Boşanma Protokolünde Haksız Mal Paylaşımı ve Gabin 2026: Zor Durumda Payımı Ucuza Bıraktım, Geri İsteyebilir miyim? (TBK 28; TMK 166/3, 184/5; HMK 315/2, 375)

“Boşanırken zor durumdaydım, evi ve şirketteki payımı neredeyse karşılıksız bıraktım; protokolü bozabilir miyim?” sorusunun cevabı üç şeye bağlıdır: protokolde mal rejiminin gerçekten tasfiye edilip edilmediği, boşanma kararının kesinleşip kesinleşmediği ve düşük paylaşımın arkasındaki sebep. Zor durumdan yararlanma gabin (TBK m.28), malvarlığının gizlenmesi aldatma (TBK m.36), tehdit ise korkutma (TBK m.37-38) kapsamına girer; her birinin yolu ve süresi farklıdır. Bu rehber, boşanma protokolündeki mal paylaşımına karşı gabin iddiasını kanun maddeleri ve Yargıtay kararlarıyla adım adım anlatır; bir karar tablosu, süreler tablosu, hesap örneği ve delil listesi sunar.

Kısa Cevap: Düşük Paylaşım Tek Başına Protokolü Bozmaz

Eşler boşanırken malvarlığını diledikleri gibi paylaşabilir. Protokolde bir eşin daha az alması, hatta bazı haklarından vazgeçmesi kendi başına hukuka aykırı değildir. Anlaşmalı boşanmada hâkim, boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulmalıdır (TMK m.166/3). Boşanmanın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar ise hâkim onaylamadıkça geçerli olmaz (TMK m.184/5). Hâkimin onayı protokolü sözleşme olmaktan çıkarmaz, ama ona kesinleşmiş bir mahkeme kararının gücünü de ekler.

Bu yüzden “payımı ucuza bıraktım” diyen eşin önünde iki engel vardır. Birincisi, kanunun aradığı sebebi ispat etmektir: düşük bedelin zor durumdan yararlanma, aldatma veya korkutma gibi bir sebebe dayandığını göstermek gerekir. İkincisi, bu iddiayı doğru aşamada ve doğru yolla ileri sürmektir: karar kesinleşmeden önce yapılabilecekler ile kesinleştikten sonra yapılabilecekler çok farklıdır.

Uygulamada en sık gözden kaçan nokta şudur: Pek çok kişi protokolde mal haklarından vazgeçtiğini düşünür. Oysa protokolde mal rejimine ilişkin açık bir tasfiye hükmü yoksa ya da bu hüküm boşanma kararına geçmemişse, katılma alacağı davası boşanmanın kesinleşmesinden itibaren on yıl içinde hâlâ açılabilir. Bu durumda gabin tartışmasına girmeye bile gerek kalmayabilir. Aşağıdaki tablo, durumunuza göre hangi yolun öne çıktığını gösterir.

Kanuni Çerçeve: Hangi Madde Ne Söyler?

Boşanma protokolündeki mal paylaşımına karşı gabin iddiası, üç ayrı kanunun kesiştiği bir alandır. Medeni Kanun anlaşmalı boşanmanın ve mal rejiminin kurallarını, Borçlar Kanunu aşırı yararlanmanın ve irade sakatlıklarının şartlarını, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ise kesinleşmiş bir karara karşı hangi yolların açık olduğunu belirler.

Protokoldeki Mal Paylaşımı Bir Sözleşmedir: Gabin Neden Gündeme Gelir?

Gabin, karşılıklı edim içeren sözleşmeler için düzenlenmiştir. TBK m.28, karşılıklı edimler arasında açık bir oransızlık bulunmasını ve bu oransızlığın zarar görenin zor durumundan, düşüncesizliğinden veya deneyimsizliğinden yararlanılarak gerçekleşmesini arar. Protokoldeki mal paylaşımı maddesi çoğu zaman tam da böyle bir pazarlıktır: bir eş evi alır, diğeri araç ve bir miktar para; ya da bir eş şirket payını devreder ve karşılığında ödeme alır. Bu yapı, protokolün mali kısmını gabin denetimine açar.

Protokolün hukuki niteliği ise tartışmalıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 18.04.2019 tarihli kararındaki karşı oylardan birinde protokol, özel bir sulh niteliğinde özel hukuk sözleşmesi olarak nitelendirilmiş ve Borçlar Kanunu’nun genel hükümlerine tabi olduğu belirtilmiştir (YHGK, 18.04.2019, E.2017/2-1941, K.2019/475). Kanun, sulh için aşırı yararlanmayı açıkça bir iptal sebebi sayar (HMK m.315/2); feragat ve kabul için ise yalnızca irade bozukluğunu sayar (HMK m.311). Sulh yalnızca tarafların serbestçe tasarruf edebileceği konularda yapılabilir (HMK m.313). Mal paylaşımı ve tazminat bu türden konulardır; boşanmanın kendisi ise değildir.

Kanaatimizce bu ayrım şu sonuca götürür: Protokolün karşılıklı fedakârlık içeren mali kısmında gabin ileri sürülebilir. Buna karşılık bir eşin hiçbir karşılık almadan bir haktan tek taraflı vazgeçtiği durumlarda karşılıklı edim bulunmadığından, gabin yerine irade sakatlığı hükümleri (TBK m.30-39) öne çıkar. Uzlaşma belgelerine karşı gabinin genel kuralları için sulh, ibra ve arabuluculuk anlaşmasına karşı gabin rehberimize bakabilirsiniz.

Bir ayrıntı daha önemlidir: Mal rejiminin tasfiyesi boşanmanın fer’îsi değildir. Hukuk Genel Kurulu, TMK m.166/3’teki “boşanmanın mali sonuçları” ifadesinin maddi ve manevi tazminat ile nafakayı anlattığını, mal rejiminin tasfiyesini kapsamadığını belirtmiştir (YHGK, 07.06.2022, E.2019/8-335, K.2022/850). Yani protokol mal paylaşımını içermek zorunda değildir; içeriyorsa bunun açık ve somut biçimde yazılmış olması gerekir.

Gabinin Üç Şartı Boşanma Protokolünde Nasıl Okunur?

1. Açık oransızlık: Ne aldınız, neye hakkınız vardı?

Karşılaştırma, protokolle elde ettiğiniz ile mal rejimi hesabına göre hakkınız olan arasında yapılır. Edinilmiş mallara katılma rejiminde her eş, diğerinin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir (TMK m.236/1). Diğer eşin malına katkınız varsa değer artış payı da ayrıca hesaba girer (TMK m.227). Kişisel mallar ise paylaşıma girmez (TMK m.220). Kanun gabin için bir oran belirlemez; oransızlığın “açık” olup olmadığı her olayın koşullarına göre, gerekirse bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Gabinde değerlendirme anlaşmanın yapıldığı ana göre yapılır; sonradan gelen değer artışı hesaba girmez. Değerlemenin nasıl yapıldığı için açık oransızlığın tespiti rehberimize bakabilirsiniz.

2. Zor durum, düşüncesizlik veya deneyimsizlik

Zor durum, kişiyi ağır şartları kabul etmeye iten ekonomik veya manevi bir sıkışmışlıktır. Boşanma sürecinde bu, örneğin çocuklarıyla birlikte evsiz kalma korkusu, acil bir borç, gelirin tamamen kesilmesi ya da boşanmayı belirli bir tarihe kadar bitirmeyi zorunlu kılan bir durum olabilir. Boşanmanın doğal olarak getirdiği üzüntü ve yorgunluk tek başına yeterli sayılmaz; kişiyi gerçekten seçeneksiz bırakan somut bir sıkışmışlık aranır. Deneyimsizlik, örneğin şirket payı, ortaklık hissesi veya yatırım hesabı gibi malların değerini bilmeyen ve bilme imkânı da olmayan eş bakımından gündeme gelir. Düşüncesizlik ise sonuçlarını tartmadan, acele ve hafiflikle imza atmaktır. Zor durumun kapsamı için zor durumda ağır şartlı sözleşme rehberimize bakabilirsiniz.

3. Diğer eşin bu durumdan bilerek yararlanması

Oransızlık ve zor durum birlikte bulunsa bile, diğer eşin bu durumu bildiği ve bundan yararlandığı ispatlanmalıdır. Mesajlar, e-postalar, tanık beyanları ve görüşme notları bu noktada belirleyicidir. Örneğin “Evi bana bırakmazsan çocuklarla sokakta kalırsın” gibi bir yazışma hem zor durumu hem de diğer eşin bunu bildiğini gösterebilir. Böyle bir ifade aynı zamanda bir tehdit niteliği taşıyorsa, olay korkutma (TBK m.37-38) kapsamında da değerlendirilmelidir.

Önce Kontrol Edin: Protokol Mal Rejimini Gerçekten Tasfiye Etti mi?

Gabin iddiasından önce sorulması gereken soru şudur: Protokol mal rejimini gerçekten tasfiye etmiş midir? Bu sorunun cevabı “hayır” ise, dava hakkınız büyük olasılıkla hâlâ duruyordur ve gabin gibi ispatı zor bir yola başvurmanız gerekmeyebilir.

Hukuk Genel Kurulu 2025 tarihli kararında, protokolde açık bir düzenleme bulunmadığı hâlde duruşmada söylenen “paylaşılacak malımız yok” benzeri genel bir beyanın, mal rejiminden doğan alacaklardan feragat sayılamayacağına karar vermiştir. Karara göre feragat, somutlaştırılmış bir hakka ilişkin olarak kayıtsız, şartsız ve kuşkuya yer bırakmayacak açıklıkta olmalıdır (YHGK, 10.09.2025, E.2024/7, K.2025/498). Karar oy çokluğuyla verilmiştir; karşı oyda bu tür bir beyanın mahkeme içi ikrar olduğu ve sonradan dava açmanın dürüstlük kuralına aykırı olabileceği savunulmuştur.

Kurul bu sonuca varırken, boşanma protokolünde ve kararın hüküm fıkrasında mal rejiminin tasfiyesine ilişkin bir düzenleme bulunmamasına özellikle dayanmıştır; yani protokolde yazmayan ve hükme geçmeyen bir tasfiye kabul edilmez. Hâkimin onaylamadığı bir protokol ise boşanmanın fer’î sonuçları bakımından geçerli olmaz (TMK m.184/5). Bununla birlikte, eski tarihli bir Hukuk Genel Kurulu kararında protokoldeki “mal talebimiz yoktur” ifadesinin mal rejimini kapsadığı kabul edilmiştir (YHGK, 27.11.2013, E.2013/8-185, K.2013/1601). Bu nedenle sonuç, protokolün tam metnine ve hüküm fıkrasına göre değişir; karşı taraf eski kararlara dayanan bir savunma yapabilir.

Protokol mal rejimini tasfiye etmemişse katılma alacağı davası açılabilir. Yargıtay uygulamasında bu dava, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren işleyen on yıllık genel zamanaşımına tabi tutulur (TBK m.146). 13. Yargı Paketi taslağında bu sürenin beş yıla indirilmesi önerilmektedir; ancak 4 Kasım 2026 itibarıyla paket yasalaşmamıştır. Gelişmeler için 13. Yargı Paketi aile hukuku rehberimize, eski boşanmalar için boşanalı beş yıldan fazla olanlar için yazımıza, protokoldeki ifadelerin ayrıntılı tahlili için protokolde mal paylaşımı ve feragat rehberimize bakabilirsiniz.

Boşanma Kararı Kesinleşmeden Önce: En Güçlü Aşama

Karar kesinleşmeden önce elinizdeki imkân en geniştir. Hukuk Genel Kurulu, anlaşmalı boşanma kararı kesinleşinceye kadar eşlerin anlaşmadan dönmesini engelleyen bir kanun hükmü bulunmadığını kabul etmiştir; bu durumda dava çekişmeli boşanma olarak görülmeye devam eder (YHGK, 18.04.2019, E.2017/2-1941, K.2019/475). Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, anlaşmalı boşanma hükmünün temyiz edilmesini anlaşmalı boşanma iradesinden dönme niteliğinde saymıştır (2. HD, 19.10.2021, E.2021/8338, K.2021/7386). Daire 2026 tarihli bir kararında da, eşin istinaf yoluna başvurduğu ve hükmün henüz kesinleşmediği bir dosyada davanın çekişmeli boşanma olarak görülmesi gerektiğine hükmetmiştir (2. HD, 14.01.2026, E.2025/5443, K.2026/277).

Bu aşamada gabini ispat etmeniz bile gerekmez; anlaşmadan dönmek için bir gerekçe göstermek aranmaz. Ancak dönmenin bir bedeli vardır: Protokol bütünüyle düşer ve boşanma çekişmeli bir davaya dönüşür. Nafaka, tazminat, velayet ve mal paylaşımı yeniden tartışılır; süreç uzar.

Karar Kesinleştikten Sonra: Üç Yol ve Sınırları

Karar kesinleştikten sonra protokol, kesinleşmiş bir mahkeme kararının parçası hâline gelir. Bu aşamada protokolün mali hükümlerine karşı başvurulabilecek yollar sınırlıdır ve her birinin kendine özgü şartları vardır.

Yol 1: Yargılamanın iadesi

Kesinleşmiş bir karara karşı olağanüstü yol yargılamanın iadesidir. Lehine karar verilen tarafın karara tesir eden hileli bir davranışta bulunmuş olması bir iade sebebidir (HMK m.375/1-h). Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, eşin tehdit altında anlaşmalı boşanmayı kabul ettiği ve tehdidin ceza mahkemesi kararıyla sabit olduğu bir olayda yargılamanın iadesi şartlarının oluştuğuna karar vermiştir (2. HD, 03.04.2024, E.2023/8763, K.2024/2370). Bu karar, protokoldeki mali hükümlerin geçerliliğini ayrıca tartışmamış; bu talepleri yeniden yargılamada incelenmek üzere bırakmıştır.

Talep kararı veren mahkemeye yapılır (HMK m.378). Süre, iade sebebinin öğrenilmesinden itibaren üç ay ve her hâlde kararın kesinleşmesinden itibaren on yıldır (HMK m.377). Kanaatimizce yalnızca zor durumdan yararlanma, bu bentteki “hileli davranış” kavramına kendiliğinden girmez. Diğer eş malvarlığını gizlemiş, yanıltıcı bir değer belgesi sunmuş ya da başka bir yolla karara tesir etmişse bu bent gündeme gelebilir. İade sebepleri için yargılamanın iadesi rehberimize bakabilirsiniz.

Yol 2: Protokolün mali hükümlerine karşı gabin iddiası

Kesinleşmiş protokolün mali hükümlerinin gabin nedeniyle ayrı bir davada iptal edilip edilemeyeceği tartışmalıdır. Öğretideki bir görüşe göre protokol hâkimin onayıyla boşanma kararının parçası olur; bu nedenle hükümleri ayrıca iptal edilemez ve sakatlık ancak kanun yoluyla ileri sürülebilir. Aynı makalede aktarılan diğer görüşe göre ise nafaka ve tazminat gibi tarafların serbestçe tasarruf edebildiği kalemler sulh niteliğindeki bir anlaşmadan doğar ve irade sakatlığı hükümlerine göre iptal edilebilir (H. N. Nomer, “Anlaşmalı Boşanma Protokolünden Dönülebilir mi?”, YÜHFD, C. XVIII, 2021/2, s. 583-591). Yargıtay’ın bu soruyu doğrudan çözen yerleşik bir kararına bu yazı hazırlanırken ulaşamadık.

Bu belirsizlik karşısında gabin iddiasına dayanacaksanız iki nokta önemlidir. Birincisi, TBK m.28/2’deki süreler hak düşürücüdür; süre dolarsa hak kendiliğinden düşer. İkincisi, gabin hakkı iki biçimde kullanılabilir: sözleşmeyle bağlı olmadığınızı bildirip verdiğinizi geri istemek ya da sözleşmeye bağlı kalıp oransızlığın giderilmesini istemek (TBK m.28/1). Boşanmanın kendisine dokunmayan ikinci yol, yani aradaki farkın istenmesi, çoğu dosyada daha gerçekçi bir taleptir. Talebin kademeli kurulması da düşünülmelidir.

Yol 3: Katılma alacağı davası

Protokol mal rejimini açıkça tasfiye etmemişse, yukarıda anlatıldığı gibi katılma alacağı davası açılabilir. Bu yol, gabin için gereken zor durumun ve yararlanmanın ispatını gerektirmez; yalnızca mal rejimi hesabının yapılmasını gerektirir. Diğer eş mal rejiminin sona ermesinden (boşanmada dava tarihinden) önceki son bir yıl içinde rızanız olmadan karşılıksız kazandırmalar yaptıysa ya da mal rejimi sürerken katılma alacağınızı azaltmak kastıyla devirlerde bulunduysa, bu değerler de hesaba eklenir (TMK m.229). Davanın işleyişi için mal paylaşımı davası rehberimize bakabilirsiniz.

Süreler Tablosu

Bu alandaki sürelerin bir kısmı hak düşürücü, bir kısmı zamanaşımı süresidir. Hak düşürücü süre dolduğunda hak kendiliğinden sona erer ve mahkeme bunu kendiliğinden dikkate alır. Bu nedenle süreyi hesaplarken en erken tarihi esas almak en güvenli yoldur.

Oransızlık Nasıl Hesaplanır? Varsayımsal Bir Örnek

Aşağıdaki örnek yalnızca hesabın mantığını göstermek içindir; rakamlar varsayımsaldır. Evlilik içinde erkek eş adına edinilmiş bir ev (8.000.000 TL) ve şirket payı (6.000.000 TL), kadın eş adına edinilmiş bir araç (1.000.000 TL) bulunduğunu, borç olmadığını ve bütün bu malların edinilmiş mal olduğunu varsayalım.

Bu örnekte kadın eş, 6.500.000 TL’lik net alacağına karşılık 500.000 TL almıştır; yani net alacağının yaklaşık yüzde 7,7’sini almıştır. Bu ölçüde bir fark, açık oransızlık bakımından güçlü bir gösterge olabilir. Ancak tek başına yetmez: kadın eşin protokolü imzalarken zor durumda veya deneyimsiz olduğu ve erkek eşin bundan bilerek yararlandığı da ispatlanmalıdır.

Gerçek bir dosyada hesap bu kadar basit değildir. Malların hangisinin kişisel mal olduğu (TMK m.220), değer artış payı (TMK m.227) ve eklenecek değerler (TMK m.229) sonucu değiştirir. Gabin bakımından karşılaştırma anlaşmanın yapıldığı tarihteki değerlerle yapılır. Katılma alacağı davası açılırsa ise mallar sona erme tarihindeki durumlarına göre ve tasfiye tarihindeki sürüm değerleriyle hesaba katılır (TMK m.235). Değerler bilirkişi raporuyla belirlenir.

Tipik Senaryolar ve Hukuki Sonuçları

Çocuklarıyla evden çıkmak zorunda kalan eş evi bıraktı

Gelirsiz kalan ve çocuklarıyla birlikte barınacak yer bulmak zorunda olan bir eş, kısa sürede boşanmak için ortak evdeki payını cüzi bir bedelle bırakmış olabilir. Diğer eş bu durumu biliyor ve “ya imzalarsın ya hiçbir şey alamazsın” diyerek baskı kurduysa, zor durumdan yararlanma iddiası güçlenir. Karar kesinleşmemişse en hızlı yol anlaşmadan dönmektir; kesinleşmişse önce protokolün mal rejimini gerçekten tasfiye edip etmediğine bakılmalıdır.

Şirketin değerini bilmeyen eş payını bıraktı

Şirket kayıtlarına erişimi olmayan bir eş, şirketin zararda olduğu söylenerek paylaşımda şirket değerini hiç hesaba katmamış olabilir. Şirket gerçekte değerliyse ve bu bilerek gizlendiyse olay aldatma (TBK m.36) kapsamına da girer. Gerçek değerin gizlenmesi kararın kesinleşmesinden sonra öğrenildiyse yargılamanın iadesi de değerlendirilmelidir. Şirket sonradan değer kazandıysa ise bu artış gabin hesabına girmez.

Borç baskısıyla nakit karşılığında pay bırakıldı

İcra takibi, haciz veya acil bir borç nedeniyle nakde ihtiyacı olan eş, payını piyasa değerinin çok altında bir nakit ödeme karşılığında bırakmış olabilir. Bu, gabinin tipik görünümüdür. Burada bir yıllık süre, zor durumun ortadan kalktığı tarihten başlar (TBK m.28/2); borcun ödendiği tarih bu bakımdan önemlidir.

Protokol tehditle imzalattırıldı

Tehdit, gabinden çok korkutmanın (TBK m.37-38) konusudur. Yargıtay, tehdidin ceza mahkemesi kararıyla sabit olduğu bir olayda kesinleşmiş anlaşmalı boşanma kararına karşı yargılamanın iadesi şartlarının oluştuğuna karar vermiştir (2. HD, 03.04.2024, E.2023/8763, K.2024/2370). Bu tür bir durumda suç duyurusu ve ceza dosyası, hukuk davasında önemli bir delil hâline gelir.

Duruşmada “paylaşacak malımız yok” denildi, protokol susuyor

Bu en sık karşılaşılan durumdur ve çoğu zaman gabine hiç gerek yoktur. Hukuk Genel Kurulu’nun 2025 tarihli kararına göre böyle genel bir beyan, mal rejiminden doğan alacaklardan feragat sayılmaz (YHGK, 10.09.2025, E.2024/7, K.2025/498). Katılma alacağı davası on yıllık süre içinde açılabilir.

Delil Dosyası: Neleri Toplamalısınız?

• Protokolün tam metni ve imzalandığı tarihi gösteren belge.
• Duruşma tutanağı: protokolün duruşmada nasıl beyan edildiği ve hangi maddelerin onaylandığı.
• Boşanma kararı ve kesinleşme şerhi: hüküm fıkrasında mal paylaşımına ilişkin ne yazdığı ve kararın hangi tarihte kesinleştiği.
• Mal kayıtları: tapu kayıtları, araç kayıtları, ticaret sicili kayıtları ve şirket pay defteri bilgileri.
• Değer belgeleri: protokol tarihine yakın ekspertiz raporları, emsal satış ilanları, şirket bilançoları.
• Banka hareketleri: protokolde ödenmesi kararlaştırılan paranın ödenip ödenmediği ve boşanmadan önceki para hareketleri.
• Zor durumu gösteren belgeler: icra takipleri, borç belgeleri, kira sözleşmesi veya tahliye ihtarları, gelir kaybını gösteren kayıtlar.
• Yazışmalar: diğer eşin durumunuzu bildiğini ve baskı kurduğunu gösteren mesajlar ve e-postalar.
• Tanıklar: protokolün hazırlanma sürecine tanık olan yakınlar.
• Ceza dosyası: tehdit veya şiddet varsa şikâyet ve dosya bilgileri.

Delilin kaybolması veya ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşması ihtimali varsa, dava açılmadan önce delil tespiti istenebilir (HMK m.400). Örneğin paylaşımda diğer eşe bırakılan bir taşınmaz yeniden yapılacak veya büyük ölçüde değiştirilecekse, protokol tarihindeki durumunun tespiti önem kazanır.

İhtiyati Tedbir: Mallar Üçüncü Kişiye Geçmeden

Protokolle diğer eşe bırakılan bir malın üçüncü kişiye satılması, sonradan alacağınız bir kararın uygulanmasını zorlaştırabilir. Tapuya iyiniyetle güvenerek mal edinen üçüncü kişinin kazanımı korunur (TMK m.1023). Bu nedenle hakkınızı ileri sürmeye karar verdiyseniz, taşınmaz veya şirket payı üzerine ihtiyati tedbir konulmasını istemek önemlidir.

İhtiyati tedbir, mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden endişe edilmesi hâlinde istenebilir (HMK m.389). Tedbir dava açılmadan önce de istenebilir (HMK m.390/1); bu durumda tedbir kararının uygulanmasının talep edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde esas davanın açılması gerekir, aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar (HMK m.397/1).

Görevli Mahkeme ve Usul

Mal rejiminden doğan davalar ve boşanmaya bağlı uyuşmazlıklar aile mahkemesinde görülür (4787 sayılı Kanun m.4). Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi, aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Yargılamanın iadesi talebi ise kararı veren mahkemeye yapılır (HMK m.378). Gabin davalarında görev ve yetki kurallarının genel haritası için gabin davasında görevli ve yetkili mahkeme rehberimize bakabilirsiniz.

Protokol İmzalamadan Önce: Gabin Riskini Azaltan Sekiz Kontrol

1. Malların listesini çıkarın. Tapu, araç, şirket payı, banka ve yatırım hesaplarının listesini protokole ekleyin.
2. Değerleme yaptırın. Önemli mallar için protokol tarihine yakın bir değerleme raporu alın.
3. Açık yazın. Mal rejiminin tasfiye edildiğini ve kimin neyi aldığını mal mal yazın; “başka talebimiz yoktur” gibi genel ifadelere güvenmeyin.
4. Ödeme takvimi ve teminat koyun. Protokolde para ödenecekse vade, tutar ve teminat açıkça belirlenmelidir.
5. Kendi hukuki desteğinizi alın. Karşı tarafın hazırladığı metni tek başınıza imzalamayın.
6. Acele etmeyin. Zor durumda olduğunuzu hissediyorsanız, imzayı o durum geçene kadar erteleyin.
7. Duruşmada beyan edin. Mal paylaşımı maddesinin duruşmada açıkça beyan edildiğinden emin olun.
8. Hüküm fıkrasını kontrol edin. Karar size tebliğ edildiğinde mal paylaşımı maddesinin hükme geçip geçmediğini okuyun.

Protokol metninin nasıl kurulacağına dair örnek için anlaşmalı boşanma protokolü örneğimize bakabilirsiniz.

Karşı Tarafın Savunmaları: “Protokolde Anlaşmıştık”

Gabin iddiasıyla karşılaşan eş genellikle şu savunmaları ileri sürer: Sürenin dolduğu (TBK m.28/2’deki süreler hak düşürücüdür); açık bir oransızlığın bulunmadığı (paylaşımın piyasa değerlerine uygun olduğu veya bazı malların kişisel mal olduğu); karşı tarafın zor durumda olmadığı ya da bu durumun bilinmediği; protokolün hâkim onayıyla kesinleştiği ve kesin hükmün otoritesine dayandığı; duruşmadaki beyanın ikrar olduğu ve sonradan dava açmanın dürüstlük kuralına aykırı düştüğü. Son savunma, 2025 tarihli Hukuk Genel Kurulu kararındaki karşı oyda da dile getirilmiştir.

Bu savunmalara karşı en güçlü cevap, protokol tarihindeki değerleri ve zor durumu belgeyle gösterebilmektir. Savunma tarafında ise protokolün nasıl hazırlandığını, tarafların hukuki destek alıp almadığını ve ödemelerin yapıldığını gösteren belgeler önem taşır.

İlk Adımlar: Bugün Ne Yapmalısınız?

1. Kesinleşme tarihini öğrenin. Karar kesinleşmediyse en geniş imkân elinizdedir; bunu mahkeme kaleminden veya UYAP’tan kontrol edin.
2. Protokolü ve hüküm fıkrasını yan yana okuyun. Mal rejimi gerçekten tasfiye edilmiş mi?
3. Süreleri hesaplayın. Zor durumun ne zaman sona erdiğini ve protokolün hangi gün imzalandığını not edin.
4. Değerleri tespit edin. Protokol tarihindeki mal değerlerini gösteren belgeleri toplayın.
5. Delilleri koruyun. Mesajları, e-postaları ve banka kayıtlarını silmeyin; yedekleyin.
6. Tedbiri değerlendirin. Mallar satılmak üzereyse vakit kaybetmeyin.
7. Hukuki destek alın. Hangi yolun ve hangi talebin sizin için uygun olduğunu dosyanın tamamına bakarak belirleyin.

Yazıda Dayanılan Yargıtay Kararları

Gabin konusundaki diğer kararlar için gabin kararları derlememize, mal paylaşımı kararları için mal paylaşımı Yargıtay kararları sayfamıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Boşanma protokolünde malımı ucuza bıraktım; sırf bu yüzden protokolü bozabilir miyim?

Hayır. Eşler malvarlığını diledikleri gibi paylaşabilir. Protokolün bozulabilmesi için düşük paylaşımın zor durumdan yararlanma (TBK m.28), aldatma (TBK m.36) veya korkutma (TBK m.37-38) gibi kanuni bir sebebe dayanması ve bunun süresi içinde, doğru yolla ileri sürülmesi gerekir.

Boşanma protokolüne gabin hükümleri uygulanır mı?

Protokolün karşılıklı edim içeren mali kısmı bakımından gabin ileri sürülebilir. Kanun sulh için aşırı yararlanmayı açıkça bir iptal sebebi sayar (HMK m.315/2). Ancak karar kesinleştikten sonra bu iddianın hangi yolla ileri sürüleceği tartışmalıdır.

Protokolde “paylaşacak malımız yok” yazıyor; yine de mal paylaşımı davası açabilir miyim?

Çoğu durumda evet. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, protokolde açık bir düzenleme yokken bu tür genel bir beyanın mal rejiminden doğan alacaklardan feragat sayılmayacağına karar vermiştir (YHGK, 10.09.2025, E.2024/7, K.2025/498). Sonuç, protokolün tam metnine ve hüküm fıkrasına göre değişir.

Karar henüz kesinleşmedi; anlaşmadan vazgeçebilir miyim?

Evet. Karar kesinleşinceye kadar anlaşmadan dönülebilir ve dava çekişmeli boşanma olarak devam eder (YHGK, 18.04.2019, E.2017/2-1941, K.2019/475). Hüküm kesinleşmeden kanun yoluna başvurulması da Yargıtay kararlarında anlaşmadan dönme olarak değerlendirilmiştir. İstinaf süresi tebliğden itibaren iki haftadır (HMK m.345).

Karar kesinleşti; gabin için ne kadar sürem var?

Zor durumun ortadan kalktığı ya da düşüncesizlik veya deneyimsizliğin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde anlaşmanın yapıldığı tarihten itibaren beş yıl içinde hakkın kullanılması gerekir (TBK m.28/2). Güvenli hesap için beş yılı protokolün imzalandığı günden başlatın.

Eşim malvarlığını gizledi; bu gabin mi?

Malvarlığının gizlenmesi aldatma (TBK m.36) kapsamına girer. Aldatmanın öğrenilmesinden itibaren bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığınızı bildirmeniz gerekir (TBK m.39). Karar kesinleşmişse, lehine karar verilen tarafın karara tesir eden hileli davranışı yargılamanın iadesi sebebidir (HMK m.375/1-h).

Protokolü tehdit altında imzaladım; ne yapabilirim?

Tehdit korkutmanın (TBK m.37-38) konusudur. Yargıtay, tehdidin ceza mahkemesi kararıyla sabit olduğu bir olayda kesinleşmiş anlaşmalı boşanma kararına karşı yargılamanın iadesi şartlarının oluştuğuna karar vermiştir (2. HD, 03.04.2024, E.2023/8763, K.2024/2370). İade süresi öğrenmeden itibaren üç ay, kesinleşmeden itibaren on yıldır (HMK m.377).

Boşandıktan sonra evin değeri çok arttı; fark isteyebilir miyim?

Kural olarak hayır. Gabinde oransızlık anlaşmanın yapıldığı ana göre değerlendirilir; sonradan gelen değer artışı bu değerlendirmeye girmez.

Gabin için oransızlık yüzde kaç olmalı?

Kanun bir oran belirlemez. Oransızlığın açık olup olmadığı her olayın koşullarına göre, gerekirse bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Oransızlık tek başına yetmez; zor durum, düşüncesizlik veya deneyimsizlik ile diğer eşin bundan yararlanması da ispatlanmalıdır.

Protokolü bozmadan yalnızca aradaki farkı isteyebilir miyim?

Gabin hakkı iki biçimde kullanılabilir: sözleşmeyle bağlı olmadığınızı bildirip verdiğinizi geri istemek ya da sözleşmeye bağlı kalıp oransızlığın giderilmesini istemek (TBK m.28/1). Boşanmanın kendisine dokunmayan fark talebi çoğu dosyada daha gerçekçidir.

Katılma alacağı davasında zamanaşımı ne kadar?

Boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren on yıldır (TBK m.146). 13. Yargı Paketi taslağında bu sürenin beş yıla indirilmesi önerilmektedir; 4 Kasım 2026 itibarıyla paket yasalaşmamıştır.

Bu davalar hangi mahkemede açılır?

Mal rejiminden doğan davalar ve boşanmaya bağlı uyuşmazlıklar aile mahkemesinde görülür (4787 sayılı Kanun m.4); aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Yargılamanın iadesi talebi kararı veren mahkemeye yapılır (HMK m.378).

Protokoldeki tapu devri henüz yapılmadı; ne olur?

Protokol hükme geçip kesinleşmişse diğer eş kararın yerine getirilmesini isteyebilir. Gabin veya başka bir iddianız varsa sürelerinizi ve ihtiyati tedbir imkânını hemen değerlendirin; dava öncesi tedbirden sonra esas dava iki hafta içinde açılmalıdır (HMK m.397/1).

Protokolü avukatsız imzaladım; bu onu geçersiz kılar mı?

Tek başına hayır. Hukuki destek almadan imza atılmış olması, deneyimsizlik veya düşüncesizlik değerlendirmesinde bir unsur olabilir; ancak gabin için açık oransızlık ve diğer eşin bundan yararlanması da gerekir.

Mal paylaşımını noterde yaptık, mahkemeye sunmadık; bağlayıcı mı?

Bu, belgenin niteliğine ve şekline bağlıdır. Boşanmanın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar hâkim onaylamadıkça geçerli olmaz (TMK m.184/5). Evlilik sürerken yapılan mal rejimi sözleşmeleri ise TMK m.205’teki şekil şartına tabidir. Belgeyi bir avukata inceletin.

Karşı taraf olarak “protokolde anlaştık” savunmasıyla neler ileri sürebilirim?

Sürenin dolduğu, açık oransızlığın bulunmadığı, karşı tarafın zor durumda olmadığı veya bunun bilinmediği, protokolün hâkim onayıyla kesinleştiği ve duruşmadaki beyanın ikrar niteliği taşıdığı ileri sürülebilir. Son savunma 2025 tarihli Hukuk Genel Kurulu kararındaki karşı oyda da dile getirilmiştir.

Gabinin genel şartları ve dava yolunun adım adım haritası için gabin ve aşırı yararlanma rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.

İlgili Rehberler

• Gabin (Aşırı Yararlanma) Nedir? Şartları, Süreler ve Gabin Davası (ana rehber)
• Gabin (Aşırı Yararlanma) Rehberi: bütün gabin yazılarımız
• TBK 28 Aşırı Yararlanma: Madde Metni, Şerhi ve Yargıtay Kararları
• Sulh, İbra ve Arabuluculuk Anlaşmasına Karşı Gabin
• Gabin Davasında Açık Oransızlık Nasıl Tespit Edilir?
• Zor Durumda Ağır Şartlı Sözleşme İmzaladım: Bağlı mıyım?
• Gabin (Aşırı Yararlanma) Kararları: Yargıtay ve BAM
• Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Mal Paylaşımı ve Feragat
• Anlaşmalı Boşanmada İradeden Dönme: Kesinleşmeye Kadar Mümkün mü?
• Anlaşmalı Boşanma Protokolü Sonradan Değiştirilebilir mi?
• Anlaşmalı Boşanma Protokolü ve Şartları (TMK m.166/3)
• Anlaşmalı Boşanma Protokolü Örneği
• Anlaşmalı Boşanma Protokolüne Uyulmazsa Ne Yapılır?
• Protokoldeki Tapu Devri Yapılmazsa Ne Olur?
• Mal Paylaşımı (Katılma Alacağı) Yargıtay Kararları
• Mal Paylaşımı: En Çok Sorulan 60 Soru
• Ankara’da Mal Paylaşımı Davası: Bilirkişi, Keşif ve Tapu İşlemleri
• Boşanalı 5 Yıldan Fazla Oldu, Mal Paylaşımı Davası Açmadım
• 13. Yargı Paketi 2026 Aile Hukuku
• Yargılamanın İadesi (HMK m.375): Sebepler ve Süre
• İrade Sakatlıkları: Hata, Hile ve Korkutma (TBK 30-39)
• Mal Rejimi Sözleşmesinin Şekil Şartı (TMK 205)
• Evimi Değerinin Altında Sattım, Geri Alabilir miyim?
• Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi
• Aracımı Zor Durumda Ucuza Sattım, Geri Alabilir miyim? Otomobil, Kamyon, İş Makinesi ve Filo Satışında Gabin