AVM yatırımcısı, mağaza kiracısını sözleşme süresi doldu diye çıkaramaz; alışveriş merkezindeki mağaza çatılı işyeridir ve kiracı bildirimde bulunmadıkça sözleşme her yıl aynı koşullarla uzar (TBK m.347). Kiraya veren sebep göstermeden sözleşmeye ancak on yıllık uzama süresi dolduktan sonra, uzama yılının bitiminden en az üç ay önce yazılı bildirimde bulunarak son verebilir. On yıl, sözleşme süresinin bitiminden başlar; Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre taraflar arasında imzalanan yeni kira sözleşmesi bu süreyi yeniden başlatır. On yıl dolmadan tahliye yalnızca kanunda sayılan sebeplerle mümkündür: kiranın ya da ortak giderin otuz günlük ihtara rağmen ödenmemesi, bir kira yılında iki haklı ihtar, otuz günlük ihtara rağmen giderilmeyen sözleşmeye aykırılık, kiraya verenin kendi işyeri gereksinimi, yeniden inşa ve imar, yazılı tahliye taahhüdü (TBK m.315, 316, 350, 352). Sözleşmeye yazılan “ciro hedefi tutmazsa fesih” ya da “kiraya veren dilediğinde fesheder” türü kayıtlar bu listeyi genişletmez (TBK m.354).
Bu yazı, alışveriş merkezi yatırımcıları, yönetim şirketleri ve mağaza, restoran ya da plaza katı kiraya veren mülk sahipleri için hazırlandı. Süre bitiminin neden yetmediği, on yıllık uzama süresinin hesabı ve yeni sözleşmenin bu hesaba etkisi, kira ve ortak gider borcu, sözleşmeye aykırılık, gereksinim, yenileme, tahliye taahhüdü, anlaşmalı çıkış ve arabuluculuğun zamanı kanun maddeleri ve Yargıtay kararlarıyla ele alınır; sonunda on yıllık uzama süresinin dolması nedeniyle fesih bildirimi örneği yer alır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.310, 315, 316, 322, 323, 327, 331, 332, 344, 347, 348, 350, 351, 352, 353, 354 ve 355; 6101 sayılı Kanun geçici m.2; 6217 sayılı Kanun geçici m.2; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.18; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.269, 269/a ve 296; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.4; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A ve 18/B. Anayasa Mahkemesi, 07.09.2016, E.2015/102, K.2016/151; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 02.07.2025, E.2024/785, K.2025/426; 16.11.2021, E.2017/(6)3-1290, K.2021/1411; 28.09.2021, E.2017/975, K.2021/1108; 25.05.2021, E.2017/458, K.2021/614; Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 12.05.2026, E.2025/6177, K.2026/2951; 07.05.2026, E.2025/6063, K.2026/2872; 05.05.2026, E.2026/2877, K.2026/2766; 11.03.2026, E.2026/1042, K.2026/1405; 03.12.2025, E.2025/2548, K.2025/5852; 14.10.2025, E.2025/3126, K.2025/4810; 22.09.2025, E.2025/366, K.2025/4228; 09.09.2025, E.2025/2623, K.2025/3930; 26.05.2025, E.2025/1495, K.2025/3048; 11.03.2025, E.2024/4166, K.2025/1495; 25.02.2025, E.2024/4052, K.2025/1108; 20.02.2024, E.2023/1414, K.2024/718; 10.04.2023, E.2023/1296, K.2023/1064; 14.05.2018, E.2017/16973, K.2018/5110; 16.01.2018, E.2017/8658, K.2018/173; 07.12.2017, E.2017/7373, K.2017/17221; 23.01.2017, E.2017/1448, K.2017/405; Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 10.12.2015, E.2015/7911, K.2015/10961.
Yazı 20 Kasım 2026 tarihinde yürürlükte olan mevzuat metinleri esas alınarak hazırlanmıştır. Hangi yolun kullanılabileceği sözleşmenin tarihine, sonradan imzalanan belgelere ve kiracının davranışına göre her dosyada ayrıca belirlenir; aşağıdaki açıklamalar genel çerçeveyi verir.
Bir alışveriş merkezinin değeri, içindeki mağazaların bileşimine bağlıdır. Yatırımcı bu bileşimi yönetmek ister: ciro üretmeyen kiracının yerine daha güçlü bir markayı almak, katları yeniden düzenlemek, yıllar içinde piyasanın altında kalmış kiraları güncellemek. Sözleşmeler de bu beklentiyle yazılır; çoğunda belirli bir süre, süre sonunda kendiliğinden sona erme ve kiraya verene fesih hakkı tanıyan maddeler bulunur.
Kanun ise mağaza kiracısını konut kiracısıyla aynı hükümlerle korur. Kiraya veren süre bitimine dayanamaz, tahliye sebepleri kanunda tek tek sayılmıştır ve sözleşmeyle çoğaltılamaz. Yatırımcının ticari gerekçeleri, ne kadar haklı olursa olsun, bu sebeplerden biri değildir. Bu yazı yatırımcının elinde gerçekten bulunan yolları, her birinin şartını ve süresini sırayla gösterir. Ticari kiraların bütünü için AVM ve ticari kira uyuşmazlıkları merkezimize bakabilirsiniz.
Yatırımcının Amacına Göre Yol Haritası
Amaca göre kullanılabilecek yol
| Yatırımcının amacı ya da karşılaştığı durum | Kullanılabilecek yol | Dayanak |
|---|---|---|
| Kiracı kirayı ya da ortak gideri ödemiyor | En az otuz gün süreli yazılı ihtar ve fesih; ya da tahliye istekli ilamsız takip | TBK m.315; İİK m.269, 269/a |
| Kiracı sık sık geç ödüyor | Bir kira yılında iki haklı ihtar ve kira yılı sonunda dava | TBK m.352 |
| Kiracı mağazayı kapalı tutuyor, başkasına kullandırıyor ya da faaliyetini değiştirdi | En az otuz gün süreli yazılı ihtar; giderilmezse fesih ve tahliye davası | TBK m.316, 322, 323 |
| Mağaza daha güçlü bir markaya verilmek isteniyor | Kanuni bir tahliye sebebi değildir; on yıllık uzama süresi sonunda bildirim ya da anlaşmalı çıkış | TBK m.347, 354 |
| Kira piyasanın altında kaldı | Tahliye değil, kira bedelinin tespiti davası | TBK m.344 |
| Merkez kapsamlı biçimde yenilenecek | Yeniden inşa ve imar sebebiyle tahliye davası | TBK m.350, 355 |
| Alan kiraya verenin kendi faaliyeti için gerekli | İşyeri gereksinimi sebebiyle tahliye davası | TBK m.350, 355 |
| Merkez satıldı ya da satın alındı | Yeni malik sözleşmenin tarafı olur; kendi gereksinimi varsa bildirim ve dava | TBK m.310, 351 |
| Kiracı yazılı tahliye taahhüdü vermiş | Taahhüt tarihinden başlayarak bir ay içinde icra ya da dava | TBK m.352 |
| Kiracı iflas etti ya da konkordato istedi | İflasta güvence istemi ve fesih; konkordatoda yalnızca bu sebeple fesih yapılamaz | TBK m.332; İİK m.296 |
| Sözleşme süresinin bitiminden sonra on yıl geçti | Uzama yılının bitiminden en az üç ay önce yazılı bildirim | TBK m.347 |
Süre Bitimi Neden Yetmez?
Alışveriş merkezindeki mağaza, restoran ya da eğlence alanı çatılı işyeridir ve bedelin ciroya bağlanması bu niteliği değiştirmez. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 12.05.2026 tarihli, E.2025/6177, K.2026/2951 sayılı kararına konu olayda, bir alışveriş merkezindeki bağımsız bölüm için 2012 yılında on yıl süreli hasılat paylaşımlı sözleşme yapılmış, malik sürenin dolduğunu ileri sürerek tahliye istemişti. Taşınmaz işletme ruhsatıyla birlikte kiraya verilmediğinden sözleşme çatılı işyeri kirası sayıldı ve süre bitimine dayanılarak sona erdirilemeyeceği kabul edildi; Yargıtay bu sonucu onadı. Nitelendirmenin ayrıntısı otel kirasında süre sonunda tahliye yazımızda anlatılmıştır.
Çatılı işyeri kirasında kural şudur: kiracı, belirli süreli sözleşmenin bitiminden en az on beş gün önce bildirimde bulunmadıkça sözleşme aynı koşullarla bir yıl için uzatılmış sayılır ve kiraya veren sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez (TBK m.347). Sözleşme her yıl birer yıl uzar; belirsiz süreli sözleşmeye dönüşmez. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 16.07.2025 tarihli ve 32957 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 11.03.2025 tarihli kararında (E.2024/4166, K.2025/1495) bunu açıkça belirtmiş, tahliye davalarındaki sürelerin her yıl yenilenen kira yılının bitimine göre hesaplanacağını vurgulamıştır.
Tahliye sebepleri de sınırlıdır. Dava yoluyla kira sözleşmesinin sona erdirilmesine ilişkin hükümler kiracı aleyhine değiştirilemez (TBK m.354). Sözleşmeye konulan ek fesih sebepleri bu nedenle sonuç doğurmaz.
Sözleşmelerde sık görülen fesih kayıtları ve akıbeti
| Kayıt | Karşılaştığı kural | Sonuç |
|---|---|---|
| Sözleşme süre sonunda kendiliğinden sona erer | TBK m.347 | Kiraya veren süre bitimine dayanamaz; sözleşme birer yıl uzar |
| Kiraya veren dilediği zaman üç ay önceden bildirerek fesheder | TBK m.347, 354 | Sebepsiz fesih ancak on yıllık uzama süresinden sonra mümkündür |
| Ciro belirli bir düzeyin altında kalırsa kiraya veren fesheder | TBK m.354 | Kanunda sayılmayan bir tahliye sebebidir |
| Merkezin yeniden düzenlenmesi hâlinde kiraya veren sözleşmeyi fesheder | TBK m.350, 354 | Yalnızca yeniden inşa ve imar şartları gerçekleşmişse ve dava yoluyla mümkündür |
| Kira ya da ortak gider bir kez ödenmezse sözleşme kendiliğinden sona erer | TBK m.315 | En az otuz gün süreli yazılı ihtar şarttır |
| Mağaza kapalı tutulursa sözleşme derhâl feshedilir | TBK m.316 | En az otuz gün süreli yazılı ihtar şarttır |
| Süre sonunda çıkılmazsa günlük ceza ödenir | TBK m.347, 354 | Geçersiz bir tahliye şartına bağlanan ceza da istenemez |
Yargıtay kararları bu tabloyu doğrular. 3. Hukuk Dairesi’nin 22.09.2025 tarihli, E.2025/366, K.2025/4228 sayılı kararına konu olayda sözleşmenin kiraya verene tek taraflı fesih hakkı tanıyan maddesi emredici hükümlere aykırı bulunmuş ve tahliye istemi reddedilmiştir. Dairenin 10.04.2023 tarihli, E.2023/1296, K.2023/1064 sayılı kararında emredici kurallara aykırı bir tahliye şartına bağlanan cezai şart geçersiz sayılmıştır. Sözleşmeye aykırılık ve ödememe hâllerinde sözleşmedeki açık fesih hükmünün kanundaki ihtar şartını ortadan kaldırmadığı da aşağıda aktarılan kararlarla sabittir.
On Yıllık Uzama Süresi: Hesap ve Bildirim
Yatırımcının sebep göstermeden kullanabileceği tek yol on yıllık uzama süresidir. Kiraya veren, on yıllık uzama süresi sonunda, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir (TBK m.347). Anayasa Mahkemesi 07.09.2016 tarihli, E.2015/102, K.2016/151 sayılı kararıyla bu hakkın Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir.
Hesapta üç tarih belirlenir. Birincisi sözleşme süresinin bittiği tarihtir; on yıl bu tarihten başlar, sözleşmenin kendi süresi hesaba girmez. İkincisi on yıllık uzama süresinin dolduğu tarihtir. Üçüncüsü bunu izleyen uzama yılının bitimidir; sözleşmenin sona erdirilebileceği ilk tarih budur ve bildirim bu tarihten en az üç ay önce kiracıya ulaşmış olmalıdır. Beş yıl süreli bir sözleşmede sebepsiz sona erdirmenin mümkün olduğu ilk tarih, sözleşmenin başlangıcından on altı yıl sonradır.
Üç örnekte on yıllık uzama hesabı
| Sözleşme | Sürenin bitimi | On yıllık uzamanın sonu | Sona erdirmenin mümkün olduğu ilk tarih | Bildirim için son gün |
|---|---|---|---|---|
| 1 Mart 2015 başlangıçlı, beş yıl süreli; sonradan yeni sözleşme yapılmamış | 1 Mart 2020 | 1 Mart 2030 | 1 Mart 2031 | 1 Aralık 2030 |
| Aynı sözleşme; 1 Mart 2020’de beş yıl süreli yeni sözleşme imzalanmış | 1 Mart 2025 | 1 Mart 2035 | 1 Mart 2036 | 1 Aralık 2035 |
| 1 Mart 2010 başlangıçlı, beş yıl süreli; sonradan yeni sözleşme yapılmamış | 1 Mart 2015 | 1 Mart 2025 | 1 Mart 2026; kullanılmadıysa 1 Mart 2027 | 1 Mart 2027 için 1 Aralık 2026 |
Üçüncü örnek, 2010 ve öncesinde açılmış merkezlerdeki ilk kuşak sözleşmeler için bugün geçerli olan durumu gösterir: on yıllık süre dolmuştur ve hak her uzama yılı için yeniden doğar; ancak üç aylık bildirim süresi kaçırıldığında bir yıl daha beklenir. Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Temmuz 2012’de devam eden sözleşmeler için öngörülen geçiş süreleri ise 2014 ve 2017 yıllarında dolmuştur (6101 sayılı Kanun geçici m.2).
Bildirim yazılı yapılmalıdır; konut ve çatılı işyeri kiralarında fesih bildiriminin geçerliliği yazılı şekle bağlıdır (TBK m.348). Tacirler arasında fesih ihbarları noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla ya da güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta sistemiyle yapılır (TTK m.18). Sürenin korunduğunu ispat edebilmek için bildirimin kiracıya ulaştığı tarih belgelenmelidir. Bildirime rağmen mağaza uzama yılının sonunda boşaltılmazsa kiraya veren arabulucuya başvurur ve sulh hukuk mahkemesinde tahliye davası açar. Kiracı bakımından bu sürecin anlatımı on yıllık uzama süresi yazımızdadır.
Yeni Sözleşme On Yılı Yeniden Başlatır
Alışveriş merkezlerinde süre dolduğunda taraflar çoğu zaman yeni bir sözleşme imzalar: kira güncellenir, süre beş yıl daha uzatılır, metin yeni şablona uyarlanır. Bu uygulamanın on yıllık hesaba etkisi ağırdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 25.05.2021 tarihli, E.2017/458, K.2021/614 sayılı kararında, taraflar arasında yeni bir kira sözleşmesi yapılmasının on yıllık uzama süresini yeniden başlattığını kabul etmiştir.
Karara konu olay bir banka şubesine ilişkindir. Taşınmaz için 1994’te beş yıllık bir sözleşme yapılmış, malik değişikliklerinden sonra yeni maliklerle 1999’da üç yıllık, 2005’te bir yıllık yeni sözleşmeler imzalanmıştı. Kiraya verenler 2014’te on yıllık uzama süresinin dolduğunu ileri sürerek tahliye istediler. Hukuk Genel Kurulu çoğunluğu son sözleşmeyi esas aldı ve on yıllık sürenin dolmadığı sonucuna vardı. Karar oy çokluğuyla verilmiş; karşı oylarda sürenin ilk sözleşmeye göre hesaplanması gerektiği savunulmuştur.
Yatırımcı bakımından bundan iki sonuç çıkar. Mağazayı ileride geri almayı düşünen kiraya veren, süresi dolmuş bir sözleşmenin yerine yeni bir sözleşme imzalarken on yılın sıfırlanacağını hesaba katmalıdır; yukarıdaki tablonun ikinci satırı bu durumu gösterir. Amaç yalnızca kirayı güncellemekse kanunun gösterdiği yol başkadır: beş yıldan uzun süreli ya da beş yıldan sonra yenilenen sözleşmelerde ve izleyen her beş yılın sonunda yeni kira yılında uygulanacak bedel, endeksteki değişim oranı, kiralananın durumu ve emsal kira bedelleri göz önünde tutularak hâkim tarafından belirlenir (TBK m.344). Yalnızca bedeli değiştiren bir protokolün yeni sözleşme sayılıp sayılmayacağı protokolün metnine bağlıdır; bu nedenle protokolde sürenin yeniden başlatıldığı izlenimini veren ifadelerden kaçınılmalı, mevcut sözleşmenin diğer hükümleriyle sürdüğü açıkça yazılmalıdır. Kira tespitinin koşulları için kira bedeli tespit davası yazımıza ve kira tespit davası Yargıtay kararları sayfamıza bakılabilir.
Kira ve Ortak Gider Borcu: Otuz Günlük İhtar ve İcra Yolu
Kiracı, kiralananın tesliminden sonra muaccel olan kira bedelini ya da yan gideri ödeme borcunu yerine getirmezse kiraya veren kiracıya yazılı olarak süre verip bu sürede de ödememesi hâlinde sözleşmeyi feshedeceğini bildirebilir. Çatılı işyeri kiralarında verilecek süre en az otuz gündür ve yazılı bildirimin kiracıya yapıldığı tarihi izleyen günden işlemeye başlar (TBK m.315). Süre içinde borç ödenmezse kiraya veren sözleşmeyi feshedip tahliye davası açar.
Aynı sonuca icra yoluyla da ulaşılabilir. Tahliye istekli ilamsız takipte ödeme emri, otuz günlük ödeme süresini ve bu sürede ödenmezse icra mahkemesinden tahliye istenebileceği ihtarını içerir; kiracı yedi gün içinde itiraz edebilir (İİK m.269). Kiracı itiraz etmez ve süresinde borcu da ödemezse, ihtar süresinin bitimini izleyen altı ay içinde kiraya verenin talebi üzerine icra mahkemesi tahliyeye karar verir (İİK m.269/a). Bu yol arabuluculuk gerektirmez; kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartı olmakla birlikte ilamsız icra yoluyla tahliyeye ilişkin hükümler bunun dışındadır (6325 sayılı Kanun m.18/B). İşleyişi tahliye istekli ilamsız takip ve itiraz yazımızda anlatılmıştır.
Alışveriş merkezleri bakımından en önemli gelişme ortak giderlere ilişkindir. Kiracıların bir kısmı kirayı düzenli öder, ancak ortak gider katılım payına ve enerji yansıtmalarına itiraz ederek bu kalemleri ödemez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 02.07.2025 tarihli, E.2024/785, K.2025/426 sayılı kararında bu durumu ele almıştır. Çatılı bir işyerine ilişkin dosyada kiraya veren kira bedelinin yanında elektrik, su ve ortak gider katılım payı alacakları için tahliye istekli takip yapmış; kiracı ödeme emrine itiraz etmemiş, otuz günlük sürede kirayı ödemiş, yan giderleri ödememişti. Sözleşme yan giderlerin ödenmemesini de fesih ve tahliye sebebi sayıyordu. İcra mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi tahliye istemini reddetti. Hukuk Genel Kurulu, yan giderlerin süresinde ödenmemesinin de temerrüt oluşturduğunu ve tahliyeye karar verilmesi gerektiğini kabul etti. Karar oy çokluğuyla verilmiştir; karşı oylarda icra hükmündeki “kira borcu” ifadesinin yan giderleri kapsamadığı savunulmuştur.
Bu karardan yatırımcı için iki sonuç çıkar. Ortak gider ve tüketim bedellerinin kiracıya ait olduğu ve ödenmemesinin sonuçları sözleşmede açıkça yazılmalıdır. Takip ya da ihtar ise yalnızca gerçekten istenebilir kalemleri içermelidir; ortak gider tutarının hesabı tartışmalıysa kiracının itirazı takibi durdurur ve uyuşmazlık tahliyeden çok alacağın varlığına kayar. Hangi giderlerin kiracıya yansıtılabileceği AVM ortak gider katılım payları yazımızda, temerrüt ihtarının düzenlenmesi kira bedelinin ödenmemesi ve otuz günlük ihtar yazımızdadır.
İki haklı ihtar
Her ihtardan sonra borcunu süresinde ödeyen, ancak ödemeyi alışkanlık hâlinde geciktiren kiracı için ayrı bir yol vardır. Bir yıl ve daha uzun süreli sözleşmelerde kiracı, bir kira yılı ya da bir kira yılını aşan süre içinde kira bedelini ödemediği için kendisine yazılı olarak iki haklı ihtarda bulunulmasına sebep olmuşsa kiraya veren, ihtarların yapıldığı kira yılının bitiminden başlayarak bir ay içinde dava yoluyla sözleşmeyi sona erdirebilir (TBK m.352). Burada tahliye için borcun ödenmemiş kalması gerekmez; iki haklı ihtarın çekilmiş olması yeterlidir.
Süreler dar yorumlanır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 14.05.2018 tarihli, E.2017/16973, K.2018/5110 sayılı kararına göre kira yılı bitmeden açılan iki haklı ihtar davası süresinde açılmamış sayılır ve reddedilir. Yargıtay uygulamasında iki ihtarın aynı kira yılı içinde çekilmiş olması da aranır. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi’nin 10.12.2015 tarihli, E.2015/7911, K.2015/10961 sayılı kararında ise kira bedelinin yıllık olarak ödendiği sözleşmelerde bu sebebe dayanılamayacağı belirtilmiştir. Dava dilekçesi için iki haklı ihtar nedeniyle tahliye dava dilekçesi örneğimize bakılabilir.
Ödeme sorununda üç yolun karşılaştırması
| Yol | Ne zaman kullanılır | Şart | Arabuluculuk |
|---|---|---|---|
| Yazılı ihtar ve tahliye davası | Borç ödenmemiş | En az otuz gün süre veren ve fesih ihtarını içeren yazılı bildirim (TBK m.315) | Dava şartıdır |
| Tahliye istekli ilamsız takip | Borç ödenmemiş, alacak belgeli ve tartışmasız | Ödeme emrinde otuz günlük süre; itiraz edilmez ve ödenmezse altı ay içinde tahliye istemi (İİK m.269, 269/a) | Gerekmez |
| İki haklı ihtar | Borç her seferinde geç ödeniyor | Aynı kira yılında iki haklı yazılı ihtar; kira yılının bitiminden başlayarak bir ay içinde dava (TBK m.352) | Dava şartıdır |
Sözleşmeye Aykırılık: Kapalı Mağaza, İzinsiz Devir ve Alt Kira
Kiracı kiralananı sözleşmeye uygun olarak özenle kullanmak zorundadır. Bu yükümlülüğe aykırı davranan çatılı işyeri kiracısına kiraya veren, en az otuz gün süre vererek aykırılığın giderilmesini, aksi takdirde sözleşmeyi feshedeceğini yazılı olarak ihtar eder (TBK m.316). Kiracı süre içinde aykırılığı giderirse tahliye istenemez. İhtarsız fesih yalnızca üç hâlde mümkündür: kiracının kiralanana kasten ağır zarar vermesi, verilecek sürenin yararsız olacağının anlaşılması ya da aykırı davranışın kiraya veren ve komşular bakımından çekilmez olması.
Alışveriş merkezlerinde sık görülen aykırılıklar
| Aykırılık | Yapılacak işlem | İlgili karar |
|---|---|---|
| Mağazanın kapalı tutulması | En az otuz gün süreli yazılı ihtar; giderilmezse fesih ve tahliye davası | 3. HD, 23.01.2017, E.2017/1448, K.2017/405: sözleşmede açık fesih hükmü bulunsa da ihtar şarttır |
| Sözleşmede belirlenen faaliyetin bırakılması ya da değiştirilmesi | En az otuz gün süreli yazılı ihtar | 3. HD, 07.12.2017, E.2017/7373, K.2017/17221: ihtara rağmen giderilmeyen aykırılık tahliye sebebidir |
| Mağazanın başka bir kişiye ya da şirkete kullandırılması | En az otuz gün süreli yazılı ihtar | 3. HD, 16.01.2018, E.2017/8658, K.2018/173: on beş günlük süre yetersizdir |
| Kiraya verenin yazılı rızası olmadan alt kira | En az otuz gün süreli yazılı ihtar; sürede giderilirse tahliye istenemez | 3. HD, 20.02.2024, E.2023/1414, K.2024/718 |
| Kira ilişkisinin yazılı rıza olmadan devri | Devrin tanınmadığının bildirimi ve aykırılık ihtarı | TBK m.323 |
| Kasten ağır zarar; sürenin yararsız olacağının anlaşılması; çekilmezlik | Yazılı bildirimle derhâl fesih | TBK m.316 |
Kararların ortak noktası, otuz günlük ihtarın atlanamayacağıdır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 23.01.2017 tarihli kararına konu olayda sözleşme, kiralananın kapalı tutulmasını açıkça fesih sebebi sayıyordu; kiraya veren bu maddeye dayanarak dava açmış, mahkeme tahliyeye karar vermişti. Daire, kapalı tutmanın sözleşmeye aykırılık oluşturabileceğini, ancak tahliye için kiracıya en az otuz gün süre veren yazılı bir ihtar gönderilmiş ve aykırılığın bu sürede giderilmemiş olması gerektiğini belirterek kararı bozmuştur. Dairenin 16.01.2018 tarihli kararında kiraya veren, kiralananın üçüncü kişi tarafından kullanıldığını belirterek on beş gün süre vermişti; süre kanundaki alt sınırın altında kaldığı için tahliye kararı bozulmuştur. Aynı kararda tahliye için aykırı davranışın önemli ve doğrudan kiralananın kullanılmasıyla ilgili olması gerektiği de hatırlatılmıştır.
İhtar usulüne uygun yapıldığında sonuç alınır. 07.12.2017 tarihli kararda kiralanan, sözleşmeye göre yalnızca eğitim kurumu olarak kullanılacaktı; kiracı faaliyeti durdurmuş, kiraya verenler otuz gün süreli ihtar göndermiş, aykırılık giderilmemişti. Davayı reddeden mahkemenin kararı, izinsiz kapatmanın sözleşmeye aykırı olduğu ve ihtara rağmen giderilmediği gerekçesiyle bozulmuştur. Mağazanın belirli bir marka ve faaliyetle işletileceğini, açık tutulacağı gün ve saatleri düzenleyen sözleşme hükümleri bu nedenle önemlidir: aykırılığın ne olduğunu ihtarnamede somut biçimde gösterme imkânı verir.
Alt kira ve devirde kural açıktır. Kiracı çatılı işyeri kiralarında kiraya verenin yazılı rızası olmadıkça kiralananı başkasına kiralayamaz, kullanım hakkını devredemez (TBK m.322); kira ilişkisini de yazılı rıza olmadan devredemez, ancak kiraya veren işyeri kiralarında haklı sebep olmadıkça bu rızayı vermekten kaçınamaz (TBK m.323). Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 20.02.2024 tarihli kararına göre alt kira yasağına aykırılık kiraya verene fesih ve tahliye isteme hakkı verir; ancak kararda aktarılan önceki davada aykırılık otuz günlük sürede giderildiği için tahliye istemi reddedilmiştir. Aynı kararda kiraya verenin alt kiracının ödediği kirayı kendisi için isteyemeyeceği, kanunda buna ilişkin bir düzenleme bulunmadığı da belirtilmiştir. Ayrıntı için sözleşmeye aykırı kullanım, alt kira ve kullanım hakkının devri ve işyeri kirasının devri yazılarımıza bakılabilir.
Kiraya Verenin Kendi Gereksinimi
Kiraya veren, kiralananı kendisi ya da kanunda sayılan yakınları için işyeri gereksinimi sebebiyle kullanma zorunluluğu varsa, belirli süreli sözleşmelerde sürenin sonundan başlayarak bir ay içinde açacağı davayla sözleşmeyi sona erdirebilir (TBK m.350). Yatırımcı bir şirketse de bu yol açıktır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 16.11.2021 tarihli, E.2017/(6)3-1290, K.2021/1411 sayılı kararında, yapı malzemesi satan bir şirketin kiraya verdiği dükkânı depo olarak kullanma gereksinimine dayanan davasında, tüzel kişi kiraya verenin de işyeri gereksinimi sebebiyle tahliye isteyebileceğini kabul etmiş; gereksinimin dava açıldığında mevcut, gerçek, samimi ve zorunlu olması ve dava boyunca sürmesi gerektiğini belirtmiştir.
Sınır, tüzel kişiliğin ayrılığıdır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 07.05.2026 tarihli, E.2025/6063, K.2026/2872 sayılı kararında, maliki oldukları çatılı işyerini ortağı oldukları şirketin gereksinimi için boşalttırmak isteyen gerçek kişilerin davasının reddi onanmıştır: kanunda gereksinim sahipleri sınırlı olarak sayılmıştır ve şirket ayrı bir kişidir. Karar oy çokluğuyla verilmiştir. Bu kararların mantığı alışveriş merkezlerine şöyle yansır: merkezin maliki olan şirket, alanı kendi faaliyeti için kullanacaksa gereksinime dayanabilir; aynı gruptaki başka bir şirketin ya da ortakların gereksinimi için bu yola güvenilmemelidir.
Gereksinim, mağaza karmasını değiştirmenin aracı da değildir. Gereksinim sebebiyle boşaltılan kiralanan, haklı sebep olmaksızın üç yıl geçmedikçe eski kiracısından başkasına kiralanamaz; bu yasağa aykırı davranan kiraya veren eski kiracısına son kira yılında ödenmiş olan bir yıllık kira bedelinden az olmamak üzere tazminat öder (TBK m.355). Dava zamanı da serbest değildir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 07.11.2025 tarihli ve 33070 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 09.09.2025 tarihli kararında (E.2025/2623, K.2025/3930), beş yıllık sözleşmenin süresi dolmadan açılan gereksinim davasının reddi gerektiğini, dava açma süresinin kamu düzenine ilişkin olduğunu ve mahkemece kendiliğinden gözetileceğini belirtmiştir. Uzayan sözleşmelerde dava, her uzama yılının bitiminden başlayarak bir ay içinde açılır. Dava dilekçesi için ihtiyaç nedeniyle tahliye dava dilekçesi örneğimize bakılabilir.
Merkezin Yenilenmesi: Yeniden İnşa ve İmar Sebebiyle Tahliye
Kiralananın yeniden inşası ya da imarı amacıyla esaslı onarımı, genişletilmesi ya da değiştirilmesi gerekli ve bu işler sırasında kiralananın kullanımı imkânsız ise kiraya veren, sürenin sonundan başlayarak bir ay içinde açacağı davayla sözleşmeyi sona erdirebilir (TBK m.350). Merkezin bütününün ya da bir bölümünün kapsamlı biçimde yenilenmesi, mağazaların birleştirilerek yeni alanlar oluşturulması bu hükmün kapsamına girebilir. İki koşul birlikte aranır: işlerin gerekli olması ve işler sürerken mağazanın kullanılamaması. Kiracı mağazadayken yürütülebilecek cephe, zemin ya da tesisat yenilemeleri bu sebebe dayanak olmaz. Mahkemeler işlerin kapsamını ve mağazanın bu sürede kullanılıp kullanılamayacağını proje ve bilirkişi incelemesiyle denetler.
Bu yol da kiracıyı değiştirme aracı olarak tasarlanmamıştır. Yeniden inşa ve imar amacıyla boşaltılması sağlanan taşınmazlar, eski hâliyle, haklı sebep olmaksızın üç yıl geçmedikçe başkasına kiralanamaz. Eski kiracının, yeniden inşa ve imarı gerçekleştirilen taşınmazı yeni durumu ve yeni kira bedeliyle kiralama konusunda öncelik hakkı vardır; bu hak kiraya verenin yapacağı yazılı bildirimi izleyen bir ay içinde kullanılmalıdır ve öncelik hakkı sona erdirilmedikçe taşınmaz üç yıl geçmeden başkasına kiralanamaz (TBK m.355). Yenileme tamamlandığında eski kiracıya yazılı bildirim yapılmadan alanın yeni bir markaya verilmesi, en az bir yıllık kira tutarında tazminat sonucunu doğurur. Koşullar için yeniden inşa ve esaslı onarım nedeniyle tahliye yazımıza bakılabilir.
Tahliye Taahhüdü
Kiracı, kiralananın teslim edilmesinden sonra kiraya verene karşı kiralananı belli bir tarihte boşaltmayı yazılı olarak üstlendiği hâlde boşaltmamışsa kiraya veren, bu tarihten başlayarak bir ay içinde icraya başvurarak ya da dava açarak sözleşmeyi sona erdirebilir (TBK m.352). Alışveriş merkezi sözleşmelerinde taahhüt sık kullanılır ve üç noktada tartışma çıkar.
Tahliye taahhüdünde tartışılan noktalar ve Yargıtay kararları
| Tartışma | Karar | Sonuç |
|---|---|---|
| Taahhüt sözleşmeyle aynı anda, tarihi boş bırakılarak alınmış | HGK, 28.09.2021, E.2017/975, K.2021/1108 | Taahhüdün teslimden önce boş verildiğini ve anlaşmaya aykırı doldurulduğunu kiracı ispat etmelidir (oy çokluğu) |
| Taahhüt sözleşmeden kısa süre sonra alınmış | 3. HD, 25.02.2025, E.2024/4052, K.2025/1108 | Kira ilişkisi kurulduktan sonra alınan taahhüt serbest iradeyle verilmiş sayılır; aksini kiracı aynı güçte belgeyle ispat eder |
| Taahhütten sonra yeni sözleşme imzalanmış | 3. HD, 05.05.2026, E.2026/2877, K.2026/2766 | Yeni sözleşme taahhüdü hükümsüz bırakabilir; mahkeme bunu gözetmek zorundadır |
Son iki karar Resmî Gazete’de yayımlanmış kanun yararına bozma kararlarıdır. 05.05.2026 tarihli kararda taahhüdün geçerli olması için yazılı olması, kiracı ya da yetkili temsilcisi tarafından verilmesi, tahliye tarihini içermesi ve kiralananın tesliminden sonra düzenlenmesi gerektiği hatırlatılmıştır. Şirket kiracılarda taahhüdü imzalayan kişinin temsil yetkisi imza sirküleriyle doğrulanmalıdır. Yatırımcı bakımından asıl risk yenilemelerdedir: elinde taahhüt bulunan kiraya veren kiracıyla yeni bir sözleşme imzaladığında taahhüt işlevini yitirebilir; yeni sözleşmeden sonra yeni bir taahhüt alınmamışsa bu yola güvenilmemelidir. Şartların ayrıntısı tahliye taahhüdünün şartları yazımızdadır.
Merkez El Değiştirdiğinde, Kiracı İflas Ettiğinde ya da Konkordato İstediğinde
Alışveriş merkezinin satılması, bir gayrimenkul yatırım ortaklığına ya da fona devredilmesi kira sözleşmelerini sona erdirmez; kiralanan herhangi bir sebeple el değiştirirse yeni malik kira sözleşmesinin tarafı olur (TBK m.310). Yeni malik, kiralananı kendisi için işyeri gereksinimi sebebiyle kullanma zorunluluğu varsa, edinme tarihinden başlayarak bir ay içinde durumu kiracıya yazılı olarak bildirmek koşuluyla sözleşmeyi altı ay sonra açacağı davayla sona erdirebilir; dilerse bu hakkını sözleşme süresinin bitiminden başlayarak bir ay içinde açacağı davayla da kullanabilir (TBK m.351). Devralan yatırımcı için bu yol, yukarıda açıklanan gereksinim şartlarına ve üç yıllık yeniden kiralama yasağına tabidir; merkezi satın almak, mevcut kiracıları değiştirme hakkı vermez. Konu kiralananın el değiştirmesi yazımızda ele alınmıştır.
Kiracı kiralananın tesliminden sonra iflas ederse kiraya veren işleyecek kira bedelleri için güvence verilmesini isteyebilir; bunun için kiracıya ve iflas masasına yazılı olarak uygun bir süre verir ve bu sürede güvence verilmezse sözleşmeyi herhangi bir fesih bildirim süresine uymaksızın hemen feshedebilir (TBK m.332). Konkordatoda durum tersinedir: borçlunun işletmesinin devamı için önem taşıyan sözleşmeler devam eder, sözleşmedeki konkordato talebini fesih sebebi sayan hükümler uygulanmaz ve sözleşme yalnızca konkordato başvurusu gerekçesiyle sona erdirilemez (İİK m.296). Mühlet süresince devam eden sözleşmeler nedeniyle borçlanılan edimler karşılıklı olarak ifa edilir; bu dönemde doğan kiranın ödenmemesi hâlinde izlenecek yol dosyaya göre ayrıca değerlendirilir. Ayrıntı için kiracının iflası ve perakende ve zincir mağaza konkordatoları yazılarımıza bakılabilir.
Anlaşmalı Çıkış ve Arabuluculuk Anlaşma Belgesi
Kanundaki sebeplerden hiçbiri bulunmadığında ve on yıllık süre dolmadığında yatırımcının elinde kalan yol anlaşmadır. Uygulamada mağaza değişikliklerinin önemli bir bölümü bu yolla gerçekleşir: kiraya veren kiracıya bir çıkış bedeli öder ya da birikmiş borcun bir kısmından vazgeçer, kiracı belirli bir tarihte mağazayı boşaltmayı üstlenir. Bu anlaşmanın bağlayıcı olması için iki araç kullanılır.
Birincisi, protokolle birlikte alınan ve yukarıdaki şartları taşıyan yazılı tahliye taahhüdüdür. İkincisi arabuluculuktur. Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda arabuluculuk sonunda taraflar anlaşırsa düzenlenen anlaşma belgesi için icra edilebilirlik şerhi alınması zorunludur; şerh, taşınmazla ilgili anlaşma belgelerinde taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden alınır ve mahkeme anlaşmanın içeriğini arabuluculuğa ve cebri icraya elverişli olup olmadığı ile kanunlardaki sınırlamalara uyulup uyulmadığı yönünden denetler (6325 sayılı Kanun m.18/B). Çıkış tarihi, ödenecek bedel, teminatın iadesi, mağazanın teslim edileceği durum ve gecikmenin sonuçları belgede açıkça yazılmalıdır. Kiracının süresinden önce çıkışının hesabı mağazayı sözleşme bitmeden kapatmak yazımızda anlatılmıştır; anlaşma görüşmelerinde iki tarafın başlangıç noktasını o hesap belirler.
Usul: Arabuluculuğun Zamanı, Dava Süreleri ve Görevli Mahkeme
Tahliye davaları, tutarı ne olursa olsun ve taraflar tacir olsa da sulh hukuk mahkemesinde görülür (HMK m.4). Dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (6325 sayılı Kanun m.18/B). Gereksinim, yeniden inşa, tahliye taahhüdü ve iki haklı ihtar sebeplerinde kanun bir aylık dava süreleri öngörür; kiraya veren en geç bu süre içinde dava açacağını kiracıya yazılı olarak bildirmişse dava açma süresi bir kira yılı için uzamış sayılır (TBK m.353).
Arabuluculuk başvurusunun zamanı bu sürelerle birlikte düşünülmelidir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, bölge adliye mahkemeleri arasındaki uyuşmazlığı gideren 26.05.2025 tarihli kararında (E.2025/1495, K.2025/3048), zorunlu arabuluculuk başvurusunun tahliye davası açma hakkı doğduktan sonra ve dava açma süresi içinde yapılması gerektiğini, erken yapılan başvurunun dava şartını karşılamadığını belirtmiştir. Dairenin 03.12.2025 tarihli kararında (E.2025/2548, K.2025/5852) ise arabuluculukta geçen sürenin bir aylık sürenin hesabında dikkate alınmayacağı kabul edilmiştir; arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede hak düşürücü süre işlemez (6325 sayılı Kanun m.18/A). İlk karar gereksinim sebebiyle açılan tahliye davalarına ilişkindir; diğer tahliye sebeplerinde de başvurunun dava hakkı doğduktan sonra yapılması güvenli yoldur. Önemli sebeple fesih yolunun çatılı işyerlerinde de açık olduğu, 12.03.2026 tarihli ve 33194 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 14.10.2025 tarihli kararla (E.2025/3126, K.2025/4810) kabul edilmiştir (TBK m.331). Görev ve yetki kuralları kira davalarında görevli ve yetkili mahkeme yazımızdadır.
Stant, Kiosk ve Açık Alan Kiraları
Yukarıdaki kurallar çatılı işyeri sayılan alanlar içindir. Merkezin ortak alanlarındaki stant ve kiosklar, açık otopark işletmeleri, çatıdaki ve cephedeki reklam alanları ile açık depolama alanları bakımından kiralananın çatılı işyeri sayılıp sayılmayacağı ayrıca tartışılır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 01.09.2026 tarihli ve 33357 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 11.03.2026 tarihli kararında (E.2026/1042, K.2026/1405), uygulanacak hükümlerin belirlenebilmesi için kiralananın üstün vasfının keşifle saptanması gerektiğini vurgulamıştır. Genel hükümlere tabi sayılan bir kira, belirli süreliyse sürenin sonunda kendiliğinden sona erer (TBK m.327) ve yukarıdaki sınırlamalar uygulanmaz. Bu tür alanlar için ayrı ve kısa süreli sözleşmeler yapılması, mağaza sözleşmesinin eki hâline getirilmemesi yatırımcının hareket alanını korur.
On Yıllık Uzama Süresi Sonunda Fesih Bildirimi Örneği
Aşağıdaki örnek, on yıllık uzama süresi dolmuş bir mağaza sözleşmesini sebep göstermeden sona erdirmek isteyen kiraya veren şirket için hazırlanmıştır. Bildirim, uzama yılının bitiminden en az üç ay önce kiracıya ulaşacak biçimde, noter aracılığıyla ya da kayıtlı elektronik posta üzerinden gönderilmelidir.
İHTARNAME
İHTAR EDEN : [Kiraya veren şirketin unvanı], [MERSİS no], [adres]
VEKİLİ : Av. [Ad SOYAD], [Baro ve sicil no], [adres]
MUHATAP : [Kiracı şirketin unvanı], [MERSİS no], [ticaret sicilindeki adres]
KONU : [Tarih] başlangıç tarihli kira sözleşmesinin, on yıllık uzama süresinin dolmuş olması nedeniyle Türk Borçlar Kanununun 347. maddesi uyarınca [uzama yılının bitim tarihi] tarihi itibarıyla sona erdirildiğinin bildirimidir.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil şirket ile şirketiniz arasında imzalanan [tarih] başlangıç tarihli ve [….] yıl süreli kira sözleşmesiyle [alışveriş merkezinin adı] içindeki [kat ve bağımsız bölüm no] numaralı mağaza şirketinize kiralanmıştır. Sözleşmenin süresi [tarih] tarihinde dolmuş, tarafınızca sona erdirme yönünde bir bildirim yapılmadığından sözleşme bu tarihten itibaren her yıl aynı koşullarla birer yıl uzamıştır.
2. Sözleşme süresinin bitiminden sonra taraflar arasında yeni bir kira sözleşmesi yapılmamış, kira ilişkisi [tarih] tarihli sözleşmenin uzamasıyla sürmüştür. [Bu dönemde imzalanan [tarih] tarihli protokol yalnızca kira bedeline ilişkin olup sözleşmenin süresini ve diğer hükümlerini değiştirmemiştir.]
3. Sözleşme süresinin bittiği [tarih] tarihinde başlayan on yıllık uzama süresi [tarih] tarihinde dolmuştur. İçinde bulunulan uzama yılı [tarih] tarihinde sona erecektir.
4. Türk Borçlar Kanununun 347. maddesine göre kiraya veren, on yıllık uzama süresi sonunda, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir. Müvekkil bu hakkını kullanmaktadır. Taraflar arasındaki kira sözleşmesi, içinde bulunulan uzama yılının bitim tarihi olan [tarih] tarihi itibarıyla sona erecektir. Bu bildirim anılan tarihten üç aydan daha uzun bir süre önce yapılmıştır.
5. Kiralananın en geç [tarih] tarihinde boşaltılarak, sözleşmenin [….]. maddesinde öngörülen durumda ve anahtarlarıyla birlikte müvekkilin yetkilisine tutanakla teslim edilmesini; teslim için uygun gün ve saatin en az [….] gün önceden tarafımıza bildirilmesini rica ederiz.
6. Sözleşmenin sona ereceği tarihe kadar kira, ciro kirası ve ortak gider borçları sözleşme hükümlerine göre ödenmeye, ciro beyanları sözleşmedeki sürelerde sunulmaya devam edilecektir. Müvekkile verilen teminat, kiralananın teslimi ve hesabın kapatılmasının ardından sözleşme ve kanun hükümleri çerçevesinde iade edilecektir.
7. Kiralananın belirtilen tarihte teslim edilmemesi hâlinde arabuluculuğa başvurularak tahliye davası açılacağını; teslimin geciktiği süre için kullanım bedelinin ve müvekkilin bu yüzden uğrayacağı zararın ayrıca talep edileceğini bildiririz.
[Tarih]
İhtar Eden Vekili
Av. [Ad SOYAD]
EKLER
1. Kira sözleşmesinin örneği
2. Vekâletname örneği
Süreler
Yatırımcı bakımından başlıca süreler
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| On yıllık uzama süresi sonunda fesih bildirimi | Uzama yılının bitiminden en az üç ay önce | TBK m.347 |
| Kira ve yan gider borcu için verilecek süre | En az otuz gün | TBK m.315 |
| Tahliye istekli takipte itiraz | Tebliğden itibaren yedi gün | İİK m.269 |
| İtiraz edilmeyen ve ödenmeyen takipte tahliye istemi | İhtar süresinin bitimini izleyen altı ay içinde | İİK m.269/a |
| Sözleşmeye aykırılığın giderilmesi için verilecek süre | En az otuz gün | TBK m.316 |
| İki haklı ihtar sebebiyle dava | İhtarların yapıldığı kira yılının bitiminden başlayarak bir ay içinde | TBK m.352 |
| Gereksinim ve yeniden inşa sebebiyle dava | Sürenin ya da uzama yılının sonundan başlayarak bir ay içinde | TBK m.350 |
| Yeni malikin gereksinim bildirimi | Edinme tarihinden başlayarak bir ay; dava altı ay sonra | TBK m.351 |
| Tahliye taahhüdüne dayalı icra ya da dava | Taahhüt edilen tarihten başlayarak bir ay içinde | TBK m.352 |
| Dava açma süresinin uzaması | Süresinde yapılan yazılı bildirimle bir kira yılı | TBK m.353 |
| Gereksinim ve yenileme sonrası başkasına kiralama yasağı | Üç yıl | TBK m.355 |
| Eski kiracının öncelik hakkını kullanması | Yazılı bildirimi izleyen bir ay içinde | TBK m.355 |
| Kira bedelinin emsale göre tespiti | Beş yıldan uzun süreli ya da beş yıldan sonra yenilenen sözleşmelerde, her beş yılın sonunda | TBK m.344 |
Dosyada Bulunması Gereken Belgeler
- İlk kira sözleşmesi, ekleri ve o tarihten bugüne imzalanan bütün yenileme sözleşmeleri, ek protokoller ve bedel mutabakatları.
- Merkez el değiştirmişse tapu devir tarihleri ve kiracıya yapılan bildirimler.
- Kira, ciro kirası ve ortak gider tahakkukları, ödeme kayıtları ve cari hesap dökümü.
- Ortak gider bütçesi, dağıtım esasları ve kiracıya gönderilen dönemsel bildirimler.
- Gönderilmiş ihtarnameler ve tebliğ belgeleri; ihtarların hangi kira yılına ait olduğunu gösteren çizelge.
- Sözleşmeye aykırılığı gösteren tutanaklar, fotoğraflar, güvenlik ve yönetim kayıtları; mağazanın kapalı olduğu günlerin dökümü.
- Kiracının ticaret sicili kayıtları, imza sirküleri ve mağazayı fiilen işleten kişiye ilişkin bilgiler.
- Varsa tahliye taahhüdü ve taahhüdün alındığı tarihi gösteren belgeler.
- Yenileme hâlinde proje, ruhsat ve işlerin kapsamını gösteren teknik rapor.
- Gereksinim hâlinde kiraya verenin alanı hangi faaliyet için kullanacağını gösteren belgeler.
Sık Yapılan Hatalar
- Sözleşmedeki süreye güvenmek. Mağaza sözleşmesi süre dolunca sona ermez; kiraya veren süre bitimine dayanamaz.
- On yılı sözleşmenin başlangıcından saymak. On yıl sözleşme süresinin bitiminden başlar ve sona erdirme ancak izleyen uzama yılının sonu için mümkündür.
- Süre dolan sözleşmenin yerine yeni sözleşme imzalamak. Yeni sözleşme on yıllık süreyi yeniden başlatır ve eldeki tahliye taahhüdünü işlevsiz bırakabilir.
- Üç aylık bildirim süresini kaçırmak. Bildirim bir gün geç ulaşırsa bir yıl daha beklenir.
- Sözleşmedeki fesih maddesine dayanarak ihtarsız dava açmak. Kapalı mağaza, izinsiz kullandırma ve ödememe hâllerinde otuz günlük yazılı ihtar şarttır; daha kısa süre veren ihtar sonuç doğurmaz.
- İhtarnamede aykırılığı somut göstermemek. Hangi yükümlülüğün nasıl ihlal edildiği ve ne yapılırsa aykırılığın giderilmiş sayılacağı açıkça yazılmalıdır.
- Tartışmalı ortak gider kalemlerini tahliye takibine eklemek. Kiracının itirazı takibi durdurur ve dosya alacağın hesabına kilitlenir.
- İki ihtarı farklı kira yıllarında çekmek ya da davayı kira yılı bitmeden açmak. Her iki hâlde de dava reddedilir.
- Kiracıyı değiştirmek için gereksinim ya da yenileme sebebine dayanmak. Üç yıllık kiralama yasağı ve eski kiracının öncelik hakkı, en az bir yıllık kira tutarında tazminat riskini doğurur.
- Arabulucuya dava hakkı doğmadan başvurmak. Erken yapılan başvuru dava şartını karşılamaz.
- Grup şirketinin gereksinimi için dava açmak. Gereksinim, kiraya verenin kendisine ait olmalıdır.
Hukukçular Evi Kiraya Veren Dosyalarında Ne Yapar?
Merkezdeki sözleşmeleri, yenileme belgelerini ve protokolleri inceleyerek her mağaza için on yıllık uzama süresinin hangi tarihte dolacağını ve bildirimin en geç hangi gün yapılması gerektiğini gösteren bir takvim hazırlıyoruz. Ödeme alışkanlığı bozuk kiracılar için ihtar düzenini kira yılına göre kuruyor, tahliye istekli takibi ve iki haklı ihtar davasını süresinde açıyoruz. Sözleşmeye aykırılık dosyalarında tespit ve tutanakları, otuz günlük ihtarı ve tahliye davasını yürütüyoruz.
Yenileme, gereksinim ve el değiştirme hâllerinde hangi yolun kullanılabileceğini, yeniden kiralama yasağını ve öncelik hakkını hesaba katarak değerlendiriyor; kanuni bir sebep bulunmayan dosyalarda çıkış protokolünü, tahliye taahhüdünü ve arabuluculuk anlaşma belgesini hazırlıyoruz. Yeni sözleşmelerde ve yenilemelerde on yıllık hesabın ve eldeki taahhütlerin nasıl etkileneceğini imzadan önce raporluyoruz. Kiracı tarafında ise haksız fesih bildirimlerine, usulsüz ihtarlara ve tahliye takiplerine karşı savunmayı yürütüyoruz.
Dosyanız için sözleşmenizi, sonradan imzalanan protokolleri ve kiracıyla yazışmalarınızı 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz.
İlgili Rehberler
- AVM ve Ticari Kira Uyuşmazlıkları Merkezi: Ciro Kirası, Erken Fesih, Uyarlama ve Tahliye
- Otel Kirasında Süre Doldu: Ürün Kirası mı, Çatılı İşyeri Kirası mı?
- AVM’de Mağazayı Sözleşme Bitmeden Kapatmak: Makul Süre, Erken Fesih Cezası ve Teminat Mektubu
- AVM’de Ciro Düştü, Asgari Kira Ödenemiyor: Kira Uyarlama Davası
- Kira Tahliyesi Yargıtay Kararları
- Konut ve Çatılı İşyeri Kiralarında Tahliye Sebepleri
- On Yıllık Uzama Süresi
- Sözleşmenin Kendiliğinden Uzaması
- Konut ve Çatılı İşyeri Kirasının Kapsamı (TBK m.339)
- Kira Bedelinin Ödenmemesi: Temerrüt ve Otuz Günlük İhtar
- Tahliye İstekli İlamsız Takip ve İtiraz (İİK m.269)
- İki Haklı İhtar Nedeniyle Tahliye Dava Dilekçesi Örneği
- AVM Ortak Gider Katılım Payı: Hangi Giderler İstenemez, Fazla Ödenen Nasıl Geri Alınır?
- Sözleşmeye Aykırı Kullanım (TBK m.316)
- Alt Kira ve Kullanım Hakkının Devri (TBK m.322)
- İşyeri Kirasının Devri ve Rıza Yerine Geçen Karar (TBK m.323)
- İhtiyaç Nedeniyle Tahliye
- İhtiyaç Nedeniyle Tahliye Dava Dilekçesi Örneği
- Yeniden İnşa ve Esaslı Onarım Nedeniyle Tahliye
- Yeniden İnşa Nedeniyle Tahliye Dava Dilekçesi Örneği
- Yeni Malikin Gereksinimi Nedeniyle Tahliye
- Kiralananın El Değiştirmesi
- Kiracı Tahliye Taahhüdü: TBK m.352 Şartları
- Tahliye Taahhüdüne Dayalı Tahliye Dilekçesi Örneği
- Kira Bedeli Tespit Davası (TBK m.344-345)
- Kira Tespit Davası Yargıtay Kararları
- Önemli Sebeple Kira Sözleşmesinin Feshi (TBK m.331)
- Kiracı İflas Ederse Kira Sözleşmesi Ne Olur? (TBK m.332)
- Perakende ve Zincir Mağaza Konkordatoları
- Kira Davası Açmadan Önce Arabulucuya Gitmek Şart mı?
- Kira ve Tahliye Davalarında Görevli ve Yetkili Mahkeme
- Kira Hukuku Rehberi
- Kira Hukuku Örnek Dilekçeler
- Dilekçe Örnekleri
Sıkça Sorulan Sorular
AVM’deki mağaza kiracısını sözleşme süresi dolunca çıkarabilir miyim?
Hayır. Mağaza çatılı işyeridir; kiracı bildirimde bulunmadıkça sözleşme her yıl aynı koşullarla uzar ve kiraya veren süre bitimine dayanamaz (TBK m.347). Tahliye ancak kanunda sayılan sebeplerle ya da on yıllık uzama süresinden sonra yapılacak bildirimle mümkündür.
On yıllık uzama süresi nasıl hesaplanır?
On yıl sözleşme süresinin bitiminden başlar. Süre dolduktan sonra kiraya veren, izleyen uzama yılının bitiminden en az üç ay önce yazılı bildirimde bulunarak sözleşmeye son verebilir. Beş yıl süreli bir sözleşmede bu, başlangıçtan on altı yıl sonraki tarihtir.
Kiracıyla yeni sözleşme imzaladım; on yıl yeniden mi başlar?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 25.05.2021 tarihli kararında, taraflar arasında yeni bir kira sözleşmesi yapılmasının on yıllık uzama süresini yeniden başlattığını kabul etmiştir. Hesap son sözleşmenin süresinin bitiminden yapılır.
Sözleşmede “ciro hedefi tutmazsa kiraya veren fesheder” yazıyor; bu maddeyi kullanabilir miyim?
Tahliye sebepleri kanunda sınırlı olarak sayılmıştır ve kiracı aleyhine değiştirilemez (TBK m.354). Ciro hedefinin tutmaması kanundaki sebeplerden biri değildir; bu maddeye dayanan tahliye istemi sonuç vermez.
Kiracı kirayı ödüyor ama ortak gideri ödemiyor; tahliye isteyebilir miyim?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 02.07.2025 tarihli kararında, otuz günlük sürede kirasını ödeyip yan giderleri ödemeyen kiracı bakımından temerrüdün gerçekleştiğini ve tahliyeye karar verilmesi gerektiğini kabul etmiştir. İstenen kalemlerin sözleşmeye göre kiracıya ait olması gerekir.
Kiracı mağazayı kapalı tutuyor; sözleşmeyi hemen feshedebilir miyim?
Hayır. Sözleşmede açık bir fesih maddesi bulunsa da önce en az otuz gün süre veren yazılı bir ihtarla aykırılığın giderilmesi istenmelidir (TBK m.316). Aykırılık bu sürede giderilmezse fesih ve tahliye davası yoluna gidilir.
Kiracı mağazayı başka bir şirkete kullandırıyor; ne yapmalıyım?
Çatılı işyerinde alt kira ve kullanım hakkının devri kiraya verenin yazılı rızasına bağlıdır (TBK m.322). Durum tutanakla saptanmalı ve otuz gün süreli ihtar gönderilmelidir; Yargıtay on beş günlük süreyi yetersiz bulmuştur. Aykırılık sürede giderilirse tahliye istenemez.
Mağazayı daha yüksek kira veren bir markaya vermek için tahliye isteyebilir miyim?
Bu bir tahliye sebebi değildir. Kullanılabilecek yollar on yıllık uzama süresinden sonra bildirim, kiracıyla anlaşmalı çıkış ya da kiranın emsale göre tespiti davasıdır (TBK m.344, 347).
Merkezi yenileyeceğim; kiracıları çıkarabilir miyim?
Yenileme esaslı ise ve işler sırasında mağazanın kullanımı imkânsızsa sürenin sonundan başlayarak bir ay içinde dava açılabilir (TBK m.350). Ancak eski kiracının yeni durumu ve yeni kira bedeliyle kiralama konusunda öncelik hakkı vardır (TBK m.355).
Şirket olarak kendi gereksinimim için tahliye isteyebilir miyim?
Evet. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tüzel kişi kiraya verenin de işyeri gereksinimine dayanabileceğini kabul etmiştir; gereksinim gerçek, samimi ve zorunlu olmalıdır. Boşaltılan yer üç yıl geçmeden başkasına kiralanamaz (TBK m.355). Ortakların ya da başka bir şirketin gereksinimi için bu yola gidilemez.
Sözleşmeyle birlikte aldığım tahliye taahhüdü geçerli mi?
Taahhüt kiralananın tesliminden sonra verilmiş, yazılı ve belli bir tarihi içeriyor olmalıdır. Tarihi boş bırakılan taahhüdün anlaşmaya aykırı doldurulduğunu kiracı ispat etmelidir. Taahhütten sonra yeni bir sözleşme imzalanmışsa taahhüt hükümsüz kalabilir.
Arabulucuya ne zaman başvurmalıyım?
Tahliye davası açma hakkı doğduktan sonra ve dava açma süresi içinde. Yargıtay erken yapılan başvurunun dava şartını karşılamadığını belirtmiştir. Arabuluculukta geçen süre bir aylık dava süresinin hesabında dikkate alınmaz (6325 sayılı Kanun m.18/A).
Kaynakça
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (güncel metin).
- 6101 sayılı Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun, geçici m.2; 6217 sayılı Kanun, geçici m.2.
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu.
- Anayasa Mahkemesi, 07.09.2016, E.2015/102, K.2016/151 (Resmî Gazete: 18.10.2016, sayı 29861).
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 02.07.2025, E.2024/785, K.2025/426.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 16.11.2021, E.2017/(6)3-1290, K.2021/1411.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 28.09.2021, E.2017/975, K.2021/1108.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 25.05.2021, E.2017/458, K.2021/614.
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 12.05.2026, E.2025/6177, K.2026/2951.
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 07.05.2026, E.2025/6063, K.2026/2872.
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 05.05.2026, E.2026/2877, K.2026/2766 (Resmî Gazete: 18.07.2026, sayı 33313).
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 11.03.2026, E.2026/1042, K.2026/1405 (Resmî Gazete: 01.09.2026, sayı 33357).
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 03.12.2025, E.2025/2548, K.2025/5852.
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 14.10.2025, E.2025/3126, K.2025/4810 (Resmî Gazete: 12.03.2026, sayı 33194).
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 22.09.2025, E.2025/366, K.2025/4228.
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 09.09.2025, E.2025/2623, K.2025/3930 (Resmî Gazete: 07.11.2025, sayı 33070).
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 26.05.2025, E.2025/1495, K.2025/3048.
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 11.03.2025, E.2024/4166, K.2025/1495 (Resmî Gazete: 16.07.2025, sayı 32957).
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 25.02.2025, E.2024/4052, K.2025/1108 (Resmî Gazete: 28.06.2025, sayı 32940).
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 20.02.2024, E.2023/1414, K.2024/718.
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 10.04.2023, E.2023/1296, K.2023/1064.
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 14.05.2018, E.2017/16973, K.2018/5110.
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 16.01.2018, E.2017/8658, K.2018/173.
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 07.12.2017, E.2017/7373, K.2017/17221.
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 23.01.2017, E.2017/1448, K.2017/405.
- Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 10.12.2015, E.2015/7911, K.2015/10961.
AVM’de kiracı değişikliği mi planlıyorsunuz? Önce takvimi çıkaralım
On yıllık uzama hesabı, ihtar düzeni, tahliye takibi ve çıkış protokolü için sözleşmeleriniz ve ek protokollerinizle hemen arayın.
Süreyi kaçırmayın
On yıllık uzama bildirimi uzama yılının bitiminden en az 3 ay önce yapılır; ödeme ve aykırılık ihtarında 30 gün; gereksinim, taahhüt ve iki haklı ihtar davalarında 1 ay. Yeni sözleşme imzalamadan önce hesabı yaptırın. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
AVM ve Ticari Kira Uyuşmazlıkları Merkezi · Kira Hukuku Rehberi · Gayrimenkul Hukuku Rehberi · Konkordato Hukuku Rehberi · Dilekçe Örnekleri · İletişim


