Yeşil Yerleşme Sertifikası 2026: Sertifikalı Bina Şartı Kalktı mı? KET 05 K2 Değişikliği, Parklarda %20 İstisnası, EKB Yerine Ön Hesap Sonuç Raporu, Derece Eşikleri ve Uzman Yetkileri (Yönetmelik m.5, 8; Ek-1, Ek-2)

Binalar ile Yerleşmeler İçin Yeşil Sertifika Yönetmeliğinin ekleri 28 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete’de yeniden yayımlandı. Yeni ve önceki (2 Aralık 2025) ekleri karşılaştırarak tespit ettiğimiz değişiklikleri son dakika haberimizde özetledik: yeşil yerleşme sertifikasında “yeşil sertifikalı bina” şartı yerini “zorunlu kriterleri karşılayan bina” şartına bıraktı, açık alan ağırlıklı yerleşmelere yüzde 20 istisnası getirildi, mevcut yerleşmelerde kriter zorunlu olmaktan çıktı ve EKB düzenlenmesi zorunlu olmayan binalar için Ön Hesap Sonuç Raporu kabul edildi. Bu yazıda konut, site, kampüs, park ve millet bahçesi projesi geliştirenler, kamu idareleri, bina sahipleri ve yeşil sertifika uzmanları için sistemin hukuki çerçevesini anlatıyoruz: yönetmeliğin dayanağı ve isteğe bağlılığı, bina ve yerleşme modülleri, ağırlıklar ve derece eşikleri, değişen kriterlerin uygulamadaki anlamı, uzmanların yetki ve yaptırımları, sertifikanın geçerliliği, itiraz ve dava yolları.

Yönetmeliğin Künyesi, Dayanağı ve Değişiklik Geçmişi

Binalar ile Yerleşmeler İçin Yeşil Sertifika Yönetmeliği 12.06.2022 tarihli ve 31864 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve 2017 tarihli eski yönetmeliği yürürlükten kaldırdı (m.10). Dayanağı 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 107. maddesidir (m.3). Amaç, binalar ve yerleşmelerin doğal kaynakları ve enerjiyi verimli kullanarak çevreye olumsuz etkilerini azaltmak için değerlendirme ve sertifikalandırma sistemleri oluşturmak; yeşil sertifika uzmanları, değerlendirme uzmanları ve eğitici kuruluşların nitelikleri ile değerlendirme kriterlerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir (m.1). Yönetmeliğin asıl teknik içeriği eklerdedir: Ek-1 Bina Değerlendirme Kılavuzu, Ek-2 Yerleşme Değerlendirme Kılavuzu ve Ek-3 eğitim rehberi.

Yeşil Sertifika İsteğe Bağlıdır: Kim, Kimden Hizmet Alır?

Yönetmelik m.5/1 açıktır: “Yeşil sertifika almak isteğe bağlıdır.” Sertifika, Ek-1 ve Ek-2’deki kriterler esas alınarak düzenlenir (m.5/2). Sertifika almak isteyen bina veya yerleşme sahibi, Bakanlıkça yetkilendirilen yeşil sertifika uzmanlarından ve değerlendirme kuruluşundan hizmet alır (m.5/3). Uzman bina veya yerleşmeye ait bilgileri kılavuza uygun olarak YeS-TR sistemine kaydeder; değerlendirme kuruluşu başvuruları sisteme kaydedilen bilgiler üzerinden ve gerektiğinde yerinde etüt yaparak değerlendirir (m.5/4-5). Değerlendirme kuruluşu Türkiye Çevre Ajansıdır (m.4/1-d). Yönetmeliğin uygulanmasında doğabilecek tereddütler ve itirazlar Bakanlığın Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğünce değerlendirilir (m.5/7).

2024 değişikliğiyle m.5/2’ye eklenen cümle, sertifikaların süresini belirlemesi bakımından önemlidir: “Yeşil sertifikalar, düzenlendikleri tarihte geçerli olan kriterler bakımından bina veya yerleşmede sertifika puanlarını olumsuz yönde etkileyecek nitelikte herhangi bir değişiklik olmadığı müddetçe geçerlidir.” Değerlendirmemize göre bu hüküm, kılavuz değiştiğinde daha önce alınmış sertifikaların kendiliğinden geçersiz olmayacağını, ölçütün sertifika tarihindeki kriterler olduğunu gösterir. 28 Ekim 2026 değişikliği de bu nedenle mevcut sertifikaları doğrudan etkilemez.

Bina Sertifikası: Modüller ve Ağırlıklar

Bina kılavuzu yeni ve mevcut binaları ayrı değerlendirir; mevcut bina, yapı kullanma izin belgesi bulunan binadır. Bina tipolojileri konut, ofis, eğitim, otel, sağlık, alışveriş ve ticaret merkezleri ile “diğer” kategorisidir; diğer kategorisine sanayi alanlarında üretim faaliyetleri yürütülen binalar, sinema, müze, spor salonu, yurt, bakımevi, altyapı ve ulaşım tesisleri ile veri merkezleri gibi yapılar girer. Altı modül vardır: Bütünleşik Bina Tasarımı, Yapım ve Yönetimi (BBT), Yapı Malzemesi ve Yaşam Döngüsü (YMD), İç Ortam Kalitesi (İOK), Enerji Kullanımı ve Verimliliği (EKV), Su ve Atık Yönetimi (SAY) ve İnovasyon (İNO). Her modülden en fazla 100 kredi alınır; bu krediler modülün ağırlık katsayısıyla çarpılarak ağırlıklı kredi bulunur.

Tablo, enerji modülünün konut dışı binalarda en ağır modül olduğunu gösterir. Bina değerlendirme sürecinde en az üç farklı meslekten yeterli sayıda değerlendirme uzmanı görev alır ve her değerlendirme uzmanı İNO hariç en fazla iki modülü değerlendirebilir. Kılavuzda tanımlanmamış veya açıklık gereken hususlarda Türk Standartlarının güncel hâlleri, bunlar yoksa Avrupa standartları, onlar da yoksa uluslararası geçerliliği kabul edilen standartlar esas alınır; bu durumda uzman gerekçesini değerlendirme kuruluşuna sunar.

Bina Sertifikasında Derece Eşikleri ve Modül Şartları

Bina sertifikası dört derecelidir. Her derecede tüm zorunlu kriterlerin sağlanması ve her modülden belirlenen asgari ağırlıklı kredinin alınması gerekir. 2026 eklerinde bu eşikler değişmedi.

Sertifika almaya hak kazanan bina sahipleri, aldıkları dereceye göre Bakanlıkça belirlenen amblemleri bina girişi, mobilya, afiş gibi yerlerde kullanabilir. Değerlendirmemize göre amblem, sertifikanın kapsamı ve derecesiyle sınırlı kullanılmalıdır; sertifikası olmayan veya daha düşük dereceli bir projede amblem kullanılması ticari uygulamalar ve tüketici mevzuatı bakımından ayrı sorunlara yol açabilir.

Değişiklik 1: EKB Yerine Ön Hesap Sonuç Raporu

Enerji Kullanımı ve Verimliliği modülünün giriş bölümüne 2026 ekleriyle yeni bir cümle eklendi: “EKB düzenlenmesi zorunlu olmayan binalarda, BEP-BUY yazılımında oluşturulmuş olan Ön Hesap Sonuç Raporu, EKB yerine kabul edilebilir.” Aynı cümle yerleşme kılavuzunda AKE 02 K1 “Proje alanındaki binaların enerji verimli olması” kriterine de eklendi. Modül girişindeki “sanayi alanlarında üretim faaliyetleri yürütülen binaların sadece idari bölümleri değerlendirilir” kuralı ise önceki eklerde de bulunuyordu.

Değerlendirmemize göre değişiklik, Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği uyarınca EKB düzenlenmesi zorunlu tutulmayan yapılar için sertifika sürecindeki bir boşluğu kapatıyor. Hangi binalarda EKB’nin zorunlu olmadığı ise kılavuzda değil, enerji performansı mevzuatında belirlenir; bu nedenle başvurudan önce binanın EKB zorunluluğu kapsamında olup olmadığı belgelenmelidir. Metinde “kabul edilebilir” ifadesi kullanıldığından değerlendirme uzmanının raporun yeterliliğini inceleme imkânı saklıdır. EKB’nin satış ve kiralamadaki rolü için Enerji Kimlik Belgesi rehberimize bakabilirsiniz.

Yerleşme Sertifikası: Modüller, Ağırlıklar ve Dereceler

Yerleşme, içerisinde birden fazla bina bulunan imar parseli ve daha büyük ölçekteki alandır (Yönetmelik m.4/1-ğ). Yerleşme kılavuzunda beş ana modül ve İnovasyon modülü vardır. Yerleşme sertifikası, sürdürülebilirlik temalarının aşamalı olarak karşılanmasına dayanır: Aşama 1 sürdürülebilir yer seçimi ve bağlantılar, Aşama 2 sürdürülebilir topluluk ve yerleşme tasarımı, Aşama 3 sürdürülebilir altyapı ve binalar, Aşama 4 sürdürülebilir gelecek. Zorunlu kriterler sağlanmadan kriter adımları ilerlemez; Aşama 1’in ilk adımında Bölgesel ve Yakın Çevre Profili modülünden 8 kredi sağlanarak başvuru belgesi alınabilir.

Değişiklik 2: KET 05 K2 — Sertifikalı Bina Şartından Zorunlu Kriterlere

Kentsel Tasarım modülünün “Yapılar” teması (KET 05), yerleşme sertifikası için en çok tartışma yaratan kriteri içeriyordu. 2025 eklerinde KET 05 K2’nin adı “Alandaki yapıların yeşil bina sertifikası almış olması” idi ve gereklilik şöyleydi: Yeni ve mevcut yerleşmelerde imar planındaki kullanım kararına hizmet eden en az bir binanın YeS’in güncel versiyonuna sahip olması ve diğer binaların EKB’lerindeki enerji performans sınıfının en az C olması zorunludur. Kriter yeni yerleşmeler için zorunlu, mevcut yerleşmeler için hem zorunlu hem 5 kredilik kriterdi.

2026 eklerinde kriterin adı “Proje alanındaki yapıların yeşil bina kriterlerini sağlaması veya yeşil bina sertifikası almış olması” olarak değişti. Yeni gereklilik: Yeni yerleşmelerde imar planında o alan için tanımlı kullanım kararının esas işlevine hizmet eden en az bir binanın, YeS-TR’nin başvuru tarihindeki güncel versiyonunda yer alan zorunlu kriterleri karşılaması gerekir. Millet bahçeleri, park ve rekreasyon alanları, stadyum ve spor kompleksleri, fuar alanları ve benzeri açık alan ağırlıklı yerleşmelerde bulunan binaların taban alanlarının toplamı proje alanının %20’sini geçmiyorsa bu zorunluluk aranmaz. Kriter mevcut yerleşmeler için yalnızca kredili hâle geldi.

Değerlendirmemize göre değişikliğin üç pratik sonucu var. Birincisi, yeni yerleşme sertifikası artık bir binanın sertifika sürecinin tamamlanmasına bağlı değil; binanın zorunlu kriterleri karşıladığının gösterilmesi yeterli. İkincisi, “diğer binaların en az C sınıfı EKB” şartı KET 05 K2’den çıkarıldı; ancak AKE 02 K1’deki “proje alanındaki binaların enerji verimli olması” zorunlu kriteri en az C sınıfı EKB şartını korumaktadır. Üçüncüsü, %20 istisnası yalnızca açık alan ağırlıklı yerleşmeler için geçerlidir; “benzeri” ifadesi yoruma açık olduğundan istisnaya dayanacak projelerde alanın niteliği ve taban alanı hesabı ayrıntılı belgelenmelidir.

Kimleri Etkiliyor?

Yeşil Sertifika Uzmanları: Yetki Süresi, Görevler ve Yaptırımlar

Yeşil sertifika eğitimlerine değerlendirme kılavuzlarında belirtilen meslekleri haiz kişiler katılabilir (m.8/1). 2025 değişikliğiyle uzmanlık yetkisinin geçerlilik süresi beş yıl oldu; sürenin bitiminde eğitici kuruluştan Bakanlıkça belirlenen içerikte eğitim alındıktan sonra tekrar sınava girilerek yetki yenilenebilir (m.8/2). Bu değişiklikten önce yetki alanlar için süre on yıl olarak uygulanmaya devam eder (geçici m.1/2). Kılavuzlarda Bakanlık tarafından versiyon değişikliği yapılırsa yetkisi devam eden uzmanlar güncel versiyon hakkında eğitim almak zorundadır; almayanların yetkisi askıya alınır (m.8/3). 2026 ekleri kılavuzu hâlâ “Birinci Versiyon (V1)” olarak adlandırıyor; değerlendirmemize göre bu nedenle m.8/3’teki zorunlu eğitim bu değişiklikle kendiliğinden doğmaz, ancak Bakanlığın ayrıca duyuru yapıp yapmayacağı izlenmelidir.

Uzmanın görevleri; bina veya yerleşmenin kılavuzdaki kriterlere göre plan, proje ve inşa süreçlerinde yalnızca sahibine danışmanlık yapmak, bilgi ve belgeleri değerlendirme kuruluşuna sunmak, başvuruyu takip etmek ve sunduğu bilgi ve belgelerin doğruluğundan sorumlu olmaktır (m.8/6). Önceki “aynı anda üç adete kadar bina ya da yerleşme için hizmet vermek” sınırı 2024’te yürürlükten kaldırıldı. Değerlendirme kuruluşunda görev yapan uzman, değerlendirme uzmanı unvanını alır ve bu sürede danışmanlık yapamaz (m.9).

Hukuki Nitelik, Tartışmalı ve Belirsiz Noktalar

Kılavuzların hukuki niteliği. Ekler yönetmeliğin parçasıdır ve Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girer; bu nedenle düzenleyici işlem niteliği taşır. Değerlendirmemize göre kılavuzdaki bir kritere dayanılarak sertifika verilmemesi veya düşük derece verilmesi, ilgilinin hukuki durumunu etkileyen bireysel bir idari işlemdir ve idari yargı denetimine tabidir.

“Esas işlev” ve “açık alan ağırlıklı” kavramları. Yeni KET 05 K2 metni “kullanım kararının esas işlevine hizmet eden” bina ifadesini kullanıyor; karma kullanımlı alanlarda hangi binanın esas işleve hizmet ettiği tartışma yaratabilir. Aynı şekilde “ve benzeri açık alan ağırlıklı yerleşmeler” ifadesi örnekleme niteliğinde olduğundan, sayılanlara benzemeyen projelerde istisnanın uygulanıp uygulanmayacağı değerlendirme kuruluşunun takdirine kalabilir.

Ekler taranmış görüntü olarak yayımlandı. 235 sayfalık eklerin metin olarak aranabilir olmaması, değişikliklerin tespitini zorlaştırıyor. Bu yazıdaki karşılaştırma görüntü ve metin üzerinden yapıldı; kredi tablolarındaki küçük farklar dışarıda kalmış olabileceğinden başvuru hazırlayanların ilgili kriter tablosunu resmî ekten kontrol etmeleri önerilir.

İtiraz, Dava Yolları ve Süreler

İYUK m.7/4 son cümlesine göre düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması, buna dayalı işlemin iptaline engel olmaz. Bu nedenle 28 Aralık 2026’dan sonra da kılavuz hükmünün uygulanmasıyla tesis edilen bireysel işleme karşı, hem işlem hem de dayandığı düzenleyici hüküm dava konusu yapılabilir. İdari yargıda masraflar ve adli yardım için idari yargıda harç ve adli yardım yazımıza bakabilirsiniz.

Varsayımsal Örnekler

Varsayımsal örnek 1 — millet bahçesi: 200.000 m²’lik bir millet bahçesi projesinde kafeterya, kütüphane ve yönetim binalarının taban alanları toplamı 12.000 m²’dir. Oran %6 olduğundan ve proje açık alan ağırlıklı yerleşme niteliğinde olduğundan, KET 05 K2’deki “en az bir binanın zorunlu kriterleri karşılaması” şartı aranmaz. Diğer zorunlu kriterler ve aşama kredileri ise ayrıca sağlanmalıdır.

Varsayımsal örnek 2 — yeni konut sitesi: 12 bloktan oluşan bir sitede geliştirici, yerleşme sertifikası için bloklardan birinin yeşil bina sertifikası sürecini tamamlamasını bekliyordu. Yeni metne göre konut kullanımına hizmet eden bir bloğun YeS-TR’nin güncel versiyonundaki zorunlu kriterleri karşıladığının belgelenmesi KET 05 K2 için yeterlidir. Ancak AKE 02 K1 uyarınca EKB kapsamındaki binaların en az C sınıfı EKB’ye sahip olması zorunluluğu devam eder.

Varsayımsal örnek 3 — mevcut kampüs: 20 binalı mevcut bir eğitim kampüsünde 5 bina yeşil sertifikalıdır (%25). Önceki eklerde KET 05 K2 mevcut yerleşmeler için de zorunlu olduğundan değerlendirme tartışmalıydı; 2026 eklerine göre kriter yalnızca kredi kazandırır ve %21–30 aralığı için 2 kredi alınır.

Ne Yapmalı? Adım Adım

Sık Yapılan Hatalar

• KET 05 K2’deki değişikliğin AKE 02 K1’deki “en az C sınıfı EKB” zorunluluğunu da kaldırdığını sanmak.
• Açık alan istisnasını, taban alanı oranını hesaplamadan ve belgelemeden ileri sürmek.
• Ön Hesap Sonuç Raporunu EKB zorunluluğu kapsamındaki binalarda EKB yerine kullanmaya çalışmak.
• Kılavuz değişikliğinin daha önce alınmış sertifikaları kendiliğinden geçersiz kıldığını düşünmek; m.5/2’ye göre ölçüt, sertifika tarihindeki kriterlerdir.
• Değerlendirme kararına itirazı sözlü yapmak veya tebliğ tarihini kayıt altına almamak.

İlgili konularda ÇED raporu mu proje tanıtım dosyası mı, ÇED Yönetmeliği değişikliği, OSB tahsis ve yeniden tahsis, havaalanı çevresinde yapı izni, özel çevre koruma bölgeleri, arkeolojik sit alanı ve GES/RES yatırımları yazılarımıza; sürdürülebilirlik raporlaması için TSRS sayfamıza bakabilirsiniz. Güncel düzenlemeler Hukuk Gündemi Son Durum sayfamızda.

Sıkça Sorulan Sorular

Yeşil sertifika almak zorunlu mu?

Hayır. Yönetmelik m.5/1’e göre isteğe bağlıdır; sertifika Ek-1 ve Ek-2’deki kriterlere göre Türkiye Çevre Ajansı tarafından düzenlenir.

28 Ekim 2026 değişikliği neleri değiştirdi?

Karşılaştırmamızda iki önemli değişiklik tespit edildi: EKB düzenlenmesi zorunlu olmayan binalarda Ön Hesap Sonuç Raporunun EKB yerine kabulü ve yerleşme sertifikasındaki KET 05 K2 kriterinin yeniden yazılması. Modül ağırlıkları ve derece eşikleri değişmedi.

Yeni yerleşmede yeşil sertifikalı bina şart mı?

Hayır. Kullanım kararının esas işlevine hizmet eden en az bir binanın YeS-TR’nin başvuru tarihindeki güncel versiyonundaki zorunlu kriterleri karşılaması yeterlidir.

Park ve millet bahçesi projelerinde bina şartı aranır mı?

Millet bahçeleri, park ve rekreasyon alanları, stadyum ve spor kompleksleri, fuar alanları ve benzeri açık alan ağırlıklı yerleşmelerde bina taban alanları toplamı proje alanının %20’sini geçmiyorsa aranmaz.

Mevcut yerleşmelerde sertifikalı bina zorunlu mu?

Hayır. 2026 eklerine göre KET 05 K2 mevcut yerleşmeler için yalnızca kredili kriterdir; sertifikalı bina oranına göre 1 ile 5 kredi arasında puan alınır.

Yerleşmedeki binaların EKB sınıfı önemli mi?

Evet. AKE 02 K1 zorunlu kriterine göre Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği kapsamındaki binaların en az C sınıfı EKB’ye sahip olması gerekir; EKB zorunlu olmayan binalarda Ön Hesap Sonuç Raporu kabul edilebilir.

Bina sertifikasında derece eşikleri nedir?

Geçer 32, İyi 40, Çok İyi 55 ve Ulusal Üstünlük 75 ağırlıklı kredidir; her derecede tüm zorunlu kriterler ve modül bazında asgari krediler sağlanmalıdır.

Kılavuz değişince eski sertifikam geçersiz olur mu?

Yönetmelik m.5/2’ye göre sertifikalar, düzenlendikleri tarihte geçerli kriterler bakımından puanları olumsuz etkileyecek değişiklik olmadıkça geçerlidir.

Yeşil sertifika uzmanlığı kaç yıl geçerli?

2 Aralık 2025’ten itibaren yetki alanlar için beş yıl; daha önce yetki alanlar için on yıl. Yenileme için eğitim alınıp tekrar sınava girilir (m.8/2, geçici m.1/2).

Uzmanın yetkisi hangi durumda iptal edilir?

Farklı projelerde üç kez sertifika sınıfını değiştirecek mertebede hatalı işlem yapanların ve gerçeğe aykırı veya yanıltıcı belge düzenleyen veya kullananların yetkisi bir daha verilmemek üzere iptal edilir (m.8/5).

Değişikliğe karşı dava açılabilir mi?

Evet. Düzenleyici işlem olduğundan Danıştay’da iptal davası açılabilir; süre ilanı izleyen günden itibaren 60 gün olup 28 Aralık 2026 Pazartesi günü biter (İYUK m.7/4, 8).

Sertifika başvurum reddedilirse ne yapabilirim?

Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğüne itiraz edilebilir (m.5/7); bireysel işleme karşı yazılı bildirimden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir (İYUK m.7).

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Yeşil bina ve yeşil yerleşme projelerinde kılavuz kriterlerinin hukuki yorumu, açık alan istisnası ve esas işlev gibi tartışmalı kavramların değerlendirilmesi, değerlendirme kuruluşu ve Genel Müdürlük nezdinde itiraz dilekçelerinin hazırlanması ile sertifika reddi, derece ve uzman yaptırımlarına karşı iptal davaları konusunda hukuki destek sunarız. İmar, ÇED ve enerji performansı mevzuatıyla bağlantılı uyumluluk incelemesi yaparız. Her dosyanın koşulları farklıdır; sonuç hakkında önceden taahhütte bulunulmaz.

Mevzuat ve kaynaklar: 28.10.2026 tarihli ve 33414 sayılı RG, Binalar ile Yerleşmeler İçin Yeşil Sertifika Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ve ekleri (Ek-1, Ek-2, Ek-3); 02.12.2025 tarihli ve 33095 sayılı RG; 21.10.2024 tarihli ve 32699 sayılı RG; 12.06.2022 tarihli ve 31864 sayılı RG, Yönetmelik m.1, 3, 4, 5, 8, 9, 10, geçici m.1; 2577 sayılı İYUK m.7, 8, 11.