YEKDEM (Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması), YEK belgeli yenilenebilir enerji santrallerinin ürettiği elektriğe belirli bir süre boyunca sabit veya formülle güncellenen bir fiyat garantisi veren sistemdir (5346 sayılı Kanun m.6). Santralin hangi fiyattan ve kaç yıl destekleneceğini işletmeye giriş tarihi belirler: 31.12.2020’ye kadar işletmeye girenler Kanuna ekli I sayılı Cetveldeki ABD doları sent fiyatlarla on yıl, 1.7.2021–31.12.2030 arasında işletmeye girenler ise 7189 sayılı Cumhurbaşkanı Kararındaki TL fiyatlarla, ABD doları taban ve tavanı içinde güncellenerek on yıl (pompaj depolamalı HES ve jeotermalde on beş yıl) desteklenir. Yerli aksam kullanan santrale ayrıca yerli katkı ilavesi ödenir (m.6/B). Mekanizmaya katılım yıllıktır; katılan üretici o yıl içinde mekanizmadan çıkamaz.
Bir rüzgâr veya güneş santralinin bankadan kredi alabilmesi, çoğu zaman üreteceği elektriğin hangi fiyattan satılacağının önceden bilinmesine bağlıdır. YEKDEM bu belirliliği sağlar: santral, ürettiği elektriği alıcı aramadan piyasa işletmecisi üzerinden destek fiyatıyla değerlendirir, bedel ise sistemdeki tedarikçilerden toplanır. Bu nedenle YEKDEM bir yandan yatırımcının gelir güvencesi, öbür yandan elektrik tüketicisinin faturasında yer alan bir maliyet kalemidir.
Bu rehber; YEKDEM’in kanuni dayanağını, işletmeye giriş tarihine göre değişen dört destek dönemini, yürürlükteki 7189 sayılı Kararın fiyat ve süre tablosunu, yerli katkı ilavesini, katılım takvimini, 1 Ocak 2026’da yürürlüğe giren depolama kurallarını ve uygulamada en sık görülen uyuşmazlıkları madde numaralarıyla anlatır. Enerji piyasasının genel düzeni için Enerji Hukuku Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.
YEKDEM’in Dayanağı: Hangi Mevzuat Uygulanır?
YEKDEM tek bir metinden ibaret değildir. Destek hakkının kaynağı Kanundur; fiyatları ve süreleri dönem dönem Bakanlar Kurulu, 2018’den sonra Cumhurbaşkanı kararları belirler; mekanizmanın işleyişi, başvuru takvimi ve hesaplamalar ise EPDK yönetmeliğiyle düzenlenir.
YEKDEM’e uygulanan başlıca mevzuat
| Mevzuat | Düzenlediği konu | Kilit hüküm |
|---|---|---|
| 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun (RG 18.5.2005/25819) | Destek hakkı, süre, yerli katkı, I ve II sayılı Cetveller | m.6, m.6/A, m.6/B, m.6/C |
| 6094 sayılı Kanun (2010) | m.6’yı ve cetvelleri bugünkü yapısına kavuşturan değişiklik | I ve II sayılı Cetveller |
| 7189 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (RG 1.5.2023/32177) | 1.7.2021–31.12.2030 arasında işletmeye girenlerin fiyat, süre ve güncellemesi | m.1, Ek-1 fiyatlar, Ek-2 güncelleme yöntemi |
| Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmelik (RG 1.10.2013/28782) | YEK belgesi, katılım başvurusu, YEK listesi, ödeme hesapları | Son kapsamlı değişiklik RG 29.12.2025/33122 (yürürlük 1.1.2026) |
| 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu | Lisans, piyasa işletimi ve yaptırımlar | m.7, m.14 (Yönetmeliğin dayanağı), m.16 |
Yönetmeliğin dayanak maddesi, 5346 sayılı Kanunun 5, 6, 6/A, 6/B, 6/C ve 11. maddeleri ile 6446 sayılı Kanunun 7 ve 14. maddelerini gösterir. Bu dağınıklık uygulamada şu sonucu doğurur: bir santralin destek hakkını değerlendirmek için önce Kanunu, sonra santralin işletmeye girdiği döneme ait kararı, en son da yönetmeliğin o tarihte yürürlükte olan hâlini okumak gerekir.
YEKDEM Nasıl İşler?
Kimler yararlanır? Kanunun 6. maddesi YEKDEM’i, YEK belgesi bulunan ve mekanizmaya katılan üretim lisansı sahipleri için kurmuştur. YEK belgesi, üretimin yenilenebilir kaynaktan yapıldığını gösteren ve EPDK tarafından lisans sahibine verilen belgedir. Lisanssız üretim yapan küçük tesisler ise kendi düzenleriyle, tedarikçileri aracılığıyla mekanizmaya bağlanır (aşağıda ayrıca açıklıyoruz).
Para nasıl akar? Mekanizmaya katılan santralin sisteme verdiği enerji, uygulanacak YEK fiyatıyla çarpılarak her fatura dönemi için toplam bir bedel (YEKTOB) hesaplanır. Bu bedel, elektrik tüketicilerine satış yapan tedarikçilerden, tüketicilere sattıkları enerjinin toplam içindeki payı oranında toplanır ve piyasa işletmecisi EPİAŞ tarafından santrallere dağıtılır. Kanun, destek kapsamı dışında serbest piyasada satılan elektriğin bu hesaplara girmeyeceğini de açıkça belirtir (m.6). Hesaplamanın piyasa tarafı için elektrik toptan piyasası ve EPİAŞ rehberimize bakabilirsiniz.
Katılım zorunlu değildir. YEKDEM bir tercihtir. Mekanizmaya katılmak istemeyen lisans sahipleri elektriğini lisansı kapsamında serbest piyasada, ikili anlaşmalarla veya organize piyasalarda satabilir (Kanun m.6). Ancak bir yıl için mekanizmaya katılan üretici, katıldığı yıl içinde mekanizmadan çıkamaz (m.6). Bu kural, piyasa fiyatlarının destek fiyatının üzerine çıktığı dönemlerde “yıl ortasında çıkıp piyasada satma” seçeneğini kapatır.
Dönem Dönem Destek Rejimleri: İşletmeye Giriş Tarihi Belirleyicidir
Aynı kurulu güçteki iki santralin YEKDEM geliri, işletmeye giriş tarihlerine göre çok farklı olabilir. Kanun ilk olarak 18.5.2005–31.12.2015 arasında işletmeye girenler için I sayılı Cetvel fiyatlarını öngörmüş, bu tarihten sonrası için fiyat, süre ve miktarları belirleme yetkisini Bakanlar Kuruluna (bugün Cumhurbaşkanı) bırakmıştır (m.6). Bugüne kadar dört ayrı dönem oluşmuştur:
İşletmeye giriş tarihine göre YEKDEM dönemleri
| İşletmeye giriş | Dayanak | Fiyat | Süre ve yerli katkı |
|---|---|---|---|
| 18.5.2005 – 31.12.2015 | 5346 sayılı Kanun m.6 ve I sayılı Cetvel | ABD doları sent/kWh (aşağıdaki tablo) | 10 yıl; yerli aksamda II sayılı Cetvel ilavesi 5 yıl (m.6/B) |
| 1.1.2016 – 31.12.2020 | 2013/5625 sayılı BKK (RG 5.12.2013/28842) | I sayılı Cetvel fiyatları | 10 yıl; II sayılı Cetvel ilavesi 5 yıl |
| 1.1.2021 – 30.6.2021 | 2949 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (RG 18.9.2020/31248) | I sayılı Cetvel fiyatları, 31.12.2030’a kadar | Destek 31.12.2030’da biter; II sayılı Cetvel ilavesi 5 yıl |
| 1.7.2021 – 31.12.2030 | 7189 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (RG 1.5.2023/32177) | TL/MWh; ABD doları taban ve tavan içinde güncellenir | Kaynağa göre 10 veya 15 yıl; TL cinsinden yerli katkı |
I sayılı Cetvel fiyatları (5346 sayılı Kanun, 6094 sayılı Kanunla değişik)
| Kaynak | Fiyat (ABD doları sent/kWh) |
|---|---|
| Hidroelektrik | 7,3 |
| Rüzgâr | 7,3 |
| Jeotermal | 10,5 |
| Biyokütle (çöp gazı dâhil) | 13,3 |
| Güneş | 13,3 |
Dolar bazlı ilk üç dönem, kurun yükseldiği yıllarda santral gelirini TL olarak hızla artırdı ve bu maliyet tüketici faturalarına yansıdı. 1.7.2021 sonrası için önce 29.1.2021 tarihli ve 3453 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (RG 30.1.2021/31380) TL bazlı fiyatlar ve ABD doları üst sınırları getirdi. Bu Karar, 7189 sayılı Kararla yürürlükten kaldırıldı ve yeni düzen 31.12.2030’a kadar işletmeye girecek tesisleri kapsayacak şekilde genişletildi.
Geçiş kuralı. 7189 sayılı Kararın 1. maddesine göre 1.7.2021 ile Kararın yayımlandığı 1.5.2023 arasında işletmeye girip YEKDEM’den yararlanan tesislere geriye dönük fiyat farkı ödenmez. Bu tesisler, kalan destek süreleri için Kararın yayımından sonraki fiyatlardan yararlanır. Bu dönemde devreye giren yatırımcılar için “eski karara göre hesaplanan alacak” iddiası bu hükümle sınırlanmıştır.
Yürürlükteki Rejim: 7189 Sayılı Kararın Fiyat ve Süreleri
7189 sayılı Karar, 5346 sayılı Kanunun 6 ve 6/B maddelerine dayanır. Kararın Ek-1’inde her kaynak için bir başlangıç fiyatı (TL/MWh), ABD doları cinsinden bir taban ve bir tavan, destek süresi ve yerli katkı fiyatı belirlenmiştir. Ek-2’de ise bu fiyatların nasıl güncelleneceği düzenlenmiştir. Kararın yayımlandığı dönemdeki sektör analizlerine göre güncelleme aylık yapılır ve formülde ÜFE %25, TÜFE %15, ABD doları %30 ve avro %30 ağırlıkla yer alır; güncellenen fiyat, ABD doları taban ve tavanının dışına çıkamaz.
7189 sayılı Karar Ek-1: başlangıç fiyatları, taban-tavan ve süreler
| Kaynak | Başlangıç fiyatı (TL/MWh) | Taban / tavan (ABD doları/MWh) | Destek süresi | Yerli katkı (TL/MWh, süre) |
|---|---|---|---|---|
| HES – rezervuarlı | 1.440 | 67,5 / 82,5 | 10 yıl | 288 (5 yıl) |
| HES – nehir tipi | 1.350 | 63,0 / 77,0 | 10 yıl | 288 (5 yıl) |
| HES – pompaj depolamalı | 2.020 | 94,5 / 115,5 | 15 yıl | 384,5 (10 yıl) |
| Karasal RES | 1.060 | 49,5 / 60,5 | 10 yıl | 288 (5 yıl) |
| Deniz üstü RES | 1.440 | 67,5 / 82,5 | 10 yıl | 384,5 (5 yıl) |
| GES | 1.060 | 49,5 / 60,5 | 10 yıl | 288 (5 yıl) |
| RES veya GES + bütünleşik depolama (depolanarak verilen enerji) | 1.250 | 58,5 / 71,5 | 10 yıl | 384,5 (10 yıl) |
| Jeotermal | 2.020 | 94,5 / 115,5 | 15 yıl | 288 (5 yıl) |
| Biyokütle – çöp gazı / atık lastik | 1.060 | 49,5 / 60,5 | 10 yıl | 288 (5 yıl) |
| Biyokütle – biyometanizasyon | 1.730 | 81,0 / 99,0 | 10 yıl | 288 (5 yıl) |
| Dalga / akıntı | 1.350 | 63,0 / 77,0 | 10 yıl | 384,5 (10 yıl) |
Tablodaki TL tutarlar Kararın yayımlandığı tarihteki başlangıç değerleridir; uygulanan fiyat Ek-2’deki yöntemle düzenli olarak güncellendiği için bugün ödenen tutar bu rakamlardan farklıdır. Güncel uygulama fiyatı EPDK ve EPİAŞ tarafından yayımlanan dönem fiyatlarından izlenmelidir. Termal bertaraf yöntemiyle biyokütleden üretim yapan tesislerden 1.5.2023’ten sonra önlisans alanlar ise yeni düzende YEKDEM ve yerli katkıdan yararlanamaz.
YEKA yarışmalarında belirlenen fiyatlar YEKDEM tablosundan ayrı bir düzene tabidir; bu yarışmaların şartları ve fiyat yapısı için YEKA yarışmaları rehberimize bakabilirsiniz.
Örnek Hesap: Destek Geliri Nasıl Oluşur?
Aşağıdaki hesap, mekanizmanın mantığını göstermek için varsayımsal rakamlarla yapılmıştır; gerçek gelir, güncellenmiş dönem fiyatına, sisteme verilen ölçülmüş enerjiye ve uzlaştırma sonuçlarına göre belirlenir.
Varsayımsal örnek: 1.7.2021 sonrası işletmeye giren, yerli aksamlı GES
| Kalem | Varsayım veya kural | Sonuç |
|---|---|---|
| Fatura döneminde sisteme verilen enerji | 1.000 MWh (varsayım) | Hesabın tabanı ölçülen enerjidir |
| YEKDEM fiyatı | Başlangıç değeri 1.060 TL/MWh; uygulamada güncellenmiş dönem fiyatı kullanılır | 1.000 × 1.060 = 1.060.000 TL (başlangıç fiyatıyla) |
| Taban ve tavan kontrolü | Güncellenen fiyat 49,5–60,5 ABD doları/MWh bandı dışına çıkamaz | Kur ve endeks hareketinde fiyat bu bantta kalır |
| Yerli katkı ilavesi | 288 TL/MWh, işletmeye girişten itibaren 5 yıl | 1.000 × 288 = 288.000 TL (ilk 5 yıl) |
| Destek süresi | 10 yıl | Süre sonunda santral serbest piyasada satar |
Örnek iki şeyi gösterir: birincisi, yerli katkı ilk beş yılda gelirin kayda değer bir kısmını oluşturabilir ve bu nedenle belgelerin denetime dayanıklı olması gelirin kendisini korur; ikincisi, ABD doları bandı yatırımcıyı kurdaki aşırı düşüşe karşı korurken yukarı yönlü kazancı da sınırlar. Eski dönem tesislerinde ise fiyat doğrudan ABD doları sent olarak belirlendiğinden TL karşılığı kurla birlikte değişir.
Santraliniz hangi dönemin fiyatından yararlanıyor?
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Yerli Katkı İlavesi
Kanunun 6/B maddesine göre lisans sahibi tüzel kişilerin tesislerinde yurt içinde imal edilmiş mekanik ve/veya elektro-mekanik aksam kullanılırsa, destek fiyatının üzerine yerli katkı ilavesi eklenir. Eski dönem tesislerinde ilave, II sayılı Cetvelde aksam bazında ABD doları sent olarak belirlenmiştir; örneğin rüzgâr kanadı için 0,8, fotovoltaik hücreler için 3,5 ve hidroelektrik türbini için 1,3 sent/kWh. Bu ilave, işletmeye giriş tarihinden itibaren beş yıl uygulanır. Yeni dönemde ise 7189 sayılı Karar yerli katkıyı kaynak bazında TL/MWh olarak belirlemiştir (yukarıdaki tablo); uygulama usul ve esasları Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle düzenlenir (7189 sayılı Karar m.1).
Yerli katkı, belge düzenine dayanan bir destektir. Aksamın yurt içinde imal edildiğinin belgelendirilmesi, standartları ve denetimi Bakanlık yönetmeliğine bırakılmıştır (m.6/B). Sonradan yapılan denetimde aksamın şartları karşılamadığı anlaşılırsa ödenen ilavenin geri istenmesi gündeme gelir. Yönetmelik, yanlış veya yanıltıcı bilgi ya da belgeyle destekten yararlanıldığının tespiti hâlinde üreticinin listeden çıkarılmasını ve yapılan ödemelerin faiziyle geri alınmasını öngörür. Bu nedenle tedarikçiden alınan yerlilik belgeleri, üretim yeri kayıtları ve sertifikalar tesisin ömrü boyunca saklanmalı; ekipman tedarik sözleşmesine belgelerin doğruluğu için açık taahhüt ve rücu hükmü konulmalıdır.
Kapasite artışlarında yerli katkı ayrı bir hesaplama gerektirir: 29.12.2025 değişikliğiyle 30.6.2021 sonrası yapılan kapasite artışları için yerli katkıya ilişkin bedelin hesaplanması ve ödenmesi Yönetmelikte yeniden düzenlenmiştir.
Katılım Takvimi ve YEK Listesi
YEKDEM’e katılım her yıl yenilenir. Kanunun ilk metni, bir sonraki takvim yılında mekanizmaya girmek isteyenlerin YEK belgesi alarak EPDK’ya başvurmasını ve EPDK’nın mekanizmaya tabi olanların listesini yayımlamasını öngörmüştür (m.6). Yönetmeliğin güncel hâline göre:
Yıllık katılım takvimi (YEK Yönetmeliği)
| Aşama | Tarih / süre | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Katılım başvurusu | İzleyen takvim yılı için 30 Kasım’a kadar | YEK belgesi bulunmayan veya başvuruyu kaçıran tesis o yılı mekanizma dışında geçirir |
| Ön YEK listesi | Aralık ayı başında yayımlanır | Kurulu güç, kaynak türü ve fiyat bilgileri kontrol edilmelidir |
| İtiraz | İlandan itibaren 5 gün | Kısa süre; itiraz dilekçesi belgeli ve gerekçeli olmalıdır |
| Kesin YEK listesi | 31 Aralık’a kadar | Listedeki hata bir yıllık gelir kaybına yol açabilir; dava süresi bu karardan işler |
| Yıl içinde çıkış | Mümkün değil | Katılan üretici katıldığı yıl içinde mekanizmadan çıkamaz (Kanun m.6) |
Başvuru takvimini kurumsal takvime işlemek, santral işletmeciliğinin en basit ama en çok ihmal edilen işidir. Ön listede kurulu gücün veya kaynak türünün yanlış yazılması, beş günlük itiraz süresi kaçırıldığında bir yıl boyunca yanlış fiyattan hesaplama yapılmasına yol açabilir.
Lisanssız Üretim ve YEKDEM
Çatı ve arazi GES gibi lisanssız üretim tesisleri YEK listesine üretim lisansı sahibi gibi girmez; ihtiyaç fazlası enerjileri, bulundukları bölgedeki görevli tedarik şirketi veya ilgili tedarikçi aracılığıyla mekanizmaya bağlanır ve mekanizmada üretilmiş sayılır. Kanunun 6/A maddesi bu tesislerin ihtiyaç fazlası enerjisine on yıl süreyle destek öngörmüştür. 9.5.2019 tarihli ve 1044 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (RG 10.5.2019/30770) ise mahsuben kullanım kapsamındaki tesislerde ihtiyaç fazlası elektriğe işletmeye giriş tarihinden itibaren on yıl süreyle perakende tek zamanlı aktif enerji bedelinin uygulanacağını hükme bağlamış ve lisanssız yenilenebilir tesislerin kurulu güç üst sınırını beş megavata çıkarmıştır.
1.1.2026’da yürürlüğe giren Yönetmelik değişikliğiyle Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği kapsamındaki üreticiler için, I sayılı Cetvel fiyatını veya piyasa takas fiyatını geçmemek üzere Cumhurbaşkanı Kararıyla belirlenen fiyatın uygulanacağı düzenlenmiştir. Ayrıca resmî tatil günlerinde (pazar hariç) sözleşme gücünün üzerinde sisteme verilen üretim YEK hesabına dâhil edilmez ve bu miktar için YEK bedeli ödenmez. Çatı ve arazi tesislerinin ayrıntılı kuralları için çatı GES ve lisanssız elektrik üretimi ile çatı tipi güneş sistemi ve mahsuplaşma rehberlerimize bakabilirsiniz.
Depolamalı ve Kapasite Artışlı Tesisler: 2026 Kuralları
29.12.2025 tarihli ve 33122 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve 1.1.2026’da yürürlüğe giren değişiklik, depolama ünitesi bulunan YEKDEM tesisleri için ayrıntılı hesap kuralları getirmiştir:
- 1.5.2023’ten sonra işletmeye giren depolamalı rüzgâr veya güneş tesislerinde, depolanarak sisteme verilen enerji için 7189 sayılı Kararın Ek-1 tablosundaki depolamalı tesis fiyatı uygulanır; doğrudan sisteme verilen enerjide ise ilgili RES veya GES fiyatı geçerlidir. Bu hüküm bütünleşik depolama üniteleri için uygulanmaz.
- Şebekeden çekilen enerji kadar enerji öncelikle YEKDEM dışında verilmiş sayılır; fazla veriş önce üretim tesisinden, yetmezse depolama ünitesinden düşülür.
- YEKDEM’den çıkan tesislerde depolanan enerji YEK hesabına dâhil edilmez.
- Kurulu güç ve azami üretim miktarının üzerindeki veriş uzlaştırmada dikkate alınmaz.
- Bütünleşik yardımcı kaynaktan verilen enerji, öngörülen şekle uygun bütünleşik depolama ünitesi değilse YEKDEM kapsamında değildir.
Kanun ayrıca lisans sahiplerine, lisans sahası dışına çıkmamak ve işletme anında şebekeye verilen gücün lisanstaki kurulu gücü aşmaması şartıyla ek kapasite kurma imkânı tanır (m.6/C). Kapasite artışının veya depolama eklemenin destek rejimini nasıl etkileyeceği yatırım kararından önce netleştirilmelidir. Depolama projelerinin lisans ve sözleşme yapısı için enerji depolama tesisleri rehberimize bakabilirsiniz.
YEKDEM’de Kalmak mı, Serbest Piyasada Satmak mı?
Katılım isteğe bağlı olduğundan, özellikle eski dönem dolar bazlı tesislerinin on yıllık süresi dolarken ve yeni dönem tesislerinde piyasa fiyatı ABD doları tavanına yaklaştığında bu soru gündeme gelir.
YEKDEM ve serbest piyasa karşılaştırması
| Ölçüt | YEKDEM | Serbest piyasa |
|---|---|---|
| Gelir belirliliği | Yüksek; fiyat Karar veya Cetvelle belirli | Değişken; piyasa fiyatına bağlı |
| Yukarı potansiyel | ABD doları tavanıyla sınırlı (yeni dönem) | Fiyat yükseldiğinde açık |
| Esneklik | Yıl içinde çıkış yok (Kanun m.6) | İkili anlaşma ve portföy yönetimi mümkün |
| Finansman | Kredi kuruluşları için güçlü teminat | Uzun vadeli ikili anlaşma veya korunma araçları gerekebilir |
| Süre | Kaynağa göre 10 veya 15 yıl | Lisans süresi boyunca |
Bu karar yalnız ticari bir hesap değildir. Proje finansmanı kredilerinde YEKDEM geliri çoğu zaman teminat yapısına işlenir ve kredi sözleşmesi mekanizmada kalınmasını şart koşabilir. Kredi kuruluşunun onayı alınmadan yapılan bir çıkış, ticari olarak kârlı olsa bile kredi sözleşmesine aykırılık oluşturabilir. Bu nedenle karar her yıl, başvuru tarihinden önce, piyasa fiyat beklentisi, santralin üretim profili ve kredi sözleşmesi hükümleri birlikte değerlendirilerek verilmelidir. Tedarik sözleşmelerinde YEKDEM maliyetinin nasıl yansıtıldığı için enerji tedarik sözleşmeleri rehberimize bakabilirsiniz.
Destek Süresi Dolduğunda Ne Olur?
YEKDEM desteği süreyle sınırlıdır; lisans ise çok daha uzun sürer. On yıllık (bazı kaynaklarda on beş yıllık) destek süresi dolan santral lisansını kaybetmez, yalnız destek fiyatından yararlanma hakkı sona erer ve elektriğini lisansı kapsamında serbest piyasada satmaya devam eder (Kanun m.6). 2005–2015 döneminde işletmeye giren ilk kuşak santrallerin önemli bir kısmının destek süresi bu nedenle dolmuş veya dolmak üzeredir.
Süre sonuna yaklaşan santral için üç hazırlık öne çıkar. Birincisi, gelir modelinin yeniden kurulmasıdır: ikili anlaşmalar, organize piyasalarda satış veya uzun vadeli alım sözleşmeleri destek bitmeden müzakere edilmelidir. İkincisi, yenilenebilir niteliğin piyasada değerlendirilmesidir: üretilen enerjinin yenilenebilir kaynaktan geldiği, her biri 1 MWh’i temsil eden YEK-G belgeleriyle ayrıca belgelenebilir ve bu belgeler kurumsal alıcılar için ayrı bir değer taşır. Üçüncüsü, kredi ve teminat yapısının gözden geçirilmesidir: YEKDEM gelirine bağlanmış teminatların süre sonundaki durumu kredi sözleşmesinde açıkça düzenlenmiş olmalıdır.
Tüketici ve Sanayici Açısından YEKDEM Maliyeti
YEKDEM’in yükü sonuçta elektrik tüketicisine yansır. Santrallere ödenen toplam bedel, tüketicilere satış yapan tedarikçilerden satış payları oranında toplandığından, tedarikçiler bu maliyeti fiyatlarına ve serbest tüketici sözleşmelerindeki “YEKDEM bedeli” veya “mevzuat değişikliği” kalemlerine yansıtır. EPDK her yıl için YEKDEM maliyet tahminini yayımlar ve gerektiğinde yıl içinde revize eder.
Sanayici ve ticari tüketici açısından uyuşmazlık genellikle şu sorularda doğar: YEKDEM maliyeti sözleşmede ayrı kalem olarak mı, fiyata dâhil olarak mı belirlenmiş; yıl içindeki revizyon geriye dönük yansıtılabilir mi; tedarikçi, sözleşmedeki mevzuat değişikliği hükmüne dayanarak fiyatı tek taraflı değiştirebilir mi? Bu soruların cevabı, sözleşmenin fiyat ve yansıtma hükümlerinin açık yazılmasına bağlıdır. Serbest tüketici sözleşmesi imzalanırken YEKDEM maliyetinin nasıl hesaplanacağı ve hangi bildirimle değiştirilebileceği mutlaka yazılı hâle getirilmelidir.
Uygulamada Sık Görülen Uyuşmazlıklar
YEKDEM uyuşmazlıkları ve dayanakları
| Uyuşmazlık | Ne tartışılır? | Dayanak ve yol |
|---|---|---|
| Dönem tespiti | Tesisin hangi tarihte işletmeye girmiş sayılacağı ve hangi kararın uygulanacağı | Kanun m.6; ilgili BKK veya Cumhurbaşkanı Kararı; kabul tutanakları |
| YEK listesine alınmama | Başvurunun süresinde ve eksiksiz yapılıp yapılmadığı, belge eksikliği | 5 günlük itiraz; kesin listeye karşı iptal davası |
| Yerli katkı iadesi | Aksamın yurt içinde imal edilip edilmediği, belgelerin doğruluğu | Kanun m.6/B; Bakanlık yönetmeliği; faizli iade talebine itiraz |
| Geçiş dönemi fiyat farkı | 1.7.2021–1.5.2023 arasında devreye giren tesislerin geriye dönük fark talebi | 7189 sayılı Karar m.1 geriye dönük farkı açıkça dışlar |
| Depolama ve kapasite artışı hesabı | Hangi enerjinin hangi fiyattan ve YEKDEM içinde mi dışında mı sayılacağı | Kanun m.6/C; Yönetmeliğin 1.1.2026 değişikliği |
| Lisans yaptırımları | Lisans iptali veya sona ermesinin destek hakkına etkisi | 6446 sayılı Kanun m.16; lisans iptali rehberi |
Dava yolu. EPDK’nın YEK listesine ilişkin kararları, YEK belgesi başvurusunun reddi ve iade talepleri gibi işlemleri idari işlemdir. Bu işlemlere karşı iptal davası, İYUK m.7 uyarınca kural olarak tebliğden itibaren altmış gün içinde açılır. YEKDEM uyuşmazlıklarında süre çok kısa işlediğinden, ön listedeki hatanın beş günlük itiraz aşamasında giderilmesi dava açmaktan her zaman daha ucuzdur. Dava sürecinin ayrıntıları için EPDK kararlarına karşı dava rehberimize, lisans iptalinin sonuçları için elektrik lisansı iptali rehberimize bakabilirsiniz.
YEK listesine itiraz, yerli katkı iadesi veya dönem tespiti mi?
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Yatırımcı İçin Kontrol Listesi
- Tesisin işletmeye giriş tarihini ve buna göre uygulanacak Kanun, BKK veya Cumhurbaşkanı Kararını yazılı olarak dosyalayın.
- Kabul tutanaklarını ve işletmeye giriş belgelerini tarihleriyle saklayın; dönem sınırındaki projelerde bunlar en önemli delildir.
- YEK belgesinin geçerliliğini ve lisanstaki kurulu güç bilgisini her yıl kontrol edin.
- 30 Kasım katılım başvurusunu ve Aralık başındaki ön liste kontrolünü kurumsal takvime işleyin; beş günlük itiraz süresini kaçırmayın.
- Yerli katkı alıyorsanız yerlilik belgelerini tesis ömrü boyunca saklayın ve tedarik sözleşmesine rücu hükmü koyun.
- Depolama veya kapasite artışı planlıyorsanız 1.1.2026 tarihli Yönetmelik değişikliğine göre hesap etkisini önceden çıkarın.
- Mekanizmadan çıkmadan önce kredi sözleşmesindeki teminat ve onay hükümlerini kontrol edin.
Sıkça Sorulan Sorular
YEKDEM nedir?
YEKDEM, YEK belgeli yenilenebilir enerji santrallerinin ürettiği elektriğe belirli bir süre boyunca destek fiyatı garantisi veren mekanizmadır. Dayanağı 5346 sayılı Kanunun 6. maddesidir; işleyişi EPDK’nın Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmeliği ile düzenlenir.
YEKDEM desteği kaç yıl sürer?
Eski dönem tesislerinde destek, işletmeye girişten itibaren on yıldır (Kanun m.6). 7189 sayılı Karar kapsamındaki tesislerde süre kaynağa göre on yıl, pompaj depolamalı HES ve jeotermalde on beş yıldır. 1.1.2021–30.6.2021 arasında işletmeye girenlerde destek 31.12.2030’da sona erer (2949 sayılı Karar).
Santralim hangi fiyattan desteklenir?
İşletmeye giriş tarihine göre: 31.12.2020’ye kadar ve 1.1.2021–30.6.2021 arasında girenler I sayılı Cetveldeki ABD doları sent fiyatlarla, 1.7.2021–31.12.2030 arasında girenler 7189 sayılı Kararın Ek-1’indeki TL fiyatlarla desteklenir. Yeni dönem fiyatları güncellenir ve ABD doları taban ile tavanı dışına çıkamaz.
I sayılı Cetvel fiyatları nelerdir?
Hidroelektrik ve rüzgâr için 7,3; jeotermal için 10,5; biyokütle ve güneş için 13,3 ABD doları sent/kWh’tir (5346 sayılı Kanun, I sayılı Cetvel).
GES ve RES için güncel YEKDEM fiyatı nedir?
7189 sayılı Karar Ek-1’de karasal RES ve GES için başlangıç fiyatı 1.060 TL/MWh, taban ve tavan 49,5 ve 60,5 ABD doları/MWh olarak belirlenmiştir. Fiyat düzenli olarak güncellendiğinden bugün uygulanan tutar EPDK ve EPİAŞ’ın yayımladığı dönem fiyatlarından izlenmelidir.
Yerli katkı ilavesi nedir, ne kadar sürer?
Tesiste yurt içinde imal edilmiş mekanik veya elektro-mekanik aksam kullanılırsa destek fiyatına eklenen tutardır (Kanun m.6/B). Eski dönemde II sayılı Cetvele göre beş yıl, 7189 sayılı Karar kapsamında çoğu kaynak için beş yıl, pompaj depolamalı HES, depolamalı RES/GES ve dalga/akıntı tesislerinde on yıl uygulanır.
YEKDEM’e başvuru ne zaman yapılır?
Yönetmeliğe göre izleyen takvim yılında mekanizmadan yararlanmak isteyen lisans sahipleri 30 Kasım’a kadar EPDK’ya başvurur. EPDK Aralık başında ön listeyi yayımlar, beş gün içinde itiraz edilebilir ve kesin liste 31 Aralık’a kadar belirlenir.
YEKDEM’den yıl ortasında çıkılabilir mi?
Hayır. Mekanizmaya tabi olan üretici, katıldığı yıl içinde mekanizmadan çıkamaz (5346 sayılı Kanun m.6). Serbest piyasada satış ancak izleyen yıl için katılım başvurusu yapılmayarak mümkündür.
Çatı GES sahibi YEKDEM’den yararlanır mı?
Lisanssız tesisler YEK listesine lisans sahibi gibi girmez; ihtiyaç fazlası enerjileri tedarikçi aracılığıyla mekanizmaya bağlanır. 1044 sayılı Cumhurbaşkanı Kararına göre mahsuben kullanım kapsamındaki tesislerde ihtiyaç fazlası elektriğe on yıl süreyle perakende tek zamanlı aktif enerji bedeli uygulanır.
1.7.2021 ile 1.5.2023 arasında devreye giren santral fiyat farkı isteyebilir mi?
7189 sayılı Kararın 1. maddesi, bu dönemde işletmeye girip YEKDEM’den yararlanan tesislere geriye dönük fiyat farkı ödenmeyeceğini açıkça düzenler. Bu tesisler kalan süreleri için Kararın yayımından sonraki fiyatlardan yararlanır.
Yerli katkı geri istenebilir mi?
Evet. Aksamın yerlilik şartlarını karşılamadığı veya yanlış ya da yanıltıcı belgeyle destekten yararlanıldığı tespit edilirse, Yönetmelik üreticinin listeden çıkarılmasını ve ödemelerin faiziyle geri alınmasını öngörür. Bu tür bir talebe karşı idari yargı yolu açıktır.
Destek süresi bitince santralim kapanır mı?
Hayır. Destek süresi dolan santral lisansını kaybetmez; yalnız destek fiyatından yararlanma hakkı sona erer ve elektriğini lisansı kapsamında serbest piyasada satmaya devam eder (5346 sayılı Kanun m.6). Yenilenebilir üretim YEK-G belgeleriyle ayrıca belgelenebilir.
YEKDEM maliyetini kim öder?
YEKDEM’e katılan santrallere ödenen toplam bedel, tüketicilere elektrik satan tedarikçilerden satış payları oranında toplanır ve piyasa işletmecisi tarafından dağıtılır. Bu maliyet tedarikçilerin fiyatlarına ve sözleşmelerdeki YEKDEM bedeli kalemlerine yansır.
📚 İlgili Rehberler
YEKDEM gelirinizi ve destek sürenizi güvenceye alın.
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara


