GES Kurulum İzinleri 2026: Çatı, Arazi ve Lisanslı Güneş Santralinde Başvurudan Kabule Tam Rehber

GES kurulum izinleri, santralin hangi hukuki kulvarda kurulacağına göre tamamen değişir. Kendi tüketimini karşılamak için kurulan çatı ve arazi GES’leri, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu m.14 ve Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği kapsamında lisans ve şirket kurma yükümlülüğü olmadan, dağıtım şirketine elektronik başvuruyla kurulur: başvuru, komisyon incelemesi, çağrı mektubu, bir yıl içinde proje onayı, otuz gün içinde bağlantı anlaşması ve bağlantı anlaşmasından itibaren bir ila üç yıl içinde ÇED, imar ve kabul. Satış amaçlı büyük santraller ise EPDK’dan önlisans ve üretim lisansı alır; önlisans süresi kural olarak 24 ayı geçemez ve bu sürede arazi hakkı, imar planı, ÇED kararı ve yapı ruhsatı tamamlanmalıdır. Arazi GES’lerinde belirleyici olan toprağın vasfıdır: tarım, mera ve orman arazileri ayrı izin rejimlerine tabidir. 2026’da üç önemli değişiklik yürürlükte: arazi GES için ÇED eşiği 7,5 hektar (25 hektar ve üzeri tam ÇED), “ÇED gerekli değildir” kararının kaldırılması ve 1 Mayıs 2026’dan itibaren 2019 sonrası lisanssız tesislerde saatlik mahsuplaşma.

İlk Soru: GES Hangi Kulvarda Kurulacak?

Güneş santrali için “izin” denince tek bir belge yoktur; birbirine bağlı bir izinler zinciri vardır ve bu zincirin ilk halkası, tesisin lisanslı mı lisanssız mı kurulacağıdır. 6446 sayılı Kanun m.14/1, lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaf faaliyetleri sayar. GES yatırımcısını ilgilendiren bentler şunlardır: (b) kurulu gücü azami bir megavatlık yenilenebilir enerji tesisleri, (d) ürettiği enerjinin tamamını şebekeye vermeden kullanan ve üretimi ile tüketimi aynı ölçüm noktasında olan tesisler, (g) belediyeler ve bağlı kuruluşları ile sanayi ve tarımsal sulama tesislerince bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünün iki katına, diğer kişilerce sözleşme gücüne kadar kurulan tesisler. Cumhurbaşkanı, lisanssız yenilenebilir tesislerin kurulu güç üst sınırını kaynak bazında beş katına kadar artırmaya yetkilidir (m.14/2).

Bu sınırların dışında kalan, yani elektriği satmak amacıyla kurulan santraller EPDK’nın lisans rejimine girer. 6446 m.6’ya göre üretim lisansı başvurusunda bulunan tüzel kişiye önce, yatırım için gerekli izin ve ruhsatları alabilmesi ve sahanın mülkiyet veya kullanım hakkını edinebilmesi için belirli süreli önlisans verilir. Lisanslar en çok kırk dokuz yıl için verilir; üretim lisanslarında asgari süre on yıldır (m.5). Büyük ölçekli güneş kapasitesine erişimin bir yolu da Bakanlığın ilan ettiği Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanlarıdır; bu model YEKA yarışmaları yazımızda ayrıca anlatılmıştır.

Kulvar seçimi bir tercih meselesi değil, projenin amacına bağlı hukuki bir sonuçtur. Lisanssız tesiste üretilen elektrik, Yönetmelikte belirtilen istisnalar dışında ticarete konu edilemez (Yön. m.34/3); lisanssız üretici ikili anlaşma veya organize toptan piyasada satış yapamaz. Bu yüzden “önce lisanssız kurayım, sonra satarım” yaklaşımı hukuken mümkün değildir. Lisans türlerinin genel tablosu için elektrik piyasasında lisans türleri yazımıza bakılabilir.

Lisanssız GES: Yönetmelik m.5’teki Bentler ve Güç Sınırları

Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği m.5/1, önlisans ve lisans alma ile şirket kurma yükümlülüğünden muaf tesisleri ayrıntılı olarak sayar. Uygulamada başvurunun hangi bende dayandığı; güç sınırını, üretim ve tüketimin aynı ölçüm noktasında olup olmayacağını, ihtiyaç fazlasının bedelinin ödenip ödenmeyeceğini ve tamamlama süresini belirler. Bu nedenle başvuru formundaki bent seçimi, projenin hukuki kimliğidir.

Yönetmelik m.11/3, ayrıca, sözleşme gücünü ve (c) bendindeki sınırı aşmamak kaydıyla tüketim tesisiyle aynı ölçüm noktasında ve dağıtım tesisi niteliğinde tesis kurmadan yenilenebilir enerji tesisi kurulabileceğini düzenler ve bu yol için açık bir kayıt koyar: güneş enerjisine dayalı üretim tesisleri ancak çatı ve cephe uygulaması olarak gerçekleştirilebilir. Arazi üzerinde, tüketimin yapıldığı yerden ayrı bir sahada kurulacak GES için ise uygulamada (h) bendi kullanılır; bu bentte üretim ve tüketimin aynı ölçüm noktasında olması şartı aranmaz (m.30/2). Ev ve işyeri ölçeğindeki çatı uygulamalarının pratik yönleri çatı GES ve lisanssız elektrik üretimi rehberimizde ele alınmıştır.

Bentlerin yanında şebekenin teknik sınırları da başvuruyu belirler. AG seviyesinden bağlanacak tesislerin toplam kapasitesi, dağıtım şirketine ait trafoda trafo gücünün yüzde ellisini geçemez; trafo başvuru sahibine aitse sınır trafo gücü kadardır (m.7/2). Bağlantı noktasındaki trafo merkezi, dağıtım merkezi ve enerji nakil hattının geçici kabulü yapılmamışsa, istisnalar dışında başvuru yapılamaz ve başvuru işlem yapılmaksızın iade edilir (m.7/7). Toplam 10 MW ve üzeri (h) bendi tesisleri için trafo merkezine doğrudan bağlantı veya fider tahsisi yapılabilir (m.7/8). Önlisans sahasına veya üretim lisansı başvurusuna konu sahada lisanssız başvuru yapılamaz (m.7/15). Bağlantı ve sistem kullanımının genel kuralları şebekeye bağlantı ve sistem kullanımı yazımızdadır.

Başvurudan Kabule: Lisanssız GES’in Adım Adım Takvimi

Lisanssız GES’te süreler Yönetmelikte tek tek yazılıdır ve çoğu hak düşürücü niteliktedir: süresinde yapılmayan işlem, çağrı mektubunun veya tahsis edilen kapasitenin kendiliğinden düşmesine yol açabilir. Başvurular Kurul kararıyla belirlenen bilgi ve belgelerle elektronik ortamda ilgili şebeke işletmecisine yapılır; elektronik başvurularda belge iadesi yapılmaz ve Kurul kararındaki belgeler dışında bir belgenin eksikliği gerekçesiyle başvuru reddedilemez (m.10/1-2). Sonuçlanmamış bir başvuru varken aynı kişi aynı yere mükerrer başvuru yapamaz (m.10/8).

Başvurular, dağıtım şirketlerinde TEİAŞ, TEDAŞ ve ilgili şebeke işletmecisinin birer temsilcisinden oluşan ve başkanı TEİAŞ temsilcisi olan komisyonca oy çokluğuyla değerlendirilir; OSB ve endüstri bölgelerinde komisyon yapısı farklıdır (m.12/2). Aynı bağlantı noktasında kapasiteden fazla rüzgâr veya güneş başvurusu olduğunda öncelik değerlendirmesi yapılır. m.14/6’ya göre kriterler sırasıyla şunlardır: üretim tesisinin ilişkilendirileceği tüketim tesisiyle aynı ölçüm noktasında olması, son bir yıllık tüketim miktarının yüksekliği, sözleşme gücünün yüksekliği ve başvuru sahibinin daha önce olumlu bağlantı görüşü almış bir başvurusunun bulunmaması. Bütün kriterlerde eşitlik varsa başvuru tarihi esas alınır.

Tamamlama sürelerinin sonunda tesis bitmemişse, Lisans Yönetmeliği m.35’teki mücbir sebepler ve Kurulca uygun bulunan haller dışında bağlantı anlaşması ile tahsis edilen kapasite kendiliğinden hükümsüz hale gelir (m.19/1). Lisanssız tesislerde kural olarak tek bir kabul yapılır; ancak her seferinde 10 MWe’den az olmamak üzere kısmi kabul de yapılabilir. Kabul öncesinde ve test süresince şebekeye verilen enerji için bedel talep edilemez; bu enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı sayılır (m.18/3). Sistem kullanım anlaşması bir ay içinde imzalanmazsa tesis şebekeden ayrılır (m.19/3).

Çatı ve Cephe GES: Yapı Ruhsatı, Kat Mülkiyeti ve Tüketim Birleştirme

İmar Kanunu m.21’e göre Kanun kapsamındaki bütün yapılar için, m.26’daki istisna dışında, belediye veya valilikten yapı ruhsatı alınması zorunludur. Çatı GES bakımından istisnayı Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m.59/2 getirir: taşıyıcı sistemi etkilememek ve 634 sayılı Kanun uyarınca muvafakat alınmak kaydıyla binanın kendi ihtiyacı için yapılacak güneş kaynaklı yenilenebilir enerji sistemleri ruhsata tabi değildir. Muafiyet koşulsuz değildir: uygulama projelerinin hazırlanması, fenni mesuliyetin üstlenildiğine dair taahhütnameyle birlikte ilgili idareye sunulması, binanın projesindeki mimari görünüşlere bağlı kalınması ve idareden izin alınması zorunludur. Yapı kayıt belgesi bulunan binaların ihtiyacı için yapılacak güneş sistemleri de bu kapsamda değerlendirilir.

Apartman ve sitelerde çatı ortak yerdir. Tek bir kat malikinin kendi dairesi için çatıya panel koyması KMK m.19/2 kapsamında beşte dört yazılı rıza gerektirir; bütün binaya fayda sağlayacak ortak bir sistem ise KMK m.42’deki faydalı yenilik niteliğinde değerlendirilebilir. Hangi çoğunluğun aranacağı somut projeye göre tartışmalı olabileceğinden, kat malikleri kurulu kararının gerekçeli ve yazılı alınması, imza oranlarının arsa paylarıyla birlikte tutanağa geçirilmesi uyuşmazlık riskini azaltır. Ortak alandaki izinsiz değişikliklerin sonuçları KMK m.19 ve ortak alanda izinsiz tadilat yazımızda anlatılmıştır.

Lisanssız Yönetmelik m.29, tek ortak sayaçla ölçülebilen bir veya birden fazla kişiye ait tüketimlerin birleştirilerek üretim tesisi kurulmasına izin verir. Birleştirme şebeke işletmecisine yazılı başvuruyla yapılır ve birleştirmeden doğan anlaşmazlıklar piyasa işletmecisine, şebeke işletmecisine veya görevli tedarik şirketine yöneltilemez; taraflar kendi aralarında çözer. Bu nedenle ortak GES’te maliklerin üretimden pay alma, bakım gideri, arıza ve sistemden ayrılma kurallarını önceden yazılı bir sözleşmeye bağlaması gerekir. Tek bir inşaat ruhsatı kapsamındaki yapılarda onaylı imar projesi üzerinden tüketim birleştirme yapılabilir; 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu kapsamındaki yenilenebilir enerji kooperatiflerinde kooperatif tüzel kişisi tüketim tesisi olmaksızın yetkilendirilebilir (m.29/4-5).

Arazi GES: Toprağın Hukuki Vasfı İzni Belirler

Arazi üzerine kurulacak GES’te panel ve inverter teknik bir meseledir; asıl soru arazinin tapudaki ve fiili niteliğidir. Tarım arazisi, mera, orman veya Hazine taşınmazı üzerinde her biri ayrı kanuna tabi izin süreçleri işler ve bu izinlerden biri alınmadan imar planı, ÇED ve yapı ruhsatı aşamalarına geçilemez. Arazi alımı veya kiralanmasından önce tapu kaydı, kadastro niteliği, tarım arazisi sınıfı ve mera-orman sınırları mutlaka kontrol edilmelidir.

5403 sayılı Kanun m.13’te sayılan istisna, kanun metninde hâlâ mülga 4628 sayılı Kanuna atıf yapar ve yenilenebilir enerji kaynak alanlarına ilişkin yatırımlar için EPDK’nın talebini öngörür. Bu nedenle verimli tarım arazisinde sıradan bir lisanssız GES için bu istisnaya dayanmak çoğu zaman mümkün olmaz; proje daha düşük sınıflı arazilere yönlendirilir. Toprak koruma kurallarının ayrıntısı 5403 sayılı Kanun ve tarım arazisinin amaç dışı kullanımı yazımızda yer alır. Mera tarafında 7554 sayılı Kanun, 4342 m.14’e YEKA alanları için ihtiyaç duyulan yerleri ekledi ve durumu iyi veya çok iyi olan meralarda da bu bendi istisnalar arasına aldı. Mera ve orman izinlerinin ayrıntıları RES ve GES’te mera tahsis amacı değişikliği ile orman arazisinde enerji tesisi izni yazılarımızdadır.

5346 m.8/3’e göre, 31.12.2030 tarihine kadar işletmeye girecek yenilenebilir enerji tesisleri, ulaşım yolları ve enerji nakil hatları için lisans tarihinden itibaren on yıl boyunca izin, kira, irtifak hakkı ve kullanma izni bedellerine yüzde seksen beş indirim uygulanır; Orman Köylüleri Kalkındırma Geliri ile Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Geliri alınmaz. Milli park, tabiat parkı, tabiatı koruma alanı, muhafaza ormanı, yaban hayatı geliştirme sahası ve özel çevre koruma bölgelerinde ilgili Bakanlığın, doğal sit alanlarında koruma bölge kurulunun olumlu görüşü olmadan tesis kurulamaz.

Doğal sitlerde bu görüşü bugün Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonları verir ve değerlendirme 100 sayılı GES ilke kararına göre yapılır: Kesin korunacak hassas alanda ve 1. derece doğal sitte GES kurulamaz, diğer alanlarda kesin korunacak alana mesafe, doğal sit alanının yüzde 10’u sınırı ve nitelikli alanda 10 MWm sınırı aranır. Arkeolojik sitlerdeki kurallarla birlikte ayrıntılar için sit alanında GES ve RES kurulur mu yazımıza bakınız.

Özel mülkiyetteki arazide lisanssız GES kuracak yatırımcı arazi hakkını kendisi sağlamak zorundadır; çünkü Yönetmelik m.32’ye göre lisanssız tesisler için Kurum tarafından taşınmaz mülkiyeti ve sınırlı ayni hak edinimine ilişkin hiçbir işlem yapılmaz. Uzun vadeli projede kira sözleşmesi yerine üst hakkı tercih edilebilir. TMK m.826’ya göre üst hakkı arazinin altında veya üstünde yapı yapma yetkisi veren bir irtifaktır; en az otuz yıl için kurulan üst hakkı sürekli niteliktedir ve tapuya bağımsız taşınmaz olarak kaydedilebilir. Hak sona erince yapılar arazi malikine kalır (m.828) ve aksi kararlaştırılmadıkça malik bunlar için bedel ödemez (m.829). Panel, inverter ve trafo gibi ekipmanın sözleşme sonunda kime kalacağı bu nedenle açıkça yazılmalıdır.

Lisanslı projelerde ise taşınmaz temini EPDK eliyle yürütülebilir. 6446 m.19’a göre önlisans veya lisans sahibi özel hukuk tüzel kişilerinin taşınmaz temini talepleri 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa göre Kurumca yürütülür ve Kurul kararları kamu yararı kararı yerine geçer. 7554 sayılı Kanunla eklenen geçici m.33, yenilenebilir enerjiye dayalı önlisans veya lisans sahibi tesisler için özel mülkiyetteki taşınmazlarda 31.12.2030 tarihine kadar acele kamulaştırma kararı alınabilmesine imkân verir; bu süre Cumhurbaşkanınca bir defaya mahsus beş yıl uzatılabilir. Ayrıntılar enerji yatırımlarında kamulaştırma ve irtifak hakkı ile acele kamulaştırma yazılarımızdadır.

ÇED: Arazi GES’te 7,5 Hektar ve 25 Hektar Eşikleri

2872 sayılı Çevre Kanunu m.10, 7554 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonra şu kuralı koyar: Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez. Ancak bu durum teşvik, onay, izin ve ruhsat süreçlerine başvurulmasına engel değildir. Yani ÇED süreci, diğer izin başvurularıyla paralel yürütülebilir; ama karar çıkmadan ruhsat alınamaz ve sahada yatırıma başlanamaz.

5.3.2026 tarihli ve 33187 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle ÇED Yönetmeliğinin eklerindeki güneş enerjisi santrali maddeleri yeniden yazıldı ve yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girdi. Çatı ve cephe sistemleri her iki listede de açıkça kapsam dışında bırakılmıştır.

Aynı değişiklikle “ÇED gerekli değildir” kararı tanımı yürürlükten kaldırıldı. Artık Ek-2 projelerinde proje tanıtım dosyası incelenir ve Bakanlık “ÇED Olumlu” veya “ÇED Raporu Hazırlanmalıdır” kararı verir (Yön. m.17/1). Geçiş hükmüne göre 7554 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin yürürlüğünden önce Ek-2 kapsamında sakınca görülmediğine dair karar verilmiş ve geçerliliği devam eden projelere “ÇED Olumlu” kararına ilişkin hükümler uygulanır (geçici m.1/2). Proje tanıtım dosyası Bakanlıkça beş iş günü içinde format yönünden incelenir; eksik dosya on beş takvim günü içinde tamamlanmazsa süreç sonlandırılır. Görüş istenen kurumların otuz takvim günü içinde görüş bildirmemesi olumlu kabul edilir; eksiklik bildirimi en çok üç kez yapılabilir ve tamamlama için toplam 180 takvim günü verilir. Karar aşamasına geçilen projede karar beş iş günü içinde verilir ve otuz gün askıda ilan edilir (m.16-17).

“ÇED Olumlu” kararı verilen projede beş yıl içinde mücbir sebep olmaksızın yatırıma başlanmazsa karar geçersiz sayılır (m.17/2). Lisanslı GES’te önlisans sahibi, önlisansın tebliğinden itibaren doksan gün içinde ÇED için ilgili kuruma başvurmak zorundadır (Lisans Yön. m.17/2-a). 7554 sayılı Kanunla 5346 m.8’e eklenen fıkraya göre güneş projeleri ana kuş göç yolları üzerindeki darboğazlarda ise proje tanıtım dosyası veya ÇED raporu sürecinde ornitolojik gözlem zorunludur; diğer alanlarda gözlem gerekmez ama idarenin istediği tedbirler alınır. ÇED sürecinin enerji projelerine özgü ayrıntıları enerji projelerinde ÇED süreci, karara karşı dava yolu ise ÇED kararlarına karşı iptal davası yazılarımızda anlatılmıştır.

Lisanslı GES: Önlisans Yükümlülükleri ve Depolamalı Başvurular

6446 m.6/5’e göre önlisans süresi mücbir sebep halleri hariç yirmi dört ayı geçemez; Kurul, kaynak türüne ve kurulu güce bağlı olarak bu süreyi yarısı oranında uzatabilir. Önlisans süresinde gerekli izin, onay ve ruhsatları alamayan, sahanın mülkiyet veya kullanım hakkını elde ettiğini belgeleyemeyen tüzel kişiye lisans verilmez (m.6/2) ve yükümlülükler tamamlanmazsa teminat irat kaydedilir (m.6/8). Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği m.17/1, yatırıma başlanabilmesi için önlisans süresi içinde tamamlanması gereken işleri sayar.

Önlisans başvurusu aşamasında da GES’e özgü kurallar vardır. Saha başvuranın mülkiyetindeyse mülkiyet belgesinin sunulması zorunludur (Lisans Yön. m.12/6-b); rüzgâr ve güneş başvurularında sahanın maliki tarafından başvuru yapılmışsa aynı saha için yapılan diğer başvurular reddedilir (m.16/4-b). Yenilenebilir kaynaklara dayalı önlisans başvurularında önlisans alma bedelinin yalnızca yüzde onu tahsil edilir (m.12/5-c). TEİAŞ her yıl 1 Ekim’e kadar, takip eden beş ve on yıl için bölgesel bağlanabilir kapasite raporunu yayımlar; bu raporda rüzgâr ve güneş için ayrılan kapasite ile depolamalı başvurulara ayrılan kapasite ayrıca belirlenir (m.12/7). Önlisans sürecinin genel riskleri üretim önlisansı yazımızda ele alınmıştır.

Güneş önlisans başvurularında ölçüm de aranır: YEKA ve depolamalı başvurular hariç, tesisin kurulacağı saha üzerinde son sekiz yıl içinde elde edilmiş, altı ayı yerinde olmak üzere en az bir yıl süreli güneş ölçümü zorunludur; piranometre ve güneşlenme süresi sensörü 2 ila 5 metre yükseklikte kurulur ve veriler çevrimiçi olarak MGM’ye veya akredite kuruluşa iletilir (Lisans Yön. m.37/1, 39/2). İmar tarafında 7554 sayılı Kanunla 5346 sayılı Kanuna eklenen ek m.1 önemli bir kolaylık getirdi: önlisans veya üretim lisansı bulunan güneş ve rüzgâr tesislerinin imar ve parselasyon planları Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca da onaylanabilir; bu planlar Bakanlık internet sitesinde on beş gün ilan edilir ve itiraz olmazsa kesinleşir. Yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatı da Bakanlıkça düzenlenebilir; acele kamulaştırmada mahkemenin el koyma kararı ruhsat başvurusunda belge sayılır.

Depolamalı elektrik üretim tesisi kapsamında yapılan önlisans başvurularında Lisans Yönetmeliği m.12/14 ek şartlar arar: GES’in elektriksel kurulu gücünün taahhüt edilen depolama ünitesi kurulu gücüne oranı en çok bir olmalı, güneş başvuruları en az 10 MWe olmalı ve 250 MWe’yi aşmamalı, depolama kapasitesinin depolama ünitesi kurulu gücüne oranı en az bir olmalı ve depolama ünitesi santral sahası içinde bulunmalıdır. Önlisans başvurularında mekanik kurulu güç elektriksel kurulu gücün iki katını aşamaz (m.12/15). Yönetmelik ayrıca yüzer GES’i tanımlar: içme-kullanma suyu temin edilen rezervuarlar, sulak alanlar ve Kıyı Kanunu kapsamındaki kıyı ve sahil şeritleri hariç; denizler, baraj gölleri, suni ve tabii göllerin su yüzeyine kurulan güneş tesisleri. Depolama hukukunun genel çerçevesi için enerji depolama tesisleri yazımıza bakılabilir.

Lisanssız tarafta da depolama artık açık bir hükme bağlıdır. 2.4.2026 tarihli değişiklikle eklenen ek m.3’e göre lisanssız üretim tesisine, üretim tesisinin elektriksel gücüne kadar bütünleşik depolama ünitesi kurulabilir; ancak depodan şebekeye verilen enerji için mahsuplaşma sonrası hiçbir ödeme yapılmaz, depodan verilen miktar tespit edilemezse ihtiyaç fazlasının tamamı için ödeme yapılmaz ve bu enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı sayılır. Depolama ünitelerinin kabulünde yüzde on tolerans uygulanır.

1 Mayıs 2026’dan Sonra Mahsuplaşma ve İhtiyaç Fazlasının Satışı

RG 2.4.2026/33212 değişikliğiyle lisanssız üretimde mahsuplaşmanın tanımı “saatlik zaman dilimi içinde” üretim ve tüketimin birbirinden düşülmesi olarak değiştirildi. Değişikliğin bu kısmı 1.5.2026’da yürürlüğe girdi. Yeni m.26’ya göre (ç) ve (d) bentlerindeki tesisler ile 12.5.2019’dan itibaren çağrı mektubu almaya hak kazanan yenilenebilir enerji tesislerinin mahsuplaşması piyasa işletmecisi tarafından saatlik olarak yapılır. Bunun tek istisnası mesken abonelikleriyle ilişkili tesislerdir: 2019 sonrası çağrı mektubu alan mesken abonelikli tesislerin mahsuplaşması piyasa işletmecisince aylık yürütülür (m.26/20). 12.5.2019’dan önce çağrı mektubu alan (c), (f) ve (g) bendi tesislerinde mahsuplaşmayı şebeke işletmecisi saatlik olarak yapar (yeni m.23/1). Saatlik ve aylık mahsuplaşmanın ekonomik sonuçları çatı tipi güneş sistemi ve mahsuplaşma yazımızda örneklerle anlatılmıştır.

Lisanssız üreticinin en sık karşılaştığı kayıp, “YEKDEM’e bedelsiz katkı” kuralıdır: belirli hallerde şebekeye verilen enerji görevli tedarik şirketince üretilmiş kabul edilir ve üreticiye hiçbir ödeme yapılmaz. Yönetmelik bu sonucu çok sayıda hale bağlar: ilişkili tüketim tesislerinin sözleşme gücü koşulunu sağlamaması (m.28/5-6), tüketim tesisinin şebeke işletmecisi veya tedarik şirketinin bilgisi olmadan değiştirilmesi (m.28/7), ilişkili abonelikte kaçak elektrik tespiti halinde ilgili ay ve takip eden altı fatura dönemi boyunca oransal olarak (m.28/8), tüketim tesisinde elektrik tüketimi olmayan aylar (m.28/9), kabul tarihinde tüketim tesisinin enerji tüketmiyor olması (m.28/10), ilişkili tüketim tesislerinin aynı abone grubunda olmaması (m.30/6) ve serbest tüketici olunan hallerde bütün tesislerin tek tedarikçiden enerji almaması (m.30/5). Bu nedenle tüketim tesisi değişiklikleri, abonelik devirleri ve tedarikçi sözleşmeleri GES’in hukuki bakımının parçasıdır. Destek mekanizmasının genel işleyişi YEKDEM, yeşil enerji belgelendirmesi ise YEK-G belgesi yazılarımızda anlatılmıştır.

Devir, Pay Devri ve Tesiste Değişiklik

Lisanssız GES’in el değiştirmesi sıkı kurallara bağlıdır. 6446 m.14/6’ya göre 1 MW’a kadar olan (b) bendi kapsamındaki rüzgâr ve güneş tesisleri için başvuru tarihinden tesislerin tamamının geçici kabulü yapılana kadar, Kurulun yönetmelikle belirlediği istisnalar dışında pay devri yapılamaz. Yönetmelik m.35’e göre üretim tesisi ancak kabulü yapılmış olmak kaydıyla, kapasite tahsisini sağlayan şartları taşıyan kişiye devredilebilir; m.11/1 kapsamındaki küçük tesisler dışında kabulü yapılmamış tesis devre konu edilemez. Devreden ve devralan, devirden önce ayın ilk on günü içinde şebeke işletmecisine birlikte başvurur ve devir, devralan bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarını imzalamadıkça şebeke işletmecisi nezdinde geçerlilik kazanmaz.

2.4.2026 değişikliğiyle m.35’e eklenen fıkraya göre devirde tesisle ilişkilendirilecek yeni tüketim tesislerinin de m.28’deki sözleşme gücü şartlarını ve öncelik değerlendirmesiyle kapasite alınmışsa başvuruya esas tüketim miktarını sağlaması gerekir. (h) bendi tesislerinin devrinde, veraset ve iflas dışında, devredilen tesisle ilişkilendirilmiş tüketim tesisleri için yeniden lisanssız başvuru yapılamaz; tesisin tüketim tesisiyle birlikte aynı kişiye devri ve kamu kurumları arasındaki devirler bu kuralın dışındadır (m.10/5). Tesisin DC veya AC gücünü artırmak ya da azaltmak, koruma düzenini veya kompanzasyonu değiştirmek için şebeke işletmecisinden önceden izin alınmalıdır (m.7/14); 12.5.2019 sonrası çağrı mektubu alan güneş tesislerinde talep edilen mekanik kurulu güç elektriksel kurulu gücün iki katını aşamaz (m.17/7).

Yönetmelik m.34/4, başvuruya esas şartların ortadan kalktığının, baştan mevcut olmadığının veya kanuna karşı hile ya da gerçek dışı beyanda bulunulduğunun tespiti halinde çağrı mektubunun veya bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarının herhangi bir bildirim yapılmaksızın iptal edileceğini öngörür. Sözleşme gücünü yapay olarak artırmak, gerçekte tüketim yapmayan abonelikleri ilişkilendirmek veya devri gizlemek bu yaptırımın en sık nedenleridir. Sistem kullanım bedelleri son ödeme tarihine kadar ödenmezse tesis bildirim gerekmeksizin şebekeden ayrılır (m.36/3); buna karşılık lisanssız tesislere emreamade kapasite bedeli tahakkuk ettirilmez (m.36/1).

Ruhsatsız Kurulmuş Lisanslı Santraller: Üretim Tesisi Uygunluk Belgesi

7554 sayılı Kanunla 6446’ya eklenen geçici m.34, yapı ruhsatı veya yapı kullanma izin belgesi olmadan kurulup 31.12.2024’ten önce kısmen veya tamamen işletmeye girmiş lisanslı üretim tesisleri ve zorunlu altyapı unsurları için özel bir çözüm getirdi. İmar planlarına işlenmiş olmak ve maddenin yürürlüğünden itibaren bir yıl içinde başvurmak şartıyla, inşaat mühendislerince hazırlanacak statik uygunluk raporu ve fenni mesuliyet belgesi sunulursa Bakanlıkça bedeli karşılığında Üretim Tesisi Uygunluk Belgesi düzenlenir. Belge tesisteki bütün yapılar için tek belge olarak verilir ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatı yerine de geçer; bedeli, Kurumun belirlediği birim yatırım tutarıyla hesaplanan toplam yatırımın binde biridir.

Bu tesisler için daha önce İmar Kanunu m.32 ve 42 uyarınca verilmiş idari yaptırım, yıkım ve para cezası kararları uygulanmaz; açılmış davalarda karar verilmesine yer olmadığına hükmedilir, ancak önceden tahsil edilmiş tutarlar iade edilmez. Düzenleme yalnızca lisanslı tesisleri kapsar; lisanssız ruhsatsız yapılar için böyle bir belge öngörülmemiştir. Bir yıllık başvuru süresi maddenin yürürlüğüne bağlı olduğundan, somut tesis için sürenin dolup dolmadığı tarih bazında kontrol edilmelidir. İmar yaptırımlarının genel çerçevesi yapı ruhsatı yazımızda anlatılmıştır.

GES Projelerinde Uyuşmazlık ve Yaptırım Haritası

GES projelerinde uyuşmazlıklar çoğunlukla idari işlemlerden doğar ve süreler kısadır. Ret kararları yazılı ve gerekçeli olmalıdır: bağlantı başvurusu ancak mevzuat ve teknik mevzuat hükümleri kapsamında reddedilebilir ve ret gerekçeleri başvuru sahibine yazılı bildirilir (Yön. m.7/1); başvurusu reddedilenlere yapılan bildirimde ret gerekçeleri ve teknik değerlendirmeler yer alır (m.15/1-b). Bu gerekçeler, sonradan açılacak iptal davasının çerçevesini belirler.

İdari para cezalarının ve EPDK kararlarına karşı dava sürecinin ayrıntıları EPDK idari para cezaları ve iptal davası yazımızda, kat malikleri kurulu kararına karşı dava ise kat malikleri kurulu kararının iptali yazımızda yer alır. Enerji alanındaki bütün rehberlerimize Enerji Hukuku Rehberi sayfasından ulaşılabilir.

GES Kurulumunda Sık Yapılan Hatalar

• Panel ve inverter siparişini, arazinin tarım-mera-orman niteliği ve bağlantı kapasitesi netleşmeden vermek.
• Arazi GES’i çatı uygulaması gibi düşünüp m.11/3 yoluna başvurmak; bu yolda güneş tesisi ancak çatı ve cephe uygulaması olarak kurulabilir.
• Çağrı mektubu için ilan tarihinden itibaren bir ay içinde yazılı başvuruyu kaçırmak ve olumlu bağlantı görüşünü kendiliğinden kaybetmek.
• Çağrı mektubundan itibaren bir yıllık proje onayı süresini, ardından bağlantı anlaşmasından itibaren işleyen ÇED, imar ve kabul süresini takvime bağlamamak.
• 7,5 hektar eşiğini aşan arazi GES’te ÇED kararı beklenmeden sahada çalışmaya başlamak; Çevre Kanunu m.10’a göre karar olmadan yatırıma başlanamaz.
• Apartman çatısına kat malikleri kurulu kararı veya gerekli yazılı rıza olmadan panel kurmak.
• Tüketim tesisini, abone grubunu veya tedarikçiyi şebeke işletmecisine bildirmeden değiştirip ihtiyaç fazlasının bedelsiz katkıya dönüşmesine yol açmak.
• 2019 sonrası tesiste yıllık üretimin tüketimin iki katını aştığını hesaba katmadan kurulu güç planlamak.
• Kabulü yapılmamış lisanssız tesisi veya geçici kabul öncesi 1 MW’lık tesisin paylarını devretmeye çalışmak.
• Üst hakkı veya kira sözleşmesinde süre sonunda ekipmanın kime kalacağını yazmamak; TMK m.828 uyarınca yapılar arazi malikine kalır.

Hukukçular Evi GES Projelerinde Ne Yapar?

Hukukçular Evi Ankara olarak GES yatırımlarında projenin ilk gününden kabule kadar hukuki takvimi birlikte kuruyoruz. Lisanssız projelerde başvurunun hangi bende dayanacağını, tüketim tesislerinin ilişkilendirilmesini, öncelik değerlendirmesini ve çağrı mektubu ile bağlantı anlaşması sürelerini; lisanslı projelerde önlisans yükümlülüklerini, taşınmaz temini ve kamulaştırma süreçlerini değerlendiriyoruz. Arazi tarafında tarım dışı kullanım, mera tahsis amacı değişikliği ve orman izni başvurularını, kira ve üst hakkı sözleşmelerini hazırlıyor; ÇED, imar ve ruhsat aşamasındaki işlemlere karşı itiraz ve iptal davalarını yürütüyoruz. Apartman ve sitelerde kat malikleri kurulu kararlarını ve ortak GES sözleşmelerini düzenliyoruz.

GES projelerinde süreler kısa, izinler birbirine bağlıdır. Elinizdeki tapu, abonelik ve başvuru belgeleriyle 0554 648 37 15 numaralı telefondan veya WhatsApp hattımızdan bize ulaşabilirsiniz. Enerji hukukuna genel bir giriş için Enerji Hukuku Nedir? yazımızı, rüzgâr projelerindeki izin zinciri için RES izinleri rehberimizi okuyabilirsiniz.

Yatırımcı yabancıysa, GES projesine giriş yolları (YEKA, TEİAŞ kapasitesi, proje satın alma, lisanssız üretim), önlisans döneminde pay devri yasağı ve yerli aksam şartları Yabancı Yatırımcı Türkiye’de GES ve RES Yatırımı rehberimizde ayrıca anlatılmıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

GES kurmak için hangi izinler gerekir?

Lisanssız GES’te dağıtım şirketine elektronik başvuru, çağrı mektubu, proje onayı, bağlantı anlaşması, gerekiyorsa ÇED kararı, imar ve arazi izinleri, kabul ve sistem kullanım anlaşması gerekir. Lisanslı GES’te ayrıca EPDK önlisansı ve üretim lisansı, imar planı onayı, ÇED kararı ve yapı ruhsatı aranır.

Lisanssız GES kurulu gücü kaç MW olabilir?

6446 m.14’e göre bende bağlıdır: (b) bendinde azami 1 MW, (g) bendinde belediye, sanayi ve tarımsal sulama tesisleri için sözleşme gücünün iki katı, diğer kişiler için sözleşme gücü. Yönetmelikteki (h) bendi tesislerine kurulu güç üst sınırı uygulanmaz ama sözleşme gücü sınırı geçerlidir.

Çatı GES için yapı ruhsatı gerekir mi?

Binanın kendi ihtiyacı için yapılan güneş sistemleri Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m.59/2’ye göre ruhsata tabi değildir. Ancak taşıyıcı sistemin etkilenmemesi, kat maliklerinin muvafakati, uygulama projesi, fenni mesuliyet taahhüdü ve idareden izin alınması gerekir.

Apartman çatısına GES kurmak için kat maliklerinin onayı gerekir mi?

Evet. Çatı ortak yerdir. Tek malikin ortak yerde tesis yapması KMK m.19/2’ye göre bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızasını gerektirir; bütün binaya fayda sağlayan ortak sistem KMK m.42 kapsamında sayı ve arsa payı çoğunluğu kararıyla değerlendirilebilir.

Tarla veya tarım arazisine GES kurulabilir mi?

Mutlak, özel ürün, dikili ve sulu tarım arazileri 5403 m.13’e göre tarım dışı kullanılamaz; sayılı istisnalar için Toprak Koruma Kurulu ve Bakanlık izni gerekir. Diğer tarım arazileri toprak koruma projelerine uyulması kaydıyla valilikçe tarım dışı kullanıma tahsis edilebilir.

GES için ÇED gerekir mi?

RG 5.3.2026 değişikliğinden sonra proje alanı 7,5 hektar ve üzeri arazi GES’ler seçme-eleme kapsamında, 25 hektar ve üzeri olanlar ÇED raporu kapsamındadır. Yüzer GES’te 2 hektar ve üzeri Ek-1’dedir. Çatı ve cephe sistemleri her iki listenin dışındadır.

“ÇED gerekli değildir” kararı hâlâ veriliyor mu?

Hayır. Bu karar türü 5.3.2026 tarihli değişiklikle kaldırıldı. Seçme-eleme projelerinde artık “ÇED Olumlu” veya “ÇED Raporu Hazırlanmalıdır” kararı verilir. Önceden verilmiş ve geçerliliği devam eden kararlara “ÇED Olumlu” hükümleri uygulanır.

Çağrı mektubundan sonra ne kadar sürem var?

Çağrı mektubunun tebliğinden itibaren bir yıl içinde proje onayı ve gerekli belgeler sunulmalıdır; belgeler eksiksizse otuz gün içinde bağlantı anlaşması imzalanır. Bağlantı anlaşmasından itibaren ÇED, imar, diğer izinler ve kabul için bir, iki veya (h) bendinde üç yıl süre vardır.

Lisanssız GES’te mahsuplaşma saatlik mi?

1.5.2026’dan itibaren 12.5.2019 sonrası çağrı mektubu alan yenilenebilir tesislerde mahsuplaşma piyasa işletmecisince saatlik yapılır; bu tarihten sonraki mesken abonelikli tesislerde aylık mahsuplaşma devam eder. 2019 öncesi tesislerde mahsuplaşmayı şebeke işletmecisi saatlik yapar.

On yıllık alım süresi dolunca ne olur?

12.6.2026 tarihli ve 11415 sayılı Cumhurbaşkanı Kararına göre tesis lisanssız üretime devam edebilir. İhtiyaç fazlası için lisanslı tesislerde uygulanan güncel YEKDEM fiyatının yüzde doksanı ödenir ve bu fiyat saatlik piyasa takas fiyatını geçemez; görevli tedarik şirketi satın almak zorundadır.

Lisanssız GES satılabilir veya devredilebilir mi?

Kabulü yapılmış tesis, kapasite tahsisini sağlayan şartları taşıyan kişiye Yönetmelik m.35’e göre devredilebilir. 1 MW’a kadar rüzgâr ve güneş tesislerinde başvurudan geçici kabule kadar pay devri yasaktır (6446 m.14/6).