RES kurulum izinleri, sahada en az bir yıllık rüzgâr ölçümüyle başlar ve üretim lisansıyla değil, santralin kabulü ve işletmeye geçmesiyle biter. Lisanslı bir rüzgâr santrali için 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu m.7/4’e göre sahayı temsil eden, son sekiz yıl içinde elde edilmiş standarda uygun ölçüm verisi gerekir; Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği bu ölçümün en az bir yıl sürmesini, ölçüm direğinin en az 60 metre olmasını ve verilerin çevrimiçi olarak Meteoroloji Genel Müdürlüğüne veya akredite kuruluşa iletilmesini ister. Aynı bağlantı bölgesine kapasiteden fazla başvuru varsa TEİAŞ, en düşük fiyat teklifine dayanan yarışma yapar. Kapasiteyi kazanan şirket EPDK’dan kural olarak 24 aylık önlisans alır ve bu sürede arazi hakkını, imar planını, ÇED kararını, Teknik Etkileşim İznini, askeri görüşleri ve yapı ruhsatını tamamlamak zorundadır. 2025-2026 değişiklikleriyle 15 ve üzeri türbinli santraller ile denizüstü santraller ÇED raporuna, 1 ila 14 türbinli santraller proje tanıtım dosyasına tabidir; imar planı ve yapı ruhsatı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca da verilebilir.
Bu yazının dayanakları. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu m.5, 6, 7, 14, 19 ve geçici m.33; 5346 sayılı YEK Kanunu m.3, 6, 8 ve ek m.1 (7554 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler işlenmiş metin) ile ekli (I) sayılı Cetvel; Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği m.4, 12, 16, 17, 24, 30 ve 37-41 (RG 2.11.2013/28809, güncel metin); Rüzgâr veya Güneş Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Önlisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği (RG 13.5.2017/30065; RG 23.8.2019/30867 ve 1.4.2021/31441 değişiklikleri); Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği m.5, 11, 14, 16, 17 ve 19; Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği (RG 29.7.2022/31907) ile RG 26.6.2025/32938 ve 5.3.2026/33187 değişiklikleri; 2872 sayılı Çevre Kanunu m.10; 4342 sayılı Mera Kanunu m.14; 5403 sayılı Kanun m.13; Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m.5. Kurul kararları, TEİAŞ kapasite ilanları ve kurum görüşleri başvuru anında ayrıca kontrol edilmelidir.
RES projenizin izin takvimini mi kuruyorsunuz?
Ölçüm, yarışma, önlisans süresi, Teknik Etkileşim İzni, ÇED ve arazi izinleri birbirine bağlıdır; bir halkadaki gecikme önlisansın iptaline kadar gidebilir. Projenizi birlikte değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
RES İzin Zinciri: Ölçümden Ticari İşletmeye
Rüzgâr santrali, enerji yatırımları içinde izin sayısı en yüksek projelerden biridir. Bunun nedeni türbinlerin yüksekliği ve kanatların hareketidir: rüzgâr kaynağının sahada ölçülmesi, şebekede bağlantı kapasitesinin bulunması, türbinlerin radar ve haberleşme sistemleriyle etkileşiminin incelenmesi, askeri alanlara yakınlık, kuş göç yolları ve çoğu zaman orman ve mera niteliğindeki arazi ayrı ayrı izin konusu olur. Aşağıdaki tablo, lisanslı bir RES projesinin hukuki aşamalarını sırasıyla gösterir; her aşamanın ayrıntısı ilgili başlıkta anlatılmıştır.
Lisanslı RES projesinin aşamaları
| Aşama | Ne yapılır? | Dayanak |
|---|---|---|
| 1. Rüzgâr ölçümü | Sahada, son sekiz yıl içinde elde edilmiş en az bir yıllık ölçüm; YEKA ve depolamalı başvurularda aranmaz | 6446 m.7/4-b; Lisans Yön. m.37-41 |
| 2. Önlisans başvurusu | EPDK’ya başvuru; TEİAŞ’ın ilan ettiği bağlantı bölgesi ve kapasite tercih edilir | 6446 m.6, 7/4; Lisans Yön. m.12 |
| 3. Teknik değerlendirme ve yarışma | Enerji İşleri Genel Müdürlüğü teknik değerlendirmesi; kapasiteden fazla başvuru veya çakışan saha varsa TEİAŞ yarışması | Lisans Yön. m.16; Yarışma Yön. m.4-8 |
| 4. Önlisans dönemi | Kural olarak 24 ay (Kurul yarısı oranında uzatabilir): saha hakkı, imar planı, proje onayı, ÇED, Teknik Etkileşim İzni, askeri görüşler, yapı ruhsatı | 6446 m.6/5; Lisans Yön. m.17 |
| 5. Üretim lisansı | Yükümlülükleri tamamlayana en çok 49 yıllık üretim lisansı | 6446 m.5, 6/2 |
| 6. İnşaat ve kabul | Bağlantı anlaşması, inşaat, geçici kabul ve işletmeye geçiş | 6446; Lisans Yön. |
| 7. Gelir ve belgeler | Piyasada satış, YEKDEM, YEK-G belgesi | 5346 m.6; ilgili yönetmelikler |
Bu yazı lisanslı RES’i esas alır; kendi tüketimi için kurulan küçük rüzgâr tesisleri ayrı bir başlıkta, lisanssız üretim kuralları içinde ele alınmıştır. Güneş santrallerinin izin zinciri GES kurulum izinleri rehberimizde, elektrik piyasasındaki lisans türlerinin genel tablosu ise lisans türleri yazımızda yer alır.
Rüzgâr Ölçümü: Son Sekiz Yılda En Az Bir Yıllık Veri
6446 m.7/4-b, rüzgâr ve güneş önlisans başvurularında tesisin kurulacağı saha üzerinde ve/veya sahayı temsil edecek, son sekiz yıl içinde elde edilmiş standardına uygun belirli süreli ölçüm verisi bulunmasını şart koşar; 5346 sayılı Kanun m.4 kapsamındaki Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanlarında kurulacak tesislerde ölçüm verisi aranmaz. Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği m.37/1 bu şartı somutlaştırır: YEKA başvuruları ve depolamalı elektrik üretim tesisi başvuruları hariç, rüzgâr önlisans başvurularında tesisin kurulacağı saha üzerinde, son sekiz yıl içinde elde edilmiş en az bir yıl süreli ölçüm zorunludur. Ölçüm İstasyonu Kurulum Raporu ve Ölçüm Sonuç Raporu, Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM) veya ilgili akredite kuruluş tarafından elektronik ortamda EPDK’ya sunulur.
Rüzgâr ölçümüne ilişkin teknik ve hukuki şartlar
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Saha izinleri | Ölçüm istasyonu için gerekli saha izinleri, MGM’ye veya akredite kuruluşa başvurudan önce başvuran tarafından alınır ve dosyaya eklenir | Lisans Yön. m.37/2 |
| İstasyonun yeri | İstasyon, önlisans başvurusu yapılan santral sahası alanında yer almalıdır | m.38/1 |
| Direk yüksekliği | Rüzgâr ölçüm direği en az 60 metre | m.39/1-a |
| Ölçüm seviyeleri | Biri 30 metrede, diğeri direğin en üst seviyesinde olmak üzere en az iki seviye; basınç, sıcaklık ve nem en az 3 metrede | m.39/1-a |
| Veri iletimi | Veriler müdahale olmaksızın çevrimiçi olarak MGM’ye veya akredite kuruluşa iletilir; doğruluktan başvuru sahibi sorumludur | m.39/1-b, c |
| Başlangıç tarihi | Kurulum raporunun yerinde inceleme yapılarak onaylandığı tarih, ölçüme başlama tarihidir | m.40/1 |
| Süre ve veri kaybı | En az bir yıl; veri kaybı yüzde 20’yi geçemez, bu sınır içinde istatistiksel tamamlama yapılabilir | m.41 |
| Sonuç raporu | MGM veya akredite kuruluş ile başvuran tüzel kişi tarafından müştereken onaylanır | m.40/2 |
Ölçüm yükümlülüğü yalnız teknik bir formalite değildir; sekiz yıllık geçerlilik penceresi ve yüzde 20 veri kaybı sınırı, başvuru takvimini doğrudan belirler. Ölçüm direği orman vasıflı bir alana kurulacaksa 7554 sayılı Kanunla 5346 m.8’e eklenen fıkra yardımcı olur: proje ve etüt aşamasındaki ölçüm ve sondaj faaliyetleri için önlisans veya üretim lisansı alınmış olması şartı aranmaksızın izin verilebilir; önlisansa dayalı izin verilmiş saha içinde ölçüm ve sondaj için ayrıca izin aranmaz. Mera veya özel mülk üzerinde kurulacak direk için ise malikle yapılacak kira veya kullanım sözleşmesi ölçüm süresini ve olası önlisans başvurusunu kapsayacak şekilde kurulmalıdır.
Kapasite: TEİAŞ İlanı, Saha Maliki Önceliği ve Yarışma
RES için bağlantı kapasitesi sınırlıdır ve tahsis usulü Kanunda belirlenmiştir. Lisans Yönetmeliği m.12/7’ye göre TEİAŞ her yıl 1 Ekim’e kadar, takip eden beş ve on yıl için bağlantı noktası ve bölge bazında bağlanabilir kapasite raporunu yayımlar ve rüzgâr ile güneşe ayrılan kapasiteyi ayrıca gösterir. 6446 m.7/4 değerlendirme esaslarını sayar: tesisin kurulacağı sahanın maliki başvuru yapmışsa aynı saha için yapılan diğer başvurular dikkate alınmaz (a); TEİAŞ veya ilgili dağıtım şirketi tarafından uygun bağlantı görüşü verilen başvurular değerlendirmeye alınır (c); aynı bağlantı noktası veya bölgesi için kapasiteden fazla başvuru varsa TEİAŞ, 5346 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı Cetveldeki fiyatlar üzerinden en düşük fiyatın teklif edilmesi esasına dayanan yarışma yapar (ç). Lisans Yönetmeliği m.16/4-b de rüzgâr ve güneş başvurularında saha malikinin başvurusu varsa aynı saha için yapılan diğer başvuruların reddedileceğini tekrar eder.
TEİAŞ yarışmasının temel kuralları
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Yarışma ne zaman yapılır? | Aynı bağlantı bölgesine ilan edilen kapasiteden fazla başvuru varsa ve/veya santral sahaları çakışıyor ya da kesişiyorsa | Yarışma Yön. m.4/1, 5/1 |
| Teklif fiyatı | (I) sayılı Cetveldeki kaynak fiyatına eşit veya düşük; sıfır ya da -0,01 ABD Doları cent/kWh’ten başlayarak eksi değer verilebilir | m.4/2-3 |
| Eksi teklifin sonucu | Katılım bedeli: kWh başına teklifin mutlak değeri × aylık net üretim; ilk ünitenin geçici kabulünden başlayıp tüm tesisin geçici kabulünden itibaren on yıl süreyle ödenir; YEKDEM’den yararlanılmasa da ödenir | m.4/4 |
| Kapasite artışı | Taahhüt edilen katkı payı veya katılım bedeli, kapasite artışları için de geçerlidir | m.4/7 (RG 23.8.2019) |
| İlan ve itiraz | Yarışmaya katılabilecek projeler TEİAŞ internet sayfasında yayımlanır; ilandan itibaren yedi gün içinde itiraz, yedi günde sonuç | m.5/2-3 |
| Davet | TEİAŞ internet sayfasındaki yayım ile teklif tarihi arasında en az otuz takvim günü | m.6/1 |
| Teminat | Her teklif için MW başına elli bin TL; kazananın teminatı tesisin tamamının geçici kabulünde iade edilir | m.6/3, 9/3 |
| Sıralama | En düşük teklif fiyatından başlanarak kapasite dolana kadar tahsis; eşitlikte kapalı zarfla eksiltme; kapasiteyi aşan ilk teklife kurulu gücü kalan kapasiteye indirme önerisi | m.7/6 |
| Sonuç | TEİAŞ sonuçları on gün içinde EPDK’ya bildirir; nihai bağlantı görüşü yarışmadan itibaren bir ay içinde oluşturulur | m.8 |
Yarışmanın en sert kuralı tebligat ve katılım düzenidir: tebligatlar önlisans başvurusunda bildirilen KEP adresine yapılır, yarışma toplantısında yetkililere yapılan sözlü bildirimler tebligat sayılır ve toplantıya katılmayanların hak kayıplarından EPDK veya TEİAŞ sorumlu tutulamaz (Yarışma Yön. m.5/5, 10). Eşit tekliflerde eksiltmeye ve kurulu güç indirme önerisine ancak temsil ve ilzama yetkili kişiler toplantıda hazır bulunursa katılınabilir. Yarışmanın alternatifi, Bakanlığın ilan ettiği alanlarda yapılan YEKA yarışmalarıdır; bu alanlarda ölçüm şartı da aranmaz.
Depolamalı başvurular ayrı bir kulvardır. 6446 m.7/10’a göre elektrik depolama tesisi kurmayı taahhüt eden tüzel kişilere, taahhüt edilen depolama gücüne kadar rüzgâr veya güneş önlisansı verilir ve bu başvurulara m.7/4’teki yarışma hükümleri uygulanmaz. Lisans Yönetmeliği m.12/14’e göre depolamalı rüzgâr başvuruları en az 20 MWe olmalı ve 250 MWe’yi aşmamalı; rüzgâr tesisinin elektriksel kurulu gücünün depolama ünitesi gücüne oranı en çok bir, depolama kapasitesinin ünite gücüne oranı en az bir olmalı ve depolama ünitesi santral sahası içinde bulunmalıdır. Depolama hukukunun genel çerçevesi enerji depolama tesisleri yazımızdadır.
Önlisans Dönemi: 24 Ay İçinde Tamamlanacak RES Yükümlülükleri
6446 m.6/5’e göre önlisans süresi mücbir sebep halleri hariç yirmi dört ayı geçemez; Kurul, kaynak türüne ve kurulu güce bağlı olarak bu süreyi yarısı oranında uzatabilir. Süresi uzatılmayan önlisans süre sonunda kendiliğinden sona erer (m.6/7). Önlisans süresinde izin ve ruhsatları alamayan, sahanın mülkiyet veya kullanım hakkını belgeleyemeyen şirkete lisans verilmez (m.6/2) ve yükümlülükler tamamlanmazsa teminat irat kaydedilir (m.6/8). RES yatırımcısı için kritik bir kural daha vardır: lisans alınıncaya kadar, Kurulun yönetmelikle belirlediği istisnalar dışında, önlisans sahibi şirketin ortaklık yapısının doğrudan veya dolaylı olarak değişmesi, hisse devri veya bu sonucu doğuran işlemler önlisansın iptali sonucunu doğurur (m.6/3). Proje satışı ve finansman ortaklığı bu nedenle önlisans döneminde değil, lisans sonrasında planlanmalıdır.
RES önlisansında tamamlanması gereken işler (Lisans Yön. m.17/1)
| Bent | Yükümlülük |
|---|---|
| (a) | Saha önlisans sahibinin mülkiyetinde değilse mülkiyet veya kullanım hakkının elde edilmesi |
| (b) | Nazım ve uygulama imar planı onaylarının kesinleşmesi |
| (c) | Ön proje veya kat’i proje onayının alınması |
| (ç) | Bağlantı anlaşması için TEİAŞ veya ilgili dağıtım şirketine başvuru |
| (d) | Üretim lisansı başvurusu yapılacak ünite güç ve koordinat bilgileriyle uyumlu Teknik Etkileşim İzninin alınması |
| (e) | ÇED Yönetmeliği kapsamında gerekli kararın alınması |
| (f) | Yapı ruhsatının veya yerine geçecek belgenin sunulması |
| (g) | Yükümlüyse TEİAŞ ile RES Katkı Payı anlaşmasının imzalanması |
| (ı) | Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Yönetmeliği ile askeri atış alanları ve tatbikat bölgelerine ilişkin olumlu görüşlerin alınması |
Önlisans sahibi, önlisansa ilişkin Kurul kararının tebliğinden itibaren doksan gün içinde ÇED için ilgili kuruma başvurmak zorundadır (Lisans Yön. m.17/2-a). Yenilenebilir kaynaklara dayalı önlisans başvurularında önlisans alma bedelinin yalnızca yüzde onu tahsil edilir (m.12/5-c); önlisans başvurularında talep edilen mekanik kurulu güç elektriksel kurulu gücün iki katını aşamaz (m.12/15). Önlisans sürecinin genel riskleri üretim önlisansı, iptal ve sona erme halleri ise elektrik lisansı iptali yazılarımızda anlatılmıştır.
Teknik Etkileşim İzni ve Askeri Görüşler
Rüzgâr türbinleri, yükseklikleri ve dönen kanatları nedeniyle radar, haberleşme ve seyrüsefer sistemlerini etkileyebilir. Bu nedenle RES’e özgü en önemli izin Teknik Etkileşim İznidir. Lisans Yönetmeliği m.4’te Teknik Etkileşim İzni, Teknik Etkileşim Analizinin neticesine göre ilgili kurum tarafından olumlu veya şartlı olarak Bakanlık aracılığıyla ilgili kişilere verilen izin olarak tanımlanır. Önlisans döneminde alınacak izin, üretim lisansı başvurusu yapılacak ünitelerin gücü ve koordinatlarıyla uyumlu olmalıdır (m.17/1-d). Türbin yerleri veya modeli değişirse iznin de bu değişikliği karşılaması gerekir; aksi halde lisans başvurusu ile izin arasında uyumsuzluk doğar.
Teknik Etkileşim İzninin önemi lisans alındıktan sonra da sürer. Yenilenebilir tesislerde kurulu güç artışı, modernizasyon ve yenileme yatırımları için lisans tadilinde (Lisans Yön. m.24/5) ve mekanik kapasite tadilinde (m.24/6) rüzgâr tesislerinin Teknik Etkileşim İzni belgesini uygun bulma kararının tebliğinden itibaren yüz seksen gün içinde EPDK’ya sunması gerekir; süresinde sunulmazsa tadil başvurusu reddedilmiş sayılır. Rüzgâr üretim lisansı sahibi ayrıca kriz, gerginlik ve harp durumlarında Milli Savunma Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı veya MİT Başkanlığının talebi üzerine, bu kurumların sorumluluğundaki sistemler ile haberleşme, seyrüsefer ve radar sistemlerine etkisi tespit edilen türbinlere ilişkin istenen tedbirleri yerine getirmekle yükümlüdür (m.30/1-e).
Askeri alanlar bakımından önlisans döneminde, 17.1.1983 tarihli ve 83/5949 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Yönetmeliğine ve askeri atış alanları ile tatbikat bölgelerine ilişkin olumlu görüşlerin alınması zorunludur (m.17/1-ı). Bu görüşlerin ve Teknik Etkileşim İzninin takvimi yatırımcının kontrolünde olmadığından, başvurular önlisansın ilk aylarında yapılmalı ve her yazışma tarih ve sayıyla kayıt altına alınmalıdır; süre uzatımı talebinde mücbir sebep veya şirketten kaynaklanmayan gecikme ancak bu kayıtlarla ispat edilebilir.
ÇED: 15 Türbin Eşiği, Denizüstü RES ve Ornitoloji
RES’in ÇED rejimi son iki yılda iki kez değişti. 2022 tarihli ÇED Yönetmeliğinin ilk halinde Ek-1 listesinde rüzgâr enerji santralleri eşik olmaksızın yer alıyordu. 26.6.2025 tarihli ve 32938 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle Ek-1’in 41 inci maddesi “15 adet türbin ve üzeri rüzgâr enerji santralleri” ile “denizüstü rüzgâr enerji santralleri” şeklinde düzenlendi; Ek-2’ye “1-15 adet türbin arası rüzgâr enerji santralleri” eklendi. 5.3.2026 tarihli ve 33187 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle Ek-2’nin 57 nci maddesi “1 adet türbin ve üzeri rüzgâr enerji santralleri” olarak yeniden yazıldı. Ek-2 başlığında belirtildiği üzere Ek-1’deki alt sınırlar Ek-2’de üst sınır olarak alınır.
Rüzgâr enerji santrallerinde ÇED rejimi (2026)
| Proje | Liste | Süreç ve karar |
|---|---|---|
| 15 ve üzeri türbinli kara RES | Ek-1, madde 41/a | ÇED başvuru dosyası, halkın katılımı, ÇED raporu; “ÇED Olumlu” veya “ÇED Olumsuz” |
| Denizüstü RES (türbin sayısından bağımsız) | Ek-1, madde 41/b | ÇED raporu |
| 1 ila 14 türbinli kara RES | Ek-2, madde 57 | Proje tanıtım dosyası; “ÇED Olumlu” veya “ÇED Raporu Hazırlanmalıdır” |
| Kapasite artışı | Mevcut kapasite ile artış toplanır | Toplam Ek-1 eşiğine ulaşıyorsa ÇED raporu, Ek-2 eşiğindeyse proje tanıtım dosyası (Yön. m.20/1) |
2872 sayılı Çevre Kanunu m.10’a göre “ÇED Olumlu” kararı alınmadıkça projeyle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez, yatırıma başlanamaz ve proje ihale edilemez; ancak diğer izin süreçlerine başvurulmasına engel yoktur. 5.3.2026 değişikliğiyle “ÇED gerekli değildir” kararı kaldırıldı; seçme-eleme sürecindeki projelerde artık “ÇED Olumlu” veya “ÇED Raporu Hazırlanmalıdır” kararı verilir. “ÇED Olumlu” kararı alınan projede beş yıl içinde mücbir sebep olmaksızın yatırıma başlanmazsa karar geçersiz sayılır (Yön. m.17/2). Kapasite artışında yeni projenin etkileri mevcut karara esas etkilerle birlikte kümülatif olarak değerlendirilir (m.20/2). Türbin sayısının artırılması bu nedenle ÇED rejimini de değiştirebilir.
7554 sayılı Kanunla 5346 m.8’e eklenen fıkra, RES için ornitolojiyi kanun düzeyine taşıdı: rüzgâr projeleri ana kuş göç yolları üzerindeyse proje tanıtım dosyası veya ÇED raporu sürecinde ornitolojik gözlem yapılması zorunludur. Diğer alanlardaki rüzgâr projelerinde ornitolojik gözlem gerekmez; ancak yatırımcı idarenin bu konuda istediği tedbirleri almakla yükümlüdür. ÇED sürecinin enerji projelerine özgü ayrıntıları enerji projelerinde ÇED süreci, karara karşı dava yolu ÇED kararlarına karşı iptal davası yazılarımızda yer alır.
Arazi: Orman, Mera, Tarım ve Özel Mülkiyet
RES sahaları çoğunlukla sırt ve tepelerde yer aldığından orman ve mera niteliğindeki taşınmazlarla iç içedir. Her arazi türü ayrı kanuna tabidir ve önlisansın (a) bendindeki “saha hakkı” yükümlülüğü, bu izinlerin tamamı alınmadan yerine getirilmiş sayılmaz.
RES sahasında arazi türüne göre izin rejimi
| Arazi | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Orman vasıflı taşınmaz | Önlisansa dayanarak, uzatmalar dahil önlisans süresi kadar izin; lisansa geçilemezse süre sonunda resen sona erer, lisansa geçildiği EPDK’ca bildirilirse lisans süresi sonuna kadar uzar; başvuru en çok altmış günde sonuçlandırılır | 5346 m.8 (7554 ek fıkra) |
| Orman, Hazine ve Devletin hüküm ve tasarrufundaki yerler | Bedeli karşılığında izin, kiralama, irtifak veya kullanma izni; 31.12.2030’a kadar işletmeye girecek tesislerde lisans tarihinden itibaren on yıl yüzde seksen beş indirim | 5346 m.8/1, 8/3 |
| Mera, yaylak, kışlak | EPDK talebi üzerine elektrik piyasası faaliyetleri ve YEKA için tahsis amacı değişikliği; durumu iyi veya çok iyi merada da bu bentler istisna; Hazine adına tescil ve kiralama veya irtifak | 4342 m.14/1-ğ, k; 5346 m.8/2 |
| Verimli tarım arazisi | Tarım dışı kullanılamaz; sayılı istisnalarda Toprak Koruma Kurulu ve Bakanlık izni | 5403 m.13/1 |
| Korunan alanlar | Milli park, tabiat parkı, tabiatı koruma alanı, muhafaza ormanı, yaban hayatı geliştirme sahası ve özel çevre koruma bölgelerinde ilgili Bakanlığın, doğal sit alanlarında koruma bölge kurulunun olumlu görüşü | 5346 m.8 |
| Özel mülkiyet | Satın alma, kira veya irtifak; anlaşma olmazsa EPDK eliyle kamulaştırma ve acele kamulaştırma | 6446 m.19, geçici m.33 |
Özel mülkiyetteki taşınmazlar için 6446 m.19, önlisans veya lisans sahibi özel hukuk tüzel kişilerinin taşınmaz temini taleplerinin 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa göre EPDK eliyle yürütülmesini ve Kurul kararlarının kamu yararı kararı yerine geçmesini öngörür. Kamulaştırma ve irtifak bedelleri ile projeden kaynaklanan tazminatlar önlisans veya lisans sahibince ödenir. 7554 sayılı Kanunla eklenen geçici m.33’e göre yenilenebilir enerjiye dayalı önlisans veya lisans sahibi tesisler için özel mülkiyetteki taşınmazlarda 31.12.2030’a kadar acele kamulaştırma kararı alınabilir; bu süre Cumhurbaşkanınca bir defaya mahsus beş yıl uzatılabilir. Ayrıntılar enerji yatırımlarında kamulaştırma ve irtifak, acele kamulaştırma, RES ve GES’te mera ve orman arazisinde izin yazılarımızda anlatılmıştır.
Doğal sit alanındaki RES projelerinde Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu 98 sayılı RES ilke kararını uygular: Kesin korunacak hassas alanda yeni RES yapılamaz; diğer alanlarda kesin korunacak alana ve kuş göç yollarına mesafe ile otomatik durdurucu radar şartı aranır. Nitelikli doğal koruma alanında RES’e ilişkin Yönetmelik ibaresinin yürütmesi ise Danıştay’ca durdurulmuştur. Arkeolojik sitlerdeki türbin noktalarıyla birlikte ayrıntılar için sit alanında GES ve RES kurulur mu yazımıza bakınız.
İmar ve Ruhsat: 7554 ile Gelen Bakanlık Yetkisi
Önlisans yükümlülükleri arasında nazım ve uygulama imar planı onaylarının kesinleşmesi ile yapı ruhsatı bulunur (Lisans Yön. m.17/1-b, f). 7554 sayılı Kanunla 5346 sayılı Kanuna eklenen ek m.1 bu aşamayı önemli ölçüde değiştirdi. 5346 m.3’te “Bakanlık” Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı olarak tanımlandığından aşağıdaki yetkiler bu Bakanlığa aittir:
- İmar Kanunu m.4 saklı kalmak kaydıyla, önlisans veya üretim lisansı bulunan rüzgâr veya güneş tesislerinin imar planları, parselasyon planları ve bunların değişiklikleri Bakanlıkça da onaylanabilir. Bakanlıkça onaylanan planlar onay tarihinde yürürlüğe girer, Bakanlık internet sitesinde on beş gün ilan edilir ve itiraz olmazsa ilan süresinin sonunda kesinleşir.
- Bu tesislerdeki yapı ve müştemilata ilişkin yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatı Bakanlıkça da düzenlenebilir.
- İmar planı Bakanlıkça onaylanan tesislerde ruhsatsız yapılar ile Bakanlıkça ruhsatı verilen yapılardaki aykırılıklar için İmar Kanunu m.32 ve 42 işlemleri Bakanlıkça yapılır; yıkım, Bakanlığın bildirimi üzerine ilgisine göre büyükşehir belediyesi, belediye veya il özel idaresince gerçekleştirilir.
- Önlisans veya lisans sahibi yenilenebilir tesislerin yapı ruhsatı başvurularında, acele kamulaştırma kararına istinaden mahkemece verilen el koyma kararı ruhsat alma şartları içinde değerlendirilecek belge sayılır.
Bu düzenleme belediyenin yetkisini kaldırmaz; Kanun “Bakanlıkça da” ifadesini kullanır. Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m.5/33’e göre rüzgâr kaynaklı yenilenebilir enerji sistemlerinin yapı inşaat alanı hesabında türbinlerin tabii veya tesviye edilmiş zemin altı dahil temel alanı ile kulenin yüzey alanı toplamı dikkate alınır. İmar planına karşı dava yolu için imar planlarının iptali davası yazımıza bakılabilir. Ruhsatsız kurulup 31.12.2024’ten önce işletmeye girmiş lisanslı tesisler için 6446 geçici m.34’teki Üretim Tesisi Uygunluk Belgesi ise GES rehberimizde anlatılmıştır.
Lisans Döneminde: Kapasite Artışı, Mekanik Güç ve YEKDEM
Önlisans yükümlülüklerini süresinde tamamlayan şirkete en çok kırk dokuz yıllık üretim lisansı verilir; üretim lisanslarında asgari süre on yıldır (6446 m.5). Lisans döneminde RES için en sık başvurulan işlem kapasite artışıdır. 6446 m.7/7’ye göre yenilenebilir enerji lisanslarında, lisansta belirlenen sahanın dışına çıkılmaması ve TEİAŞ veya ilgili dağıtım şirketinden tadil kapsamında olumlu bağlantı görüşü alınması halinde kapasite artışı, modernizasyon, yenileme yatırımları ve tadilatlara izin verilir. Lisans Yönetmeliği m.24/5 bu işlemleri Enerji İşleri Genel Müdürlüğünün olumlu teknik değerlendirmesine ve rüzgâr tesislerinde yüz seksen gün içinde Teknik Etkileşim İzninin sunulmasına bağlar.
Mekanik kapasite tadili ayrı bir kurumdur. Lisanstaki saha dışına çıkılmaması, işletme anında sisteme verilen gücün lisanstaki kurulu gücü aşmaması ve olumlu teknik değerlendirme kaydıyla mekanik kapasite artırılabilir; bu artış elektriksel kurulu güç artışı sayılmaz, ancak ilave edilecek toplam mekanik güç, işletmedekiler dahil lisansa derç edilmiş elektriksel kurulu güç miktarından fazla olamaz (m.24/6). Depolama tesisi kurmayı taahhüt eden işletmedeki rüzgâr lisansı sahiplerine de, saha dışına çıkılmaması, sisteme verilen gücün lisanstaki kurulu gücü aşmaması ve olumlu bağlantı görüşü kaydıyla depolama gücüne kadar kapasite artışı izni verilir (6446 m.7/11). Yarışmayla kapasite almış projelerde taahhüt edilen katkı payı veya katılım bedeli kapasite artışları için de geçerlidir (Yarışma Yön. m.4/7).
RES’te YEKDEM fiyat rejimi
| Tesisin işletmeye girdiği dönem | Uygulanacak fiyat | Dayanak |
|---|---|---|
| 18.5.2005 – 31.12.2020 | (I) sayılı Cetvelde rüzgâr için 7,3 ABD Doları cent/kWh, on yıl süreyle; yurt içinde imal edilmiş aksam kullanılan ve 30.6.2021’den önce işletmeye giren tesislerde beş yıl süreyle (II) sayılı Cetveldeki ilave fiyatlar | 5346 m.6/1, 6/B; I ve II sayılı Cetvel |
| 31.12.2020 sonrası | Cetveldeki fiyatları geçmemek üzere Cumhurbaşkanınca belirlenen fiyat ve süreler | 5346 m.6/1 |
| 30.6.2021 sonrası | Türk lirası cinsinden YEKDEM fiyatları ve güncelleme usulü Cumhurbaşkanınca belirlenir; YEK Belgesi ve EPDK’ya süresinde başvuru gerekir | 5346 m.6/4 |
| Yarışmada eksi teklif verenler | Katılım bedeli on yıl süreyle; YEKDEM’den yararlanılsa da yararlanılmasa da ödenir | Yarışma Yön. m.4/4-6 |
Destek mekanizmasının işleyişi YEKDEM, yeşil enerji belgelendirmesi YEK-G belgesi, şebeke bağlantısı ve sistem kullanım anlaşmaları ise şebekeye bağlantı yazılarımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
Lisanssız RES: Kendi Tüketimi İçin Rüzgâr Türbini
Kendi tüketimini karşılamak isteyen kişiler lisans almadan da rüzgâr tesisi kurabilir. 6446 m.14/1, kurulu gücü azami bir megavatlık yenilenebilir tesisleri (b) ve belediyeler, sanayi ve tarımsal sulama tesisleri için sözleşme gücünün iki katına, diğer kişiler için sözleşme gücüne kadar olan tesisleri (g) lisans ve şirket kurma yükümlülüğünden muaf tutar. Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği m.11/3’teki “güneş tesisleri ancak çatı ve cephe uygulaması olarak” kaydı yalnız güneşe özgüdür; rüzgâr türbini tüketim tesisiyle aynı ölçüm noktasında, sözleşme gücünü aşmamak ve dağıtım tesisi niteliğinde tesis kurmamak kaydıyla bu yolla da kurulabilir. Farklı ölçüm noktasında kurulacak tesisler için (h) bendi kullanılır.
Lisanssız rüzgâr başvurularının teknik değerlendirmesi de iki aşamalıdır. Şebeke işletmecisi uygun bulduğu başvuruyu on iş günü içinde Enerji İşleri Genel Müdürlüğüne gönderir; EİGM otuz gün içinde değerlendirir ve santral sahalarının kesişmesi veya rüzgâr türbinlerinin etkileşimi tespit edilirse başvurana dağıtım seviyesinde aynı trafo merkezinden, iletim seviyesinde aynı iletim bölgesinden bağlanmak şartıyla değişiklik başvurusu hakkı verilir (Yön. m.16/1). EİGM’nin uygun gördüğü rüzgâr başvurularının raporu her ayın beşine kadar ilan edilir; başvuran ilandan itibaren otuz gün içinde Teknik Etkileşim İzni için TÜBİTAK’ın ilgili birimine başvurmalı ve eksiksiz başvuru belgesini aynı süre içinde EİGM’ye sunmalıdır. Teknik Etkileşim İzni olumsuz çıkarsa altmış gün içinde saha değişikliği veya revizyon başvurusu yapılabilir; izin ve rapor olumluysa çağrı mektubu düzenlenir (m.16/3-4).
Lisanssız RES’te 1 MW’a kadar olan (b) bendi tesisleri için başvuru tarihinden tesisin tamamının geçici kabulüne kadar pay devri yapılamaz (6446 m.14/6). 12.5.2019 sonrası çağrı mektubu alan tesislerde mekanik kurulu güç için öngörülen “elektriksel gücün iki katı” sınırı rüzgâr tesislerine uygulanmaz (Yön. m.17/7). Başvuru, çağrı mektubu, bağlantı anlaşması, kabul süreleri ve 1.5.2026’dan itibaren saatlik mahsuplaşma kuralları rüzgâr için de aynıdır; bunlar GES kurulum izinleri rehberimizde tablolarla anlatılmıştır.
RES Projelerinde Uyuşmazlık Haritası
RES projesinde sık uyuşmazlıklar ve başvuru yolları
| Uyuşmazlık | Muhatap | Yol ve süre |
|---|---|---|
| Yarışma listesindeki bilgiler | TEİAŞ | İlandan itibaren yedi gün içinde itiraz (Yarışma Yön. m.5/3) |
| Önlisans başvurusunun reddi, önlisans iptali | EPDK | İdari yargıda iptal davası; kural olarak İYUK m.7’deki 60 günlük süre |
| Teminatın irat kaydı | EPDK, TEİAŞ | Teminat irat işlemine karşı iptal davası; mücbir sebep ve şirketten kaynaklanmayan gecikmenin ispatı |
| ÇED kararı | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı | İptal davası ve yürütmeyi durdurma |
| Bakanlıkça onaylanan imar planı | Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı | On beş günlük ilan süresinde itiraz; ardından iptal davası |
| Kamulaştırma ve irtifak bedeli | EPDK, taşınmaz maliki | Bedel tespiti ve tescil davası; acele kamulaştırmada el koyma kararı |
| EPDK idari para cezası | EPDK | 6446 m.16 yaptırımlarına karşı iptal davası |
Enerji uyuşmazlıklarında görevli yargı yeri ve tahkim imkânı enerji uyuşmazlıklarında görev, yetki ve tahkim yazımızda, EPDK cezaları EPDK idari para cezaları ve iptal davası yazımızda anlatılmıştır. Bütün enerji rehberlerimize Enerji Hukuku Rehberi sayfasından ulaşabilirsiniz.
RES Projelerinde Sık Yapılan Hatalar
- Ölçüm direğini santral sahası dışına kurmak veya saha izinlerini MGM ya da akredite kuruluşa başvurmadan önce almamak.
- Sekiz yıllık geçerlilik penceresini ve yüzde 20 veri kaybı sınırını takip etmeden ölçüme güvenmek.
- Yarışma toplantısına temsil ve ilzama yetkili kişiyi göndermemek; eşitlikte eksiltmeye ve kurulu güç indirme önerisine katılma hakkını kaybetmek.
- Eksi teklifin on yıllık katılım bedeli yükünü ve bu yükün kapasite artışlarına da uygulanacağını finansal modele koymamak.
- Önlisans döneminde hisse devri veya ortaklık değişikliği yapmak; 6446 m.6/3’e göre önlisans iptal edilir.
- Teknik Etkileşim İzni ve askeri görüş başvurularını önlisansın son aylarına bırakmak.
- Türbin sayısını artırırken 15 türbin ÇED eşiğini ve kümülatif değerlendirmeyi hesaba katmamak.
- Ana kuş göç yolu üzerindeki projede ornitolojik gözlemi zamanında başlatmamak.
- Orman, mera ve özel mülk parsellerinin hepsinde izin tamamlanmadan önlisans yükümlülüğünü yerine getirilmiş saymak.
- Kapasite artışında Teknik Etkileşim İznini yüz seksen gün içinde sunmamak ve tadil başvurusunun reddedilmiş sayılmasına yol açmak.
Hukukçular Evi RES Projelerinde Ne Yapar?
Hukukçular Evi Ankara olarak rüzgâr enerjisi projelerinde ölçüm sahası sözleşmelerinden üretim lisansına kadar hukuki takvimi birlikte kuruyoruz. Ölçüm direği için kira ve kullanım sözleşmelerini, önlisans başvuru dosyasını, TEİAŞ yarışmasına katılım belgelerini ve taahhütnameleri inceliyor; önlisans yükümlülüklerinin süre takibini, süre uzatım ve mücbir sebep başvurularını hazırlıyoruz. Orman izni, mera tahsis amacı değişikliği, kamulaştırma ve acele kamulaştırma süreçlerinde, ÇED ve imar planı işlemlerine karşı itiraz ve davalarda yatırımcılara; projeden etkilenen taşınmaz maliklerine ise bedel ve tazminat taleplerinde destek veriyoruz.
RES projelerinde süreler kısa, izinler birbirine bağlıdır. Önlisans, yarışma tutanağı veya kurum yazılarıyla 0554 648 37 15 numaralı telefondan veya WhatsApp hattımızdan bize ulaşabilirsiniz. Enerji hukukuna genel giriş için Enerji Hukuku Nedir? yazımızı okuyabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
RES kurmak için hangi izinler gerekir?
Lisanslı RES için sahada rüzgâr ölçümü, EPDK önlisansı, gerekiyorsa TEİAŞ yarışması, önlisans döneminde saha hakkı, imar planı, proje onayı, ÇED kararı, Teknik Etkileşim İzni, askeri görüşler ve yapı ruhsatı, ardından üretim lisansı, bağlantı anlaşması ve kabul gerekir.
RES önlisans başvurusu için kaç yıllık rüzgâr ölçümü gerekir?
Lisans Yönetmeliği m.37’ye göre tesisin kurulacağı saha üzerinde, son sekiz yıl içinde elde edilmiş en az bir yıllık ölçüm gerekir. YEKA ve depolamalı başvurularda ölçüm aranmaz. Ölçüm direği en az 60 metre olmalı ve veri kaybı yüzde 20’yi geçmemelidir.
TEİAŞ RES yarışması nasıl yapılır?
Aynı bağlantı bölgesine kapasiteden fazla başvuru varsa veya sahalar çakışıyorsa TEİAŞ yarışma yapar. Teklif fiyatı (I) sayılı Cetveldeki fiyata eşit veya düşük olur, sıfır veya eksi verilebilir; kapasite en düşük tekliften başlanarak tahsis edilir. Eksi teklif veren on yıl katılım bedeli öder.
Önlisans süresi ne kadardır?
6446 m.6/5’e göre mücbir sebep halleri hariç en çok yirmi dört aydır; Kurul kaynak türü ve kurulu güce göre bu süreyi yarısı oranında uzatabilir. Süresi uzatılmayan önlisans kendiliğinden sona erer.
Önlisans döneminde şirket hissesi devredilebilir mi?
Kural olarak hayır. 6446 m.6/3’e göre lisans alınıncaya kadar Kurulun yönetmelikle belirlediği istisnalar dışında ortaklık yapısının değişmesi veya hisse devri önlisansın iptali sonucunu doğurur.
Teknik Etkileşim İzni nedir?
Türbinlerin radar, haberleşme ve seyrüsefer sistemleriyle etkileşimine ilişkin Teknik Etkileşim Analizi sonucunda ilgili kurumca olumlu veya şartlı olarak verilen izindir. Önlisans döneminde ünite güç ve koordinatlarıyla uyumlu olarak alınmalıdır.
RES için ÇED gerekir mi?
Evet. 15 ve üzeri türbinli kara santralleri ile bütün denizüstü santraller Ek-1 kapsamında ÇED raporuna, 1 ila 14 türbinli santraller ise Ek-2 kapsamında proje tanıtım dosyasına tabidir.
RES projelerinde ornitolojik gözlem zorunlu mu?
5346 m.8’e göre rüzgâr projesi ana kuş göç yolları üzerindeyse proje tanıtım dosyası veya ÇED raporu sürecinde ornitolojik gözlem zorunludur. Diğer alanlarda gözlem gerekmez, ancak idarenin istediği tedbirler alınmalıdır.
Orman arazisine RES kurulabilir mi?
Evet. 5346 m.8’e göre önlisansa dayanarak, uzatmalar dahil önlisans süresi kadar izin verilir; lisansa geçilirse izin lisans süresi sonuna kadar uzar. Ölçüm ve sondaj için önlisans şartı aranmaksızın izin verilebilir; başvurular en çok altmış günde sonuçlandırılır.
RES imar planını kim onaylar?
Belediye veya ilgili idarenin yanında, 5346 ek m.1’e göre önlisans veya lisansı bulunan rüzgâr tesislerinin imar ve parselasyon planları Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca da onaylanabilir; yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni de Bakanlıkça verilebilir.
Lisanssız rüzgâr türbini kurulabilir mi?
Evet. 6446 m.14’e göre 1 MW’a kadar veya sözleşme gücüyle sınırlı tesisler lisanssız kurulabilir. Güneşteki çatı ve cephe kaydı rüzgâr için yoktur; ancak komisyonca değerlendirilen rüzgâr başvurularında TÜBİTAK’ın ilgili birimine Teknik Etkileşim İzni başvurusu yapılması gerekir (Yön. m.16/3).
RES projenizde süreleri birlikte yönetelim
Ölçümden önlisansa, Teknik Etkileşim İzninden ÇED ve kamulaştırmaya kadar bütün aşamaları tek takvimde değerlendirelim. Hukukçular Evi yanınızda.
Dosyanız için değerlendirme
Önlisans kararı, yarışma tutanağı, ölçüm raporu veya kurum yazılarını birlikte inceleyelim. Telefon: 0554 648 37 15.
Bu içerik Enerji Hukuku alanındadır.
Enerji Hukuku Rehberi · GES Kurulum İzinleri · Üretim Önlisansı · YEKA Yarışmaları · Enerji Projelerinde ÇED · Bu alandaki tüm rehberler


