşil enerji satın alan şirketlerin bu beyanı hangi tüketim, hangi dönem ve hangi oran için yaptığını belgelemesi gerekir. YEK-G sisteminin işleyişi YEK-G belgesi rehberimizde anlatılmıştır.
İspat Yükü Kimde ve Nasıl Karşılanır?
Reklam verenler reklamlarındaki iddiaların doğruluğunu ispatla yükümlüdür (6502 s.K. m.61/6). Yönetmelik’e göre ispatlanabilir nitelikteki iddialar bilimsel olarak geçerli bilgilerle ispatlanır; gerektiğinde üniversitelerin ilgili bölümlerinden veya akredite ya da bağımsız test ve değerlendirme kuruluşlarından bilgi istenebilir. Rakiplerle karşılaştırma içeren iddialar her durumda bu kuruluşlardan alınan bilgilerle ispatlanır; raporlar kural olarak reklamın yayınlandığı tarihteki durumu ispat etmeli ve belgeler denetim yetkililerine sunulmalıdır (Yön. m.9). Çevresel beyanlarda anılan sertifika ve onaylar için de aynı nitelikte kuruluş belgesi şarttır (m.17/3). Haksız ticari uygulama iddiasında ise uygulamanın haksız olmadığını ispat yükü ticari uygulamada bulunana aittir (6502 s.K. m.62/2).
Uygulama önerisi: Her çevresel beyan için bir “ispat dosyası” hazırlanması önerilir: beyanın tam metni ve görseli, kapsamı, dayandığı ölçüm veya yaşam döngüsü analizi, belgeyi veren kuruluşun akreditasyonu, belgenin tarihi ve geçerlilik süresi, karşılaştırma yapılıyorsa karşılaştırma bazı. Reklam Kurulu savunma istediğinde bu dosya, yayın tarihindeki durumu gösterdiği ölçüde savunmanın omurgasını oluşturur.
Kim Sorumlu? Reklam Veren, Ajans, Mecra ve Sosyal Medya Etkileyicisi
Reklam verenler, reklam ajansları ve mecra kuruluşları reklam hükümlerine uymakla yükümlüdür (6502 s.K. m.61/7) ve kılavuza uyum konusunda ayrı ayrı sorumludur (Kılavuz m.12/1). 1 Ağustos 2026’dan itibaren sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla yapılan reklamlarda “Reklam” veya “Tanıtım” ifadesiyle birlikte reklam verenin adına ya da Yönetmelik’te sayılan açıklamalardan birine yer verilmesi de zorunludur (Yön. m.23/A). Dolayısıyla bir markanın “karbon nötr koleksiyon” iddiasını etkileyici paylaşımlarıyla yayması, hem çevresel beyan hem de etkileyici reklamı kuralları bakımından ayrı ayrı denetlenebilir. Etkileyici reklamlarında sorumluluk için influencer reklamında sorumluluk rehberimize bakılabilir.
Yaptırımlar ve 2026 Ceza Tutarları
6502 sayılı Kanun’un 61. maddesine aykırı reklam verenler, reklam ajansları ve mecra kuruluşları hakkında durdurma veya aynı yöntemle düzeltme, idari para cezası ve gerektiğinde üç aya kadar tedbiren durdurma uygulanır; Kurul bunları birlikte veya ayrı ayrı verebilir (m.77/12). Para cezası reklamın yayınlandığı mecraya göre alt ve üst sınırlar arasında belirlenir; Kurul aykırılığın haksızlık içeriğini, elde edilen menfaati veya neden olunan zararı, kusuru ve ekonomik durumu dikkate alır. 2026 tutarları 23 Aralık 2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğle belirlenmiştir.
6502 s.K. m.77/12: mecraya göre 2026 ceza aralıkları (TL)
| Mecra | Alt sınır | Üst sınır |
|---|---|---|
| (a) Yerel televizyon | 198.679 | 1.986.795 |
| (b) Ülke genelinde yayın yapan televizyon | 3.991.652 | 39.916.524 |
| (c) Süreli yayın (yerel televizyon cezasının yarısı) | 99.339 | 993.397 |
| (c) Süreli yayın (ülke geneli televizyon cezasının yarısı) | 1.995.826 | 19.958.262 |
| (ç) Yerel veya uydu radyo | 108.370 | 1.083.706 |
| (d) Ülke genelinde radyo | 1.083.706 | 10.837.065 |
| (e) Uydu televizyon veya internet | 1.083.706 | 10.837.065 |
| (f) Kısa mesaj | 505.729 | 5.057.297 |
| (g) Diğer mecralar | 108.370 | 1.083.706 |
Haksız ticari uygulamalara (6502 s.K. m.62) ise tedbiren veya kesin durdurma ile 2026 için 108.370 TL ile 1.083.706 TL arasında, aykırılık ülke genelinde gerçekleşmişse 1.083.706 TL ile 10.837.065 TL arasında idari para cezası uygulanır; uygulama reklam yoluyla yapılmışsa m.77/12 uygulanır (m.77/13). İnternet ortamındaki aykırılıklarda Kurul içeriğin çıkarılması için bildirim yapabilir ve 24 saat içinde çıkarılmazsa erişimin engellenmesine karar verebilir (m.77/12). Kanun’daki yıllık toplam ceza üst sınırı (m.77/19), reklam ve haksız ticari uygulama cezalarını kapsamaz. Aynı reklama farklı kurumların ceza vermesi ihtimali için aynı reklama iki ceza rehberimize bakılabilir.
Reklam Kurulu Süreci, Uzlaşma ve Dava
Reklam Kurulu’na tüketiciler, kurum ve kuruluşlar ve rakip firmalar başvurabilir; başvurular e-Devlet üzerinden de yapılabilir ve Kurul resen inceleme başlatabilir. Kurul kararları Bakanlıkça uygulanır (6502 s.K. m.63/1). Şikâyet ve savunma süreci için yanıltıcı reklam ve Reklam Kurulu’na şikâyet rehberimize bakılabilir.
Ceza kararından sonra süreler
| İşlem | Süre ve sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Dava | İdare mahkemesinde, tebliği izleyen günden itibaren 30 gün; dava açılması kararın yerine getirilmesini durdurmaz | 6502 s.K. m.78/2 |
| Ödeme | Tebliğden itibaren bir ay içinde ödeme zorunlu | m.78/3 |
| Peşin ödeme indirimi | Ödeme süresi içinde ödenirse yüzde 25 indirim; ödeme dava hakkını etkilemez | 5326 s.K. m.17/6; 6502 s.K. m.78/3 |
| Uzlaşma talebi | Tebliğden itibaren 15 gün içinde, dava açılmamışsa; talep dava süresini durdurur | 6502 s.K. m.77/A-3 |
| Uzlaşma sonucu | İndirim yüzde 50’yi geçemez; uzlaşılan konuda dava açılamaz; peşin ödeme indirimiyle birleşmez; 15 gün içinde ödenir | m.77/A-4, 5 |
Dava süresinin 30 gün olması, idari yargıdaki genel 60 günlük sürenin uygulanacağı varsayımıyla hareket eden şirketler için önemli bir tuzaktır. Uzlaşma yolu, kanun hükmünün yanlış yorumlandığı veya idareyle görüş farklılığı bulunduğu iddiasına dayanır (m.77/A-1); savunmanın güçlü olduğu dosyalarda dava, zayıf olduğu dosyalarda uzlaşma daha uygun olabilir. Anayasa Mahkemesi’nin haksız ticari uygulama cezasında mülkiyet hakkı ihlali tespit ettiği karar için AYM kararı haberimize, peşin ödemenin etkileri için peşin ödeme indirimi rehberimize bakılabilir.
Rakip Firmalar ve Tüketiciler Ne Yapabilir?
Yeşil aklama yalnızca idari bir mesele değildir. Kendisi, malları veya faaliyetleri hakkında gerçek dışı veya yanıltıcı açıklamada bulunmak haksız rekabettir (TTK m.55/1-a-2). Ekonomik menfaati zarar gören veya zarar tehlikesiyle karşılaşan rakip; fiilin haksızlığının tespitini, men’ini, yanıltıcı beyanların düzeltilmesini ve kusur varsa tazminat isteyebilir (TTK m.56). Haksız rekabet fiillerini kasten işleyenler, dava hakkı olanların şikâyeti üzerine iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır (TTK m.62/1-a). Çevresel performansına gerçekten yatırım yapan bir firma için bu yollar, rakibinin aşırı iddialarına karşı etkili bir araçtır; haksız rekabet rehberimiz ve haksız rekabet dava dilekçesi örneğimiz bu süreçte kullanılabilir.
Tüketici bakımından ise ambalajında, etiketinde, internet sayfasında veya reklamında yer alan özelliklerden birini taşımayan mal ayıplı sayılır (6502 s.K. m.8/2). “Yüzde 100 geri dönüştürülmüş” diye satılan ama bu özelliği taşımayan bir ürün için tüketici, sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım veya değişim gibi seçimlik haklarını kullanabilir (m.11). Ayrıntılar için ayıplı malda seçimlik haklar rehberimize bakılabilir.
Varsayımsal Örnekler
Varsayımsal örnek 1 – giyim markası: Bir giyim markası internet sitesinde ve sosyal medyada yeni koleksiyonunu “karbon nötr ve çevre dostu” sloganıyla tanıtıyor; ürünlerin yalnızca bir kısmında geri dönüştürülmüş polyester var ve nötrlük hesabı yalnızca mağaza elektrik tüketimini kapsıyor. Kapsam ve oran belirtilmediği için reklam m.17/5-6 ile Kılavuz m.5/4, 5/7 ve m.9/2’ye aykırı bulunabilir. İnternet reklamı için 2026 cezası 1.083.706 TL ile 10.837.065 TL arasıdır ve durdurma kararı da verilebilir (6502 s.K. m.77/12-e). Etkileyici paylaşımlarında “Reklam” etiketi yoksa ayrıca m.23/A ihlali söz konusu olur.
Varsayımsal örnek 2 – gıda ambalajı: Bir içecek ambalajında “doğa dostu ambalaj” yazısı ve bir derneğin onay logosu bulunuyor; ancak derneğin ambalajın çevresel etkisini inceleyen bir test veya değerlendirme süreci yok. Sertifika ve onayın yetkili, akredite veya bağımsız bir kuruluş belgesiyle ispatı zorunlu olduğundan (Yön. m.17/3; Kılavuz m.6) reklam yanıltıcı sayılabilir. Ambalaj “diğer mecralar” kapsamında değerlendirilirse ceza 108.370 TL ile 1.083.706 TL arasında belirlenir (m.77/12-g).
Varsayımsal örnek 3 – rakip davası: Geri dönüştürülmüş hammadde kullanımı için ciddi yatırım yapan bir ambalaj üreticisi, rakibinin “sektörün en çevreci üreticisi” reklamının hiçbir karşılaştırmalı test raporuna dayanmadığını tespit ediyor. Reklam Kurulu’na şikâyetin yanında, ticaret mahkemesinde haksız rekabetin tespiti, men’i, düzeltme ilanı ve tazminat istenebilir (TTK m.55/1-a-2, 56); karşılaştırmalı iddialar için Yönetmelik’in m.9/3 hükmü ispat yükünü rakibe yükler.
Ne Yapmalı? Çevresel Beyan Kontrol Listesi
Kampanya öncesi kontrol listesi:
- 1. Ambalaj, etiket, internet sitesi, sosyal medya, mağaza içi ve basın bültenlerindeki tüm çevresel ifade ve görselleri listeleyin.
- 2. “Çevre dostu”, “yeşil”, “sürdürülebilir”, “karbon nötr” gibi genel ifadeleri ya kaldırın ya da somut ve ölçülebilir bir açıklamayla değiştirin.
- 3. Her beyanın ürünün hangi parçasına veya yaşam döngüsünün hangi aşamasına ilişkin olduğunu reklamda açıkça yazın.
- 4. Ölçüm ve hesap yöntemini reklamda ya da bağlantı veya açılır ekranla ulaşılan bir sayfada açıklayın.
- 5. Sertifika ve logoları veren kuruluşun yetkisini, akreditasyonunu ve belgenin geçerlilik süresini kontrol edin.
- 6. Net sıfır ve benzeri hedefleri yalnızca kamuya açık, doğrulanabilir bir strateji belgesine dayandırın.
- 7. Yasal zorunlulukları rakiplerden üstünlük gibi sunmayın.
- 8. Karbon kredisiyle dengeleme yapıyorsanız kredinin türünü, miktarını ve itfa kaydını belgeleyin.
- 9. Ajans ve etkileyici sözleşmelerine çevresel beyanların onay süreci ve sorumluluk paylaşımı hükümleri ekleyin.
- 10. Reklam Kurulu’ndan savunma istenirse ispat dosyasını hazırlayın; ceza tebliğ edilirse 15 günlük uzlaşma ve 30 günlük dava sürelerini birlikte değerlendirin.
Sermaye piyasasında yeşil tahvil ve sürdürülebilirlik bağlantılı borçlanma araçlarında da yeşil aklama riski ayrıca değerlendirilir; bunun için yeşil ve sürdürülebilir tahvil rehberimize bakılabilir. Aldatıcı ve örtülü reklamın genel çerçevesi aldatıcı reklam rehberimizde, sosyal medya kuralları influencer reklamları rehberimizde yer alır.
Sıkça Sorulan Sorular
Çevresel beyan nedir?
Bir mal veya hizmetin bileşeni, üretimi, piyasaya arzı, sunumu, kullanımı veya bertarafıyla ilgili olarak çevresel fayda sağladığına ya da çevreye olumsuz etkisinin azaldığına veya bulunmadığına ilişkin her ibare veya görseldir (Ticari Reklam Yön. m.4/1-r).
Yeni kurallar ne zaman yürürlüğe girdi?
Değişiklik 1 Temmuz 2026 tarihli ve 33297 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve 1 Ağustos 2026’da yürürlüğe girdi.
“Çevre dostu” ifadesini kullanmak yasak mı?
Tamamen yasak değildir; ancak açıklama yapılmadan veya ürünün çevresel etkisi konusunda belirsizlik yaratacak şekilde kullanılamaz. Beyanın hangi parça veya sürece ilişkin olduğu ve ölçüm yöntemi gösterilmelidir (Yön. m.17/5-6).
“Karbon nötr” diyebilmek için ne gerekir?
Beyanın kapsamı, hesap yöntemi ve varsa özel koşulları açıklanmalı ve iddia ispatlanabilmelidir (Yön. m.9, 17/5-6; Kılavuz m.5/4-5). Değerlendirmemize göre karbon kredisiyle dengeleme yapılıyorsa kredilerin türü ve itfa kaydı da belgelenmelidir.
“2040’ta net sıfır” hedefini reklamda kullanabilir miyim?
Kılavuza göre gelecekteki çevresel hedeflere ilişkin beyanlar yalnızca kamuya açık ve doğrulanabilir bir strateji belgesinde yer alıyorsa kullanılabilir (Kılavuz m.5/8).
Ambalajdaki çevre logoları için ne gerekir?
Logo, sertifika veya onay; yetkili kurumlardan, üniversitelerin ilgili bölümlerinden veya akredite ya da bağımsız test ve değerlendirme kuruluşlarından alınan belgelerle ispatlanmalıdır (Yön. m.17/3; Kılavuz m.6).
İspat yükü kimdedir?
Reklam verendedir. İddialar bilimsel olarak geçerli bilgilerle, karşılaştırmalı iddialar ise üniversite veya akredite ya da bağımsız kuruluş belgeleriyle ispatlanır (6502 s.K. m.61/6; Yön. m.9).
İnternet reklamındaki yeşil aklamanın cezası ne kadar?
2026 için 1.083.706 TL ile 10.837.065 TL arasında idari para cezası; ayrıca durdurma, düzeltme ve üç aya kadar tedbiren durdurma kararı verilebilir (6502 s.K. m.77/12-e; Tebliğ RG 33116).
Ülke geneli televizyon reklamında ceza ne kadar?
2026 için 3.991.652 TL ile 39.916.524 TL arasındadır (6502 s.K. m.77/12-b).
Reklam Kurulu cezasına karşı dava süresi nedir?
İdare mahkemesinde tebliği izleyen günden itibaren 30 gündür ve dava kararın yerine getirilmesini durdurmaz (6502 s.K. m.78/2).
Reklam Kurulu cezasında uzlaşma yapılabilir mi?
Evet. Tebliğden itibaren 15 gün içinde ve dava açılmadan uzlaşma talep edilebilir; indirim yüzde 50’yi geçemez ve uzlaşılan konuda dava açılamaz (6502 s.K. m.77/A).
Rakibimin yanıltıcı çevre reklamına karşı ne yapabilirim?
Reklam Kurulu’na şikâyet edebilir, ayrıca ticaret mahkemesinde haksız rekabetin tespiti, men’i, düzeltme ve tazminat davası açabilirsiniz (TTK m.55/1-a-2, 56); kasten işlenen fiiller şikâyet üzerine cezalandırılır (TTK m.62).
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar
Hukukçular Evi Ankara; üretici, perakendeci, enerji şirketi ve markalar için kampanya öncesi çevresel beyan uyum denetimi, ispat dosyasının hazırlanması, ajans ve sosyal medya etkileyicisi sözleşmelerinin düzenlenmesi, Reklam Kurulu’na savunma, uzlaşma başvurusu ve idari para cezalarına karşı iptal davaları ile rakiplerin yanıltıcı çevre reklamlarına karşı Reklam Kurulu şikâyeti ve haksız rekabet davalarında hukuki destek sağlar. Tüketici mevzuatının tamamı için Tüketici Hukuku Rehberi, iklim mevzuatı için Enerji Hukuku Rehberi ve idari dava süreçleri için İdare Hukuku Rehberi sayfalarımıza bakılabilir. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
Çevresel beyanlarınızı yayından önce birlikte denetleyelim
Kampanya uyumu, Reklam Kurulu savunması, uzlaşma ve dava için: 0554 648 37 15.
📚 İlgili Rehberler
- 🗂️ Tüketici Hukuku Rehberi (Tüm Rehberler)Ayıplı mal, cayma hakkı, reklam, haksız ticari uygulama, hakem heyeti ve tüketici mahkemesine ilişkin rehberlerin tamamı
- Reklam Kurulu Cezasına Karşı Dava Dilekçesi Örneği 2026
- Yanıltıcı Reklam ve Reklam Kurulu’na Şikâyet
- Aldatıcı ve Örtülü Reklam: 6502 Sayılı Kanun ve Reklam Kurulu
- Influencer Reklamında Sorumluluk
- Haksız Rekabet (TTK m.54-63): Tespit, Men, Tazminat
- Haksız Rekabet Dava Dilekçesi Örneği
- Ayıplı Mal ve Tüketicinin Seçimlik Hakları
- Enerji Etiketi Cezası ve Ekotasarım Uygunsuzluğu
- Karbon Kredisi Projeleri İçin İklim Kanunu Rehberi 2026
- Şirketim ETS’ye Giriyor mu? İklim Kanunu Uyum Rehberi 2026
- Yeşil ve Sürdürülebilir Tahvil Rehberi
- Enerji Hukuku Rehberi (İklim ve Karbon Piyasası)
Bu içerik Tüketici Hukuku alanındadır.
Tüketici Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
Mevzuat ve kaynaklar: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.8, 11, 61-63, 77/12-13, 77/19, 77/A, 78; Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği (RG 10.1.2015/29232) m.4/1-r, 9, 17, 23/A, ek m.1; Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (RG 1.7.2026/33297, yürürlük 1.8.2026); Reklam Kurulu, Çevreye İlişkin Beyanlar İçeren Reklamlar Hakkında Kılavuz (13.12.2022 tarihli ve 328 sayılı toplantı) m.4-12; 6502 Sayılı Kanunun 77 nci Maddesine Göre 2026 Yılında Uygulanacak Olan İdari Para Cezalarına İlişkin Tebliğ (RG 23.12.2025/33116); 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17/6; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.55/1-a-2, 56, 62; 7552 sayılı İklim Kanunu m.2/1-f, ö; Ticaret Bakanlığının Reklam Kurulu’nun 11.6.2024 tarihli 346 sayılı toplantısına ilişkin açıklaması ve Reklam Kurulu 2024 Yılı Raporu. Bu yazı 9 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuatı yansıtır ve genel bilgilendirme amaçlıdır.
