Boşanmada Katılımevim ve Birevim Sözleşmesi 2026: Birikim, Tahsisatla Alınan Ev ve Borç Kimin? — Edinilmiş Mal (TMK m.219), Dava Tarihi (m.225/2), Kalan Borç ve Artık Değer (m.231), Katılma Alacağı (m.236), Tedbir (m.169, 199), Aile Konutu (m.194), Sözleşmenin Devri (TBK m.205) ve Protokol Maddesi Örneği
28 Eylül 2026

Boşanmada Katılımevim ve Birevim Sözleşmesi 2026: Birikim, Tahsisatla Alınan Ev ve Borç Kimin? — Edinilmiş Mal (TMK m.219), Dava Tarihi (m.225/2), Kalan Borç ve Artık Değer (m.231), Katılma Alacağı (m.236), Tedbir (m.169, 199), Aile Konutu (m.194), Sözleşmenin Devri (TBK m.205) ve Protokol Maddesi Örneği

Boşanan eşlerden birinin Katılımevim, Birevim veya başka bir tasarruf finansman şirketinde sözleşmesi varsa, bu sözleşme boşanmayla kendiliğinden sona ermez ve kendiliğinden diğer eşe de geçmez; şirkete karşı hak ve borç sahibi sözleşmeyi imzalayan eştir. Eşler arasındaki paylaşım ise Türk Medeni Kanununun mal rejimi hükümlerine göre yapılır. Yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılmada, evlilik süresince gelirle ödenen birikim ve taksitler kural olarak edinilmiş mal niteliğindedir (TMK m.219); mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer (m.225/2), malların değeri ise tasfiye anındaki sürüm değeriyle hesaplanır (m.232, m.235). Tahsisatla alınmış bir ev veya araçta, dava tarihindeki kalan finansman borcu artık değerden düşülür (m.231) ve her eş diğerinin artık değerinin yarısını isteyebilir (m.236). Dava sürecinde birikimin çekilip harcanmasına karşı tedbir istenebilir (m.169, m.199); sözleşmenin diğer eşe devri ise ancak şirketin katılımıyla mümkündür (TBK m.205). Anlaşmalı boşanmada bu konular protokolde açıkça yazılmazsa, mal rejiminin tasfiyesi ayrıca dava konusu yapılabilir.

Boşanma sürecinde tasarruf finansman sözleşmesi mi var?

Sözleşmeyi, ödeme dökümünü ve varsa tapu veya ruhsatı WhatsApp üzerinden gönderin; birikimin ve evin paylaşımını, tedbir ihtiyacını ve protokol maddesini birlikte değerlendirelim: 0554 648 37 15.

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp

Kısa cevap

1. Sözleşme, imzalayan eşindir. Şirkete karşı borçlu ve alacaklı odur; boşanma bunu değiştirmez.

2. Evlilikte ödenen birikim paylaşıma girer. Evlilik süresince gelirle ödenen tutarlar kural olarak edinilmiş maldır (TMK m.219, m.222/3).

3. Kesim tarihi dava tarihidir. Mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer (m.225/2); sonraki ödemeler paylaşım hesabına girmez.

4. Ev alınmışsa kalan borç düşülür. Artık değer, borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktardır; her eş diğerinin artık değerinin yarısını ister (m.231, m.236).

5. Birikimin çekilmesine karşı tedbir istenebilir. Dava açılınca geçici önlem (m.169) veya tasarrufun rızaya bağlanması (m.199) gündeme gelir.

6. Protokolde açık yazın. Sözleşmeyi kimin sürdüreceği, taksitleri kimin ödeyeceği ve birikimin nasıl bölüneceği yazılmazsa, tasfiye sonradan ayrıca istenebilir.

Kapsam notu. Bu yazı, eşlerden birinin tasarruf finansman sözleşmesi olduğu boşanmaları ele alır. Boşanmada mal paylaşımının genel kuralları için mal paylaşımı rehberimize, Katılımevim ve Birevim’in genel durumu için Katılımevim ve Birevim Hukuk Rehberimize bakabilirsiniz. Örneklerdeki rakamlar anlatımı kolaylaştırmak için kurgulanmıştır; gerçek hesap bilirkişi incelemesiyle yapılır.

Hukuki Çerçeve: Sözleşme Kimin, Paylaşım Hangi Kurala Göre?

Tasarruf finansman sözleşmesi, şirket ile müşteri arasında kurulan bir sözleşmedir. Eşlerden biri sözleşmeyi imzalamışsa, şirkete karşı taksit ödeme borcu, birikimin iadesini isteme hakkı ve koşullar gerçekleştiğinde finansman kullanma hakkı o eşe aittir. Boşanma, bu sözleşme ilişkisini değiştirmez: şirket, boşanma kararından veya eşler arasındaki protokolden haberdar olsa bile sözleşmenin tarafı olarak imzalayan eşi muhatap alır. Kanun, sözleşmede devre ilişkin hükümlerin bulunmasını zorunlu tutar (6361 m.39/A/5; Yön. m.16/4-e); ancak devir, kendiliğinden değil sözleşmedeki koşullara ve şirketin katılımına göre gerçekleşir.

Eşler arasındaki paylaşım ise sözleşmenin kimin adına olduğuna değil, mal rejimi hükümlerine göre yapılır. Eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması asıldır (TMK m.202). Bu rejim edinilmiş mallar ile her eşin kişisel mallarını kapsar (m.218). Edinilmiş mal, her eşin mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir; çalışmanın karşılığı olan edinimler ve edinilmiş malların yerine geçen değerler bu kapsamdadır (m.219). Evlilikten önce sahip olunan değerler, miras veya karşılıksız kazanma yoluyla elde edilenler ve kişisel malların yerine geçen değerler ise kişisel maldır (m.220). Bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal sayılır (m.222/3).

Tasarruf finansman sözleşmesinde temel kavramlar

KavramTasarruf finansmanda karşılığıDayanak
Edinilmiş malEvlilik süresince maaş veya diğer gelirle ödenen birikim ve taksitler; bunlarla alınan evin ilgili kısmıTMK m.219
Kişisel malEvlilikten önce ödenen birikim; miras veya bağışla gelen parayla yapılan ödemelerTMK m.220
Mal rejiminin sona ermesiBoşanma davasının açıldığı tarihTMK m.225/2
Artık değerEdinilmiş malların değerinden bu mallara ilişkin borçlar (örneğin kalan finansman borcu) düşüldükten sonra kalan miktarTMK m.231
Katılma alacağıDiğer eşin artık değerinin yarısıTMK m.236
Değer artış payıDiğer eşin malına karşılıksız katkıda bulunan eşin, malın değer artışından katkısı oranında alacağıTMK m.227

Hangi Tarih Neyi Belirler?

Boşanmada tasarruf finansman sözleşmesinin paylaşımını anlamanın anahtarı, kanunun iki ayrı tarihi iki ayrı iş için kullanmasıdır. Mahkemece evliliğin boşanma sebebiyle sona erdirilmesine karar verilmesi hâlinde mal rejimi, dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225/2). Eşlerin kişisel malları ile edinilmiş malları, mal rejiminin sona erdiği andaki durumlarına göre ayrılır (m.228/1). Buna karşılık mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olan edinilmiş mallar, tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılır (m.235/1) ve tasfiyede malların sürüm değerleri esas alınır (m.232).

Tarihlerin işlevi

TarihNeyi belirler?Tasarruf finansmanda sonucuDayanak
Evlenme tarihiMal rejiminin başlangıcıBu tarihten önce ödenen birikim kişisel maldırTMK m.220
Boşanma davasının açıldığı tarihHangi malların ve ödemelerin tasfiyeye gireceğiBu tarihe kadar evlilikte ödenen tutarlar edinilmiş mal; sonrası paylaşım hesabına girmezTMK m.225/2, m.228/1
Tasfiye anı (karar tarihine en yakın tarih)Malların değeriTahsisatla alınan evin veya aracın güncel sürüm değeri esas alınırTMK m.232, m.235/1
Boşanma kararının kesinleşmesiTasfiye alacağı için zamanaşımının başlangıcıOn yıllık süre bu tarihten işlerTBK m.146; Yargıtay HGK 2016/8-1061 E.

Tasarruf Dönemindeki Sözleşme: Birikim Nasıl Paylaşılır?

Dava tarihinde sözleşme henüz tasarruf dönemindeyse, yani tahsisat kullanılmamışsa, eşlerden birinin malvarlığında şirkete karşı bir alacak vardır: sözleşme feshedildiğinde organizasyon ücreti dışındaki birikimin iadesini isteme hakkı (6361 m.39/A/4; Yön. m.17/8). Bu alacak, ödemelerin hangi dönemde ve hangi kaynaktan yapıldığına göre edinilmiş veya kişisel mal niteliği taşır.

Birikimin mal rejimi bakımından niteliği

ÖdemeNiteliğiAçıklama
Evlenmeden önce yapılan ödemelerKişisel malMal rejiminin başlangıcında sahip olunan değer (TMK m.220)
Evlilik süresince maaş veya diğer gelirle yapılan ödemelerEdinilmiş malÇalışmanın karşılığı olan edinim (m.219)
Evlilik süresince miras veya bağışla gelen parayla yapılan ödemelerKişisel malKarşılıksız kazanım ve yerine geçen değer (m.220); ispat yükü iddia edendedir (m.222)
Boşanma davası açıldıktan sonra yapılan ödemelerTasfiye hesabına girmezMal rejimi dava tarihinde sona erer (m.225/2)
Ödenmiş organizasyon ücretiTartışmalıFesihte iade edilmediğinden, tasfiyede ayrı bir değer olarak hesaba katılıp katılmayacağı dosyaya göre değerlendirilir

Tasfiyeye giren değer bakımından ilk akla gelen ölçüt, dava tarihinde mevcut olan ve fesih hâlinde iade edilebilecek birikim tutarıdır. Organizasyon ücreti ise sözleşmenin kurulması için ödenmiş ve fesihte geri alınamayan bir bedeldir; tasfiyede ayrıca değer olarak hesaba katılıp katılmayacağı, sözleşmenin ilerleyen aşamada tahsisatla bir mala dönüşüp dönüşmediğine göre farklı değerlendirilebilir. Birikim tutarının dökümü, şirketten talep üzerine ücretsiz alınabilir (Yön. m.17/5).

Taksitler eşlerin ortak hesabından ödenmişse ve hangi eşin parası olduğu belirlenemiyorsa, eşlerden hangisine ait olduğu ispat edilemeyen malların paylı mülkiyette sayılacağına ilişkin kural gündeme gelir (TMK m.222/2). Evlilikten önce imzalanmış bir sözleşmede ise evlilik öncesi ve evlilik içi ödemelerin ayrıştırılması gerekir; bir mal kesiminden diğerine yapılan katkılar için tasfiyede denkleştirme istenebilir (m.230).

Basitleştirilmiş örnek: tasarruf dönemindeki sözleşme

KalemTutarNot
Evlenmeden önce ödenen birikim100.000 TLSözleşme sahibi eşin kişisel malı
Evlilik süresince maaşla ödenen birikim300.000 TLEdinilmiş mal
Dava açıldıktan sonra ödenen birikim50.000 TLTasfiye hesabına girmez
Sözleşme sahibi eşin başka edinilmiş malı ve borcu yok—Artık değer 300.000 TL
Diğer eşin katılma alacağı150.000 TLArtık değerin yarısı (m.236); diğer eşin kendi artık değeri varsa alacaklar takas edilir

Tahsisatla Alınmış Ev veya Araç: Borç ve Oranlama

Evlilik süresince tahsisat kullanılmış ve ev veya araç alınmışsa, paylaşımın konusu artık birikim değil, finansmanla edinilen maldır. Tahsisatla edinilen mal üzerine şirket lehine ipotek veya rehin konulması zorunludur (Yön. m.22/4); dava tarihinde kalan finansman borcu, bu mala ilişkin bir borçtur. Artık değer, her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallarla ilgili borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktardır ve değer eksilmesi göz önüne alınmaz (TMK m.231). Hangi mal kesimine ait olduğu anlaşılamayan borç edinilmiş mallara ilişkin sayılır (m.230/2).

Taksitle alınan mallarda Yargıtay, evlilikten önce ödenen taksitleri kişisel mal, evlilik süresince ödenen taksitleri ise edinilmiş mallardan karşılanmış kabul ederek ayrım yapmaktadır (Yargıtay 8. HD, 19.02.2019, 2017/8450 E., 2019/1633 K.). Uygulamada malın tasfiye anındaki değeri, ödemelerin dönemlerine göre oranlanır; boşanma davası açıldıktan sonra ödenen taksitler ödemeyi yapan eşin kişisel katkısı olarak paylaşım hesabının dışında tutulur ve dava tarihindeki kalan borç hesaba katılır. Tasarruf finansmanda bu hesap, tasarruf döneminde ödenen birikim ile finansman döneminde ödenen taksitlerin ayrı ayrı dökümünü gerektirir.

Basitleştirilmiş örnek: tahsisatla alınmış ev

KalemTutar veya oranNot
Evin alış bedeli2.000.000 TLBirikim ve finansmanla ödenmiş
Evlenmeden önce ödenen birikim200.000 TL (yüzde 10)Kişisel katkı
Evlilik süresince ödenen birikim ve taksitler1.000.000 TL (yüzde 50)Edinilmiş katkı
Dava tarihinde kalan finansman borcu800.000 TL (yüzde 40)Artık değer hesabında borç olarak dikkate alınır
Evin tasfiye anındaki sürüm değeri4.000.000 TLBilirkişi tespiti (m.232, m.235)
SonuçBilirkişi hesabına göreKişisel katkı payına düşen değer ayrılır, edinilmiş kısım ve kalan borç oranlanarak artık değer bulunur; diğer eş bunun yarısını ister

Bu tablo, yöntemin mantığını göstermek içindir. Gerçek dosyada evin değeri, ödeme tarihleri, kalan borcun dava sonrasında kimin tarafından ödendiği ve eşlerin diğer malları birlikte değerlendirilir. Genel hesap mantığı için katılma alacağı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Sık karşılaşılan bir ara durum da tahsisatın boşanma davası açıldıktan sonra gerçekleşmesidir. Bu durumda dava tarihinde mevcut olan edinilmiş değer, sözleşmedeki birikimdir; ev ise mal rejimi sona erdikten sonra, bu birikim ile yeni finansman kullanılarak alınmıştır. Tasfiyede birikimin nominal tutarının mı, yoksa birikimin evin bedeline oranı üzerinden evin tasfiye anındaki değerinin mi esas alınacağı, edinilmiş malın yerine geçen değer ilkesi (TMK m.219) ile kapsamın dava tarihine göre belirlenmesi kuralı (m.228/1) birlikte değerlendirilerek bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Bu tür dosyalarda tahsisat tarihinin ve dava tarihinin belgelenmesi özellikle önemlidir.

Sözleşmenin Tarafı Olmayan Eşin Katkısı

Uygulamada sık görülen durum şudur: sözleşme eşlerden birinin adınadır, ancak taksitlerin bir kısmını diğer eş kendi maaşından veya ailesinden gelen parayla ödemiştir. Sözleşmenin tarafı olmayan eş, şirkete karşı bir hak kazanmaz; ancak eşler arasındaki tasfiyede katkısını ileri sürebilir. Eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında bu malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahiptir; değer kaybı hâlinde katkının başlangıçtaki değeri esas alınır (TMK m.227/1). Eşler yazılı bir anlaşmayla değer artışından pay almaktan vazgeçebilir veya pay oranını değiştirebilir (m.227/2).

Katkının kaynağı önemlidir. Diğer eşin kişisel malından, örneğin evlilikten önceki birikiminden veya mirastan yapılan ödemeler, değer artış payı alacağının tipik örneğidir. Maaştan yapılan ödemeler ise katkı yapan eşin edinilmiş malından çıktığından, tasfiyede katılma alacağı ve değer artış payı hesaplarının birlikte kurulmasını gerektirir. Her iki durumda da ödemelerin banka dekontlarıyla belgelenmesi, katkının ispatı için belirleyicidir (değer artış payı ve mal sınıflandırma aracımız).

Dava Sürecinde Birikimi Korumak: Tedbir

Tasarruf dönemindeki sözleşmede sözleşme sahibi eş, tasarruf dönemi bitene kadar sözleşmeyi feshedip birikimin iadesini isteyebilir (6361 m.39/A/4). Boşanma davası sırasında yapılan bir fesih ve iade, paranın başka hesaplara aktarılması veya harcanmasıyla sonuçlanabilir. İade edilen para, edinilmiş malın yerine geçen değer olarak edinilmiş mal niteliğini korur (TMK m.219); ancak para ortadan kaldırılırsa alacağın tahsili zorlaşır. Eşlerden birinin mal rejimi devam ettiği sürece diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yaptığı devirler edinilmiş mallara değer olarak eklenir (m.229).

Bu riske karşı iki yol vardır. Boşanma davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince eşlerin mallarının yönetimine ilişkin geçici önlemleri de alır (TMK m.169). Ayrıca ailenin ekonomik varlığının korunması veya evlilik birliğinden doğan mali bir yükümlülüğün yerine getirilmesi gerektirdiği ölçüde hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine belirleyeceği malvarlığı değerleri üzerindeki tasarrufları diğer eşin rızasına bağlayabilir (m.199). Mal rejiminin tasfiyesi davasında ise usul hükümlerine göre ihtiyati tedbir istenebilir. Tedbir kararının şirkete bildirilmesi, iadenin tedbire rağmen yapılması riskini azaltır (boşanmada ihtiyati tedbir rehberimiz; ortak hesabın boşaltılması rehberimiz).

Örnek talep paragrafı (boşanma dava dilekçesine veya ayrı bir dilekçeye eklenebilir)

Davalı eşin ……… Tasarruf Finansman A.Ş. nezdinde ……… numaralı tasarruf finansman sözleşmesi bulunmakta olup, evlilik birliği içinde ödenen ……… TL tutarındaki birikim edinilmiş mal niteliğindedir (TMK m.219). Davalının sözleşmeyi feshederek birikimi tahsil etmesi ve katılma alacağımı karşılıksız bırakması tehlikesi bulunduğundan, TMK m.169 ve m.199 uyarınca sözleşmenin feshi, devri ve birikimin iadesi işlemlerinin rızama bağlanmasına ve kararın ……… Tasarruf Finansman A.Ş.’ne bildirilmesine karar verilmesini talep ederim.

Aile Konutu: Tahsisatla Alınan Ev

Tahsisatla alınan ev eşlerin birlikte yaşadığı konut olarak kullanılıyorsa, aile konutu korumasından yararlanır. Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz (TMK m.194/1). Aile konutu olarak özgülenen taşınmazın maliki olmayan eş, tapu kütüğüne gerekli şerhin verilmesini isteyebilir (m.194/3). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, açık rızanın ispat yükünün işlemi yapan tarafta olduğunu ve konutun aile konutu olduğunu bilen üçüncü kişinin iyiniyet iddiasına dayanamayacağını kabul etmiştir (HGK, 25.10.2022, 2019/765 E., 2022/1369 K.).

Tasarruf finansmanda bu korumanın sınırı da bilinmelidir. Ev üzerindeki şirket lehine ipotek, tahsisat sırasında zorunlu olarak kurulan bir teminattır (Yön. m.22/4); aile konutu koruması, malik eşin kendi iradesiyle yapacağı devir ve sınırlamaları hedefler, şirketin taksitler ödenmediğinde bu ipoteğe dayanarak takip yapma hakkını ortadan kaldırmaz. Boşanma sürecinde malik eşin evi satmasını önlemek için şerh başvurusu yapılabilir; taksitlerin ödenmemesi riski ise ayrıca izlenmelidir (aile konutu şerhi rehberimiz; icra takibi rehberimiz).

Taksitleri Dava Sürecinde ve Boşanmadan Sonra Kim Öder?

Şirkete karşı taksit borçlusu, sözleşmenin tarafı olan eştir; boşanma protokolünde taksitleri diğer eşin ödeyeceği yazılmış olsa bile bu hüküm şirketi bağlamaz. Taksit ödenmezse şirket sözleşmedeki temerrüt hükümlerini sözleşme sahibi eşe karşı uygular (Yön. m.16/4-j); sözleşme sahibi eş ise protokole dayanarak diğer eşe başvurur. Bu nedenle protokolde taksit ödemeyi üstlenen eşin ödemeyi hangi hesaptan, hangi tarihte yapacağı ve ödememesi hâlinde ne olacağı açıkça yazılmalıdır.

Dava açıldıktan sonra yapılan ödemeler mal rejimi hesabına girmez; bu ödemeler, ödemeyi yapan eşin kendi katkısı olarak değerlendirilir. Dava süresince taksitleri sözleşmenin tarafı olmayan eş ödemişse, bu ödemelerin belgelenmesi ve tasfiyede veya ayrıca talep edilmesi gerekir. Finansman döneminde şirket teminat olarak kefil almışsa ve kefil diğer eşse, boşanma kefaleti kendiliğinden sona erdirmez; eşlerden birinin kefil olabilmesi için diğerinin yazılı rızası aranır (TBK m.584). Ödeme güçlüğü hâlindeki seçenekler taksit rehberimizde anlatılmıştır.

Sözleşmeyi Diğer Eşe Devretmek

Boşanmada eşler çoğu zaman sözleşmenin diğer eşe bırakılmasını kararlaştırır. Bu, hukuken bir sözleşmenin devridir: devralan ile devreden ve sözleşmede kalan diğer taraf arasında yapılan ve devredenin bütün hak ve borçlarıyla sözleşmeden çıkıp yerine devralanın geçtiği bir sözleşmedir (TBK m.205). Sözleşmede kalan taraf şirket olduğundan, şirketin katılımı olmadan devir şirkete karşı sonuç doğurmaz. Devir koşulları sözleşmede yazılıdır (Yön. m.16/4-e); şirket, devralan eşin gelir ve ödeme gücünü değerlendirmek isteyebilir. Devrin adımları için sözleşme devri rehberimize bakın.

Aşamaya göre devir

Sözleşmenin aşamasıDevirde yapılacaklarDikkat
Tasarruf dönemiŞirkete iki eşin birlikte başvurusu; sözleşmedeki devir koşullarının yerine getirilmesiDevir tamamlanana kadar taksit borçlusu sözleşme sahibi eştir
Tahsisat kullanılmış, ev veya araç sözleşme sahibinin adınaMalın tapu veya ruhsat devri ile finansman borcunun devri birlikte düşünülmeliEv üzerindeki ipotek devirle kalkmaz; şirketin onayı gerekir (Yön. m.22/4)
Şirket devri onaylamazsaSözleşme sahibinde kalır; eşler arasında denkleştirme veya ödeme yapılırProtokole bu ihtimal için alternatif hüküm yazılmalı

Protokolde tapu devri öngörülmüş ancak devir yapılmamışsa izlenecek yol protokoldeki tapu devri rehberimizde anlatılmıştır. Katılımevim ve Birevim’in Emlak Katılım’a devri bir pay devri olduğundan, şirketin tüzel kişiliği ve sözleşmeler değişmez; devir başvurusu aynı şirkete yapılır (devir rehberimiz).

Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Tasarruf Finansman Maddesi

Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması veya birinin diğerinin davasını kabul etmesi ve hâkimin tarafları bizzat dinleyerek boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hakkındaki düzenlemeyi uygun bulması gerekir (TMK m.166/3). Mal rejiminin tasfiyesi ise anlaşmalı boşanmanın zorunlu unsuru değildir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, mal rejiminin tasfiyesinin boşanmanın fer’i niteliğinde olmadığını; anlaşmada ayrıca yer verilmemişse sırf anlaşmalı boşanılmış olmasının mal rejiminin de tasfiye edildiği anlamına gelmeyeceğini kabul etmiştir (HGK, 07.06.2022, 2019/8-335 E., 2022/850 K.; protokolde mal paylaşımı ve feragat rehberimiz).

Protokolde yazılması gereken başlıklar

BaşlıkNeden?
Sözleşmenin şirketi, numarası ve aşamasıHangi hakkın paylaşıldığını belirlemek için
Sözleşmeyi kimin sürdüreceği veya feshedileceğiŞirkete karşı yapılacak işlemin netleşmesi
Birikimin veya iade tutarının nasıl bölüneceğiKatılma alacağı yerine geçecek anlaşma
Kalan taksitleri kimin, hangi tarihte ödeyeceğiŞirkete karşı borçlu sözleşme sahibi olduğundan iç ilişkinin belirlenmesi
Şirketin devri onaylamaması hâlinde alternatifProtokolün uygulanamaz hâle gelmesini önlemek
Tahsisatla alınan ev veya araç için tapu, ruhsat ve ipotek düzenlemesiMalın ve borcun birlikte ele alınması
Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin açık beyanTasfiyenin tamamlandığı veya hakların saklı tutulduğu tereddütsüz anlaşılmalı

Örnek protokol maddesi (tasarruf dönemindeki sözleşme için)

MADDE … — TASARRUF FİNANSMAN SÖZLEŞMESİ. Davacı eş adına ……… Tasarruf Finansman A.Ş. nezdinde bulunan ……… numaralı tasarruf finansman sözleşmesi, [davacı eşte kalacak / davalı eşe devredilecektir]. Sözleşmede dava tarihi itibarıyla birikmiş ……… TL tutarındaki birikim karşılığında [sözleşmede kalan eş diğer eşe ……… tarihine kadar ……… TL ödeyecektir]. Dava tarihinden sonraki taksitler [sözleşmede kalan eş] tarafından ödenecektir. Devir öngörülmüşse taraflar, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren ……… gün içinde şirkete birlikte başvuracaktır; şirketin devri onaylamaması hâlinde sözleşme davacı eşte kalacak ve davacı eş diğer eşe ……… TL ödeyecektir. Taraflar, bu madde ile tasarruf finansman sözleşmesine ilişkin mal rejimi tasfiyesinin tamamlandığını kabul ederler.

Örnek madde, protokolün bir parçası olarak ve eşlerin diğer malvarlığı düzenlemeleriyle birlikte uyarlanmalıdır. Protokolün bütünü için anlaşmalı boşanma protokolü örneğimize bakabilirsiniz.

Devralacak eşin adına başka tasarruf finansman sözleşmeleri de varsa, BDDK’nın 30.07.2026 tarihli ve 11537 sayılı Kurul Kararı ile 01.10.2026’dan itibaren getirilen kişi başı sözleşme sayısı ve tutar sınırları ayrıca gözetilmelidir; karar, bir müşterinin en fazla iki sözleşme sahibi olabilmesini öngörür. Sınırın devir yoluyla edinilen sözleşmelere nasıl uygulanacağı şirkete yazılı olarak sorulmalıdır (1 Ekim kuralları).

Sık Yapılan Hatalar

Boşanmada tasarruf finansman sözleşmesiyle ilgili sık yapılan hatalar

HataSonucuDoğrusu
Protokole yalnızca “sözleşme eşte kalacak” yazmakBirikimin karşılığı ve taksit borcu belirsiz kalır; sonradan tasfiye tartışması çıkarBirikimin karşılığını, taksitleri ve tasfiye beyanını açıkça yazmak
Şirketin onayını almadan devri kesin saymakŞirket sözleşme sahibini muhatap almaya devam ederDevri protokolde şirket onayına bağlamak ve alternatif hüküm koymak
Dava sürecinde tedbir istememekBirikim çekilip harcanabilirTMK m.169 ve m.199 uyarınca tedbir istemek ve kararı şirkete bildirmek
Ödeme dökümünü almadan hesap yapmakEvlilik öncesi, evlilik içi ve dava sonrası ödemeler ayrılamazŞirketten tarihli döküm istemek (Yön. m.17/5)
Kalan finansman borcunu hesaba katmamakArtık değer olduğundan yüksek hesaplanırDava tarihindeki kalan borç yazısını almak (TMK m.231)
Taksitleri dava sürecinde ödemeyi bırakmakTemerrüt, tahsisat sırasının ertelenmesi veya takipProtokolle ödeme düzeni kurulana kadar ödemeye devam etmek veya yazılı erteleme istemek

Mal Ayrılığı Sözleşmesi Varsa

Eşler mal rejimi sözleşmesiyle kanunda belirtilen sınırlar içinde diğer mal rejimlerinden birini seçebilir (TMK m.203). Mal ayrılığı rejiminde her eş, yasal sınırlar içinde kendi mallarını yönetme, bunlardan yararlanma ve bunlar üzerinde tasarruf etme hakkına sahiptir (m.242). Bu durumda sözleşme sahibi eşin birikimi ve tahsisatla aldığı mal kural olarak onundur; diğer eş, katılma alacağı isteyemez. Ancak diğer eş sözleşmenin taksitlerine kendi parasıyla katkıda bulunmuşsa, bu katkıyı genel hükümlere göre ayrıca talep edebilir. Hangi rejimin geçerli olduğu, noterde veya evlenme başvurusunda yapılmış bir mal rejimi sözleşmesinin bulunup bulunmadığına göre belirlenir.

Dava, Görevli Mahkeme, Zamanaşımı ve İspat

Mal rejiminin tasfiyesi, aile hukukundan doğan bir uyuşmazlık olarak aile mahkemesinde görülür (4787 sayılı Kanun m.4). Katılma alacağının tutarı dava açılırken tam olarak belirlenemeyeceğinden, dava uygulamada çoğu zaman belirsiz alacak davası olarak açılır (HMK m.107). Katılma alacağında zamanaşımı süresi, boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren on yıldır; boşanmadan doğan dava haklarına ilişkin bir yıllık süre bu alacağa uygulanmaz (Yargıtay HGK, 05.10.2016, 2016/8-1061 E., 2016/959 K.). Boşanma davası ile birlikte açılan tasfiye talepleri, boşanmanın kesinleşmesini beklemek üzere ayrıca görülebilir.

İspat bakımından, belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kimse iddiasını ispat etmekle yükümlüdür (TMK m.222/1). Birikimin bir kısmının evlilikten önce ödendiğini veya miras parasıyla ödendiğini ileri süren eş, bunu belgelerle ispatlamalıdır; aksi hâlde evlilik süresince yapılan ödemeler edinilmiş mal sayılır (m.222/3). Katılma alacağı ve değer artış payı ayın veya para olarak ödenebilir; derhâl ödeme ciddi güçlük doğuracaksa borçlu eş ödemelerin uygun bir süre ertelenmesini isteyebilir (m.239).

Uyuşmazlık hâlinde başvuru yolları

KonuYolNot
Birikimin veya evin paylaşımıAile mahkemesinde mal rejiminin tasfiyesi davası4787 s.K. m.4; zamanaşımı 10 yıl
Dava sürecinde birikimin korunmasıGeçici önlem, tasarrufun rızaya bağlanması, ihtiyati tedbirTMK m.169, m.199
Aile konutunun rızasız devriŞerh başvurusu ve tapu iptali davasıTMK m.194; HGK 2022/1369 K.
Protokole aykırılıkProtokolün icrası veya alacak davasıProtokol şirketi değil eşleri bağlar
Şirketin iade veya devir işlemlerindeki aykırılıkTüketici hakem heyeti, arabuluculuk, tüketici mahkemesi; BDDK’ya bildirim6502 m.73/A; iade rehberimiz

Toplanacak Belgeler

Şirket, sözleşmenin ve müşteriyle yapılan işlemlere ilişkin belgelerin örneğini talep üzerine ücretsiz vermek zorundadır (Yön. m.17/5). Sözleşmenin tarafı olmayan eş bu belgeleri doğrudan isteyemeyebilir; dava sürecinde mahkeme aracılığıyla şirketten celp edilmesi talep edilebilir.

Belge listesi

BelgeNe işe yarar?
Tasarruf finansman sözleşmesi ve ön bilgilendirme formuSözleşme tarihi, tutarı, devir koşulları
Ödeme dökümü (tarih ve tutarlarıyla)Evlilik öncesi, evlilik içi ve dava sonrası ödemelerin ayrılması
Taksitlerin ödendiği hesaba ait banka dökümleriÖdemeyi hangi eşin yaptığının ve kaynağının ispatı
Evlilik cüzdanı ve boşanma dava dilekçesinin tarihiMal rejiminin başlangıç ve sona erme tarihleri
Miras veya bağış belgesiKişisel mal iddiasının ispatı (TMK m.220)
Tahsisat belgesi, tapu veya ruhsat, ipotek veya rehin kaydıFinansmanla alınan malın ve teminatın tespiti
Kalan borç yazısı (dava tarihi itibarıyla)Artık değer hesabında düşülecek borç
Varsa mal rejimi sözleşmesiUygulanacak rejimin belirlenmesi

Sıkça Sorulan Sorular

Eşimin Katılımevim sözleşmesi boşanmada paylaşılır mı?

Evlilik süresince gelirle ödenen birikim ve taksitler kural olarak edinilmiş maldır ve tasfiyeye girer (TMK m.219). Her eş diğerinin artık değerinin yarısını isteyebilir (m.236).

Boşanınca sözleşme yarı yarıya bölünür mü?

Hayır. Sözleşme bölünmez; imzalayan eşte kalır. Eşler arasındaki paylaşım, katılma alacağı olarak para veya ayın şeklinde yapılır (m.239).

Evlenmeden önce ödediğim birikim paylaşılır mı?

Hayır. Evlenmeden önce yapılan ödemeler kişisel maldır (m.220). Bunu ödeme dökümüyle ispat etmeniz gerekir (m.222/1).

Dava açıldıktan sonra ödediğim taksitler ne olacak?

Mal rejimi dava tarihinde sona erdiğinden (m.225/2) bu ödemeler paylaşım hesabına girmez; ödeyen eşin kendi katkısı olarak değerlendirilir.

Tahsisatla alınan evin kalan borcu paylaşımda dikkate alınır mı?

Evet. Artık değer, edinilmiş malların değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktardır (m.231).

Ev hangi değerle paylaşılır?

Mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olan edinilmiş mallar tasfiye anındaki sürüm değeriyle hesaba katılır (m.232, m.235/1). Değeri bilirkişi belirler.

Sözleşme eşimin adına ama taksitleri ben ödedim; hakkım var mı?

Şirkete karşı hak kazanmazsınız, ancak eşler arasındaki tasfiyede katkınızı ileri sürebilirsiniz; karşılıksız katkıda değer artış payı gündeme gelir (m.227). Dekontlarınızı saklayın.

Eşim dava sürecinde sözleşmeyi feshedip parayı çekerse ne olur?

İade edilen para edinilmiş malın yerine geçer (m.219). Katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler hesaba eklenir (m.229). Önceden m.169 ve m.199 uyarınca tedbir istenmesi önerilir.

Sözleşmeyi bana devretmesi için şirketin onayı gerekir mi?

Evet. Sözleşmenin devri, şirketin katılımıyla yapılır (TBK m.205); devir koşulları sözleşmede yazılıdır (Yön. m.16/4-e).

Protokolde taksitleri eşim üstlendi ama ödemiyor; şirket kimden ister?

Şirket, sözleşmenin tarafı olan eşten ister; protokol şirketi bağlamaz. Sözleşme sahibi eş protokole dayanarak diğer eşe başvurur.

Anlaşmalı boşandık, protokolde sözleşmeden söz edilmedi; sonradan dava açabilir miyim?

Anlaşmada ayrıca yer verilmemişse, sırf anlaşmalı boşanılmış olması mal rejiminin tasfiye edildiği anlamına gelmez (HGK, 07.06.2022, 2019/8-335 E., 2022/850 K.).

Mal paylaşımı davası için süre var mı?

Katılma alacağında zamanaşımı, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren on yıldır (HGK, 05.10.2016, 2016/8-1061 E., 2016/959 K.).

Tahsisatla alınan ev aile konutu; eşim satabilir mi?

Aile konutu, diğer eşin açık rızası olmadan devredilemez ve üzerindeki haklar sınırlanamaz (TMK m.194/1). Tapuya şerh konulmasını isteyebilirsiniz (m.194/3).

Aile konutu koruması şirketin ipoteğini ortadan kaldırır mı?

Hayır. Tahsisatta kurulan ipotek zorunlu bir teminattır (Yön. m.22/4); taksitler ödenmezse şirketin takip hakkı devam eder.

Eşim finansman döneminde kefil oldu; boşanınca kefalet biter mi?

Hayır. Boşanma kefaleti kendiliğinden sona erdirmez. Kefaletin geçerliliği için eşin yazılı rızası gibi koşullar ayrıca incelenir (TBK m.584).

Hangi mahkemede dava açılır?

Mal rejiminin tasfiyesi aile mahkemesinde görülür (4787 s.K. m.4); uygulamada çoğu zaman belirsiz alacak davası olarak açılır (HMK m.107).

Bu yazının kaynakları. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (m.166/3, 169, 194, 199, 202, 203, 218-220, 222, 225, 227-232, 235, 236, 239, 242); 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m.146, 205, 584); 6361 sayılı Kanun (m.39/A); Tasarruf Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik (m.16/4-e, 16/4-j, 17/5, 17/8, 22/4) güncel metni; 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun (m.4); 6100 sayılı HMK (m.107); 6502 sayılı Kanun (m.73/A); BDDK’nın 30.07.2026 tarihli ve 11537 sayılı Kurul Kararı; Yargıtay HGK 05.10.2016, 2016/8-1061 E., 2016/959 K.; Yargıtay HGK 07.06.2022, 2019/8-335 E., 2022/850 K.; Yargıtay HGK 25.10.2022, 2019/765 E., 2022/1369 K.; Yargıtay 8. HD 19.02.2019, 2017/8450 E., 2019/1633 K.

Boşanmada tasarruf finansman değerlendirmesi

Sözleşmeyi, ödeme dökümünü ve dava tarihini WhatsApp üzerinden gönderin; birikimin, evin ve kalan borcun paylaşımını, tedbir ve protokol maddesini birlikte netleştirelim: 0554 648 37 15.

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp

Bu içerik aile hukuku ve tasarruf finansman kümesindedir.

Katılımevim ve Birevim Hukuk Rehberi  ·  Boşanmada Mal Paylaşımı  ·  Tüketici Hukuku Rehberi  ·  Tüm hukuk dalları

Post by Av. Fatma Öztürk