Çatı Tipi Güneş Sistemi ve Mahsuplaşma: Saatlik Mahsuplaşma Dönemi (2026)

Çatı tipi güneş sistemi, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu m.14 uyarınca lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaf tutulan lisanssız üretim rejimine tabidir. Bu rejimin kalbindeki mahsuplaşma kuralı 1 Mayıs 2026’da köklü biçimde değişti: aylık mahsuplaşma kaldırılıp saatlik mahsuplaşmaya geçildi. Mesken abonelikleri bu değişikliğin dışında bırakıldı. Apartman çatısı ise ayrıca 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun ortak yer rejimine tabidir; teknik izin alınsa dahi kat malikleri kararı olmadan kurulan sistem sökülme riski taşır.

Çatı GES’in Hukuki Kimliği: Neden “Lisanssız”?

Elektrik üretimi Türkiye’de kural olarak lisansa tabidir. 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 14 üncü maddesi bu kuralın istisnasını çizer ve belirli üretim tesislerini lisans alma ile şirket kurma yükümlülüğünden muaf tutar. Muafiyetin uygulama çerçevesi, 12/5/2019 tarihli ve 30772 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği ile çizilmiştir.

Çatı tipi güneş sistemleri bu Yönetmeliğin kapsamına iki ayrı kapıdan girer. Birinci kapı, Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendidir: ürettiği enerjinin tamamını iletim veya dağıtım sistemine vermeden kullanan, üretimi ve tüketimi aynı ölçüm noktasında olan, yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri. Bu, saf öz tüketim modelidir. İkinci kapı, tüketim tesisinin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücüyle ilişkilendirilen üretim tesisleridir; burada üretimin bir kısmı şebekeye verilir ve mahsuplaşmaya konu olur.

Mesken abonelikleri için ayrıca “25 kW’a Kadar Güneş Enerjisine Dayalı Elektrik Üretim Tesisleri İçin Usul ve Esaslar” uygulanır. Bu metinde 12/3/2022 tarihli ve 31776 sayılı Resmî Gazete değişikliğiyle, transformatörün başvuru sahibine ait olması hâlinde bir tüketim tesisiyle ilişkilendirilen üretim tesisinin kurulu gücü 25 kW ile sınırlı olmak kaydıyla transformatör gücü kadar olabileceği düzenlenmiştir. Konut ve apartman ölçeğindeki tipik çatı kurulumları pratikte bu bandın içinde kalır.

Buradaki ayrımın pratik sonucu şudur: lisanssız olmak denetimsiz olmak anlamına gelmez. Başvuru, bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu, proje onayı, kabul işlemleri ve sayaç ilişkilendirmesi zinciri aynen işler. Lisanssızlık yalnızca lisans harcı, lisans süreci ve tüzel kişilik kurma yükünü kaldırır.

1 Mayıs 2026’da Değişen Kural: Aylık Mahsuplaşma Bitti

Bu yazının en kritik bölümü budur; çünkü sahadaki bilgilerin büyük bölümü artık yürürlükten kalkmış bir rejimi anlatmaktadır.

2/4/2026 tarihli ve 33212 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ö) bendindeki mahsuplaşma tanımını değiştirdi. Yeni tanım şudur: “Saatlik zaman dilimi içinde gerçekleşen, üretim ve tüketimin birbirinden düşülmesi sonucu kWh cinsinden net üretim veya net tüketim değerinin bulunması işlemi.”

Tanımdaki tek kelimelik değişiklik — “aylık” yerine “saatlik” — yatırımın ekonomisini baştan yazar. Değişikliğin bir bölümü yayımı tarihinde, mahsuplaşma ve veri yönetimine ilişkin hükümler ise 1/5/2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Yönetmeliğe eklenen geçici 13 üncü madde, mahsuplaşma ve veri tabanı altyapılarının piyasa işletmecisi tarafından 1/5/2026 tarihine kadar tesis edilmesini öngörmüştür.

Uygulamanın kapsamı da nettir: Yönetmeliğin 26 ncı maddesi uyarınca, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) ve (d) bentleri kapsamındaki tüm üretim tesisleri ile 12/5/2019 tarihinden itibaren bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinin mahsuplaşma işlemleri saatlik olarak yapılır.

Mesken abonelikleri istisna kapsamındadır

Bireysel konut sahipleri açısından belirleyici nokta budur: mesken abonelikleri saatlik mahsuplaşma uygulamasının dışındadır; bu tesislere ilişkin mahsuplaşma işlemleri aylık olarak yürütülmeye devam etmektedir. Dolayısıyla evinin çatısına panel kuran bir malik ile fabrikasının çatısına aynı paneli kuran bir sanayici, 1 Mayıs 2026’dan itibaren farklı hesap rejimlerine tabidir.

EPDK’nın usul ve esas kararı

Yönetmelik değişikliğinin ardından EPDK, mahsuplaşma kurallarının uygulama ayrıntısını 14531 sayılı Kurul Kararı ile düzenlemiştir. Karar 30 Nisan 2026’da kabul edilmiş, 5 Mayıs 2026 tarihli ve 33244 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Karar; hesabın nasıl yapılacağını, sorumluluğun kimde olduğunu ve hangi tesislerin kapsam dışında kaldığını ayrıntılandırır. Kapsam dışı bırakılanlar arasında Yönetmeliğin 23 üncü maddesi kapsamında zaten mahsuplaşmaya tabi olanlar, on yıllık destek süresini tamamlayan tesisler ve Yönetmeliğin 30 uncu maddesi kapsamında kurulan tesisler yer alır.

Saatlik mahsuplaşma pratikte ne anlama gelir?

Aylık rejimde bir tesis, öğle saatlerinde ürettiği fazlayı gece tükettiği enerjiyle aynı fatura döneminde denkleştirebiliyordu. Saatlik rejimde her saat kendi içinde kapanır: saat 13.00’te üretilen fazla, saat 21.00’deki tüketimi karşılamaz. Güneş üretimi ile tüketim profilinin çakışma oranı — teknik deyimiyle öz tüketim oranı — böylece doğrudan gelir kalemine dönüşür.

Bu, hukuken üç sonuç doğurur. Birincisi, 2019 sonrası kurulmuş projelerin fizibiliteleri aylık esasa göre yapıldığından yatırımcı ile finansör arasında edimler arası dengenin bozulması tartışması gündeme gelebilir. İkincisi, anahtar teslim kurulum sözleşmelerinde verilen üretim/geri dönüş taahhütlerinin ayıp ve garanti hükümleri bakımından yeniden okunması gerekir. Üçüncüsü, depolama ünitesi artık teknik bir tercih değil, doğrudan hukuki-ekonomik bir konumlandırma aracıdır.

Bedelli Üretim Limiti: Tüketimin İki Katı Kuralı

Aynı değişiklik paketiyle ihtiyaç fazlası enerjiye ilişkin sınırlar da yeniden belirlenmiştir. Öz tüketim kurgusunu güçlendirmek amacıyla, bir tesisin şebekeye verebileceği ve bedeli ödenecek toplam enerji miktarı ilişkili tüketim tesisinin yıllık tüketiminin en fazla iki katı ile sınırlandırılmıştır. Bu sınırın üzerindeki üretim için ödeme yapılmaz; söz konusu enerji Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını Destekleme Mekanizması (YEKDEM) kapsamında bedelsiz katkı olarak değerlendirilir.

EPDK terminolojisinde bu eşik “bedelli üretim limiti” olarak adlandırılır ve ilgili şebeke işletmecileri tarafından tüketim tesisi bazında Lisanssız Üretim Modülü’ne (LÜM) kaydedilir. Limit dolduğunda üretim durmaz; yalnızca aşan kısım gelir doğurmaz.

Burada da mesken lehine bir ayrım vardır: mesken abone grubundaki tüketim tesisleri için bedelli üretim limiti uygulanmaz. Sınır esas olarak sanayi, ticari işletme ve tarımsal sulama gibi tüketim tesislerini hedefler. Uygulamanın hukuki mantığı açıktır: düzenleyici, öz tüketime dayalı bireysel üretimi korurken, tüketim aboneliğini bir “satış lisansı” gibi kullanan ticari modelleri daraltmaktadır.

Depolama Ünitesi Kurulursa Ne Olur?

Yeni Yönetmelik, lisanssız üretim tesislerine entegre depolama ünitesi kurulmasına imkân tanımıştır. Ancak gelir tarafında dikkat çekici bir kısıt getirilmiştir: depolama ünitesinden verilen ve mahsuplaşma sonrası ihtiyaç fazlası olarak sisteme aktarılan enerji için ödeme yapılmaz; bu enerji de YEKDEM kapsamında bedelsiz katkı sayılır. Depodan verilen miktarın ayrı olarak tespit edilememesi hâlinde ise ihtiyaç fazlası enerjinin tamamı için ödeme yapılmaması esastır.

Bu hüküm, ölçüm altyapısını doğrudan bir hukuki risk unsuruna dönüştürür. Depolamalı kurulumda ayrı ölçüm imkânının sözleşmeyle güvence altına alınmaması, gelirin tümünün kaybedilmesiyle sonuçlanabilir. Depolama tarafının bütününü ayrıca ele aldığımız yazı: Enerji Depolama Tesisleri: Şebekenin Bataryasına Yatırımın Hukuku.

Kaçak Elektrik Tespitinin Bedeli

Yönetmelik, lisanssız üretim tesisiyle ilişkilendirilen tüketim tesislerinde kaçak elektrik kullanımının tespit edilmesi hâlinde, ilgili aya ve takip eden altı fatura dönemine ilişkin üretilen enerjinin belirli bir kısmı için üreticiye ödeme yapılmamasını öngörür. Bu, klasik kaçak elektrik yaptırımına eklenen ikinci bir mali yaptırım katmanıdır: tüketim tarafındaki usulsüzlük, üretim tarafındaki geliri de vurur.

Kiraya verilmiş bir taşınmazın çatısında GES bulunuyorsa bu hüküm özellikle önemlidir; kiracının tüketim tarafındaki eylemi, malikin üretim gelirini altı fatura dönemi boyunca etkileyebilir. Kira sözleşmesine bu riski dağıtan açık bir kayıt konulması yerinde olur.

Çatı Ortak Alandır: Kat Mülkiyeti Boyutu

Enerji mevzuatı tarafındaki tüm izinler alınmış olsa dahi, kat mülkiyetine tabi bir yapıda çatı ortak yerdir. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 19 uncu maddesinin ikinci fıkrası uyarınca kat malikleri ana taşınmazın mimari durumunu ve sağlamlığını titizlikle korumakla yükümlüdür; kural olarak tüm kat maliklerinin rızası bulunmadıkça ortak yer ve tesislerde onarım, tesis ve değişiklik yapılamaz.

Yargıtay, güneş enerjisi sistemleri bakımından bu katı kurala esneklik tanımıştır. İçtihat, sistemin tüm kat malikleri yönünden ekonomik fayda sağladığı ve ülke ekonomisine katkı sunduğu gerekçesiyle kat mülkiyetli yapıların ortak yerlerinde güneş enerjisi sistemi tesisine izin vermektedir. Ancak bu izin koşulsuz değildir; içtihatta aranan ölçütler şunlardır:

• Çatı veya terasta kurulacak sistemin kaplayacağı alan, ilgili kat malikinin bağımsız bölümünün arsa payına isabet eden alanı aşmamalıdır.
• Çatıda, ana yapıdaki bütün bağımsız bölümlere yetecek tesis kurmaya elverişli alan bulunmalıdır.
• Bütün bağımsız bölümlerin aynı sistemi kurması hâlinde ana yapının statiği zarar görmemelidir.
• Sistem, bağımsız bölümlere zarar vermeyecek şekilde ve gerekli teknik önlemler alınarak monte edilmelidir.

Bu ölçütlerin karşılanmaması hâlinde sonuç ağırdır. Yargıtay 18. Hukuk Dairesi’nin 4.11.2003 tarihli ve E.2003/6872, K.2003/8579 sayılı kararında, bilirkişi raporlarında tüm bağımsız bölümler için çatıya sistem kurulması hâlinde binanın statiğinin zarar göreceğinin belirlenmesi ve muvafakat bulunmaması karşısında, çatıdaki güneş enerjisi sistemlerinin ve su depolarının tümünün sökülüp kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

İki senaryo, iki farklı karar yeter sayısı

Uygulamada ayrımı belirleyen soru, sistemin kimin tüketimini karşılayacağıdır.

Birinci senaryo — ortak giderler için kurulum. Sistem yalnızca asansör, merdiven ve otopark aydınlatması, hidrofor, güvenlik kamerası gibi ortak alan tüketimini karşılayacaksa, işlem ortak yerlerden elde edilecek faydayı çoğaltmaya yarayan bir yenilik ve ilave niteliğindedir. Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 42 nci maddesi uyarınca bu tür faydalı yenilik ve ilaveler, kat maliklerinin sayı ve arsa payı çoğunluğuyla verecekleri karar üzerine yapılabilir.

İkinci senaryo — tek bir bağımsız bölüm için kurulum. Bir malik yalnızca kendi dairesinin elektriğini üretmek üzere çatının bir bölümünü kullanmak isterse, diğer maliklerin ortak yer üzerindeki kullanım hakkı doğrudan kısıtlanacağından, kural olarak tüm maliklerin rızası aranır. Uygulamada en güvenli yol, tüm maliklerden noter onaylı muvafakatname alınmasıdır; bu belge hem ileride açılabilecek eski hâle getirme davasının önünü keser hem de dağıtım şirketine yapılacak başvuruda talep edilen evrak arasında yer alır.

Kararın usulüne uygun alınması ve deftere yazılması

Kat malikleri kurulunun usulüne uygun toplanması, karar yeter sayısının tutanakta gösterilmesi ve kararın karar defterine açık biçimde yazılması, sonraki aşamalarda ispatın temelini oluşturur. “Apartman ortak giderlerini karşılamak üzere çatıya güneş enerjisi sistemi kurulmasına ve yöneticiye başvuru, sözleşme ve takip yetkisi verilmesine” biçiminde açık bir metin, hem dağıtım şirketi başvurusunda hem de olası davada işi kolaylaştırır. Yönetim ve karar mekaniğinin tamamı için: Apartman Yönetimi — KMK m.34-42 ve Yönetim Planı ve Yönetici Seçimi — KMK m.28.

Çatının Üçüncü Kişiye Kiralanması veya İrtifak Kurulması

Bazı projelerde apartman kendi yatırımını yapmaz; çatıyı bir yatırımcıya kullandırır. Çatı ortak alan olduğundan bu ilişki ancak tüm kat maliklerinin alacağı ortak kararla kurulabilir. Hukuki araç olarak kira sözleşmesi tercih edilebileceği gibi, taşınmaz üzerinde irtifak hakkı tesis edilmesi ve kira ilişkisinin tapuya şerhi de mümkündür. Uzun vadeli yatırımlarda ayni hak kurgusu, malik değişikliğine karşı yatırımcıyı daha güçlü korur.

Bu modelde iki noktaya dikkat edilmelidir. Birincisi vergiseldir: çatının kiralanmasından elde edilecek gelir gayrimenkul sermaye iradı olarak nitelendirilir. İkincisi ve daha kritik olanı, enerji mevzuatındaki öz tüketim şartıdır; santral maliki ile tüketicinin farklı kişiler olması hâlinde mahsuplaşma kurgusunun ayakta kalıp kalmayacağı somut yapıya göre ayrıca değerlendirilmelidir. Sözleşme, ihtiyaç fazlasından elde edilecek gelir ile apartmana ödenecek kira veya irtifak bedelinin mahsubunu açıkça düzenlemelidir.

Başvurudan Kabule: Sürecin Adımları

1. Statik uygunluk. Panellerin ağırlığının kar ve rüzgâr yüküyle birlikte taşınabilirliği, inşaat mühendisi raporuyla belgelenir. Bu rapor yalnızca teknik değil, Kat Mülkiyeti Kanunu m.19 yönünden de savunma belgesidir.
2. Kat malikleri kararı. Senaryoya göre çoğunluk kararı veya muvafakatnameler alınır, karar defterine işlenir.
3. Dağıtım şirketine başvuru. İlgili şebeke işletmecisine, Yönetmelik ekinde aranan bilgi ve belgelerle başvurulur.
4. Bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu. Kapasite ve bağlantı noktası uygunsa çağrı mektubu düzenlenir. 2/4/2026 değişikliğiyle getirilen önemli bir güvence, ret gerekçelerinin başvuru sahibine ret kararıyla birlikte yazılı olarak bildirilmesi zorunluluğudur; bu, idari başvuru ve dava aşamasında gerekçeye karşı savunma imkânı doğurur.
5. Proje onayı ve bağlantı anlaşması. Elektrik projesi onaylanır, bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları imzalanır.
6. Kurulum ve kabul. Kabul işlemleri tamamlanmadan tesisin işletmeye alındığının tespiti hâlinde yaptırım uygulanır; sıralamayı atlamak maliyetlidir.
7. Sayaç ilişkilendirme ve mahsuplaşma. Çift yönlü sayaç üzerinden veriler piyasa işletmecisine akar; mahsuplaşma abone grubuna göre saatlik veya aylık yürütülür.

Uyuşmazlık Çıkarsa Hangi Yola Gidilir?

Çatı GES uyuşmazlıkları tek bir yargı koluna ait değildir; ihtilafın kaynağı yolu belirler.

• Kat malikleri arasındaki ihtilaflar — muvafakat, sökme, ortak yere el atma, giderlere katılma: Kat Mülkiyeti Kanunu m.33 çerçevesinde ana taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesi.
• Dağıtım şirketinin başvuruyu reddi, kapasite tahsisi ve kabul işlemleri: önce ilgili şebeke işletmecisine ve EPDK’ya idari başvuru; kamu hizmeti niteliğindeki düzenleyici işlemler bakımından idari yargı.
• EPDK Kurul kararlarına karşı: doğrudan Danıştay’da iptal davası. Bu yolun süre, husumet ve yürütmenin durdurulması ayrıntıları için: EPDK Kararlarına Karşı Dava: Düzenleyicinin Kararını Danıştay’a Taşımak.
• Kurulumu yapan firmayla ilişki: eser sözleşmesi hükümleri, ayıp ve garanti; taahhüt edilen üretim değerlerinin tutmaması hâlinde ayıptan doğan seçimlik haklar gündeme gelir.

Malik İçin Kontrol Listesi

• Aboneliğim mesken grubunda mı? Cevap, hem saatlik/aylık mahsuplaşmayı hem de bedelli üretim limitine tabi olup olmadığımı belirler.
• Tesisim 12/5/2019’dan önce mi sonra mı çağrı mektubu aldı? Rejim farkı bu tarihte düğümleniyor.
• Statik uygunluk raporu alındı mı, dosyada duruyor mu?
• Kat malikleri kararı doğru yeter sayıyla mı alındı, karar defterine yazıldı mı?
• Bireysel kurulumda tüm maliklerin muvafakatnamesi noterden alındı mı?
• Kurulum sözleşmesinde üretim taahhüdü, degradasyon garantisi ve gecikme yaptırımı yazılı mı?
• Depolama varsa, depodan verilen enerji ayrı ölçülebiliyor mu?
• Taşınmaz kiradaysa, kaçak kullanım riskini dağıtan kayıt kira sözleşmesinde var mı?
• Ret kararı geldiyse gerekçe yazılı olarak bildirildi mi? Bildirilmediyse bu başlı başına bir hukuka aykırılık iddiasıdır.

Sık Sorulan Sorular

Çatıma güneş paneli kurmak için lisans almam gerekir mi?

Hayır. 6446 sayılı Kanun m.14 kapsamındaki lisanssız üretim rejimine giren tesisler için lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğü bulunmaz. Ancak başvuru, çağrı mektubu, proje onayı ve kabul süreçleri aynen işler; lisanssızlık denetimsizlik demek değildir.

Mahsuplaşma artık aylık mı, saatlik mi?

Abone grubuna göre değişir. 2/4/2026 tarihli ve 33212 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle 1/5/2026 itibarıyla saatlik mahsuplaşmaya geçilmiştir. Mesken abonelikleri bu uygulamanın dışındadır ve aylık mahsuplaşma bu abonelikler bakımından devam etmektedir.

Ürettiğim fazla elektriğin tamamının parasını alabilir miyim?

Mesken dışındaki abone gruplarında hayır. Bedeli ödenecek üretim, ilişkili tüketim tesisinin yıllık tüketiminin en fazla iki katıyla sınırlıdır; aşan kısım YEKDEM’e bedelsiz katkı sayılır. Mesken abone grubundaki tüketim tesisleri için bu limit uygulanmaz.

Apartman çatısına panel kurmak için tüm komşuların onayı şart mı?

Sistem yalnızca ortak alan tüketimini karşılayacaksa, Kat Mülkiyeti Kanunu m.42 uyarınca kat maliklerinin sayı ve arsa payı çoğunluğuyla alacağı karar yeterli kabul edilir. Tek bir bağımsız bölüm için kurulumda ise ortak yer üzerindeki kullanım hakkı kısıtlandığından kural olarak tüm maliklerin rızası aranır; güvenli yol noter onaylı muvafakatnamedir.

İzinsiz kurulan sistem söktürülebilir mi?

Evet. Yargıtay 18. Hukuk Dairesi’nin 4.11.2003 tarihli ve E.2003/6872, K.2003/8579 sayılı kararında, statiğe zarar verileceğinin bilirkişi raporuyla saptanması ve muvafakat bulunmaması hâlinde çatıdaki sistemlerin tümünün sökülüp kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Depolama ünitesi kurarsam gelirim artar mı?

Doğrudan artmaz. Depolama ünitesinden verilen ve mahsuplaşma sonrası ihtiyaç fazlası olarak sisteme aktarılan enerji için ödeme yapılmaz. Depodan verilen miktar ayrı olarak tespit edilemiyorsa ihtiyaç fazlası enerjinin tamamı için ödeme yapılmaması esastır. Depolamanın faydası, saatlik mahsuplaşmada öz tüketim oranını yükseltmesidir.

Dağıtım şirketi başvurumu reddetti, ne yapabilirim?

2/4/2026 değişikliğiyle ret gerekçelerinin başvuru sahibine yazılı olarak bildirilmesi zorunlu hâle gelmiştir. Yazılı gerekçe üzerinden idari başvuru yolları tüketilir; düzenleyici işlem niteliğindeki EPDK Kurul kararları bakımından ise Danıştay’da iptal davası gündeme gelir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.