Aracımı Zor Durumda Ucuza Sattım, Geri Alabilir miyim? 2026 — Otomobil, Kamyon, İş Makinesi ve Filo Satışında Gabin (TBK 28, 38-39; KTK 20/d; TMK 988; İİK 278)

“İcra kapıdaydı, aracımı yarı fiyatına galeriye verdim”, “kamyonumu kredi borcunu kapatmak için ucuza sattım”, “şirketin araç filosunu bir haftada elden çıkardık” diyenler için bu rehber, araç satışında gabin iddiasını kanun maddeleriyle adım adım anlatır: Karayolları Trafik Kanunu’nun noter şartı (KTK m.20/d), 2026’da yürürlüğe giren binde 2 noter harcının satış bedeline etkisi, güvenli ödeme sistemi ve galeri kayıtlarının ispattaki yeri, otomobil, ticari araç, iş makinesi ve filo satışlarının farkları, bir ve beş yıllık süreler, iyiniyetli üçüncü kişi sorunu, tedbir, görevli mahkeme ve karşı tarafın savunmaları. Yazıda bir hesap örneği, bir süreler tablosu, bir delil listesi ve kararlar tablosu yer alır.

Kısa Cevap: Ucuza Satmak Tek Başına Yetmez, Zor Durumdan Yararlanılması Gerekir

Bir aracı piyasa değerinin altında satmak hukuken serbesttir. Acil nakde ihtiyacı olan kişi aracını hızlı satmak için fiyat kırabilir; alıcı da pazarlık yapabilir. Kanun, sözleşmenin içeriğini tarafların serbestçe belirleyebileceğini kabul eder ve kötü bir pazarlığı tek başına geçersizlik sebebi saymaz. Bu yüzden “aracımı ucuza sattım” cümlesi, satışı geri almak için yeterli değildir.

Ancak düşük fiyatın arkasında sizin zor durumunuz varsa ve alıcı bu durumu bilerek fırsata çevirdiyse tablo değişir. Türk Borçlar Kanunu’nun 28. maddesi, karşılıklı edimler arasında açık bir oransızlık bulunan ve bu oransızlığın zarar görenin zor durumundan, düşüncesizliğinden veya deneyimsizliğinden yararlanılarak sağlandığı sözleşmelerde zarar görene iki hak tanır: sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirip verdiğini geri istemek ya da sözleşmeyi koruyup oransızlığın giderilmesini istemek. Araç satışında bu, ya aracın size iadesi ya da alıcıdan aradaki farkın tahsili anlamına gelir.

Araç satışlarında gabin tartışmasına girmeden önce bakılması gereken üç ön soru vardır. Birincisi, satış noterde yapılmış mı? Tescilli araçların noter dışında yapılan satışı zaten geçersizdir ve gabine gerek kalmadan başka bir yol açılır. İkincisi, satış gerçekten bir satış mı, yoksa borca karşılık teminat amacıyla mı yapıldı? İkinci durumda inançlı işlem hükümleri öne çıkar. Üçüncüsü, düşük fiyatı kabul etmenizin sebebi tehdit veya aldatma mı? Bu hâllerde korkutma veya aldatma hükümleri daha güçlü bir dayanak olabilir. Aşağıdaki tablo, durumunuza göre hangi yolun öne çıktığını gösterir.

Tablodaki yolların ayrıntısı için hata, hile ve korkutma rehberimize, teminat amaçlı devirler için inançlı işlem rehberimize bakabilirsiniz.

Kanuni Çerçeve: Hangi Madde Ne Söyler?

Araç satışında gabin iddiası, borçlar hukukunun genel hükümleriyle trafik ve ticaret mevzuatının özel kurallarının kesiştiği bir alandadır. Gabinin şartları ve sonuçları Türk Borçlar Kanunu’ndan, satışın şekli ve kayıt düzeni Karayolları Trafik Kanunu’ndan, galeri satışlarının kuralları ise Ticaret Bakanlığı yönetmeliğinden gelir. Bu kuralların her biri, davanın farklı bir aşamasında belirleyici olur.

Araç Satışında Gabinin Üç Şartı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, gabin için objektif ve sübjektif unsurların birlikte bulunması gerektiğini, zayıflık hâllerinden birinin varlığının yeterli olduğunu ve önce edimler arasındaki oransızlığın incelenmesi gerektiğini vurgulamıştır (Yargıtay HGK, 22.10.2025, E.2024/1-399, K.2025/643). Araç satışında bu üç şart şöyle okunur.

1- Açık oransızlık: aracın satış günündeki değeri ile aldığınız karşılık

İlk şart, aracın satış tarihindeki gerçek değeri ile size ödenen karşılık arasında açık bir oransızlık bulunmasıdır. Hukuk Genel Kurulu’nun aynı kararında, oransızlığın işten anlayan herkesin gözüne çarpacak yükseklikte olması gerektiği ve değerin sözleşmenin kurulduğu ana göre, emsal araştırmasıyla belirlenmesi gerektiği belirtilmiştir. Kanun bir yüzde belirlemez; ancak küçük farklar bu şartı karşılamaz. Kasko sigortalı bir aracın pert olması üzerine yapılan ödemeye ilişkin bir uyuşmazlıkta, aracın rayiç değeri ile ödenen tutar arasındaki yaklaşık yüzde 7,5’lik fark aşırı oransızlık sayılmamıştır (Ankara BAM 21. HD, 25.12.2025, E.2024/896, K.2025/1877).

Araçta değer, taşınmaza göre daha hızlı değişir ve daha çok değişkene bağlıdır. Bilirkişi; marka, model, model yılı, kilometre, donanım paketi, hasar ve değişen parça kaydı, boya durumu, servis geçmişi, lastik ve mekanik durum ile satış tarihindeki piyasa koşullarını birlikte değerlendirir. Uygulamada sigorta şirketlerinin kullandığı kasko değer listeleri, satış tarihine yakın tarihli ilan ve satış emsalleri, ekspertiz raporları ve aracın kısa süre içinde yeniden satıldığı bedel en sık başvurulan verilerdir. Değer, satıştan sonraki fiyat artışlarına göre değil, satış gününe göre belirlenir. Kur ve fiyat dalgalanmalarının yoğun olduğu dönemlerde bu ayrım davanın sonucunu doğrudan etkiler.

Aracın üzerindeki haciz, rehin ve borçlar da değerin parçasıdır. Yargıtay, değerin haciz ve takyidatlarla birlikte belirlenmesi gerektiğini kabul etmektedir (Yargıtay 13. HD, 10.04.2019, E.2017/6987, K.2019/4781). Alıcı, aracın satılabilmesi için icra dosyasına veya bankaya ödeme yaptıysa, bu ödemeler size verilen karşılığa eklenir. Oransızlık hesabının ayrıntısı için açık oransızlığın tespiti rehberimize bakabilirsiniz.

2- Zor durum, düşüncesizlik veya deneyimsizlik

İkinci şart, satış sırasında sizin bu üç zayıflık hâlinden birinde bulunmanızdır. Araç satışlarında en sık görülen hâl zor durumdur: kapıya dayanmış haciz, ödenmesi gereken çek veya senet, birikmiş vergi ve SGK borcu, işyerinin kapanması, işçi maaşları, ağır bir hastalık veya ameliyat masrafı, aile içi acil bir ihtiyaç. Zor durum yalnızca ekonomik olmak zorunda değildir; sağlık, aile veya hukuki bir sıkışma da olabilir.

Ancak mahkemeler, ekonomik açıdan kötü bir dönemde bulunmayı tek başına yeterli görmemektedir (İstanbul BAM 15. HD, 23.10.2025, E.2021/3041, K.2025/1162). Aranan, sizi o fiyatı kabul etmeye mecbur bırakan somut bir sıkışmadır: “Bu araç yarın satılmazsa haciz gelecek, iş yeri kapanacak” gibi. Düşüncesizlik, işlemin sonuçlarını kavrayamayacak bir anda karar verilmesidir; deneyimsizlik ise araç ticareti ve fiyatlar hakkında hiç bilgisi olmayan, örneğin aracı mirasla edinmiş veya ilk kez satış yapan kişinin durumudur. Araç alım satımını meslek edinmiş bir kişi veya şirket için deneyimsizlik iddiası çok zayıftır.

3- Sömürme: alıcı durumunuzu bilerek yararlandı mı?

Üçüncü şart, alıcının sizin zor durumunuzu bilmesi ve bundan yararlanmasıdır. Yalnızca ucuza alan kişi gabinin muhatabı olmaz; ucuzluğun sizin sıkışıklığınızdan kaynaklandığını bilen ve bunu fırsata çeviren kişi muhatap olur. Alıcının icra dosyalarınızdan haberdar olduğunu gösteren mesajlar, “yarın akşama kadar karar ver, yoksa teklifim geçersiz” türünden baskılar, ekspertiz yaptırmanıza veya başka alıcılarla görüşmenize fırsat bırakılmaması ve aracın kısa süre sonra çok daha yüksek bedelle yeniden satılması bu bilgi ve kastın tipik göstergeleridir.

Pazarlık yapılmış olması bu şartı kendiliğinden ortadan kaldırmaz; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, pazarlık yapılmasının açık oransızlığı ortadan kaldırmadığını kabul etmiştir (Yargıtay HGK, 22.05.2024, E.2023/1-889, K.2024/279). Bütün kararların özetleri için gabin kararları sayfamıza bakabilirsiniz.

Otomobil, Ticari Araç, İş Makinesi ve Filo: Farklar

Gabin kuralları her araç türü için aynıdır; ancak devrin şekli, tescili yapan kuruluş ve ispatta öne çıkan belgeler araç türüne göre değişir. Özellikle iş makinelerinde ve şirket filolarında devrin noterde yapılıp yapılmadığı, davanın yönünü baştan belirler.

İş makinelerinde uygulamada en sık rastlanan hata, devrin yalnızca faturayla yapılmasıdır. Bu durumda makine kayıtta eski malik adına görünmeye devam eder ve satışın geçerliliği baştan tartışmalı hâle gelir. Tescil rejiminin ayrıntısı için iş makinesi tescili ve devri rehberimize, noter dışında yapılan satışların sonuçları için haricen satılan aracın devri yazımıza bakabilirsiniz. Fabrikanın makine parkı ile birlikte bütün işletmenin satıldığı durumlar ise işletme ve makine satışında gabin yazımızda ayrıca anlatılmıştır.

Noter Sözleşmesindeki Bedel: Davanın En Büyük İspat Engeli

Karayolları Trafik Kanunu’nun 20. maddesinin (d) bendine göre tescil edilmiş araçların her çeşit satış ve devri, araçtan doğan motorlu taşıtlar vergisi, gecikme faizi, gecikme zammı, vergi cezası ve trafik idari para cezası borcu bulunmadığının tespit edilmesi ve araç üzerinde satışı kısıtlayıcı bir tedbir veya kayıt bulunmaması hâlinde noterler tarafından yapılır; noterler tarafından yapılmayan her çeşit satış ve devir geçersizdir. Bu hüküm iki pratik sonuç doğurur. Birincisi, aracınızda haciz veya vergi borcu varsa satış ancak bu engeller kaldırıldıktan sonra yapılabilir; alıcı çoğu zaman bu borçları kendisi öder ve bu ödeme fiyatın parçası hâline gelir. İkincisi, satışın bedeli noter sözleşmesine yazılır ve bu yazı, sonradan açılacak davada ilk bakılan belgedir.

Binde 2 harç ve düşük bedel yazma eğilimi

7566 sayılı Kanunla Harçlar Kanunu’na bağlı (2) sayılı tarifenin I/5 fıkrası yeniden düzenlenmiş ve 1.1.2026’dan itibaren tescilli araçların satış ve devirleri, 1.000 TL’den az olmamak üzere satış ve devir bedeli üzerinden binde 2 oranında harca bağlanmıştır. İkinci el motorlu kara taşıtı ticareti yetki belgesi bulunanlara yapılan satış ve devirlerde bu harç alınmaz. Böylece noter sözleşmesine yazılan bedel, aynı zamanda harcın matrahı olmuştur. Bu durum, bireyler arasındaki satışlarda bedelin gerçek tutarın altında gösterilmesi eğilimini artırabilir.

Gabin davası açacak satıcı için bu eğilim iki yönlü bir sorundur. Noter sözleşmesinde bedel gerçekte ödenenden düşük yazıldıysa, satıcı bu düşük rakamı oransızlığın kanıtı olarak gösterir; alıcı ise “noterde yazandan çok daha fazlasını elden ödedim” savunmasına sığınır. Bedel gerçekte ödenenden yüksek yazıldıysa, bu kez satıcı eline daha az para geçtiğini ispat etmek zorunda kalır. Her iki hâlde de mahkeme, resmî belgedeki bedelin aksinin hangi delille ispat edilebileceğini tartışır. Noterde satış, ödeme ve harç kurallarının bütünü için noterde araç satışında ödeme rehberimize bakabilirsiniz.

Resmî senede karşı yazılı delil

Yargıtay ve bölge adliye mahkemeleri, taşınmaz satışlarına ilişkin kararlarında, resmî senette gösterilen bedelden daha yüksek bir ödeme yapıldığı savunmasının yazılı delille kanıtlanması gerektiğini ve resmî senetteki bedelin aksinin aynı güçte delille ispatlanabileceğini kabul etmiştir (Yargıtay 1. HD, 25.06.2018, E.2015/13939, K.2018/11460; İstanbul BAM 17. HD, 02.01.2025, E.2021/1290, K.2025/23). Yargıtay 1. Hukuk Dairesi aynı kararda, aşırı yararlanma iddiasının kendisinin her türlü delille ispat edilebileceğini de vurgulamıştır. Noter satış sözleşmesi bakımından da bu ayrım önemlidir: Bedelin miktarı yazılı delille, zor durum ve alıcının bundan yararlanması ise tanık dahil her türlü delille ispatlanabilir. Kanunun yazılı delil aradığı hâller HMK m.200 ve devamında, resmî senetlerin ispat gücü ise HMK m.204’te düzenlenmiştir.

Güvenli ödeme sistemi ve banka kayıtları

Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik’in 26. maddesine göre ikinci el taşıt satışında bedelin tamamı veya bir kısmı nakit, havale, elektronik fon transferi veya Bakanlıkça belirlenen diğer yöntemlerle ödeniyorsa, satış bedeli taşıtın mülkiyeti ile bedelin eş anlı el değiştirmesini sağlayan elektronik sistem üzerinden ödenir; bedelin kredilendirilen kısmı dışındaki ödemeler de bu sisteme tabidir. Kural, işletmeler için 27.08.2024’te, diğer gerçek ve tüzel kişiler için bir ay sonra yürürlüğe girmiştir (Yönetmelik m.33). Bu sistemden geçen ödeme kaydı, gerçekte ne kadar ödendiğinin en güçlü delillerinden biridir. Sistem dışında elden yapılan ek ödemeler ise hem ispat hem de mevzuata uyum bakımından risk taşır.

Galeriye Satış: Yetki Belgesi, Ekspertiz ve Yeniden Satış Bedeli

Zor durumdaki kişi aracını çoğu zaman en hızlı nakit veren yere, yani bir galeriye satar. Galeri, ikinci el taşıt ticaretiyle uğraşan bir işletmedir ve Yönetmelik bu işletmelere ayrıntılı yükümlülükler getirir. Bu yükümlülükler, gabin davasında satıcının lehine kullanılabilecek kayıtlar üretir.

• Yetki belgesi. Yetki belgesi olmadan ikinci el taşıt ticareti yapılamaz; bir takvim yılında üçten fazla satış yapılması, aksi tespit edilmedikçe ticari faaliyet sayılır (Yönetmelik m.5/1). Aracınızı alan kişi yılda çok sayıda araç alıp satıyorsa, “ben de deneyimsiz bir bireyim” savunması zayıflar.
• Ekspertiz raporu. İşletme, tescil belgesinde M1, M1G, N1 veya N1G sınıfında görünen taşıtı satmadan önceki on gün içinde, TSE hizmet yeterlilik belgesi bulunan bir ekspertiz işletmesinden rapor almak ve bunu en az beş yıl saklamakla yükümlüdür; model yılı sekiz yıldan eski veya kilometresi 160.000’i aşan taşıtlar bu zorunluluğun dışındadır (Yönetmelik m.16). Galeri sizden aldığı aracı kısa süre sonra yeniden sattıysa, bu satış için alınan rapor aracın sizin satışınızdan hemen sonraki durumunu gösterir.
• Satış sözleşmesinin içeriği. Satış sözleşmesinde taşıtın kimlik bilgileri, satış tarihi ve saati, tarafların bilgileri, yetki belgesi numarası, ekspertiz raporu bilgileri ve kilometre gibi asgari unsurlar yer alır ve noter bu bilgileri Bakanlığın bilgi sistemine aktarır (Yönetmelik m.27).

Galerinin aracı sizden aldıktan kısa süre sonra çok daha yüksek bir bedelle satması, oransızlığın güçlü bir göstergesidir; ama tek başına sonuç doğurmaz. Mahkeme, galerinin makul ticari kârını, onarım, bakım ve hazırlık masraflarını, satışa kadar geçen süreyi ve piyasa değişimini ayrıca hesaba katar. Belirleyici olan, aradaki farkın bu kalemlerle açıklanamayacak ölçüde büyük olması ve galerinin sizin sıkışıklığınızı bilmesidir. Galeriler ve alıcılar bakımından vergi boyutu için araç ticaretinde vergilendirme rehberimize bakabilirsiniz.

Süreler Tablosu

Araç satışında gabin iddiasının en sık kaybedildiği yer, sürenin kaçırılmasıdır. TBK m.28/2’deki süre hak düşürücüdür ve mahkemece kendiliğinden gözetilir. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 53. Hukuk Dairesi, bu bir yıllık sürenin dava açma süresi değil, sözleşmeyle bağlı olmama iradesinin karşı tarafa bildirilme süresi olduğunu vurgulamıştır (İstanbul BAM 53. HD, 21.01.2026, E.2022/1289, K.2026/80). Bu nedenle süre içinde noter aracılığıyla bir ihtarname göndermek, davayı hazırlarken zaman kazandıran en güvenli adımdır. Aynı daire, korkutma ve gabinin birlikte ileri sürüldüğü bir dosyada önce korkutmanın incelenmesi gerektiğini ve gabin süresinin zor durumun bittiği andan işlediğini belirtmiştir (İstanbul BAM 53. HD, 25.02.2026, E.2024/903, K.2026/267).

Pratik bir kural: Zor durumun ne zaman sona erdiği tartışmalı olabilir. Borcunuzu yapılandırdığınız, haczin kalktığı veya yeni bir gelir elde ettiğiniz gün karşı tarafça “zor durumun bittiği tarih” olarak gösterilecektir. Bu nedenle bir yıllık süreyi en erken ihtimale göre hesaplayın ve beş yılı her durumda noter satış gününden başlatın.

Hangi Talep: Aracın İadesi mi, Aradaki Fark mı?

TBK m.28/1, zarar görene iki seçimlik hak tanır. Birincisi, satışla bağlı olmadığınızı bildirip aracın iadesini istemektir. Bu durumda siz de aldığınız bedeli geri vermekle yükümlü olursunuz; taraflar karşılıklı olarak iade yapar. Araç alıcının elindeyse dava, noter satışının geçersizliğinin tespiti, aracın teslimi ve trafik kaydının sizin adınıza düzeltilmesi istemlerini içerecek biçimde kurulur. Aracın kullanılmasından doğan yıpranma, alıcının yaptığı zorunlu masraflar ve bu sürede elde edilen yararlar, karşılıklı iade hesabında ayrıca tartışılır.

İkincisi, satışı koruyup oransızlığın giderilmesini, yani aradaki farkın ödenmesini istemektir. Araç başkasına satılmışsa, ciddi biçimde hasar görmüşse, bedeli geri ödeyecek imkânınız yoksa veya aracın kendisine artık ihtiyacınız kalmamışsa bu yol daha gerçekçidir. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, iki seçimlik hakkın aynı anda istenemeyeceğini kabul etmiştir (İstanbul BAM 13. HD, 08.06.2023, E.2023/157, K.2023/1000). Bu nedenle dilekçede talepler, asıl ve onu izleyen ikinci talep olarak sıralanmalı ve hangi seçimin öncelikli olduğu açıkça yazılmalıdır. Kademeli talep kurgusu için kademeli dava dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.

Oransızlık Nasıl Hesaplanır? Varsayımsal Bir Kamyon Satışı

Aşağıdaki örnek tamamen varsayımsaldır ve yalnızca hesap mantığını göstermek içindir. Bir nakliye işletmesi sahibi, hakkında başlatılan icra takipleri nedeniyle kamyonunun haczedilmek üzere olduğu bir dönemde, aracı bir alıcıya satmıştır. Alıcı, satıştan önce aracın üzerindeki haciz borcunu icra dosyasına ödemiş, kalan bedeli satıcıya ödemiştir.

Bu örnekte oransızlık açıktır; ama dava yalnızca bu hesapla kazanılmaz. Satıcının o tarihte gerçekten zor durumda olduğu (icra dosyaları, haciz tutanakları, vadesi gelmiş borçlar) ve alıcının bunu bildiği (icra dosyasına bizzat ödeme yapması, yazışmalar) ayrıca ispatlanmalıdır. Örnekteki alıcının haciz borcunu bizzat ödemiş olması, satıcının sıkışıklığını bildiğini gösteren güçlü bir vakıadır. Fark talebinde bedel bilirkişi raporuyla belirleneceğinden, dava değeri başlangıçta kesin olarak gösterilemeyebilir; bu durumda talebin nasıl artırılacağı dava açılırken planlanmalıdır.

Araç Başkasına Satıldıysa: İyiniyetli Üçüncü Kişi

Taşınırlarda mülkiyet, kural olarak zilyetliğin devriyle geçer (TMK m.763); araçlarda bu devir noter satış sözleşmesine bağlanmıştır. Sizden aracı ucuza alan kişi, aracı kısa sürede bir başkasına satarsa, ikinci alıcı iyiniyetliyse edinimi korunur (TMK m.988). Trafik kaydında malik olarak ilk alıcıyı gören ve noterde bedelini ödeyerek aracı alan kişiye karşı, sizin ile ilk alıcı arasındaki gabin iddiası kural olarak ileri sürülemez. Bu durumda talebiniz ilk alıcıya yönelir: Aracın iadesi mümkün olmadığından değer farkı veya tazminat istenir.

İkinci alıcının iyiniyeti her zaman var sayılmaz. Araç ilk alıcının yakınına, ortağına, kendi şirketine veya piyasa değerinin de altında bir bedelle devredildiyse ya da ikinci alıcı sizin dava hazırlığınızdan haberdarsa, iyiniyet tartışmaya açılır. Bu tür zincirleme devirler, aracı geri almanın önünü kesmek için yapılabildiğinden, dosyanın en erken aşamada ele alınması önemlidir.

İhtiyati Tedbir ve Delil Tespiti: Araç El Değiştirmeden

Araç, taşınmaza göre çok daha hızlı el değiştirir. Bir galeri, sizden aldığı aracı birkaç gün içinde yeniden satışa çıkarabilir. Bu yüzden gabin davasında ilk iş, trafik kaydına ihtiyati tedbir konulmasını istemektir. Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından veya tamamen imkânsız hâle geleceğinden endişe edilmesi hâlinde ihtiyati tedbir kararı verilebilir (HMK m.389). Mahkeme kural olarak teminat ister (HMK m.392). Tedbir dava açılmadan önce alındıysa, esas dava tedbir kararından itibaren iki hafta içinde açılmalıdır; aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar (HMK m.397/1).

Tedbirin yanında delil tespiti de değerlendirilmelidir (HMK m.400). Aracın satış tarihine yakın bir zamandaki durumu, kilometresi, hasar ve değişen parçaları, onarım görüp görmediği ilerideki bilirkişi incelemesinin temelidir. Alıcı aracı onarıp değerini artırırsa veya araç yeni bir kazaya karışırsa, satış günündeki değerin tespiti zorlaşır. Bilirkişi incelemesinin kapsamı HMK m.266 ve devamında düzenlenmiştir. Araç üzerindeki haciz ve yakalama şerhlerinin işleyişi için araç haczi ve trafik yakalama şerhi rehberimize bakabilirsiniz.

Filo ve Şirket Araçları: Şirket Gabin İddia Edebilir mi?

Şirketler de gabin iddiasında bulunabilir; ancak tacirden basiretli bir iş insanı gibi davranması beklendiği için (TTK m.18/2) iddianın çerçevesi daralır. Yargıtay, tacirin düşüncesizlik veya deneyimsizliğe dayanamayacağını, ancak zor duruma dayanabileceğini kabul etmiştir (Yargıtay 19. HD, 12.06.2003, E.2002/5289, K.2003/6204). Buna karşılık bölge adliye mahkemeleri, tacirler arasında pazarlıkla yapılan ve sömürme kastı ispatlanamayan satışlarda salt bedel farkını gabin için yeterli görmemiş (Sakarya BAM 7. HD, 19.11.2025, E.2024/977, K.2025/1964) ve alacağı tahsil edememe korkusunu basiretli tacir bakımından zor durum saymamıştır (İstanbul BAM 13. HD, 18.12.2025, E.2023/741, K.2025/2173).

Filo satışlarında dikkat edilmesi gereken bazı ek noktalar vardır:

• Araç başına değer. Toplu satışlarda alıcı “paket fiyat” savunması yapar. Bilirkişiden her aracın ayrı değerinin ve toplu satış indiriminin makul sınırının belirlenmesi istenmelidir.
• Ticari defterler ve yazışmalar. Şirketin satış tarihindeki nakit sıkışıklığı, banka kredi kayıtları, çek ödeme takvimi ve icra dosyalarıyla ispat edilir. Zor durumun ticari defterlerle araştırılması gerektiği, kararlar sayfamızda özetlenen bölge adliye mahkemesi kararlarında da vurgulanmıştır.
• Satışı yapanın yetkisi. Araçları şirket adına satan yönetici şirketin zararına hareket ettiyse, gabinin yanında yöneticinin sorumluluğu da gündeme gelir. Bu konu yönetici şirket malını değerinin altında sattı yazımızda ele alınmıştır.
• Alacaklıların iptal davası. 7571 sayılı Kanunla (Resmî Gazete, 25.12.2025) değişik İİK m.278’e göre, aciz belgesinin veya aciz belgesi niteliğindeki haciz tutanağının düzenlendiği ya da iflasın açıldığı tarihten önceki bir yıl içinde yapılan ve borçlunun verdiği malın gerçek değerine göre çok düşük bir karşılık kabul ettiği sözleşmeler, aksi ispatlanmadıkça bağışlama sayılır. Şirketin alacaklıları, ucuza satılan araçlar için alıcıya karşı tasarrufun iptali davası açabilir. Ayrıntı için tasarrufun iptali davası rehberimize bakabilirsiniz.

Tacirlerin gabin iddialarına ilişkin genel çerçeve ticari işlemlerde gabin rehberimizde anlatılmıştır.

Haciz ve Şikâyet Tehdidi: Gabin mi, Korkutma mı?

Araç satışlarında sık rastlanan bir kurgu şudur: Alacaklı veya alıcı, “aracı bana bu fiyata devretmezsen haciz koydururum, suç duyurusunda bulunurum” der ve satıcı bu baskıyla düşük bedeli kabul eder. Bir hakkın kullanılacağı korkusu kural olarak korkutma sayılmaz; ancak bu korku, zor durumdaki kişiden aşırı yarar sağlamak için kullanıldıysa dikkate alınır (TBK m.38). İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi, cebri icra tehdidi altında imzalatılan bir protokolü gabin değil korkutma yönünden değerlendirmiş ve korkutma nedeniyle ödenen tutarın iadesine hükmeden kararı onamıştır (İstanbul BAM 44. HD, 28.03.2024, E.2023/1768, K.2024/631 ve 30.04.2025, E.2025/321, K.2025/665).

Bu ayrım pratikte önemlidir: Korkutmada oransızlığın açık olduğunu ispatlamak zorunda değilsiniz; önemli olan iradenizin baskı altında oluşmasıdır. Buna karşılık sürenin başlangıcı farklıdır ve korkunun etkisinin ortadan kalktığı tarihten itibaren bir yıl içinde bildirim yapılmalıdır (TBK m.39). Davada iki dayanak birlikte ileri sürülebilir. Yargıtay, hile iddiasıyla açılan bir davada olayların anlatılış biçimi gabine de dayanıldığını gösteriyorsa hâkimin gabini de incelemesi gerektiğini kabul etmiştir (Yargıtay 1. HD, 13.07.2009, E.2009/7205, K.2009/8314). Araç karşılığında fahiş faizli senet imzalatıldıysa fahiş senet yazımız da ilgilidir.

Tipik Senaryolar ve Hukuki Sonuçları

Delil Dosyası: Neleri Toplamalısınız?

Gabin davası büyük ölçüde belgeyle kazanılır. Aşağıdaki belgeleri satış tarihine göre bir araya getirmeniz, hem ihtarnamenin hem dava dilekçesinin temelini oluşturur.

• Satış belgeleri: Noter satış sözleşmesi, varsa galeriyle yapılan ön sözleşme veya alım belgesi, fatura, ruhsat ve tescil kayıtları.
• Ödeme kayıtları: Güvenli ödeme sistemi dökümü, banka dekontları, icra dosyasına veya bankaya alıcı tarafından yapılan ödemelerin makbuzları.
• Değer belgeleri: Satış tarihine ait kasko değeri, aynı model ve yıldaki araçların ilan ve satış emsalleri, varsa ekspertiz raporları, servis ve bakım kayıtları, hasar ve değişen parça sorgusu.
• Zor durum belgeleri: İcra takipleri, haciz tutanakları, ödeme emirleri, kredi kartı ve kredi borç dökümleri, vergi ve SGK borç yazıları, karşılıksız çek kayıtları, hastane ve sağlık belgeleri.
• Alıcının bilgisini gösteren deliller: Mesajlar, e-postalar, sesli mesajlar, aracı bulan veya satışa aracılık eden kişilerin tanıklığı, alıcının icra dosyasına bizzat ödeme yaptığını gösteren kayıtlar.
• Sonraki satış bilgileri: Aracın yeniden satışa çıkarıldığı ilanların ekran görüntüleri, ilan tarihleri ve fiyatları, varsa ikinci satışın noter kaydı.

Mesaj ve ilan kayıtlarını silmeyin; ekran görüntülerinin yanında asıl kayıtları da saklayın. İlanlar hızla kaldırıldığından, yeniden satışa ilişkin görüntüleri tarihli biçimde kaydetmek önemlidir.

Görevli Mahkeme, Arabuluculuk ve Yetki

Araç satışına dayanan gabin davası kural olarak asliye hukuk mahkemesinde görülür (HMK m.2). Her iki taraf da tacirse ve satış ticari işletmeleriyle ilgiliyse, örneğin iki nakliye şirketi arasında kamyon satışı veya bir şirketin filosunu bir galeriye satması gibi, dava ticari dava niteliği kazanır ve asliye ticaret mahkemesinde görülür (TTK m.4, 5). Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda, örneğin oransızlığın giderilmesi için fark talebinde, dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (TTK m.5/A). Aracın iadesi ve trafik kaydının düzeltilmesi istemlerinde ise bu şartın aranıp aranmadığı talebin niteliğine göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Yetkili mahkeme, genel kural olarak davalının yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m.6); sözleşmeden doğan davalar sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir (HMK m.10). Gabin davalarının usul haritası için görevli ve yetkili mahkeme rehberimize bakabilirsiniz.

Karşı Tarafın Savunmaları ve Cevapları

Alıcı taraf, gabin iddiasına karşı genellikle aşağıdaki savunmaları ileri sürer. Bunlara hazırlıklı olmak, delil dosyasını baştan doğru kurmayı sağlar.

• “Araç hasarlıydı, piyasa değeri zaten düşüktü.” Bu savunma ekspertiz raporu, servis kayıtları, hasar sorgusu ve aracın sonraki satış bedeliyle karşılanır. Alıcı aracı kısa sürede onarım yapmadan yüksek fiyata sattıysa savunma zayıflar.
• “Pazarlık yaptık, fiyatı satıcı kendisi söyledi.” Pazarlık yapılması açık oransızlığı ortadan kaldırmaz; önemli olan pazarlığın zor durum altında yapılıp yapılmadığıdır.
• “Noterde yazan bedelden fazlasını elden ödedim.” Bu savunma, resmî belgedeki bedele karşı yazılı delil gerektirir. Güvenli ödeme sistemi ve banka kayıtları belirleyicidir.
• “Satıcının zor durumunu bilmiyordum.” Bu savunma, alıcıyla yapılan yazışmalar, aracı bulan kişilerin tanıklığı ve alıcının icra dosyasına yaptığı ödemelerle karşılanır.
• “Süre geçti.” Bir yıllık sürenin hangi tarihte başladığı tartışılır. Zor durumun ne zaman sona erdiğini gösteren belgeler ve süre içinde gönderilen ihtarname bu savunmayı boşa çıkarır.
• “Aracı iyiniyetli bir kişiye sattım.” İkinci alıcının ilk alıcıyla ilişkisi, ödediği bedel ve satışın zamanlaması araştırılır; iyiniyet çürütülemezse talep ilk alıcıya karşı değer farkına döner.

Karşı taraf olarak gabin iddiasıyla karşılaştıysanız, savunmanın yapısı için gabin davasına cevap dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.

İlk Adımlar: Bugün Ne Yapmalısınız?

1. Aracın şu an kimin adına kayıtlı olduğunu öğrenin. Araç hâlâ ilk alıcıdaysa tedbir imkânı en güçlü hâlindedir.
2. Süreleri hesaplayın. Noter satış tarihini ve zor durumunuzun sona erdiği tarihi not edin; bir yıllık süreyi en erken ihtimale göre hesaplayın.
3. Noter sözleşmesini ve ödeme kayıtlarını bir araya getirin. Gerçekte alınan bedeli gösteren her belge önemlidir.
4. Satış günündeki değeri belgeleyin. Kasko değeri, ilan emsalleri ve varsa ekspertiz raporu toplayın.
5. Zor durumunuzu ve alıcının bilgisini gösteren delilleri koruyun. Mesaj, e-posta ve icra kayıtlarını yedekleyin.
6. Süre içinde bildirim yapın. Satışla bağlı olmadığınızı veya oransızlığın giderilmesini istediğinizi noter ihtarnamesiyle bildirin.
7. Tedbiri ve delil tespitini değerlendirin. Araç yeniden satışa çıkarılmışsa vakit kaybetmeyin.
8. Hukuki destek alın. İade mi fark mı sorusunun cevabı aracın durumuna, bedeli geri ödeme imkânınıza ve alıcının tutumuna göre değişir.

Benzer sorunun taşınmaz satışındaki karşılığı için evimi değerinin altında sattım yazımıza, zor durumda imzalanan sözleşmelerin genel çerçevesi için zor durumda ağır şartlı sözleşme yazımıza bakabilirsiniz.

Yazıda Dayanılan Kararlar

Aşağıdaki kararların olay özetleri ve kaynakları gabin kararları sayfamızda yer almaktadır. Kararların bir kısmı taşınmaz veya başka sözleşmelere ilişkindir; burada yalnızca araç satışına uygulanabilen ilkeleri bakımından anılmıştır.

Sık Sorulan Sorular

Aracımı ucuza sattım; sırf bu yüzden satışı bozabilir miyim?

Hayır. Düşük fiyata satış tek başına geçersizlik sebebi değildir. Satışın bozulabilmesi için satış tarihindeki değer ile aldığınız karşılık arasında açık bir oransızlık bulunması, sizin o sırada zor durumda, düşüncesiz veya deneyimsiz olmanız ve alıcının bundan bilerek yararlanması gerekir (TBK m.28).

Gabin varsa aracı geri alabilir miyim?

Evet. Satışla bağlı olmadığınızı bildirip aracın iadesini isteyebilirsiniz; bu durumda siz de aldığınız bedeli iade edersiniz. Dilerseniz satışı koruyup aradaki farkın ödenmesini de isteyebilirsiniz (TBK m.28/1). İki talep aynı anda istenemez; dilekçede öncelik sırası belirtilmelidir.

Ne kadar sürem var?

Zor durumun ortadan kalktığı ya da düşüncesizlik veya deneyimsizliğin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde satış tarihinden itibaren beş yıl içinde hakkınızı kullanmanız gerekir (TBK m.28/2). Bu süre içinde noter ihtarnamesiyle bildirim yapmak en güvenli yoldur.

Yüzde kaç ucuza satılırsa gabin olur?

Kanun bir oran belirlemez. Oransızlığın açık olup olmadığı her olayın koşullarına göre, gerekirse bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Bir pert araç ödemesinde yaklaşık yüzde 7,5’lik fark aşırı oransızlık sayılmamıştır (Ankara BAM 21. HD, 25.12.2025, E.2024/896, K.2025/1877).

Noterde bedeli düşük gösterdik; bu davamı etkiler mi?

Etkiler. Noter sözleşmesindeki bedel davada ilk bakılan belgedir. Alıcı daha fazla ödediğini savunursa bunu yazılı delille ispatlaması gerekir; güvenli ödeme sistemi ve banka kayıtları bu noktada belirleyicidir. 1.1.2026’dan itibaren bu bedel binde 2 noter harcının matrahıdır; gerçeğe aykırı bedel gösterilmesinin vergi ve harç sonuçları da ayrıca doğabilir.

Galeri aracımı aldıktan sonra çok daha pahalıya sattı; bu yeterli mi?

Tek başına yeterli değildir, ama güçlü bir göstergedir. Mahkeme galerinin makul kârını, onarım ve hazırlık masraflarını ve piyasa değişimini hesaba katar. Farkın bu kalemlerle açıklanamayacak kadar büyük olması ve galerinin sizin zor durumunuzu bilmesi gerekir.

Alıcı aracı başkasına sattı; ne olur?

İkinci alıcı iyiniyetliyse edinimi korunur (TMK m.988) ve aracı ondan geri alamazsınız. Bu durumda ilk alıcıdan aradaki değer farkını veya tazminat isteyebilirsiniz. İkinci alıcı ilk alıcının yakını veya ortağıysa ya da satış çok düşük bedelle yapıldıysa iyiniyet tartışılabilir.

Aracın satılmasını nasıl durdurabilirim?

Mahkemeden trafik kaydına ihtiyati tedbir konulmasını isteyebilirsiniz (HMK m.389). Mahkeme kural olarak teminat ister (HMK m.392). Tedbir dava açılmadan önce alınmışsa esas dava iki hafta içinde açılmalıdır (HMK m.397/1).

Şirketimizin filosunu ucuza sattık; şirket gabin iddia edebilir mi?

Edebilir, ancak sınırlı biçimde. Tacir düşüncesizlik veya deneyimsizliğe dayanamaz, ama zor duruma dayanabilir (Yargıtay 19. HD, 12.06.2003, E.2002/5289, K.2003/6204). Tacirler arasında pazarlıkla yapılan satışlarda salt bedel farkı yeterli görülmemektedir; zor durum ticari defterler ve banka kayıtlarıyla ispat edilmelidir.

Satış noterde değil de el senediyle yapıldıysa ne olur?

Tescilli araçların noterler tarafından yapılmayan satış ve devirleri geçersizdir (KTK m.20/d). Bu durumda gabine gerek kalmadan satışın geçersizliğine dayanılabilir; ödenen bedelin ve aracın iadesi ayrıca çözülür.

Alıcı “bu fiyata vermezsen haciz koydururum” dedi; bu gabin mi?

Bu, gabinin yanında korkutma olarak da değerlendirilebilir. Bir hakkın kullanılacağı korkusu kural olarak korkutma sayılmaz; ancak zor durumdaki kişiden aşırı yarar sağlamak için kullanıldıysa dikkate alınır (TBK m.38). Korkunun etkisinin kalktığı tarihten itibaren bir yıl içinde bildirim yapılmalıdır (TBK m.39).

Satıştan sonra araç fiyatları arttı; fark isteyebilir miyim?

Kural olarak hayır. Gabinde değer satış gününe göre belirlenir; sonradan gelen fiyat artışı oransızlık hesabına girmez.

İş makinemi faturayla sattım; gabin davası açabilir miyim?

Önce devrin şekline bakılır. Tescilli iş makinesinin devri noterde yapılır; yalnızca faturayla yapılan devir geçerlilik sorunu doğurur. Şekil yönünden bir sorun yoksa ve gabin şartları varsa, gabin de ileri sürülebilir.

Gabin davası hangi mahkemede açılır?

Kural olarak asliye hukuk mahkemesinde açılır (HMK m.2). Her iki taraf tacirse ve satış ticari işletmeleriyle ilgiliyse asliye ticaret mahkemesi görevlidir (TTK m.4, 5); bu davalarda para talebi için önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A).

Satıcının alacaklıları da bu satışa itiraz edebilir mi?

Edebilir. Aciz belgesi veya iflastan önceki bir yıl içinde gerçek değerin çok altında yapılan satışlar, aksi ispatlanmadıkça bağışlama sayılır ve alacaklılar tasarrufun iptali davası açabilir (7571 sayılı Kanunla değişik İİK m.278).

İlgili Rehberler

• Gabin (Aşırı Yararlanma) Rehberi — Merkez Sayfa
• Gabin (Aşırı Yararlanma) Nedir? Şartları, Süreleri ve Davası
• TBK 28 Aşırı Yararlanma: Madde Metni, Gerekçe ve Unsurlar
• Gabin Kararları: Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi
• Gabin Davasında Açık Oransızlık Nasıl Tespit Edilir?
• Gabin Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme
• Ticari İşlemlerde Gabin
• İşletmemi, Makinelerimi veya Stoklarımı Değerinin Altında Sattım
• Evimi Değerinin Altında Sattım, Geri Alabilir miyim?
• Boşanma Protokolünde Haksız Mal Paylaşımı ve Gabin
• Miras Paylaşma (Taksim) Sözleşmesinde Kardeşime Payımı Ucuza Bıraktım
• İnançlı İşlem: Teminat İçin Devredilen Tapu, Araç ve Hisse
• Yönetici Şirket Malını Değerinin Altında Sattı
• Şirketler İçin Kademeli Dava Dilekçesi Örneği
• Gabin Davasına Cevap Dilekçesi Örneği
• Noterde Araç Satışında Ödeme, Harç ve MASAK
• Haricen Satın Alınan Aracın Devri (KTK m.20)
• İş Makinesi Tescili, Plakası ve Devri
• Araç Haczi ve Trafik Yakalama Şerhi
• Tasarrufun İptali Davası (İİK 277-284)
• İrade Sakatlıkları: Hata, Hile ve Korkutma (TBK 30-39)
• Zor Durumda Ağır Şartlı Kira Sözleşmesi İmzaladım: Gabin ile Kira İndirilir mi?
• Likidite Krizi Hukuk Rehberi: Nakit Sıkışıklığındaki Şirketler İçin