Birinci derece arkeolojik sit alanı, korumaya yönelik bilimsel çalışmalar dışında aynen korunacak alandır: Kesinlikle hiçbir yapılaşmaya izin verilmez, bilimsel kazı dışında kazı yapılamaz, yeni tarım alanı açılamaz, taş, toprak ve kum alınamaz. İkinci derece arkeolojik sitte de yeni yapılaşmaya izin verilmez; ancak kullanılmakta olan tescilsiz yapıların basit onarımı mümkündür. Kurallar Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun 658 sayılı “Arkeolojik Sitler, Koruma ve Kullanma Koşulları” ilke kararında düzenlenir. Bu alanlardaki taşınmazlar zilyetlikle kazanılamaz; kesin inşaat yasağı bulunan parseller trampa programına alınırsa Hazine taşınmazlarıyla değiştirilebilir ve her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2025’te, fiilî el atma veya imar planı kısıtlaması olmaksızın yalnız birinci derece arkeolojik sit ilanının kamulaştırmasız el atma sayılmadığına karar vermiştir. Bu yazı derecelere göre yapılabilen ve yapılamayan işleri, mevcut evin onarımını, tarım ve serayı, ifraz ve satışı, trampa, vergi, kamulaştırma, derece değişikliği ve itirazı, 2026’da değişen kentsel arkeolojik sit kurallarını ve iki dilekçe örneğini mevzuat ve ilke kararlarının metinleriyle anlatır.
Kısa cevap: Birinci ve ikinci derece arkeolojik sitte yeni ev yapılamaz. Parselinizde kullanma izin belgesi olan bir yapı varsa çatı aktarımı, boya, sıva ve çürüyen öğelerin aynı malzemeyle yenilenmesi gibi basit onarımlar koruma bölge kurulu kararı veya KUDEB izniyle yapılabilir; izinsiz ve kaçak yapılara onarım izni verilmez. Birinci derecede yeni tarım alanı açılamaz, höyük ve tümülüslerde toprak sürülemez; mevcut sınırlı mevsimlik tarım ve kurulun uygun görmesiyle mevcut seracılık devam edebilir. Taşınmazı satabilir, miras bırakabilirsiniz; ancak sit şerhinden sonra satın alanın Hazine trampası talebi değerlendirilmez. Kesin inşaat yasağı nedeniyle kullanamadığınız parsel için trampa programını takip edin, vergi muafiyetini isteyin ve kamulaştırma talebinizi yazılı yapın; sit derecesinin hatalı olduğunu düşünüyorsanız bilimsel raporla kurula başvurun.
Parseliniz birinci veya ikinci derece arkeolojik sitte mi kaldı?
Sit kararını, tapu şerhini, trampa ve kamulaştırma imkânlarını ve derece değişikliği seçeneklerini birlikte değerlendirelim: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.
Arkeolojik Sit Nedir ve Dereceler Nasıl Belirlenir?
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu siti, tarih öncesinden günümüze kadar gelen çeşitli medeniyetlerin ürünü olup yaşadıkları devirlerin sosyal, ekonomik, mimari ve benzeri özelliklerini yansıtan kent ve kent kalıntıları, kültür varlıklarının yoğun olarak bulunduğu sosyal yaşama konu olmuş veya önemli tarihî hadiselerin cereyan ettiği yerler olarak tanımlar (m.3). Tespitler koruma bölge kurulu kararıyla tescil olunur; sit alanlarının tescil kararları Resmî Gazete’de yayımlanır ve Bakanlığın internet sayfasında bir ay süreyle duyurulur; tescil kararları kadastral bilgileriyle tapu siciline şerh düşülmek üzere tapu müdürlüğüne bildirilir (m.7). Kurul ayrıca sit alanlarının tescilinden itibaren üç ay içinde geçiş dönemi yapı şartlarını belirler (m.57/c).
Derecelendirme Kanun’da değil, Koruma Yüksek Kurulunun 05.11.1999 tarihli ve 658 sayılı ilke kararında yer alır. Karar arkeolojik siti, insanlığın varoluşundan günümüze kadar ulaşan eski uygarlıkların yer altında, yer üstünde ve su altındaki ürünlerini, yaşadıkları devirlerin sosyal, ekonomik ve kültürel özelliklerini yansıtan her türlü kültür varlığının yer aldığı yerleşmeler ve alanlar olarak tanımlar ve derecelendirmenin sitlerin önemi yanında alanda uygulanacak koruma ve kullanma koşullarını da kapsadığını belirtir. 658 sayılı karar 2016’da 562 sayılı, 2017’de 663 sayılı ilke kararlarıyla değişmiştir. Üçüncü derece arkeolojik sitteki yapılaşma ve müze sondajı 3. derece arkeolojik sitte sondaj kazısı yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır; bu yazı birinci ve ikinci dereceye ve kentsel arkeolojik site odaklanır. Doğal sitler ise farklı bir mevzuata ve bakanlığa tabidir; bunun için doğal sit alanına ev yapılır mı yazımıza bakılabilir.
Arkeolojik sit derecelerinin karşılaştırması
| Ölçüt | I. derece | II. derece | III. derece | Kentsel arkeolojik sit |
|---|---|---|---|---|
| Tanım | Bilimsel çalışmalar dışında aynen korunacak alan | Korunması gereken, koşulları kurulca belirlenecek, aynen korunacak alan | Koruma-kullanma kararları doğrultusunda yeni düzenlemeye izin verilebilecek alan | Arkeolojik sit, tescilli yapı ve kentsel dokuyu birlikte içeren, özel planlama gerektiren alan |
| Yeni yapı | Kesinlikle yok | Yok | Geçiş dönemi koşulları, müze sondajı ve kurul kararıyla | Planlar onanmadan yok |
| Mevcut tescilsiz yapının basit onarımı | 775 sayılı ilke kararı şartlarıyla (değerlendirmemiz) | Yürürlükteki ilke kararı doğrultusunda | Kurul kararları doğrultusunda | Belgelendirme ve kurul onaylı proje ile |
| Kazı | Yalnız bilimsel kazı | Yalnız bilimsel kazı | İnşaattan önce müze sondajı | Zemine her müdahale müze veya kazı başkanlığı denetiminde |
| Zilyetlikle kazanma | Yasak | Yasak | Genel hükümler | Genel hükümler (I. grup tescilli yapı hariç) |
| Hazine trampası | Şartlarıyla mümkün | Şartlarıyla mümkün | Yönetmelikte sayılmamış | Yönetmelikte ayrıca sayılmamış |
| Dayanak | 658/1; 2863 m.11, 15/f | 658/2; 2863 m.11, 15/f | 658/3 | 3705 ve 4390 sayılı ilke kararları |
1. Derece Arkeolojik Sit Alanında Neler Yapılabilir, Neler Yasak?
658 sayılı ilke kararına göre birinci derece arkeolojik sitte kesinlikle hiçbir yapılaşmaya izin verilmez; alan imar planlarında aynen korunacak sit alanı olarak belirlenir ve bilimsel amaçlı kazılar dışında hiçbir kazı yapılamaz. Ancak ilke kararı bazı istisnalar sayar: Resmî ve özel kuruluşlarca zorunlu durumlarda yapılacak altyapı uygulamaları müze müdürlüğünün ve varsa kazı başkanının görüşüyle koruma kurulunda değerlendirilir (a); yeni tarımsal alanlar açılamaz, yalnız sınırlı mevsimlik tarımsal faaliyetler devam edebilir, koruma kurullarınca uygun görülmesi hâlinde seracılığa devam edilebilir (b); höyük ve tümülüslerde toprağın sürülmesine dayanan tarımsal faaliyetler kesinlikle yasaktır, ağaçlandırmaya gidilmez, yalnız mevcut ağaçlardan ürün alınabilir (c); taş, toprak, kum alınmaz, ocak açılmaz, toprak, cüruf, çöp ve sanayi atığı dökülmez (ç).
Ören yerlerinde gezi yolu, meydan tanzimi, açık otopark, WC, bilet gişesi ve bekçi kulübesi gibi üniteler koruma kurulundan izin alınarak yapılabilir (d); bu alanlardaki halen kullanılan umuma açık mezarlıklarda yalnız defin işlemi yapılabilir (e); taşınmaz kültür varlıklarının mahiyetine tesir etmeyecek şekilde ilgili koruma kurulundan izin almak koşuluyla birleştirme (tevhit) ve ayırma (ifraz) yapılabilir (f). 2016’da 562 sayılı ilke kararıyla eklenen (g) bendine göre kamu düzeni veya güvenliğinin olağan hayatı durduracak şekilde bozulduğu ya da doğal afet yaşanan yerlerde, zorunlu geçici uygulamalara ilişkin, zemine en az müdahale edecek ve süresi belirlenmiş projeler koruma bölge kurulunda değerlendirilebilir ve uygun görülenler Bakanlıkça oluşturulacak bilim kurulu denetiminde yapılabilir.
1. derece arkeolojik sitte sık sorulan işler
| İş | Durum | 658 sayılı ilke kararı |
|---|---|---|
| Yeni ev, ahır, depo, duvar | İzin verilmez | 1. madde giriş |
| Mevcut sınırlı mevsimlik tarım | Devam edebilir | 1/b |
| Yeni tarım alanı açmak | İzin verilmez | 1/b |
| Mevcut seranın devamı | Koruma kurulu uygun görürse | 1/b |
| Höyük veya tümülüste toprak sürmek | Kesinlikle yasak | 1/c |
| Ağaçlandırma | Yapılmaz; mevcut ağaçlardan ürün alınabilir | 1/c |
| Taş, toprak, kum almak; ocak açmak; döküm | Yasak | 1/ç |
| Zorunlu altyapı (su, elektrik hattı) | Müze ve kazı başkanı görüşüyle kurul değerlendirir | 1/a |
| İfraz ve tevhit | Kurul izniyle, mahiyete tesir etmeyecek şekilde | 1/f |
| Mezarlıkta defin | Halen kullanılan umuma açık mezarlıkta | 1/e |
| Afet ve kamu düzeni hâlinde geçici uygulama | Kurul ve bilim kurulu denetiminde | 1/g |
2. Derece Arkeolojik Sit Alanında Kurallar
İkinci derece arkeolojik sit; korunması gereken, ancak koruma ve kullanma koşulları koruma kurulları tarafından belirlenecek, korumaya yönelik bilimsel çalışmalar dışında aynen korunacak sit alanlarıdır. Bu alanlarda yeni yapılaşmaya izin verilmez; ancak günümüzde kullanılmakta olan tescilsiz yapıların basit onarımları yürürlükteki ilke kararı doğrultusunda yapılabilir ve birinci derece arkeolojik sit için öngörülen (a) ilâ (g) bentleri burada da geçerlidir (658/2). Pratikte iki derece arasındaki fark, ikinci derecede kullanılmakta olan tescilsiz yapıların basit onarımına açıkça yer verilmesi ve koşulların kurulca belirlenmesidir; yeni yapı yasağı bakımından fark yoktur (değerlendirmemiz).
Arkeolojik Sitte Kalan Evin Onarımı: 775 Sayılı İlke Kararı
658 sayılı kararın atıf yaptığı “yürürlükteki ilke kararı”, Koruma Yüksek Kurulunun 06.01.2011 tarihli ve 775 sayılı ilke kararıdır (RG 25.01.2011, 27826). Bu karara göre koruma, uygulama ve denetim bürosu (KUDEB) kurulmamış yerlerde sit alanlarında, koruma alanlarında ve tescilli taşınmazlara bitişik parsellerde bulunan, yürürlükteki mevzuata göre kullanma izin belgesi olan tescilsiz yapılarda çatı aktarımı, oluk onarımı, boya-badana ve benzeri bakım; ahşap, madeni, pişmiş toprak ve taş gibi çürüyen ya da bozularak eksilen mimari öğelerin özgün biçimine uygun olarak aynı malzemeyle değiştirilmesi; bozulan iç ve dış sıvaların ve kaplamaların renk ve malzeme uyumu sağlanarak özgün biçimine uygun yenilenmesi, ilgili koruma bölge kurulu kararı alındıktan sonra valilik ve belediyenin denetim ve sorumluluğunda yapılabilir (a). KUDEB kurulmuş yerlerde bu uygulamalar KUDEB yönetmeliği kapsamında yapılır (b). Kullanma izin belgesi bulunmayan tescilsiz ve kaçak yapıların tadilat ve tamiratlarına izin verilmez (c); izin verilen yapıların onarım öncesi ve sonrasına ilişkin rapor, fotoğraf, kroki ve belgeleri uygulamadan sonra kurul müdürlüğüne iletilir (d).
Arkeolojik sitteki mevcut yapıda onarım
| Yapının durumu | Yapılabilecek iş | İzin mercii | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Kullanma izin belgeli tescilsiz yapı, KUDEB yok | Çatı aktarımı, oluk, boya, aynı malzemeyle öğe yenileme, sıva | Koruma bölge kurulu kararı; valilik ve belediye denetimi | 775/a |
| Kullanma izin belgeli tescilsiz yapı, KUDEB var | Aynı işler | KUDEB | 775/b |
| İzinsiz veya kaçak tescilsiz yapı | Tadilat ve tamirat izni verilmez | — | 775/c |
| Tescilli yapı | Basit onarım KUDEB veya kurul müdürlüğü; esaslı onarım kurul projesi | KUDEB, kurul müdürlüğü, kurul | 2863 m.57 |
| İzinsiz onarım | Altı aydan üç yıla kadar hapis veya adli para | — | 2863 m.65/4 |
Değerlendirmemize göre 775 sayılı ilke kararı “sit alanları” ifadesini kullandığından birinci derece arkeolojik sitteki kullanma izinli tescilsiz yapılar için de uygulanabilir; ancak birinci derecede “kesinlikle hiçbir yapılaşma” kuralı nedeniyle onarımın ilave alan, kat veya yeni bölüm yaratmaması gerekir. Tescilli yapılardaki onarım süreci tescilli yapıda restorasyon izni, izinsiz işlerin ceza ve yıkım sonuçları sit alanında kaçak yapı yazılarımızda anlatılmıştır.
Satış, Miras, İfraz ve Zilyetlik: Mülkiyet Hakkı Ne Ölçüde Sürer?
Sit ilanı mülkiyeti ortadan kaldırmaz. Kanun’a göre malikler bu varlıkların üzerindeki mülkiyet haklarının tabii icabı olan ve Kanun hükümlerine aykırı olmayan bütün yetkilerini kullanabilirler (m.11). Bu nedenle birinci ve ikinci derece arkeolojik sitteki taşınmaz satılabilir, bağışlanabilir, miras yoluyla geçer; ifraz ve tevhit ise kurul izniyle yapılır (658/1-f). 7590 sayılı Kanun’la 2026’da eklenen ücret tarifesine göre korunan alanlarda tevhit, ifraz ve yoldan ihdas gibi uygulama talepleri için gerçek kişilerden 1.750 TL, tüzel kişilerden 3.500 TL; cins değişikliğine ilişkin görüş taleplerinde parsel başına 2.500 TL ve 5.000 TL hizmet bedeli alınır (2863 Ek m.9 ve ekli tarife sıra 10, 11). Ücretlerin iade kuralları koruma kurulu başvuru ücreti yazımızda yer alır.
İki önemli sınırlama vardır. Birincisi zilyetliktir: Koruma bölge kurullarınca birinci grup olarak tescil ve ilan edilen kültür varlıklarının bulunduğu taşınmazlar ile birinci ve ikinci derece arkeolojik sit alanlarındaki taşınmazlar zilyetlik yoluyla iktisap edilemez (m.11/1). Kadastrosu devam eden taşınmazlarda ve devam eden davalarda da bu hüküm uygulanır (geçici m.7). İkincisi trampa hakkıdır: Sit alanı ilan edildiği tapu kütüğüne şerh edilen taşınmazları miras ve ölüme bağlı tasarruflar dışında sonradan edinenlerin trampa talepleri değerlendirilmez (m.15/f). Değerlendirmemize göre bu nedenle sit şerhli bir parseli “ileride Hazine ile değiştiririm” düşüncesiyle satın almak, hukuken karşılığı olmayan bir beklentidir. Tarım arazisinin tarım dışı kullanımı ayrıca tarım dışı kullanım izni kurallarına tabidir.
Hazine Taşınmazıyla Trampa: Şartlar, Süreler ve Değer Tespiti
Sit alanı ilan edilen ve 1/1000 ölçekli onanlı koruma amaçlı imar planında kesin inşaat yasağı getirilen korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının bulunduğu parseller başka Hazine arazileriyle müstakil veya hisseli olarak değiştirilebilir; Bakanlık izniyle kazı yapılan alanlardaki parsellerde onanlı plan şartı aranmaz (m.15/f). Bu bentteki “aynı ada içerisindeki bütün parsel maliklerinin başvurusu ve karşılığında önerilen parsellerin tamamının kabulü koşuluyla” ibaresi Anayasa Mahkemesinin 03.07.2014 tarihli, E.2014/50, K.2014/124 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Usul, Sit Alanlarında Kalan Taşınmazların Hazine Taşınmazları ile Değiştirilmesi Hakkında Yönetmelik (RG 22.05.2010, 27588; değişiklik RG 31.05.2024, 32562) ile düzenlenir: Birinci ve ikinci derece arkeolojik sit ile birinci derece doğal sit olarak tescil edilen ve onanlı planda kesin inşaat yasağı getirilen, Bakanlıkça her yıl belirlenecek trampa programlarına alınan yerlerdeki taşınmazlar trampa edilebilir (m.4/1-2).
Arkeolojik sitte Hazine trampasının ana kuralları
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Kapsam | I. ve II. derece arkeolojik sit; onanlı 1/1000 planda kesin inşaat yasağı (kazı alanlarında plan şartı yok); trampa programı | Trampa Yön. m.4/1-2 |
| Trampa edilemeyenler | Mülkiyet uyuşmazlıklı; şerhten sonra miras, ölüme bağlı tasarruf veya paydaşlar arası devir dışında edinilen; sit şerhi dışında takyidatlı; orman, mera, milli park, kıyı (deniz tarafı) vb. | m.4/3 |
| İlan | Valilik veya kaymakamlıkça 30 gün | m.5/2 |
| Başvuru | İlk ilandan itibaren 60 gün; kültür ve turizm il müdürlüğü veya Bakanlık | m.5/4, m.6 |
| Başvuranlar | Malik; paylı mülkiyette paydaşların tamamı | m.3/1-ç, m.6/1 |
| Değer | Sit ilanından önceki fiili ve hukuki durum esas alınır | m.7/2 |
| Bina ve tesis | İsteklinin başvurusuyla rayiç bedel 2942 m.11’e göre ödenir | m.7/3 |
| Bedele itiraz | Tebliğden itibaren 30 gün; komisyon 30 günde karar verir; karara karşı dava açılabilir | m.10 |
| Fark ve giderler | Hazine taşınmazı değerliyse fark peşin ödenir; isteklinin taşınmazına ilişkin vergi ve harçlar istekliye ait | m.11, m.12 |
Başvurular Bakanlıkça değerlendirilir ve şartları taşıyanlar yılda iki defa Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına liste hâlinde bildirilir; önerilen Hazine taşınmazları altı ay süreyle ilan edilir (m.5/5, m.9/1). Trampa sonunda istekli adına hisse kalırsa bu hisse başka trampa işlemlerinde kullanılabilir (m.11/3). Trampa sürecinin ayrıntıları ve dava örneği için sit alanında kalan taşınmaz ve Hazine trampası ve sit alanında yapılaşma izni ve trampa dava dilekçesi yazılarımıza bakılabilir.
Vergi, Resim ve Harç Muafiyeti
Arkeolojik sit alanı ve doğal sit alanı olmaları nedeniyle üzerlerinde kesin yapılanma yasağı getirilmiş taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının bulunduğu parseller her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır; büyükşehir belediyesi sınırları içinde, basit usulde vergilendirilenler dışında ticari faaliyette kullanılanlar bakımından emlak vergisinin yarısı ve çevre temizlik vergisinin tamamı için muafiyet uygulanmaz; kesin yapılanma yasağına aykırı yapılar ve bu yapıların bulunduğu parseller, yapılar yıkılıncaya veya aykırılıklar giderilinceye kadar muafiyetten yararlanamaz (m.21). Birinci derece arkeolojik sitte “kesinlikle hiçbir yapılaşmaya izin verilmemesi” kuralı muafiyetin şartını açıkça karşılar; ikinci derecedeki “yeni yapılaşmaya izin verilmemesi” kuralının da aynı sonucu doğurduğu kanaatindeyiz (değerlendirmemiz). Muafiyetin belediyeye ve tapu müdürlüğüne nasıl ileri sürüleceği tescilli taşınmaz vergi muafiyeti yazımızda anlatılmıştır.
Kamulaştırma ve Kamulaştırmasız El Atma Davası
Kısmen veya tamamen gerçek ve tüzel kişilerin mülkiyetinde bulunan korunması gerekli taşınmaz kültür varlıkları ve korunma alanları Kültür ve Turizm Bakanlığınca hazırlanacak programlara uygun olarak kamulaştırılır; bedel takdirinde eskilik, enderlik ve sanat değeri dikkate alınmaz; işlemler 2863 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun ona aykırı olmayan hükümlerine göre yapılır (m.15/a, d, e). Kamulaştırma talepleri ödenek yetersizliği gerekçesiyle reddedilebilmektedir; Anayasa Mahkemesinin 2014/124 sayılı kararına konu davada ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun aşağıda anılan 2025 tarihli kararına konu dosyada da idarenin bu gerekçeye dayandığı aktarılmıştır.
Birinci derece arkeolojik sit nedeniyle açılan kamulaştırmasız el atma davalarında Yargıtay içtihadı önemli bir noktaya gelmiştir. Yayımlanmış karar metinlerine göre Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 07.10.2021 tarihli, E.2017/5-3114, K.2021/1190 sayılı kararında bu tür bir davanın adli yargıda, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde görüleceğini kabul etmiş, esası incelememiştir. Hukuk Genel Kurulunun 28.05.2025 tarihli, E.2023/5-643, K.2025/352 sayılı kararında ise birinci derece arkeolojik sit ilan edilen ve uygulama imar planı dışında kalan bir parselde idarenin fiilen el atmadığı ve bilimsel kazı da yapılmadığı, malikin 2863 sayılı Kanun’a aykırı olmayan bütün mülkiyet yetkilerini kullanmaya devam ettiği gerekçesiyle kamulaştırmasız el atmanın gerçekleşmediğine oyçokluğuyla karar verildiği aktarılmaktadır. Değerlendirmemize göre bu içtihat karşısında, yalnız sit ilanına dayanan el atma davası yerine trampa programına başvuru, yazılı kamulaştırma talebi ve bu talebin reddine karşı idari yargı yolu birlikte değerlendirilmelidir. Fiilî ve hukuki el atma ayrımı için fiili ve hukuki el atma farkı, dava dilekçesi için kamulaştırmasız el atma dava dilekçesi ve genel çerçeve için kamulaştırma hukuku rehberlerimize bakılabilir.
Sit Derecesinin Değiştirilmesi, Sınır Düzeltmesi ve İtiraz
Sit alanlarının tescili, sınır ve derece değişiklikleri koruma bölge kurulunun yetkisindedir (m.7, m.57). Aynı tarifeye göre sit alanı olarak tescil edilen alanlarda tescil kaydının kaldırılması, sit derecesinde veya sınırlarında değişiklik yapılması taleplerinin değerlendirilmesi için başvuru başına gerçek kişilerden 12.500 TL, tüzel kişilerden 25.000 TL hizmet bedeli alınır (Ek m.9, tarife sıra 1); sit sınırı ve tescil haritalarının sayısal olarak verilmesi pafta başına 1.000 TL’dir (sıra 5). Kurul kararlarına karşı Koruma Yüksek Kuruluna itiraz edilebilir; itirazlar Bakanlıkça değerlendirilir, gerekli görülürse Yüksek Kurul gündemine alınır ve en geç üç ay içinde karara bağlanır (m.61); Yüksek Kurul itirazında verilecek başvuru belgesi için 12.500 TL ve 25.000 TL ücret alınır (sıra 3). Dava açma süresi altmış gündür (İYUK m.7).
Derece değişikliği talebinde belirleyici olan, alanın arkeolojik potansiyeline ilişkin bilimsel veridir. Değerlendirmemize göre başvuru; parselin konumunu ve sit sınırına göre yerini gösteren harita, varsa yüzey araştırması ve kazı raporları, müze müdürlüğünden alınacak bilgi ve uzman arkeolog raporu ile desteklenmelidir. Ekonomik kayba veya yalnız mülkiyet hakkına dayanan talepler kurulda genellikle sonuç vermez. Kurul kararına itirazın ve dava süresinin birlikte nasıl hesaplanacağı koruma kurulu kararına itiraz, tek yapı ölçeğindeki tescilin kaldırılması tescil kaydının kaldırılması yazılarımızda anlatılmıştır.
Kentsel Arkeolojik Sit: 3705 Sayılı İlke Kararı ve 2026 Değişikliği
Koruma Yüksek Kurulunun 27.06.2025 tarihli ve 3705 sayılı “Kentsel Arkeolojik Sit Alanları Koruma ve Kullanma Koşulları” ilke kararı (RG 10.07.2025, 32952), 2005 tarihli 702 sayılı ilke kararının yerini almıştır. Karara göre kentsel arkeolojik sit; arkeolojik sitleri, korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarını ve korunması gerekli kentsel dokuları içeren, bu özellikleriyle bütünlük arz eden ve korumaya yönelik özel planlama gerektiren alanlardır. Bu alanlarda arkeolojik envantere dayalı bütün ölçeklerdeki planlama çalışmaları ivedilikle yapılır ve planlar onanmadan yeni yapı yapılamaz; zemine yapılacak her türlü müdahale ilgili müze müdürlüğü veya kazı başkanlığı denetiminde yapılır. Plan çalışmaları tamamlanıncaya kadar tescilli yapılar rölöve, restitüsyon ve restorasyon projelerinin kurulca uygun bulunmasıyla onarılıp kullanılabilir; tescilsiz ancak mevzuata göre yasal kabul edilen yapılar ise ruhsat eki proje veya 1/50 ölçekli mevcut durum çizimi, fotoğraf ve raporla belgelenerek onarım projelerinin kurulca uygun bulunması hâlinde onarılabilir.
3705 sayılı karardaki “Kentsel arkeolojik sitlerde, plan yapılıncaya kadar zorunlu altyapı kapsamındaki kamu yatırımlarının ilgili koruma bölge kurulu izniyle yapılabileceğine” ibaresinin yürütmesi, kararın iptali istemiyle açılan davada Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 24.06.2026 tarihli, YD İtiraz No: 2026/357 sayılı kararıyla durdurulmuştur. Bunun üzerine Yüksek Kurul 23.09.2026 tarihli ve 4390 sayılı ilke kararıyla (RG 16.10.2026, 33402) mahkeme kararına uyulmasına, mahkemece aksine karar verilirse konunun yeniden gündeme alınmasına karar vermiş ve ibareyi şu içerikle değiştirmiştir: Kentsel arkeolojik sitlerde plan yapılıncaya kadar ihtiyaç duyulan su, enerji, ulaşım ve haberleşme gibi altyapı sistemlerinin yapılması ve iyileştirilmesine yönelik kamu yararı kapsamındaki uygulamalar, kentsel arkeolojik site etkisi ile mevcut ve olası kalıntılara yapılacak müdahale ve koruma yöntemleri göz önünde bulundurularak ilgili koruma bölge kurulu izniyle yapılabilir.
Kentsel arkeolojik sitte 2026 itibarıyla kurallar
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Yeni yapı | Planlar onanmadan yapılamaz | 3705 |
| Zemine müdahale | Müze müdürlüğü veya kazı başkanlığı denetiminde | 3705 |
| Tescilli yapı | Rölöve, restitüsyon, restorasyon projesi kurulca uygun bulunursa onarım ve kullanım | 3705/a |
| Yıkıntı temeller | Belgelerle kültür varlığı niteliği kabul edilirse tescil ve rekonstrüksiyon projesi değerlendirilebilir | 3705/b |
| Yasal tescilsiz yapı | Belgelendirme ve kurul onaylı onarım projesiyle onarım | 3705/c |
| Plan öncesi altyapı | Kamu yararı kapsamında, kalıntıya etki ve koruma yöntemleri gözetilerek kurul izniyle | 4390 (RG 16.10.2026) |
| Planlama ilkeleri | İşlev uyumu, kültür katmanına zarar vermeyen altyapı, gabari ve malzeme uyumu, kalıntıların sergilenmesi | 3705 |
Arkeolojik katman içermeyen kentsel sitler ise 3705 değil, 681 sayılı “Kentsel Sitler, Koruma ve Kullanma Koşulları” ilke kararına tabidir; orada geçiş dönemi koruma esasları belirlendikten sonra kurul onaylı projeyle yeni yapı mümkündür. Ayrıntılar kentsel sit alanında ev yapılır mı yazımızdadır.
Yasak Fiillerin Sonuçları: Kazı, Define, İzinsiz Müdahale
Sit alanlarında define arama ruhsatnamesi verilmez (2863 m.50). Kültür varlıkları bulmak amacıyla izinsiz kazı veya sondaj yapan kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır; yer sit alanı değilse ceza üçte bir indirilir, yani sit alanında indirim uygulanmaz; izinsiz define araştıranlara üç aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir (m.74). Tebliğ veya ilan edilmiş sit alanında izinsiz inşai ve fiziki müdahale iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası gerektirir (m.65/1). Höyükte toprak sürmek, temel kazmak veya dolgu yapmak gibi işler bu hükümlerin kapsamına girebilir (değerlendirmemiz). İzinsiz kazının ayrıntıları tarihi eser kaçakçılığı ve kaçak kazı, define ruhsatı define arama izni, jeoradar taraması jeoradar ile define aramak, tarlada eser bulunması tarihi eser buldum ne yapmalıyım yazılarımızda anlatılmıştır.
Arkeolojik sitte yasak fiillerin cezaları
| Fiil | Ceza | Dayanak |
|---|---|---|
| Kültür varlığı bulmak amacıyla izinsiz kazı veya sondaj (sit alanında) | 2-5 yıl hapis (indirim yok) | 2863 m.74/1 |
| İzinsiz define araştırma | 3 ay-2 yıl hapis | m.74/2 |
| İzinsiz inşai ve fiziki müdahale (yapı, dolgu, kazı) | 2-5 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para | m.65/1 |
| İzinsiz basit tadilat ve tamirat | 6 ay-3 yıl hapis veya adli para | m.65/4 |
| Ruhsatsız yapı | İmar mevzuatına göre yıkım ve para cezası | m.16; 3194 m.32, 42 |
Arkeolojik Sit Şerhli Parsel İçin Kontrol Listesi
Kontrol listesi (önerimiz):
1. Tapu kaydının beyanlar hanesindeki sit şerhini ve derecesini kontrol edin; şerhin tarihini not edin.
2. Koruma bölge kurulu müdürlüğünden sit kararını, sit sınırı haritasını ve varsa geçiş dönemi koruma esaslarını isteyin.
3. Parselde yapı varsa kullanma izin belgesi bulunup bulunmadığını belirleyin; onarım yolunu buna göre seçin.
4. Birinci derecede yeni tarım alanı açmayın, höyük ve tümülüste toprak sürmeyin, ağaç dikmeyin.
5. Kesin inşaat yasağı varsa vergi muafiyetini belediyeye bildirin ve trampa programı ilanlarını valilik ve kaymakamlık sitelerinden takip edin.
6. Satın alma düşünüyorsanız şerhten sonra edinilen taşınmazlar için trampa talebinin değerlendirilmeyeceğini hesaba katın.
7. Derece veya sınır hatası varsa bilimsel raporla kurula başvurun; ret kararında itiraz ve dava süresini birlikte hesaplayın.
Arkeolojik Sitteki Tescilsiz Yapı İçin Basit Onarım İzni Dilekçesi Örneği
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI
………… KÜLTÜR VARLIKLARINI KORUMA BÖLGE KURULU MÜDÜRLÜĞÜNE
BAŞVURAN: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [……], Adres: [……], Telefon: [……]
TAŞINMAZ: [İl, ilçe, köy veya mahalle], [……] ada, [……] parsel; II. derece arkeolojik sit alanı
KONU: Parseldeki kullanma izin belgeli tescilsiz konutta çatı aktarımı, oluk onarımı ve dış sıva yenilemesi için izin talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Taşınmazın durumu ve yapının yasal niteliği (2863 sayılı Kanun m.11 ve 775 sayılı ilke kararı a bendi)
Taşınmaz, Kurulunuzun [tarih ve sayı] kararıyla ilan edilen II. derece arkeolojik sit alanında kalmaktadır. Parseldeki tek katlı konut, [tarih ve sayı] yapı ruhsatı ve [tarih ve sayı] yapı kullanma izin belgesiyle yapılmış olup ailemiz tarafından halen konut olarak kullanılmaktadır. Yapı tescilli değildir. Yapı kullanma izin belgesi ektedir.
2. Talep edilen işlerin basit onarım niteliğinde olduğu (658 sayılı ilke kararı 2/a ve 775 sayılı ilke kararı a bendi)
658 sayılı ilke kararı, II. derece arkeolojik sitte günümüzde kullanılmakta olan tescilsiz yapıların basit onarımlarının yürürlükteki ilke kararı doğrultusunda yapılabileceğini öngörmektedir. Talep ettiğimiz işler; mevcut kiremitlerin sökülüp kırık olanların aynı tür kiremitle değiştirilerek çatının yeniden aktarılması, çürüyen ahşap oluğun aynı malzemeyle yenilenmesi ve dökülen dış sıvanın mevcut renk ve malzemeyle uyumlu olarak yenilenmesidir. Bu işler 775 sayılı ilke kararının (a) bendinde sayılan işlerdendir. Çatı eğimi, saçak boyu, kat yüksekliği ve yapının taban alanı değişmeyecek, ilave hiçbir bölüm yapılmayacaktır.
3. Zemine müdahale bulunmadığı (2863 sayılı Kanun m.9 ve 658 sayılı ilke kararı 1. madde)
Talep edilen işlerin hiçbiri zemine müdahale, kazı, temel veya dolgu içermemektedir. İskele, mevcut avlu zeminine sabitlenmeden kurulacak ve iş bitiminde kaldırılacaktır. Bu nedenle uygulamanın sit alanındaki arkeolojik katmana herhangi bir etkisi bulunmamaktadır.
4. Denetim ve belgelendirme (775 sayılı ilke kararı a ve d bentleri)
Uygulama, Kurul kararından sonra valilik ve belediyenin denetim ve sorumluluğunda yapılacaktır. Uygulama öncesi fotoğraflar ve kroki ekte sunulmuştur; uygulama sonrası fotoğraf ve rapor da iş bitiminde Müdürlüğünüze iletilecektir.
EKLER: 1. Tapu kaydı 2. Yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi 3. Uygulama öncesi fotoğraflar 4. Kroki ve yapılacak işlerin listesi 5. Kimlik fotokopisi
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan basit onarım işlerinin 658 ve 775 sayılı ilke kararları doğrultusunda yapılmasına izin verilmesini saygıyla arz ederim.
[Tarih]
Başvuran
[İmza]
1. Derece Arkeolojik Sit Parseli İçin Trampa Programına Alınma ve Kamulaştırma Talebi (Kısa Örnek)
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI
KÜLTÜR VARLIKLARI VE MÜZELER GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
(………… İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü aracılığıyla)
BAŞVURANLAR: [Paydaşların ad soyadı ve T.C. kimlik numaraları]
VEKİLİ: Av. [……]
TAŞINMAZ: [İl, ilçe, köy], [……] ada, [……] parsel, [……] m²; I. derece arkeolojik sit alanı
KONU: Taşınmazın Hazine taşınmazlarıyla trampa programına alınması, olmadığı takdirde kamulaştırılması talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Taşınmazda kesin inşaat yasağı bulunduğu (2863 sayılı Kanun m.15/f ve 658 sayılı ilke kararı 1. madde)
Taşınmaz, Kurulun [tarih ve sayı] kararıyla I. derece arkeolojik sit alanı olarak tescil edilmiş ve [tarih ve sayı] onaylı 1/1000 ölçekli koruma amaçlı imar planında aynen korunacak alan olarak gösterilmiştir. 658 sayılı ilke kararı bu alanlarda kesinlikle hiçbir yapılaşmaya izin verilmemesini öngördüğünden taşınmaz üzerinde yapılanma hakkı bulunmamaktadır.
2. Trampa şartlarının taşındığı (Trampa Yönetmeliği m.4/1, m.4/3 ve m.6)
Taşınmaz üzerinde mülkiyet uyuşmazlığı ve sit şerhi dışında bir takyidat bulunmamaktadır. Taşınmaz, sit şerhinden önce müvekkillerin murisi adına tescil edilmiş olup müvekkillere miras yoluyla intikal etmiştir. Taşınmaz orman, mera, milli park veya kıyı kapsamında değildir. Başvuru bütün paydaşlar adına, noter onaylı vekâletnameyle yapılmaktadır; tapu senedi örneği, kroki, fotoğraflar, konum haritası ve mirasçılık belgesi ektedir.
3. Taşınmazın trampa programına alınması gerektiği (Trampa Yönetmeliği m.5/1)
Hangi sit alanlarında trampa işleminin programa alınacağı yapılan başvurular göz önünde tutularak Bakanlıkça belirlenmektedir. Taşınmazın bulunduğu sit alanında aynı durumdaki başka malikler de bulunduğundan alanın [yıl] yılı trampa programına alınmasını talep ederiz. Değer tespitinin, Yönetmeliğin 7. maddesinin ikinci fıkrası gereği sit alanı ilanından önceki fiili ve hukuki durum esas alınarak yapılmasını; parseldeki depo yapısının rayiç bedelinin de 2942 sayılı Kanun’un 11. maddesine göre belirlenerek ödenmesini ayrıca talep ederiz.
4. Trampa mümkün olmazsa kamulaştırma (2863 sayılı Kanun m.15/a ve m.15/e)
Taşınmazın trampa programına alınmaması hâlinde, korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının Bakanlıkça hazırlanacak programlara uygun olarak kamulaştırılmasını öngören hüküm uyarınca taşınmazın kamulaştırma programına alınmasını talep ederiz. Talebimizin reddi hâlinde gerekçeli kararın tarafımıza tebliğini rica ederiz.
EKLER: Tapu senedi örneği, kroki, fotoğraflar, harita, mirasçılık belgesi, plan paftası, vekâletname
SONUÇ VE İSTEM: Taşınmazın Hazine taşınmazlarıyla trampa programına alınmasına, bunun mümkün olmaması hâlinde kamulaştırılmasına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.
[Tarih]
Başvuranlar Vekili
Av. [……]
Sık Yapılan Hatalar
1. Mevcut tarımı genişletmek. Birinci derecede yalnız sınırlı mevsimlik tarım devam edebilir; yeni tarım alanı açılamaz.
2. Kaçak yapıyı onarmak. Kullanma izin belgesi bulunmayan tescilsiz ve kaçak yapıların tadilat ve tamiratına izin verilmez.
3. Şerhli parseli trampa umuduyla satın almak. Şerhten sonra miras dışında edinenlerin trampa talebi değerlendirilmez.
4. Zilyetliğe güvenmek. Birinci ve ikinci derece arkeolojik sitte taşınmaz zilyetlikle kazanılamaz.
5. Vergi muafiyetini istememek. Kesin yapılanma yasağı olan parseller her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.
6. Yalnız sit ilanına dayanarak el atma davası açmak. Hukuk Genel Kurulu 2025’te fiilî el atma ve plan kısıtlaması yoksa el atmanın gerçekleşmediğini kabul etmiştir.
7. Kuruldan izin almadan ifraz veya sera yapmak. İfraz, tevhit ve seracılığın devamı kurulun iznine bağlıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
1. derece arkeolojik sit alanı ne demek?
Korumaya yönelik bilimsel çalışmalar dışında aynen korunacak sit alanıdır; kesinlikle hiçbir yapılaşmaya izin verilmez ve bilimsel kazı dışında kazı yapılamaz (658 sayılı ilke kararı m.1).
1. derece arkeolojik sit alanına ev yapılır mı?
Hayır. 658 sayılı ilke kararı birinci derecede kesinlikle hiçbir yapılaşmaya izin vermez; ikinci derecede de yeni yapılaşmaya izin verilmez (658/1, 658/2).
Arkeolojik sit alanında tarım yapılabilir mi?
Birinci ve ikinci derecede yeni tarım alanı açılamaz, yalnız sınırlı mevsimlik tarım devam edebilir; kurul uygun görürse mevcut seracılık sürebilir; höyük ve tümülüslerde toprak sürülemez, ağaçlandırma yapılamaz, mevcut ağaçlardan ürün alınabilir (658/1-b, c).
Arkeolojik sitteki evimi onarabilir miyim?
Kullanma izin belgesi bulunan tescilsiz yapılarda çatı aktarımı, oluk, boya ve sıva gibi basit onarımlar kurul kararı veya KUDEB izniyle yapılabilir; kaçak yapılara izin verilmez (775 sayılı ilke kararı; 658/2-a).
1. derece arkeolojik sit alanındaki tarla satılabilir mi?
Evet; malik Kanun’a aykırı olmayan bütün mülkiyet yetkilerini kullanır (2863 m.11). Ancak sit şerhinden sonra miras ve ölüme bağlı tasarruf dışında edinenlerin trampa talepleri değerlendirilmez (m.15/f).
Arkeolojik sit alanında zilyetlikle tapu alınır mı?
Birinci ve ikinci derece arkeolojik sit alanlarındaki taşınmazlar zilyetlik yoluyla iktisap edilemez (2863 m.11/1); kadastrosu devam eden taşınmazlarda da bu hüküm uygulanır (geçici m.7).
Arkeolojik sitteki arazimi Hazine arazisiyle değiştirebilir miyim?
I. ve II. derece arkeolojik sitte, onanlı planda kesin inşaat yasağı bulunan ve trampa programına alınan taşınmazlar için ilk ilandan itibaren 60 gün içinde başvurulabilir (2863 m.15/f; Trampa Yönetmeliği m.4, m.5).
Trampada arazimin değeri nasıl belirlenir?
Sit alanı ilan edilmeden önceki fiili ve hukuki durum esas alınır; bina ve tesis için rayiç bedel 2942 m.11’e göre ödenir; bedele tebliğden itibaren 30 gün içinde itiraz edilebilir (Trampa Yönetmeliği m.7, m.10).
1. derece arkeolojik sit alanında emlak vergisi ödenir mi?
Kesin yapılanma yasağı getirilmiş arkeolojik sit parselleri her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır; büyükşehirde ticari kullanılanlar için emlak vergisinin yarısı ve çevre temizlik vergisi istisnadır (2863 m.21).
Sit ilanı nedeniyle kamulaştırmasız el atma davası açılabilir mi?
Yayımlanan karar metinlerine göre Yargıtay HGK 2021/1190 sayılı kararında bu davaların adli yargıda görüleceğini, 2025/352 sayılı kararında ise fiilî el atma ve plan kısıtlaması olmaksızın yalnız birinci derece sit ilanının el atma sayılmadığını kabul etmiştir.
Sit derecesinin düşürülmesi için ne yapmalıyım?
Koruma bölge kuruluna bilimsel verilerle başvurulur; 7590 sayılı Kanun’la eklenen tarifeye göre sit derecesi veya sınır değişikliği talebinin değerlendirilmesi gerçek kişiler için 12.500 TL, tüzel kişiler için 25.000 TL’dir (2863 Ek m.9, tarife sıra 1). Ret kararına Yüksek Kurul itirazı ve dava yolu açıktır.
Kentsel arkeolojik sitte 2026’da ne değişti?
Danıştay İDDK’nın 24.06.2026 tarihli YD kararı üzerine 4390 sayılı ilke kararıyla (RG 16.10.2026) plan öncesi altyapı kuralı değiştirildi: Su, enerji, ulaşım ve haberleşme altyapıları kalıntılara etki ve koruma yöntemleri gözetilerek kurul izniyle yapılabilir.
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar
Arkeolojik sit dosyalarında hak kaybı çoğunlukla derecenin yanlış okunmasından, şerh tarihinin gözden kaçmasından ve trampa ile kamulaştırma takviminin takip edilmemesinden doğar. Hukukçular Evi; sit kararı, tapu şerhi ve plan durumunun incelenmesi, kurula onarım, ifraz ve sera başvuruları, sit derecesi ve sınır değişikliği talebi, Yüksek Kurul itirazı ve iptal davası, trampa başvurusu ve bedel itirazı, kamulaştırma talebi ve el atma davası, vergi muafiyeti ile izinsiz kazı ve müdahale soruşturmalarında destek verir. Kültür varlıklarına ilişkin diğer konular için Kültür Varlıkları ve Sit Alanı Hukuku Rehberi, sit alanının genel rejimi için sit alanında yapılaşma, koruma amaçlı imar planı için koruma amaçlı imar planı, imar yaptırımları için İmar Hukuku Rehberi, idari yargı için İdare Hukuku Rehberi ve güncel düzenlemeler için Hukuk Gündemi son durum sayfamıza bakabilirsiniz. Randevu için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
Arkeolojik sit parseliniz için yol haritası çizelim
Onarım izni, trampa, kamulaştırma, vergi muafiyeti ve derece değişikliği seçeneklerini mevzuat ve ilke kararları ışığında birlikte değerlendirelim: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.
📚 İlgili Rehberler
- 🗂️ Kültür Varlıkları ve Sit Alanı Hukuku RehberiArkeolojik sit dereceleri, onarım, trampa, vergi ve el atma
- 3. Derece Arkeolojik Sitte Sondaj Kazısı (2026)
- Sit Alanında Kalan Taşınmaz ve Hazine Trampası
- Sit Alanında Yapılaşma (2863)
- Sit Alanında Kaçak Yapı ve İzinsiz Müdahale (2026)
- Doğal Sit Alanına Ev Yapılır mı? (2026)
- Tescilli Taşınmaz Vergi Muafiyeti (2026)
- Fiili El Atma ile Hukuki El Atma Farkı
- Koruma Kurulu Kararına İtiraz Dilekçesi
Bu içerik İmar ve Şehircilik Hukuku alanındadır.
Kültür Varlıkları ve Sit Alanı Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
Mevzuat ve kaynaklar: 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu m.3, 7, 9, 11, 15, 16, 21, 50, 57, 61, 65, 74, geçici m.7, Ek m.9 ve ekli (1) sayılı ücret tarifesi sıra 1, 3, 5, 10, 11; Koruma Yüksek Kurulunun 658 sayılı “Arkeolojik Sitler, Koruma ve Kullanma Koşulları” ilke kararı (562 ve 663 sayılı kararlarla değişik; Kültür ve Turizm Bakanlığı Teftiş Kurulu mevzuat derlemesi), 775 sayılı ilke kararı (RG 25.01.2011, 27826), 3705 sayılı ilke kararı (RG 10.07.2025, 32952) ve 4390 sayılı ilke kararı (RG 16.10.2026, 33402); Sit Alanlarında Kalan Taşınmazların Hazine Taşınmazları ile Değiştirilmesi Hakkında Yönetmelik (RG 22.05.2010, 27588; değişiklik RG 31.05.2024, 32562) m.3-12; Anayasa Mahkemesi 03.07.2014, E.2014/50, K.2014/124; Danıştay İDDK 24.06.2026, YD İtiraz No: 2026/357 (4390 sayılı ilke kararındaki atıfla); Yargıtay HGK 07.10.2021, E.2017/5-3114, K.2021/1190 ve 28.05.2025, E.2023/5-643, K.2025/352 (yayımlanmış karar metinleri); 2577 sayılı İYUK m.7. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosya için hukuki görüş yerine geçmez.
