Tarım Dışı Kullanım İzni Nasıl Alınır? (5403 Sayılı Kanun, 2026)

Tarım arazisini amacı dışında kullanmanın cezası ağırdır; ancak cezadan kaçınmanın yolu izinsiz iş yapmak değil, mümkünse yasal tarım dışı kullanım iznini almaktır. Bu izin 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun 13. maddesinde düzenlenmiştir ve kural değil istisnadır: tarım arazisi esas olarak tarımsal üretim için ayrılmıştır, tarım dışı kullanım sınırlı hâllerde ve belirli bir süreçle verilebilir.

Tarım Dışı Kullanım İzni Nedir?

5403 sayılı Kanun uyarınca mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ve sulu tarım arazileri kural olarak tarımsal üretim amacı dışında kullanılamaz. Tarım dışı kullanım, ancak Kanunda sayılan sınırlı istisnalar ve izin süreçleri içinde mümkündür. İzin, arazinin sınıfına, konumuna ve talebin niteliğine göre değerlendirilir; her başvuru kabul edilmez.

Hangi Araziler İçin İzin Zordur?

Büyük ova koruma alanlarındaki tarım arazileri hiçbir surette amacı dışında kullanılamaz; yalnızca alternatif alan bulunmaması ve kurulların uygun görüşü gibi çok istisnai şartlarda izin gündeme gelebilir. İmar planlarında “tarımsal niteliği korunacak alan” (TNKA) olarak ayrılan yerlerde ise izin verilmez; bu alanlarda parsele arsa vasfı kazandırılamaz, ifraz yapılamaz ve plan değişikliği de Bakanlık iznine bağlıdır. Marjinal tarım arazilerinde süreç görece daha esnektir.

Başvuru Nereye Yapılır? En Sık Yapılan Usul Hatası

Süreci daha ilk adımda tıkayan yaygın bir yanlış var: başvurunun doğrudan İl veya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne yapılacağı sanılıyor. 2026 Yönetmeliği kapıyı başka bir yere koymuştur. Gerçek veya tüzel kişilerin tarımsal ya da tarım dışı amaçlı kullanım talepleri için başvuru mercii arazinin konumuna göre belirlenir:

• Arazi belediye ve mücavir alan sınırları içindeyse belediyeye,
• Belediye ve mücavir alan sınırları dışındaysa il özel idaresine veya plan yapma yetkisine sahip diğer kuruluşlara başvurulur.

Bu kuruluşlar başvuruyu TAD Portal üzerinden il müdürlüğüne intikal ettirir. Yani il müdürlüğü sürecin başlangıç noktası değil, teknik değerlendirme noktasıdır. Doğrudan müdürlüğe gidilen başvurular çoğu zaman “usulünce yapılmamış” sayılarak geri döner.

İki istisna vardır. Birincisi: il özel idaresi ve belediye başkanlıklarının yetki alanındakiler hariç olmak üzere, petrol ve doğal gaz arama-işletme, madencilik, yenilenebilir enerji yatırımları, elektrik iletim hatları ve plan zorunluluğu olmayan yatırımlar için gerçek veya tüzel kişilerce yapılacak talepler doğrudan TAD Portal üzerinden il müdürlüğüne intikal ettirilebilir. İkincisi: tarımsal veya tarım dışı amaçlı yapı başvuruları, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yetkilendirilen plan müellifi gerçek ve tüzel kişiler tarafından il müdürlüğüne yapılabilir. Her hâlde başvuru sahiplerinin yetki belgelerini başvuru dosyasıyla birlikte sunması zorunludur.

Nazım imar, uygulama imar, ilave ve revizyon imar planları ile köy yerleşik alanı, kırsal yerleşik alan gibi birden çok kişiyi ilgilendiren planlamalarda ise çalışmaya başlanmadan önce, planlamayı yapacak kamu kurumları veya yetkilendirilmiş plan müellifleri TAD Portal üzerinden il müdürlüklerine başvurur.

İzin Süreci: Adım Adım

Doğru kapıdan girildikten sonra süreç şu halkalardan geçer:

1. Başvuru ve portal kaydı. Talep, ilgili idare eliyle TAD Portala işlenir ve il müdürlüğüne iletilir.
2. Arazi etüdü ve sınıf tespiti. Etüt raporu, Bakanlığın hizmet içi eğitiminden geçmiş en az iki ziraat mühendisi tarafından TAD Portal üzerinden hazırlanır; ilgili şube müdürünce kontrol edilip il müdürü tarafından onaylanır. Raporda birbiriyle çelişkili ifadelere yer verilemez.
3. Kurum görüşleri. Sulama ve toplulaştırma projeleri ile içme-kullanma suyu havzası yönünden sakınca bulunup bulunmadığı konusunda DSİ, il özel idaresi ve belediye başkanlığı görüşü alınır. Arazinin sulu/kuru değerlendirmesinde, talep alanının fiilen sulanıp sulanmadığı sorulur.
4. Alternatif alan ve bütünlük değerlendirmesi. Talebin planlı alanlardan, köy yerleşik alanlarından veya tarımsal potansiyeli daha düşük alanlardan karşılanıp karşılanamayacağı araştırılır.
5. Toprak koruma projesi. Etüt raporunda ihtiyaç olduğu belirtilirse, sertifikalı ya da yetkili en az bir ziraat mühendisi sorumluluğunda hazırlatılır ve valilikçe onaylanır.
6. Karar. Talebin niteliğine göre valilik veya Toprak Koruma Kurulu değerlendirmesi yapılır; büyük ova ve kamu yararı gerektiren hâllerde dosya Bakanlığa gider.
7. Ruhsat ve onay. İzin tek başına yeterli değildir; imar ve ruhsat işlemleri ayrıca tamamlanır.

Her Talep Kurula Gitmez

Toprak Koruma Kurulu, sanılanın aksine her dosyanın uğrağı değildir. Yönetmelik iki grup talebi doğrudan valiliğe bırakır: büyük ova koruma alanı dışındaki tarımsal amaçlı yapılar ile arazi etüt raporunda tarımsal kullanım bütünlüğünü ve arazi toplulaştırma projesi bütünlüğünü bozmadığı tespit edilen kuru marjinal tarım arazileri için gerçek ve tüzel kişilerce yapılan tarım dışı kullanım talepleri Kurul gündemine alınmaz, valilikler tarafından değerlendirilerek sonuçlandırılır.

Bu, süreç planlaması bakımından belirleyicidir. Kurul ayda en az bir kez toplanır; gündeme girmek zaman demektir. Talebiniz yukarıdaki iki gruptan birine giriyorsa kurul takvimini beklemek zorunda kalmazsınız. Tersine, kurul gündemine giren dosyalarda kararın olumlu sayılması için en az altı üyenin olumlu oy kullanması gerekir; kurul en az dokuz üyeden oluşur ve zorunluluk hâlinde altı üyeyle toplanabilir.

Baştan Reddedilen Talepler

Bazı dosyalar değerlendirmeye bile girmez. Bunları önceden bilmek, boşa harcanan aylardan ve masraftan korur.

• Tarımsal arazi kullanım bütünlüğünün bozulması. Arazi etüt raporunda bu tespit edilirse talep reddedilir ve Kurul gündemine alınmaz. Kullanım bütünlüğü, talep edilen arazinin planlı alana, karayoluna, köy veya mahalle yoluna (kadastral yol hariç) ya da tarım dışı alana sınırdaş olmaması anlamına gelir.
• Toplulaştırma projesi engeli. Arazi toplulaştırma projesi başlamış ve devam ediyorsa, tapuya tescil tamamlanıncaya kadar ilgili kurum görüşü alınır. Görüş olumsuzsa, etüt raporu düzenlenmeksizin talep valilikçe reddedilir.
• Çevre düzeni planına dayalı talepler. Çevre düzeni planlarına dayanılarak tarım dışı kullanım izni verilmez.
• Güneş enerjisi santralinde arazi sınıfı. GES kurulacak alanın kuru marjinal tarım arazisi olması zorunludur; bu sınıf dışındaki talepler hiçbir şekilde Kurul gündemine alınmaz.
• Tarımsal niteliği korunacak alanlar. İmar planlarında bu şekilde ayrılan yerler izin alınmaksızın tarımsal üretim dışında kullanılamaz; hiçbir parsele arsa vasfı kazandırılamaz, ifraz edilemez, yol geçirilemez ve plan değişikliği Bakanlık iznine tabidir.

Arazinizin hangi sınıfa girdiği ve bu sınıfın ne anlama geldiği için 5403 ve amaç dışı kullanım rehberimize bakabilirsiniz.

Alternatif Alan Araştırması: Nerede, Nasıl?

Tarım dışı kullanım taleplerinde en çok ret gerekçesi üreten aşama budur. Talebin planlı alanlardan ve/veya köy yerleşik alanlarından, ayrıca tarımsal potansiyeli daha düşük alanlardan karşılanıp karşılanamayacağının araştırılması zorunludur.

Araştırmanın coğrafi sınırı da bellidir: talebin yapıldığı köy veya kırsal mahalle idari sınırları içinde yapılır. İlçe merkezleri için yapılan başvurularda ilçe belediyesinin yetki alanı, büyükşehir olmayan illerde ise il belediyesi ve/veya il özel idaresinin yetki alanı esas alınır. Teknik gerekçelerle alternatif alan bulunmadığı belirtiliyorsa, bu gerekçelerin açıklanması zorunludur — gerekçesiz bir “alternatif yoktur” ifadesi, itirazın en güçlü dayanağıdır.

Bazı faaliyetler için alternatif alan aranmaz. Doğada bulundukları yer sınırlı olduğundan; birinci grup madenler hariç madenler, jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sular ile petrol arama ve çıkarma faaliyetlerinde alternatif alan ve tarımsal kullanım bütünlüğü bulunmadığı kabul edilir. Aynı şekilde yenilenebilir enerji santralleri ve depolama tesisleri, yol, trafo, şalt merkezi, iletim hattı, su deposu, arıtma tesisi ve içme suyu hattı talepleri de bu kapsamdadır. Tarımsal amaçlı yapılarda ise tarımsal arazi kullanım bütünlüğü hiç aranmaz.

Bir başka incelik: tarımsal amaçlı yapılarda talebin öncelikle ova sınırları dışındaki yatırımcıya ait arazilerden ve aynı ilçedeki tarıma dayalı ihtisas organize sanayi bölgelerinden karşılanması esastır; alternatif alan araştırmasında hisseli parseller değerlendirmeye alınmaz. Hisseli mülkiyetin yarattığı diğer sorunlar için hisseli tapu ile müstakil tapu farkı yazımıza bakınız.

Etüt Ücreti, Belgeler ve Süreler

Süreç ücretsiz değildir ve belge eksikliğinin de bir takvimi vardır.

• Etüt ücreti: Arazi sınıf tespiti ve/veya izin kapsamında yapılacak etütler için Bakanlıkça yılda bir kez tespit edilen ücret alınır ve genel bütçeye gelir kaydedilir.
• İtiraz ücreti: İtirazların yerinde incelenmesi için yatırılacak ücret, etüt ücretinin iki katıdır. İtiraz kararı bedava değildir; bu, başvuruyu baştan doğru kurmanın maddi karşılığıdır.
• Eksik belge süreleri: Kamu kurumlarından alınacak belgeler altı ay, diğer belgeler üç ay içinde tamamlanır. Bu sürede tamamlanmayan başvurular değerlendirmeye alınmaz ve ilgilisine iade edilir. Eksik tamamlandıktan sonra, o arada mevzuatta meydana gelen değişiklikler de dikkate alınarak işlemlere kaldığı yerden devam edilir.
• Taahhütname: Tarımsal amaçlı yapı taleplerinde noter onaylı taahhütname, proje teknik raporu ve gerektiğinde muvafakatname il müdürlüğüne gönderilir.

Son maddedeki “mevzuat değişikliği” ayrıntısı 2026’da somut bir anlam kazandı: bağ evi için aranan asgari arazi büyüklüğü yıl içinde iki kez değişti. Eksik belge nedeniyle bekleyen bir dosya, tamamlandığında yeni eşiğe göre değerlendirilir. Güncel durum için tarlaya ev yapma şartları rehberimize bakınız.

Geçici İzinler: Arama Faaliyetleri

Her izin kalıcı değildir. Jeotermal ve doğal mineralli su kuyuları ile içme veya sulama suyu arama faaliyetleri için; Kurulun uygun görmesi ve toprak koruma projesine uyulması kaydıyla valilik tarafından bir yıla kadar geçici süreyle izin verilebilir. Bu süre, gerekçeli talep doğrultusunda en fazla bir yıl daha uzatılabilir.

Arama sonucu kaynak bulunamazsa arazinin eski hâline getirilmesi için geri dönüşüm projesi hazırlatılır; ayrıca arazinin eski hâline getirileceğine ve çevredeki tarımsal üretime verilebilecek zararların tazmin edileceğine dair noter onaylı taahhütname alınır. Kaynak bulunur ve işletmeye geçilirse izinlendirme, olağan tarım dışı kullanım rejimine göre yeniden değerlendirilir.

İzin Aldıktan Sonra: İki Yıl, Denetim ve Amaç Sınırı

İzin belgesi süreci bitirmez. Arazi kullanımına ilişkin izinler, ilgiliye tebliğinden itibaren iki yıl içinde; sera ve bağ evi gibi plan ve ruhsat zorunluluğu olmayanların onay işlemleri tamamlanmazsa, tarım dışı kullanımlarda planlar onaylanmazsa, tarımsal amaçlı izinlerde ruhsata bağlanmazsa geçersiz kabul edilir.

Yeniden izin talep edilirse, talep içeriği değişmemiş olmak kaydıyla kurul görüşü gereken dosyalarda işlemlere kurul aşamasından devam edilir ve alınmış kamu yararı kararı geçerli sayılır. Ancak arazinin yerinde kontrolünde yapılaşma, kazı veya dolgu ile doğal durumunun bozulduğu tespit edilirse yaptırım hükümleri işletilir.

İzin amaca bağlıdır. Tarımsal amaçlı yapılarda; yapının projesine uygun yapılması, tarımsal amaç dışında kullanılmaması, kamulaştırma dışında ifraz edilmemesi ve arsaya dönüştürülmemesi gerektiği ile amaç dışı kullanım tespitinde iznin iptal edileceği izinlendirme yazısında belirtilir ve bu durum, izinlendirilen vaziyet planıyla birlikte ruhsat merciine bildirilir. Ayrıca kamu yararı kararıyla tarım dışı kullanım izni verilen yerler, yeniden izin alınmaksızın bu amaç dışında kullanılamaz ve planlanamaz.

Denetim de takvimlidir: izinlerle ilgili denetimler, onay işlemlerinin tamamlandığı, ruhsata bağlandığı veya planın onaylandığı tarihi takip eden yılın sonunda başlar ve ikinci yılın sonunda tamamlanır. Aykırılık tespitinde en geç yedi gün içinde tapu kütüğünün beyanlar hanesine belirtme işlenir. Yaptırım zincirinin işleyişi için kaçak yapı ve yıkım riski yazımıza bakabilirsiniz.

Toprak Koruma Projesi ve TAD Portal

4 Nisan 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik ile başvuru ve denetim süreçleri yeniden düzenlenmiştir. TAD Portal; arazi ve toprak etüdü, değerlendirme, sorgulama ve arşivleme işlemlerinin tek merkezden yürütülmesini sağlayan sistem olarak başvuru sürecinde merkezî rol üstlenir. Toprak koruma projesi ise, tarım dışı kullanımın toprak kaybını ve erozyonu önleyecek biçimde yapılmasını güvence altına alan teknik bir belgedir.

Tarımsal Amaçlı Yapı (Bağ Evi) İzni Farkı

Tarım dışı kullanım izni ile tarımsal amaçlı yapı izni birbirinden farklıdır. Tarımsal amaçlı yapılar, projesine uyulması şartıyla valilik izniyle kurulabilir. 2026 Yönetmeliği “bağ evi”ni; tarımsal faaliyetin yapılması için ihtiyaç duyulan, tarımsal üretimi artırıcı etkisi olan ve doğal yapıyı bozmayacak şekilde inşa edilen yapı olarak tanımlar. Yani bağ evi izni, konut değil tarımsal üretim mantığına dayanır; gerçek bir tarımsal ihtiyaç ve izin şartı aranır.

İzin Verilmezse: İtiraz ve Dava

Olumsuz karar sonrasında iki ayrı yol vardır ve biri diğerini kapatmaz.

İdari itiraz. Yönetmelik kapsamında verilen kararlara veya etüt raporuyla tespit edilen arazi sınıflarına bir defaya mahsus olmak üzere itiraz edilebilir. İtiraz, kararın valilikçe tebliğ tarihini izleyen bir yıl içinde, Bakanlığa iletilmek üzere valiliğe yapılır. Bakanlık itirazı inceleyerek karara bağlar; bu karar itiraz bakımından kesindir ve gereği için valiliğe gönderilir.

Kapı burada da tamamen kapanmaz. İtiraz sonucunda Bakanlıkça verilen olumsuz kararla ilgili, olumsuzluk sebebini ortadan kaldıracak gerekçeli rapor veya kamu kurumundan alınan belge sunulursa, karara konu işlemler yeniden inceleme konusu yapılabilir. Aynı şekilde, Bakanlıkça uygun görüş verilmeyen talepler de böyle bir rapor veya belge sunulması hâlinde yeniden değerlendirilebilir.

İdari yargı. İzin reddi bir idari işlemdir; iptal davası, işlemin tebliğinden veya öğrenilmesinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde açılır. Bu süre hak düşürücüdür. Uygulamada davanın kaderini belirleyen hususlar; arazi sınıfı tespitinin doğruluğu, etüt raporundaki çelişkiler, alternatif alan gerekçesinin açıklanıp açıklanmadığı ve usulüne uygun tebligat yapılıp yapılmadığıdır. Yürütmenin durdurulması talebi de dava dilekçesiyle birlikte ileri sürülebilir.

Ret kararının gerekçesini yazılı olarak görmeden itiraz kurgulanmamalıdır; etüt raporu ve kurul kararı dosyanın en önemli iki belgesidir.

İzinsiz Başlanırsa: 5403 m.20 Yaptırım Zinciri

Yazının başında “cezadan kaçınmanın yolu izinsiz iş yapmak değildir” denildi. Bu cümlenin karşılığı Kanun’un 20. maddesindeki yaptırım zinciridir ve zincirin içinde, çoğu kişinin bilmediği bir düzeltme imkânı da vardır.

İlk halka: durdurma ve para cezası. 5403 s.K. m.20 uyarınca tarımsal amaçlı yapılara ve tarım dışı arazi kullanımına izinsiz başlanılması, alınan izne uygun kullanılmaması veya hazırlanan toprak koruma projelerine uyulmaması hâlinde; valilik işi tamamen durdurur, yapılan iş tamamlanmışsa kullanımına izin verilmez. Arazi sahibine veya araziyi bozana, kanunda gösterilen alt sınırdan az olmamak kaydıyla kullanılan veya zarar verilen alanın her metrekaresi için idari para cezası verilir. Büyük ova koruma alanlarında bu ceza iki katı olarak uygulanır. Kanun metnindeki tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında güncellendiğinden, işlem tarihindeki güncel tebliğ esas alınmalıdır.

İkinci halka: bir aylık telafi penceresi. Maddenin en değerli cümlesi budur: idari para cezasının tebliğinden itibaren bir ay içinde başvurularak 13 üncü veya 14 üncü maddelerdeki izinlerin alınması şartıyla, işin tamamlanmasına, bitmişse kullanımına izin verilebilir. Yani izinsiz başlanmış bir yapı, ceza tebliğinden sonraki bir ay içinde usulüne uygun izin alınabilirse kurtarılabilir. Bu pencerenin kaçırılması dosyanın kaderini değiştirir; ceza tebliğ edildiği anda yapılacak ilk iş, başvurunun hazırlanmasıdır.

Üçüncü halka: yıkım ve ceza artışı. Başvuru yapmayanlar veya izin talepleri uygun görülmeyenler bakımından tablo ağırlaşır: aykırı kullanımların devamı hâlinde valilikçe faaliyet durdurulur, verilen kullanım izni iptal edilir ve idari para cezası üç katı olarak uygulanır. İzinsiz bütün yapılar, masrafları Bakanlıkça karşılanmak kaydıyla bir ay içinde belediyeler veya il özel idarelerince yıkılır ve taşınmazlar tarımsal üretime uygun hâle getirilir. Yıkım ve temizleme masrafları sorumlulardan genel hükümlere göre tahsil edilir.

Cezayı kim verir, nasıl tahsil edilir: 5403 s.K. m.21. Kanunda yazılı idari cezalar mahallî mülkî amir tarafından verilir ve bu Kanuna göre verilen idari para cezaları 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur. Cezanın muhatabı ve tahsil rejimi bu nedenle vergi dairesi üzerinden işler; ödeme emri aşamasında 6183 hükümlerine göre itiraz yolları ayrıca değerlendirilir.

Proje eksikliğinden doğan sorumluluk. Aynı Kanun, toprak koruma projelerinin bulunmaması, yetersizliği veya zamanında gerekli tadilatların yapılmaması sonucu arazi tahribi ya da toprak kayıpları doğarsa sorumluluğu da dağıtır: proje hazırlanmasına gerek olmadığına karar verenler, proje hazırlanmışsa projeyi hazırlayan ve onaylayanlar sorumludur. Bu nedenle etüt raporunda “proje gerekmez” değerlendirmesinin gerekçesi dosyada aranmalıdır.

İdari para cezasına itiraz ile izin reddine itiraz karıştırılmamalıdır. Yazıda anlatılan bir yıllık idari itiraz, izin talebinin reddine ilişkindir. İdari para cezası ise ayrı bir idari yaptırım kararıdır; buna karşı Kabahatler Kanunu m.27 uyarınca tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur. İki süre birbirine karıştırıldığında hem ceza kesinleşir hem de izin dosyası zayıflar; ceza evrakı eline geçen kişinin ilk kontrol edeceği şey, kararın hangi nitelikte olduğudur.

Masraf ve Yükümlülükler

Süreç; toprak koruma projesi hazırlığı, teknik raporlar ve mevzuatta öngörülen bedelleri içerir. İzin alan işletmeci, faaliyetini çevre ve tarım arazilerine zarar vermeyecek şekilde yürütmek ve kendisine tahsis edilen yerleri süresi bitiminde eski vasfına getirmekle yükümlüdür. İzin belirli bir amaç için verilir; bu amaç dışında kullanım yeni bir aykırılık oluşturur.

Süreler ve Merciler Tablosu

Tablodaki iki satır özellikle gözden kaçar: itiraz ücretinin etüt ücretinin iki katı olması ve iznin iki yılda düşmesi. İkisi de başvuruyu baştan doğru kurmanın maddi karşılığını gösterir.

Bu Süreç Sizin Dosyanız İçin Doğru mu?

Tarım dışı kullanım izni, herkesin ihtiyacı olan belge değildir. Aşağıdaki durumlarda başvurmanız gereken yer bambaşkadır:

• Amacınız bağ evi veya tarımsal yapıysa bu süreç değil, tarımsal amaçlı yapı izni işler. Güncel eşikler için tarlaya ev yapma şartları rehberimize bakın; taşınabilir yapılar için tarlaya tiny house ve prefabrik ev yazımız ayrı bir çerçeve sunar.
• Parseliniz köy yerleşik alanı içindeyse 5403 izin rejimi değil imar rejimi işler; ruhsat ve yapı kullanma izni süreçlerine bakmanız gerekir.
• Arazi mera vasıflıysa tarım dışı kullanım izni değil tahsis amacı değişikliği gündeme gelir; mera vasıflı arazide yapılaşma yazımız bunu ele alır.
• Taşınmaz Hazineye ait veya 2/B kapsamındaysa önce mülkiyet ve tahsis durumu netleşmelidir: hazine arazisi, tahsis ve 2/B.
• Mevcut bir kaçak yapıyı yasallaştırmak istiyorsanız bu izin tek başına yetmez; imar barışı ve yapı kayıt belgesi ile tarlada yapı kayıt belgesi yazılarımız sınırları gösterir.
• Size “izni biz hallederiz” denilerek hisse satıldıysa önce o modelin kendisi değerlendirilmelidir: kooperatif hisseli tarla riskleri.

İzinsiz kullanımın yaptırımları ve ceza tarafı için hobi bahçesi cezaları, imar kirliliğine neden olma suçu ve ecrimisil yazılarımız; genel çerçeve için gayrimenkul hukuku rehberimiz incelenebilir. Arazi alım kararı öncesinde ise alım öncesi kontrol listemiz işinizi görür.

Sıkça Sorulan Sorular

İzinsiz başladım; yapıyı kurtarma imkânı var mı?

5403 s.K. m.20 uyarınca idari para cezasının tebliğinden itibaren bir ay içinde başvurularak Kanun’un 13 üncü veya 14 üncü maddelerindeki izinlerin alınması şartıyla işin tamamlanmasına, bitmişse kullanımına izin verilebilir. Bu bir aylık pencere kaçırıldığında yaptırım zinciri ağırlaşır.

Başvurmazsam ne olur?

5403 s.K. m.20 uyarınca başvuru yapmayanlar veya izin talepleri uygun görülmeyenler bakımından faaliyet durdurulur, verilen kullanım izni iptal edilir ve idari para cezası üç katı olarak uygulanır. İzinsiz bütün yapılar bir ay içinde belediyeler veya il özel idarelerince yıkılır; yıkım ve temizleme masrafları sorumlulardan tahsil edilir.

İdari para cezasına nereye itiraz edilir?

İdari para cezası bir idari yaptırım kararıdır; Kabahatler Kanunu m.27 uyarınca tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Bu süre, izin talebinin reddine karşı öngörülen bir yıllık idari itiraz süresinden farklıdır ve ikisi karıştırılmamalıdır.

Ceza nasıl tahsil edilir?

5403 s.K. m.21 uyarınca Kanunda yazılı idari cezalar mahallî mülkî amir tarafından verilir ve bu Kanuna göre verilen idari para cezaları 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.

Toprak koruma projesi hazırlanmadıysa kim sorumlu olur?

5403 s.K. m.20 uyarınca toprak koruma projelerinin bulunmaması, yetersizliği veya zamanında gerekli tadilatların yapılmaması sonucu arazi tahribi veya toprak kayıpları doğarsa; proje hazırlanmasına gerek olmadığına karar verenler, proje hazırlanmışsa projeyi hazırlayan ve onaylayanlar sorumludur.

Tarım dışı kullanım izni için nereye başvurulur?

Arazi belediye ve mücavir alan sınırları içindeyse belediyeye, dışındaysa il özel idaresine veya plan yapma yetkisine sahip diğer kuruluşlara başvurulur. Bu kuruluşlar başvuruyu TAD Portal üzerinden il tarım ve orman müdürlüğüne iletir. Doğrudan il müdürlüğüne yapılan başvurular kural olarak usulüne uygun sayılmaz.

Her tarım arazisi için izin alınabilir mi?

Hayır. Büyük ova koruma alanlarındaki araziler hiçbir surette amacı dışında kullanılamaz; imar planında tarımsal niteliği korunacak alan olarak ayrılan yerlerde de izin verilmez. Mutlak, özel ürün, dikili ve sulu arazilerde koruma güçlüdür; kuru marjinal arazilerde süreç görece esnektir.

Talebim mutlaka Toprak Koruma Kuruluna gider mi?

Hayır. Büyük ova koruma alanı dışındaki tarımsal amaçlı yapılar ile etüt raporunda tarımsal kullanım bütünlüğünü ve toplulaştırma projesi bütünlüğünü bozmadığı tespit edilen kuru marjinal arazilere ilişkin tarım dışı kullanım talepleri Kurul gündemine alınmaz; valilikçe sonuçlandırılır.

Alternatif alan araştırması nerede yapılır?

Araştırma, talebin yapıldığı köy veya kırsal mahalle idari sınırları içinde yapılır. İlçe merkezleri için ilçe belediyesinin, büyükşehir olmayan illerde il belediyesi ve/veya il özel idaresinin yetki alanı esas alınır. Teknik gerekçelerle alternatif alan bulunmadığı belirtiliyorsa bu gerekçelerin açıklanması zorunludur.

Toprak koruma projesi zorunlu mu?

Her dosyada değil. Arazi etüdü sonucu hazırlanan raporda toprak koruma projesine ihtiyaç olup olmadığına karar verilir; ihtiyaç varsa hangi tedbirlerin yer alacağı, yoksa neden gerekmediği açıklanır. Proje, yetkili veya sertifikalı en az bir ziraat mühendisi sorumluluğunda hazırlanır ve valilikçe onaylanır.

Belgelerim eksik kalırsa ne olur?

Kamu kurumlarından alınacak belgeler altı ay, diğer belgeler üç ay içinde tamamlanır. Bu sürede tamamlanmayan başvurular değerlendirmeye alınmaz ve iade edilir. Eksik tamamlandıktan sonra, o arada mevzuatta meydana gelen değişiklikler de dikkate alınarak işlemlere kaldığı yerden devam edilir.

Bağ evi izni ile tarım dışı kullanım izni aynı mı?

Değildir. Bağ evi bir tarımsal amaçlı yapıdır; projesine uyulması şartıyla her sınıf ve özellikteki tarım arazisinde valilik izniyle kurulabilir ve bu yapılarda alternatif alan ile tarımsal kullanım bütünlüğü aranmaz. Tarım dışı kullanım izni ise arazinin tarımsal üretimden çıkarılmasına ilişkindir.

İzin aldıktan sonra süresiz midir?

Hayır. İzinler, tebliğinden itibaren iki yıl içinde; sera ve bağ evi gibi ruhsat zorunluluğu olmayanlarda onay işlemleri tamamlanmazsa, tarım dışı kullanımda planlar onaylanmazsa, tarımsal amaçlı izinlerde ruhsata bağlanmazsa geçersiz kabul edilir.

İzin verilmezse ne yapılabilir?

Bir defaya mahsus olmak üzere, tebliğ tarihini izleyen bir yıl içinde Bakanlığa iletilmek üzere valiliğe itiraz edilebilir; Bakanlığın kararı itiraz bakımından kesindir. Ayrıca işlemin tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. İtirazların yerinde incelenmesi için yatırılacak ücret, etüt ücretinin iki katıdır.