Araç alım satımı, yüksek tutarın tek işlemde el değiştirdiği, devrin resmî bir kayda bağlandığı ve buna rağmen bedelin sıklıkla elden ödendiği bir alandır. Bu üçlü, hem aklama hem vergi bakımından riski yoğunlaştırır. İkinci el motorlu kara taşıtı alım satımıyla uğraşanlar ve bunlara aracılık edenler 5549 sayılı Kanun’un yükümlüsüdür; noterler de aynı listede yer alır. 2026 itibarıyla tablo ayrıca değişmiştir: 7566 sayılı Kanunla 492 sayılı Harçlar Kanunu’na bağlı tarife yeniden düzenlenmiş ve araçların ilk tescili ile tescil edilmiş araçların satış ve devirleri, 1.000 TL’den az olmamak üzere satış ve devir bedeli üzerinden binde 2 oranında harca bağlanmıştır; yetki belgesi bulunanlara yapılan satış ve devirlerde ise bu harç alınmaz. Artık beyan edilen bedel doğrudan harcın matrahıdır. Bu rehber yükümlülük kapsamını, noterde kimlik tespitini, gerçek faydalanıcıyı, harç düzenini, düşük bedel göstermenin sonuçlarını, ödeme ve tevsik kurallarını, araca elkoyma ile müsadereyi ve galeriler için kontrol listesini anlatır.
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Araç satışında bedel, harç veya MASAK sorgusu mu var?
Galeri uyum düzeni, cezalı tarhiyata itiraz ve araca elkoyma dosyalarında Hukukçular Evi uzman kadrosuyla yanınızda. Telefon: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppAraç Devri Nerede ve Nasıl Yapılır?
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, tescil edilmiş araçların satış ve devrinin noterlerce yapılacağını düzenler. Noter huzurunda düzenlenen satış sözleşmesiyle mülkiyet geçer ve işlem aynı anda tescil kayıtlarına yansır. Bu düzenin amacı, mülkiyet değişikliğini tek bir resmî kayda bağlamak ve trafik, vergi ile cezai sorumluluğun kimde olduğunu tartışmasız kılmaktır.
Uygulamada hâlâ karşılaşılan el senediyle satış, bu bakımdan hukuki sonuç doğurmaz. Araç kayden devredilmediği sürece motorlu taşıtlar vergisi, trafik idari para cezaları ve zorunlu mali sorumluluk sigortası bakımından muhatap kayıt malikidir. Bedel alınmış olsa bile devri yapılmamış bir araç, satıcı için uzun yıllar süren bir yük hâline gelebilir.
Noterde yapılan işlem yalnızca bir mülkiyet aktarımı değildir; aynı zamanda 5549 sayılı Kanun kapsamında bir işlemdir. Noterler bu Kanunun sayılan yükümlüleri arasındadır ve işlem sırasında tarafların kimliğinin tespiti ile gerekli kayıtların tutulması yükümlülüğü altındadır. Bu nedenle araç devri, aynı anda iki ayrı mevzuatın gözü altında gerçekleşir.
Kim Yükümlü, Kimin Sorumluluğu Ne?
5549 sayılı Kanun m.2, yükümlüyü faaliyet alanı üzerinden tanımlar ve ikinci el motorlu kara taşıtı alım satımıyla uğraşanlar ile bunlara aracılık edenleri kapsama alır. Tedbirler Yönetmeliği m.4 bu grubu ayrıntılandırır. Buradaki ölçüt ticari faaliyettir: kendi aracını satan bir kişi yükümlü değildir, ancak bu işi meslek olarak yapan galeri ve aracı yükümlüdür.
Taraflara göre yükümlülük ve sorumluluk
| Taraf | MASAK yükümlüsü mü? | Taşıdığı sorumluluk |
|---|---|---|
| Kendi aracını satan gerçek kişi | Hayır | Gerçek bedelin beyanı; devamlılık hâlinde vergisel sonuç |
| Galeri ve ikinci el taşıt taciri | Evet | Kimlik tespiti, gerçek faydalanıcı, şüpheli işlem bildirimi, sekiz yıl saklama |
| Alım satıma aracılık eden | Evet | Aynı yükümlülükler; aracılık bedelinin belgelendirilmesi |
| Noter | Evet | İşlem sırasında kimlik tespiti ve kayıt; harcın tahsili |
| Banka ve ödeme kuruluşu | Evet | Ödeme akışında kimlik tespiti ve bildirim |
| Sigorta şirketi | Evet | Poliçe işlemlerinde kimlik tespiti |
Galeri tarafında yükümlülüğün pratik karşılığı, her satış için bir müşteri dosyası tutulmasıdır. Dosyada alıcının kimlik belgesi sureti, adres teyidine esas belge, işlemin tutarı ve ödeme biçimi ile başkası hesabına hareket edilip edilmediğine ilişkin kayıt bulunmalıdır. Sektörel yükümlülüklerin bütünü MASAK yükümlülükleri ve idari para cezası rehberinde ele alınmıştır.
İkinci El Motorlu Kara Taşıtı Ticareti Yetki Belgesi
İkinci el motorlu kara taşıtı ticareti, Ticaret Bakanlığınca düzenlenen yetki belgesine bağlanmıştır. Belge, işletmenin ve sorumlu kişilerin belirli mesleki yeterlilik ve işyeri şartlarını taşımasını gerektirir. Belge durumu Bakanlığın sorgulama sistemi üzerinden kontrol edilebilir; bu kontrol yalnızca idari bir formalite değildir, harç muafiyeti gibi somut sonuçlara bağlanır.
Yetki belgesinin MASAK tarafıyla doğrudan bir bağı yoktur; yükümlülük belgeye değil faaliyete bağlıdır. Yani yetki belgesi bulunmayan bir işletme de fiilen ikinci el taşıt ticareti yapıyorsa 5549 sayılı Kanun bakımından yükümlüdür. Uygulamada denetimler iki düzeni birlikte kontrol eder ve yetki belgesi bulunmayan bir işletmede MASAK kayıtlarının da bulunmaması olağan bir tablodur.
7566 sayılı Kanunla 492 sayılı Harçlar Kanunu’na bağlı (8) sayılı tarifede yapılan düzenlemeyle, daha önce harca tabi olmayan kuyumculuk, ikinci el motorlu kara taşıtı ve taşınmaz ticareti yetki belgeleri 1 Ocak 2026’dan itibaren yıllık harca tabi hâle getirilmiştir. Bu değişiklik, belge sahibi işletmeler için yeni ve süreklilik arz eden bir yükümlülük doğurur; harcın süresinde ödenmemesi belgeye bağlı hakların kullanımını etkileyebilir.
Noterde Kimlik Tespiti Nasıl İşler?
Kimlik tespiti, bilgilerin alınması ve teyidi olmak üzere iki adımdan oluşur. Gerçek kişilerde ad soyad, doğum tarihi ve yeri, uyruk, kimlik numarası, adres ile iş ve meslek bilgisi alınır; teyit, fotoğraflı ve resmî kimlik belgesinin aslının ya da noter onaylı suretinin ibrazı üzerine belgenin okunabilir fotokopisi veya elektronik görüntüsünün alınması yahut kimliğe ilişkin bilgilerin kaydedilmesi suretiyle yapılır.
Sürekli iş ilişkisi tesisinde beyan edilen adresin doğruluğu ayrıca teyit edilir. Teyit için yerleşim yeri belgesi, ilgili adına düzenlenmiş ve işlem tarihinden önceki üç ay içinde düzenlenmiş elektrik, su, doğalgaz veya telefon gibi abonelik gerektiren bir hizmete ilişkin fatura, herhangi bir kamu kurumunca verilen belge ya da Başkanlıkça uygun görülen diğer belge ve yöntemler kullanılır. Teyide esas belgelerin okunabilir fotokopisi veya elektronik görüntüsü alınır yahut belgeye ait ayırt edici bilgiler kaydedilir.
Tüzel kişi alıcılarda unvan, ticaret sicil numarası, vergi kimlik numarası, faaliyet konusu ve adres alınır; teyit ticaret sicili kayıtları üzerinden yapılır. Ayrıca ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerle sürekli iş ilişkisi tesisinde gerçek faydalanıcının tespitine yönelik araştırma yürütülür. Usulün tamamı kimlik tespiti ve müşterini tanı ilkesi rehberinde kişi türüne göre tablolanmıştır.
Bu konuda avukat desteğine mi ihtiyacınız var?
Durumunuzu Hukukçular Evi uzman kadrosuyla değerlendirin; ilk görüşme için 0554 648 37 15 numaralı hattımızdan ulaşabilirsiniz.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppGerçek Faydalanıcı ve Başkası Adına Araç Alımı
Araç, başkası adına kaydettirilmesi en kolay varlıklardan biridir. Bu nedenle Tedbirler Yönetmeliği m.17, bir başkası hesabına hareket edilip edilmediğinin tespiti için gerekli tedbirlerin alınmasını zorunlu tutar ve yükümlülerin hizmet verdikleri işyerlerine, müşterilerin rahatça görebileceği biçimde duyuru asmalarını öngörür. Galerilerde bu duyurunun bulunmaması, denetimde ilk tespit edilen eksikliklerdendir.
Uygulamada dikkat çeken yapı, ödemeyi yapan ile ruhsat sahibinin farklı olmasıdır. Bu tek başına hukuka aykırı değildir; aile içi destek, borç ya da bağış gibi meşru sebepleri olabilir. Ancak yükümlü bakımından açıklama isteme ve kaydetme yükümlülüğü doğurur. Açıklamanın kaydedilmemesi, sonradan hem yükümlü hem müşteri aleyhine yorumlanır.
Tüzel kişi alımlarında araştırma m.17/A çerçevesinde yürür: ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerle sürekli iş ilişkisi tesisinde yüzde yirmi beşi aşan hisseye sahip gerçek kişi ortakların kimliği tespit edilir; bu oranın yeterli olmadığı hâllerde kontrolü elinde bulunduran gerçek kişiye ulaşılana kadar araştırma sürdürülür. Yeni kurulmuş, faaliyeti bulunmayan bir şirketin yüksek değerli araç alması, araştırmanın derinleştirilmesini gerektiren tipik bir durumdur.
2026’da Değişen: Satış ve Devir Bedeli Üzerinden Harç
492 sayılı Harçlar Kanunu m.38, noter işlemlerinden Kanuna bağlı (2) sayılı tarifede yazılı olanların harca tabi olduğunu düzenler. 7566 sayılı Vergi Kanunları ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 7 nci maddesiyle, bu tarifenin birinci bölümünün mülga (5) numaralı fıkrası 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yeniden düzenlenmiştir.
Yeni hüküm uyarınca, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu kapsamında araçların ilk tescil işlemleri ile tescil edilmiş araçların satış ve devirlerinde, 1.000 TL’den az olmamak üzere satış ve devir bedeli üzerinden binde 2 oranında harç alınır. Tescil edilmiş araçların ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti yetki belgesi bulunanlara yapılan satış ve devirlerinde ise bu harç alınmaz.
Araç devrinde harç düzeni (1/1/2026 itibarıyla)
| Durum | Harç | Not |
|---|---|---|
| İlk tescil | Satış ve devir bedeli üzerinden binde 2 | 1.000 TL’den az olamaz |
| Tescilli aracın gerçek kişiler arasında devri | Satış ve devir bedeli üzerinden binde 2 | 1.000 TL’den az olamaz |
| Yetki belgesi bulunana yapılan satış ve devir | Alınmaz | Belgenin geçerliliği sorgulama sisteminden kontrol edilir |
| İhaleden alınan aracın yetki belgeli tacir adına tescili | Alınmaz | Gelir İdaresi özelgesiyle bu yönde görüş verilmiştir |
| Yetki belgesi | Yıllık harca tabi | 7566 sayılı Kanunla (8) sayılı tarifede düzenlendi, 1/1/2026 yürürlük |
| Matrah | Satış ve devir bedeli | Beyan edilen bedel doğrudan matrahtır |
Bu değişikliğin en önemli sonucu, beyan edilen satış bedelinin artık doğrudan harcın matrahı olmasıdır. Önceki dönemde bedelin noter senedinde düşük gösterilmesinin harç bakımından somut bir maliyeti yoktu; 2026 itibarıyla her düşük beyan, eksik harç anlamına gelir. Bu da idarenin bedel beyanına olan ilgisini artırır ve taşınmaz tarafındakine benzer bir çapraz kontrol mantığını araç tarafına taşır.
Satış Bedelini Düşük Göstermenin Sonuçları
Birinci sonuç harç kaybıdır. Harç satış ve devir bedeli üzerinden hesaplandığı için, gerçek bedelin altında bir tutar beyan edilmesi eksik harç doğurur ve tespit hâlinde fark cezalı olarak istenebilir. İkinci sonuç kayıt dışı bedeldir: gerçek bedel ile beyan arasındaki fark, hiçbir yerde görünmeyen bir nakit olarak kalır ve bankaya girdiği anda paranın kaynağı sorusunu doğurur.
Üçüncü sonuç özel hukuk tarafındadır ve çoğu zaman en ağır olanıdır. Araçta gizli ayıp çıktığında, bedel iade edildiğinde ya da satış geri alındığında iade edilecek tutar kural olarak sözleşmede yazan bedeldir. Bedeli düşük gösteren alıcı, ödediği gerçek tutarı geri alamama riskiyle karşılaşır; bedeli düşük gösteren satıcı ise ödenmeyen kısmı talep ederken sözleşmeye dayanamaz.
Dördüncü sonuç vergiseldir. Araç alım satımının devamlılık göstermesi hâlinde faaliyet ticari kazanç olarak nitelendirilir ve mükellefiyet tesisi gerekir. Bu durumda düşük beyan, yalnızca harç değil gelir ve katma değer vergisi bakımından da matrah farkı doğurur. Kayıt dışı bedelin sonradan izah edilmesi gereken bir servet unsuru hâline gelmesi süreci, MASAK incelemesinin vergi incelemesine dönüşmesi rehberinde ayrıntılandırılmıştır.
Ödeme, Tevsik ve İspat
Araç bedelinin ödenmesinde iki ayrı düzen çalışır. Birincisi tevsik zorunluluğudur: satıcı ticaret amacıyla araç alıp satan bir işletmeyse işlem kapsamdadır ve haddi aşan bedelin banka, ödeme kuruluşu veya Posta ve Telgraf Teşkilatı aracılığıyla ödenmesi gerekir. İki gerçek kişi arasındaki satış ise tevsik zorunluluğunun dışındadır. Haddin güncel tutarı ve kapsamın ayrıntısı tevsik zorunluluğu rehberinde gösterilmiştir.
İkincisi ispat düzenidir ve tevsik zorunluluğundan bağımsız olarak her satışta işler. Bedelin ödendiğini ispat yükü ödeyen taraftadır. Noterde düzenlenen senette bedelin yazılı olması, o bedelin fiilen ödendiğini tek başına göstermez; satıcının bedeli almadığı iddiası karşısında alıcının dekonta ihtiyacı olur. Bu nedenle bedelin, alıcı adına kayıtlı bir hesaptan satıcı adına kayıtlı bir hesaba, plaka ve tarih açıklamasıyla aktarılması en güvenli yöntemdir.
Ödeme yöntemine göre risk ve ispat
| Yöntem | İspat gücü | Risk değerlendirmesi |
|---|---|---|
| Hesaptan hesaba havale, plaka açıklamalı | Yüksek | Düşük; akış izlenebilir |
| Taşıt kredisi kullanımı | Yüksek | Düşük; kredi kaydı bedeli destekler |
| Noterde düzenlenen ödeme kaydı | Orta-yüksek | Orta |
| Elden nakit, makbuzsuz | Düşük | Yüksek; özel dikkat gerektiren işlem |
| Üçüncü kişinin hesabından ödeme | Orta | Yüksek; gerçek faydalanıcı araştırması gerekir |
| Takas ve mahsuplu ödeme | Değişken | Takas edilen aracın değerinin belgelenmesi gerekir |
Araca Elkoyma ve Müsadere
Aracın suç geliriyle alındığı iddiası gündeme geldiğinde ceza muhakemesi tedbirleri devreye girer. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.128, suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunan hâllerde taşınmazlara ile kara, deniz ve hava ulaşım araçlarına hâkim kararıyla elkonulabileceğini düzenler. Elkoyma, aracın kullanımını ve devrini engeller; tescil kaydına şerh edilir.
Karara karşı aynı Kanun m.267 ve devamı uyarınca itiraz edilir. İtirazda kuvvetli şüphe sebeplerinin somutlaştırılmaması, aracın bedelinin kaynağının belgelenebilmesi, iyiniyetli üçüncü kişi durumu ve tedbirin ölçüsüzlüğü ileri sürülür. İyiniyetli üçüncü kişi savunması araç dosyalarında özellikle önemlidir; çünkü araç, kısa sürede birden fazla el değiştirebilen bir varlıktır.
Soruşturma kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla sonuçlanır ya da beraat kararı verilirse iade, Ceza Muhakemesi Kanunu m.131 uyarınca istenir; koşulları varsa m.141 çerçevesinde tazminat gündeme gelir. Mahkûmiyet hâlinde ise 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.54 ve 55 çerçevesinde eşya ve kazanç müsaderesi değerlendirilir. İade sürecinin işleyişi elkonulan malvarlığının iadesi rehberinde anlatılmıştır.
Araç Ticaretinde Sık Görülen Yapılar
Tipik yapılar ve sorulması gereken
| Yapı | Görünüm | Sorulması gereken |
|---|---|---|
| Düşük bedel beyanı | Senetteki bedel ile piyasa değeri arasında büyük fark | Bedelin tamamı nasıl ödendi, dekont var mı |
| Üçüncü kişi ödemesi | Ödemeyi yapan ile ruhsat sahibi farklı | Aradaki ilişki nedir, belgelenebiliyor mu |
| Hızlı devir zinciri | Aynı aracın kısa sürede art arda devri | Her devrin ekonomik amacı nedir |
| Yüksek değerli araç, düşük gelir profili | Alıcının bilinen profiliyle uyumsuz alım | Fonun kaynağı hangi belgeyle gösteriliyor |
| Parçalı nakit ödeme | Bedelin çok sayıda küçük ödemeye bölünmesi | Bölünmenin sebebi nedir, bağlantılı işlem mi |
| Yurt dışı bağlantılı alım | Bedelin yurt dışından gelmesi | Transferin niteliği ve gönderenle ilişki |
Bu yapılardan biriyle karşılaşıldığında izlenecek yol, işlemi reddetmek değil, açıklama istemek ve kaydetmektir. Şüphe oluşuyorsa bildirim, şüphenin doğduğu tarihten itibaren en geç on iş günü içinde yapılır ve bildirimde bulunulduğu müşteriye ya da üçüncü kişilere açıklanamaz. Açıklama yasağının ihlali 5549 sayılı Kanun m.14 uyarınca bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adli para cezasını gerektirir. Galeri çalışanlarının bu noktada eğitilmesi kritik önemdedir; müşteriye durumun ima edilmesi bile ağır sonuç doğurur. Süreçle ilgili hukuki destek için 0554 648 37 15 numaralı hattımızdan avukatlarımıza ulaşabilirsiniz.
Galeriler İçin Kontrol Listesi
Araç ticaretinde uyum kontrol listesi
| Adım | Kontrol | Belge |
|---|---|---|
| 1 | Yetki belgesinin geçerliliği ve yıllık harcın ödenmesi | Belge ve harç makbuzu |
| 2 | Her satışta alıcı kimlik tespiti ve teyidi | Kimlik sureti ve kayıt |
| 3 | Sürekli iş ilişkisinde adres teyidi | Yerleşim yeri belgesi veya son üç aylık fatura |
| 4 | Tüzel kişi alıcıda gerçek faydalanıcı araştırması | Ortaklık şeması ve sicil kayıtları |
| 5 | Başkası hesabına hareket sorusu ve işyeri duyurusu | Kayıt ve fotoğraf |
| 6 | Bedelin banka kanalıyla ve plaka açıklamalı tahsili | Dekont |
| 7 | Noter senedinde gerçek satış bedelinin yazılması | Senet ve harç makbuzu |
| 8 | Şüphe doğuran hâllerin değerlendirilmesi ve süresinde bildirimi | Değerlendirme notu |
| 9 | Belgelerin sekiz yıl süreyle saklanması | Saklama düzeni |
| 10 | Personelin açıklama yasağı konusunda eğitilmesi | Eğitim kaydı |
Sık Yapılan Hatalar
Birincisi, galerinin kendisini yükümlü saymamasıdır; kimlik tespiti kaydı tutmayan ve dosya açmayan işletmeler denetimde her işlem için ayrı ihlalle karşılaşır. İkincisi, 2026’da yürürlüğe giren harç düzeninin gözden kaçırılmasıdır; artık beyan edilen bedel doğrudan matrahtır. Üçüncüsü, yetki belgesi sahibine yapılan devirlerde harç muafiyetinin bilinmemesi ve gereksiz harç ödenmesidir.
Dördüncüsü, el senediyle satış yapılıp devrin tamamlanmamasıdır; bu, satıcı için yıllarca süren vergi ve ceza sorumluluğu doğurur. Beşincisi, bedelin elden ödenmesi ve dekont bulunmamasıdır. Altıncısı, ödemeyi yapan ile ruhsat sahibinin farklı olmasının dosyada hiç açıklanmamasıdır. Yedincisi, şüpheli işlem bildiriminin müşteriye ima edilmesidir; bu, idari değil cezai sonuç doğurur.
Sekizincisi, belgelerin saklanmamasıdır. 5549 sayılı Kanun m.8 uyarınca belgeler düzenleme tarihinden, kimlik tespitine ilişkin belgeler son işlem tarihinden itibaren sekiz yıl süreyle muhafaza edilir ve istendiğinde ibraz edilir. Dokuzuncusu, sık araç alıp satmanın vergisel sonucunun göz ardı edilmesidir; devamlılık gösteren faaliyet ticari kazanç olarak nitelendirilir ve geriye dönük mükellefiyet tesisiyle sonuçlanabilir.
Aracın Vergi ve Trafik Yükümlülükleri Bakımından Devri
Devrin tamamlanması, yalnızca mülkiyeti değil sorumluluk zincirini de aktarır. Motorlu taşıtlar vergisi bakımından mükellef, trafik siciline kayıtlı maliktir; devir yapılmadıkça tahakkuk satıcı adına devam eder. Aynı şekilde trafik idari para cezalarında ve zorunlu mali sorumluluk sigortası yükümlülüğünde muhatap kayıt malikidir. Bedeli tahsil edip devri tamamlamayan satıcı, yıllar sonra kendisine tebliğ edilen cezalarla karşılaşır ve bu cezaların iptali için aracın fiilen devredildiğini ispat etmek zorunda kalır.
Bu ispat, el senediyle yapılan satışlarda çoğu zaman mümkün olmaz. Noter senedi bulunmayan bir devirde, aracın fiilen kimin zilyetliğinde olduğu ancak dolaylı delillerle gösterilebilir. Bu nedenle satış bedelinin tahsil edildiği an ile devrin yapıldığı anın aynı olması, satıcı bakımından en temel korumadır. Bedelin bir kısmının sonra ödenmesi kararlaştırılmışsa, devrin yapılmasıyla birlikte rehin ya da teminat düzenlenmesi yerinde olur.
Alıcı tarafında ise devrin tamamlanmaması, aracın haciz ve elkoyma risklerine açık kalması sonucunu doğurur. Kayıt malikinin borcu nedeniyle araca haciz konulduğunda, fiilen satın almış olan kişi istihkak iddiasında bulunmak zorunda kalır ve bu süreç uzun sürer. Aynı şekilde kayıt malikine yönelik bir ceza soruşturmasında araca elkonulması hâlinde, iyiniyetli üçüncü kişi savunmasının belgeye dayandırılması gerekir.
Takas, Konsinye ve Vekâletle Satışta Özel Durumlar
Galericilikte bedelin tamamı nakit ya da havale ile ödenmeyebilir; müşterinin mevcut aracının takas edilmesi yaygındır. Takasta iki ayrı satış vardır ve her biri kendi harç, tevsik ve kimlik tespiti sonuçlarını doğurur. Takasa konu aracın değerinin belgelenmemesi, ödenen nakit farkın gerçek bedeli yansıtıp yansıtmadığını tartışmalı hâle getirir. Bu nedenle takas değerinin ekspertiz ya da en azından yazılı bir değerleme notuyla dosyaya konması gerekir.
Konsinye satışta araç galericinin mülkiyetine geçmez; galeri, malik adına satışa aracılık eder. Bu yapıda mülkiyet doğrudan malikten alıcıya geçtiği için noter işlemi bu iki kişi arasında kurulur. Galerinin yükümlülüğü ortadan kalkmaz; aksine aracı sıfatıyla kimlik tespiti ve bildirim yükümlülüğü aynen devam eder. Uygulamada en sık yapılan hata, konsinye satışta galerinin kendisini işlemin tarafı saymayıp hiçbir kayıt tutmamasıdır.
Vekâletle yapılan satışlarda ise iki ayrı kontrol gerekir. Birincisi vekâletnamenin kapsamıdır: araç satış yetkisini açıkça içermeyen genel bir vekâletname işlem için yeterli olmayabilir. İkincisi kimlik tespitidir: adına işlem yapılan malikin kimliği tespit edilirken, işlemi fiilen yapan vekilin kimliği de ayrıca tespit edilir ve temsil yetkisinin dayanağı belgelenir. Vekilin, bedeli kendi hesabına tahsil etmesi ayrıca açıklama gerektiren bir durumdur ve dosyada gösterilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Galerici MASAK yükümlüsü mü?
Evet. 5549 sayılı Kanun m.2 ve Tedbirler Yönetmeliği m.4 uyarınca ikinci el motorlu kara taşıtı alım satımı ile uğraşanlar ve bunlara aracılık edenler yükümlüdür. Tek şubeli bir galeri de, büyük bir otomotiv grubu da aynı kimlik tespiti, şüpheli işlem bildirimi, muhafaza ve ibraz yükümlülüklerine tabidir.
Noter de yükümlü mü?
Evet. Noterler 5549 sayılı Kanun’un sayılan yükümlüleri arasındadır. Araç satış ve devir işlemi noterde yapıldığı için, işlem sırasında tarafların kimliğinin tespiti ve gerekli kayıtların tutulması noterin yükümlülüğüdür.
Araç satışında kimlik tespiti hangi tutarda zorunlu?
Tedbirler Yönetmeliği m.5 uyarınca sürekli iş ilişkisi tesisinde tutar gözetilmez; tekil işlemlerde işlem tutarı ya da birbiriyle bağlantılı işlemlerin toplamı 185.000 TL veya üzerindeyse kimlik tespiti zorunludur. Araç bedelleri bu eşiğin üzerinde kaldığı için pratikte her satışta kimlik tespiti gerekir.
Araç devri noter dışında yapılabilir mi?
Hayır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca tescil edilmiş araçların satış ve devri noterlerce yapılır. Noter huzurunda yapılmayan devir, mülkiyeti geçirmez; el senediyle yapılan satışlar tescil bakımından sonuç doğurmaz ve trafik, vergi ile cezai sorumluluk kayıt malikinde kalmaya devam eder.
2026’da araç satışında noter harcı var mı?
Evet. 7566 sayılı Kanunla 492 sayılı Harçlar Kanunu’na bağlı (2) sayılı tarifenin ilgili fıkrası yeniden düzenlenmiş ve 1 Ocak 2026 tarihinden geçerli olmak üzere, 2918 sayılı Kanun kapsamında araçların ilk tescil işlemleri ile tescil edilmiş araçların satış ve devirlerinde, 1.000 TL’den az olmamak üzere satış ve devir bedeli üzerinden binde 2 oranında harç öngörülmüştür.
Yetki belgesi olan galericiye satışta harç alınır mı?
Aynı düzenleme uyarınca, tescil edilmiş araçların ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti yetki belgesi bulunanlara yapılan satış ve devirlerinde bu harç alınmaz. Gelir İdaresi, vergi dairesi, Sosyal Güvenlik Kurumu veya icra müdürlüklerinin yaptığı ihalelerden alınan araçların yetki belgesi sahibi adına tescilinde de harç alınmaması gerektiği yönünde görüş vermiştir.
Satış bedelini düşük yazmak ne sonuç doğurur?
Harç artık satış ve devir bedeli üzerinden hesaplandığı için, bedelin düşük gösterilmesi doğrudan harç kaybı doğurur ve eksik harç cezalı olarak istenebilir. Bunun yanında ödemenin gerçek tutarı ile beyan arasındaki fark kayıt dışı bir bedel olarak kalır; bu fark sonradan bankaya girdiğinde paranın kaynağı sorusu doğar. Ayıp, ödememe ve iade uyuşmazlıklarında da ispat bedeli düşük gösteren taraf aleyhine işler.
Araç bedelini nakit ödemek zorunlu mu, yasak mı?
Yasak değildir ancak koşullara bağlıdır. Satıcı ticaret amacıyla araç alıp satan bir işletmeyse işlem tevsik zorunluluğu kapsamındadır ve haddi aşan bedelin banka, ödeme kuruluşu veya PTT aracılığıyla ödenmesi gerekir. İki gerçek kişi arasındaki satışta tevsik zorunluluğu doğmasa da, ödemenin banka kanalıyla yapılması ispat bakımından güçlü bir tercihtir.
Aracımı başkasının parasıyla alabilir miyim?
Hukuken mümkündür ancak açıklanması gerekir. Ödemeyi yapan ile ruhsat sahibinin farklı olması, yükümlüler bakımından gerçek faydalanıcı araştırmasını ve özel dikkat değerlendirmesini tetikler. Bu durumda aradaki ilişkinin, örneğin bağış, borç ya da aile içi destek olduğunun belgelenmesi yerinde olur.
Suç geliriyle alındığı iddia edilen araca ne olur?
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.128 uyarınca, suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe varsa taşınmazlara, kara, deniz ve hava ulaşım araçlarına hâkim kararıyla elkonulabilir. Kovuşturmaya yer olmadığı kararı veya beraat hâlinde iade, aynı Kanun m.131 uyarınca istenir; mahkûmiyet hâlinde ise 5237 sayılı Kanun m.54 ve 55 çerçevesinde müsadere gündeme gelir.
Sık araç alıp satmak vergi doğurur mu?
Devamlılık ve kazanç elde etme kastı bulunduğunda faaliyet ticari kazanç olarak nitelendirilir ve mükellefiyet tesisi gerekir. Bir takvim yılı içinde birden çok araç alım satımı yapılması, idarece devamlılık göstergesi olarak değerlendirilebilir. Bu durumda hem gelir vergisi hem katma değer vergisi yönünden sonuç doğar.
Yetki belgesi olmadan galericilik yapılabilir mi?
Hayır. İkinci el motorlu kara taşıtı ticareti, Ticaret Bakanlığınca düzenlenen yetki belgesine bağlıdır ve belge durumu Bakanlığın sorgulama sistemi üzerinden kontrol edilebilir. Yetki belgesi bulunmadan faaliyet gösterilmesi idari yaptırıma tabidir; ayrıca harç muafiyeti gibi belgeye bağlı imkânlardan da yararlanılamaz.
📚 İlgili Rehberler
- 🧭 MASAK Rehberi (Hub)Dört tedbir, süre tablosu, konuma göre başlangıç noktası
- MASAK Yükümlülükleri ve İdari Para Cezası: Kuyumcu, Emlakçı, Galerici
- Tevsik Zorunluluğu ve Nakit Ödeme Sınırı: 30.000 TL Haddi
- Kimlik Tespiti ve Müşterini Tanı İlkesi: Eşikler ve Gerçek Faydalanıcı
- Gayrimenkul Alım Satımında MASAK: Tapuda Nakit Ödeme
- Elkonulan Malvarlığının İadesi: KYOK, Beraat ve Tazminat
Bu konuda avukat desteğine mi ihtiyacınız var?
Durumunuzu Hukukçular Evi uzman kadrosuyla değerlendirin; ilk görüşme için 0554 648 37 15 numaralı hattımızdan ulaşabilirsiniz.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppDosyanız için değerlendirme
Süreler kısadır ve usul hataları geri alınamaz. Belgelerinizi birlikte inceleyelim. Telefon: 0554 648 37 15
İletişime GeçinBu içerik Ceza Hukuku alanındadır.
Ceza Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Sahte Altın Dolandırıcılığı 2026: TCK m.157-158 Cezası, “Polis/Savcıyım Altınları Teslim Edin” Tuzağı, Kuyumcuya Sahte Bilezik, Aldatma Kabiliyeti, Etkin Pişmanlık ve Suç Duyurusu Dilekçesi
- ▸ Baroya Avukat Şikâyeti Dilekçesi Örneği 2026 ve Disiplin Süreci: Yetkili Baro (m.139), Yönetim Kurulunun Bir Yıllık Karar Süresi (m.141), On Beş Günlük İtiraz (m.142), Savunma Hakkı (m.137), Zamanaşımı (m.159) — Word ve PDF Şablon
- ▸ Avukat Disiplin Cezaları 2026: 7571 Sayılı Kanun Sonrası Uyarma, Kınama, Para Cezası, İşten Çıkarma ve Meslekten Çıkarma — Avukatlık Kanunu m.134-136’da Hangi Fiil Hangi Cezayı Gerektirir, Tekerrür, Savunma Hakkı, İtiraz, Zamanaşımı ve Sicilden Silinme
- ▸ Kira Gelirlerim Bloke Edildi 2026: Kira Tahsilatında Kaynak İspatı — Banka Üzerinden Tahsil Zorunluluğu (VUK m.257), Konut ve İşyeri Kirasında Beyan ve Stopaj (GVK m.70, m.86, m.94), Depozito (TBK m.342) ve Eşleştirme Tablosu
Bu konuda hukuki destek almak için