Boşanan eşlerden birinin Katılımevim, Birevim veya başka bir tasarruf finansman şirketinde sözleşmesi varsa, bu sözleşme boşanmayla kendiliğinden sona ermez ve kendiliğinden diğer eşe de geçmez; şirkete karşı hak ve borç sahibi sözleşmeyi imzalayan eştir. Eşler arasındaki paylaşım ise Türk Medeni Kanununun mal rejimi hükümlerine göre yapılır. Yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılmada, evlilik süresince gelirle ödenen birikim ve taksitler kural olarak edinilmiş mal niteliğindedir (TMK m.219); mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer (m.225/2), malların değeri ise tasfiye anındaki sürüm değeriyle hesaplanır (m.232, m.235). Tahsisatla alınmış bir ev veya araçta, dava tarihindeki kalan finansman borcu artık değerden düşülür (m.231) ve her eş diğerinin artık değerinin yarısını isteyebilir (m.236). Dava sürecinde birikimin çekilip harcanmasına karşı tedbir istenebilir (m.169, m.199); sözleşmenin diğer eşe devri ise ancak şirketin katılımıyla mümkündür (TBK m.205). Anlaşmalı boşanmada bu konular protokolde açıkça yazılmazsa, mal rejiminin tasfiyesi ayrıca dava konusu yapılabilir.
Boşanma sürecinde tasarruf finansman sözleşmesi mi var?
Sözleşmeyi, ödeme dökümünü ve varsa tapu veya ruhsatı WhatsApp üzerinden gönderin; birikimin ve evin paylaşımını, tedbir ihtiyacını ve protokol maddesini birlikte değerlendirelim: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppKısa cevap
1. Sözleşme, imzalayan eşindir. Şirkete karşı borçlu ve alacaklı odur; boşanma bunu değiştirmez.
2. Evlilikte ödenen birikim paylaşıma girer. Evlilik süresince gelirle ödenen tutarlar kural olarak edinilmiş maldır (TMK m.219, m.222/3).
3. Kesim tarihi dava tarihidir. Mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer (m.225/2); sonraki ödemeler paylaşım hesabına girmez.
4. Ev alınmışsa kalan borç düşülür. Artık değer, borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktardır; her eş diğerinin artık değerinin yarısını ister (m.231, m.236).
5. Birikimin çekilmesine karşı tedbir istenebilir. Dava açılınca geçici önlem (m.169) veya tasarrufun rızaya bağlanması (m.199) gündeme gelir.
6. Protokolde açık yazın. Sözleşmeyi kimin sürdüreceği, taksitleri kimin ödeyeceği ve birikimin nasıl bölüneceği yazılmazsa, tasfiye sonradan ayrıca istenebilir.
Kapsam notu. Bu yazı, eşlerden birinin tasarruf finansman sözleşmesi olduğu boşanmaları ele alır. Boşanmada mal paylaşımının genel kuralları için mal paylaşımı rehberimize, Katılımevim ve Birevim’in genel durumu için Katılımevim ve Birevim Hukuk Rehberimize bakabilirsiniz. Örneklerdeki rakamlar anlatımı kolaylaştırmak için kurgulanmıştır; gerçek hesap bilirkişi incelemesiyle yapılır.
- Hukuki çerçeve: sözleşme kimin, paylaşım hangi kurala göre?
- Hangi tarih neyi belirler?
- Tasarruf dönemindeki sözleşme: birikim nasıl paylaşılır?
- Tahsisatla alınmış ev veya araç: borç ve oranlama
- Sözleşmenin tarafı olmayan eşin katkısı
- Dava sürecinde birikimi korumak: tedbir
- Aile konutu: tahsisatla alınan ev
- Taksitleri dava sürecinde ve boşanmadan sonra kim öder?
- Sözleşmeyi diğer eşe devretmek
- Anlaşmalı boşanma protokolünde tasarruf finansman maddesi
- Sık yapılan hatalar
- Mal ayrılığı sözleşmesi varsa
- Dava, görevli mahkeme, zamanaşımı ve ispat
- Toplanacak belgeler
- Sıkça sorulan sorular
Hukuki Çerçeve: Sözleşme Kimin, Paylaşım Hangi Kurala Göre?
Tasarruf finansman sözleşmesi, şirket ile müşteri arasında kurulan bir sözleşmedir. Eşlerden biri sözleşmeyi imzalamışsa, şirkete karşı taksit ödeme borcu, birikimin iadesini isteme hakkı ve koşullar gerçekleştiğinde finansman kullanma hakkı o eşe aittir. Boşanma, bu sözleşme ilişkisini değiştirmez: şirket, boşanma kararından veya eşler arasındaki protokolden haberdar olsa bile sözleşmenin tarafı olarak imzalayan eşi muhatap alır. Kanun, sözleşmede devre ilişkin hükümlerin bulunmasını zorunlu tutar (6361 m.39/A/5; Yön. m.16/4-e); ancak devir, kendiliğinden değil sözleşmedeki koşullara ve şirketin katılımına göre gerçekleşir.
Eşler arasındaki paylaşım ise sözleşmenin kimin adına olduğuna değil, mal rejimi hükümlerine göre yapılır. Eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması asıldır (TMK m.202). Bu rejim edinilmiş mallar ile her eşin kişisel mallarını kapsar (m.218). Edinilmiş mal, her eşin mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir; çalışmanın karşılığı olan edinimler ve edinilmiş malların yerine geçen değerler bu kapsamdadır (m.219). Evlilikten önce sahip olunan değerler, miras veya karşılıksız kazanma yoluyla elde edilenler ve kişisel malların yerine geçen değerler ise kişisel maldır (m.220). Bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal sayılır (m.222/3).
Tasarruf finansman sözleşmesinde temel kavramlar
| Kavram | Tasarruf finansmanda karşılığı | Dayanak |
|---|---|---|
| Edinilmiş mal | Evlilik süresince maaş veya diğer gelirle ödenen birikim ve taksitler; bunlarla alınan evin ilgili kısmı | TMK m.219 |
| Kişisel mal | Evlilikten önce ödenen birikim; miras veya bağışla gelen parayla yapılan ödemeler | TMK m.220 |
| Mal rejiminin sona ermesi | Boşanma davasının açıldığı tarih | TMK m.225/2 |
| Artık değer | Edinilmiş malların değerinden bu mallara ilişkin borçlar (örneğin kalan finansman borcu) düşüldükten sonra kalan miktar | TMK m.231 |
| Katılma alacağı | Diğer eşin artık değerinin yarısı | TMK m.236 |
| Değer artış payı | Diğer eşin malına karşılıksız katkıda bulunan eşin, malın değer artışından katkısı oranında alacağı | TMK m.227 |
Hangi Tarih Neyi Belirler?
Boşanmada tasarruf finansman sözleşmesinin paylaşımını anlamanın anahtarı, kanunun iki ayrı tarihi iki ayrı iş için kullanmasıdır. Mahkemece evliliğin boşanma sebebiyle sona erdirilmesine karar verilmesi hâlinde mal rejimi, dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225/2). Eşlerin kişisel malları ile edinilmiş malları, mal rejiminin sona erdiği andaki durumlarına göre ayrılır (m.228/1). Buna karşılık mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olan edinilmiş mallar, tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılır (m.235/1) ve tasfiyede malların sürüm değerleri esas alınır (m.232).
Tarihlerin işlevi
| Tarih | Neyi belirler? | Tasarruf finansmanda sonucu | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Evlenme tarihi | Mal rejiminin başlangıcı | Bu tarihten önce ödenen birikim kişisel maldır | TMK m.220 |
| Boşanma davasının açıldığı tarih | Hangi malların ve ödemelerin tasfiyeye gireceği | Bu tarihe kadar evlilikte ödenen tutarlar edinilmiş mal; sonrası paylaşım hesabına girmez | TMK m.225/2, m.228/1 |
| Tasfiye anı (karar tarihine en yakın tarih) | Malların değeri | Tahsisatla alınan evin veya aracın güncel sürüm değeri esas alınır | TMK m.232, m.235/1 |
| Boşanma kararının kesinleşmesi | Tasfiye alacağı için zamanaşımının başlangıcı | On yıllık süre bu tarihten işler | TBK m.146; Yargıtay HGK 2016/8-1061 E. |
Tasarruf Dönemindeki Sözleşme: Birikim Nasıl Paylaşılır?
Dava tarihinde sözleşme henüz tasarruf dönemindeyse, yani tahsisat kullanılmamışsa, eşlerden birinin malvarlığında şirkete karşı bir alacak vardır: sözleşme feshedildiğinde organizasyon ücreti dışındaki birikimin iadesini isteme hakkı (6361 m.39/A/4; Yön. m.17/8). Bu alacak, ödemelerin hangi dönemde ve hangi kaynaktan yapıldığına göre edinilmiş veya kişisel mal niteliği taşır.
Birikimin mal rejimi bakımından niteliği
| Ödeme | Niteliği | Açıklama |
|---|---|---|
| Evlenmeden önce yapılan ödemeler | Kişisel mal | Mal rejiminin başlangıcında sahip olunan değer (TMK m.220) |
| Evlilik süresince maaş veya diğer gelirle yapılan ödemeler | Edinilmiş mal | Çalışmanın karşılığı olan edinim (m.219) |
| Evlilik süresince miras veya bağışla gelen parayla yapılan ödemeler | Kişisel mal | Karşılıksız kazanım ve yerine geçen değer (m.220); ispat yükü iddia edendedir (m.222) |
| Boşanma davası açıldıktan sonra yapılan ödemeler | Tasfiye hesabına girmez | Mal rejimi dava tarihinde sona erer (m.225/2) |
| Ödenmiş organizasyon ücreti | Tartışmalı | Fesihte iade edilmediğinden, tasfiyede ayrı bir değer olarak hesaba katılıp katılmayacağı dosyaya göre değerlendirilir |
Tasfiyeye giren değer bakımından ilk akla gelen ölçüt, dava tarihinde mevcut olan ve fesih hâlinde iade edilebilecek birikim tutarıdır. Organizasyon ücreti ise sözleşmenin kurulması için ödenmiş ve fesihte geri alınamayan bir bedeldir; tasfiyede ayrıca değer olarak hesaba katılıp katılmayacağı, sözleşmenin ilerleyen aşamada tahsisatla bir mala dönüşüp dönüşmediğine göre farklı değerlendirilebilir. Birikim tutarının dökümü, şirketten talep üzerine ücretsiz alınabilir (Yön. m.17/5).
Taksitler eşlerin ortak hesabından ödenmişse ve hangi eşin parası olduğu belirlenemiyorsa, eşlerden hangisine ait olduğu ispat edilemeyen malların paylı mülkiyette sayılacağına ilişkin kural gündeme gelir (TMK m.222/2). Evlilikten önce imzalanmış bir sözleşmede ise evlilik öncesi ve evlilik içi ödemelerin ayrıştırılması gerekir; bir mal kesiminden diğerine yapılan katkılar için tasfiyede denkleştirme istenebilir (m.230).
Basitleştirilmiş örnek: tasarruf dönemindeki sözleşme
| Kalem | Tutar | Not |
|---|---|---|
| Evlenmeden önce ödenen birikim | 100.000 TL | Sözleşme sahibi eşin kişisel malı |
| Evlilik süresince maaşla ödenen birikim | 300.000 TL | Edinilmiş mal |
| Dava açıldıktan sonra ödenen birikim | 50.000 TL | Tasfiye hesabına girmez |
| Sözleşme sahibi eşin başka edinilmiş malı ve borcu yok | — | Artık değer 300.000 TL |
| Diğer eşin katılma alacağı | 150.000 TL | Artık değerin yarısı (m.236); diğer eşin kendi artık değeri varsa alacaklar takas edilir |
Tahsisatla Alınmış Ev veya Araç: Borç ve Oranlama
Evlilik süresince tahsisat kullanılmış ve ev veya araç alınmışsa, paylaşımın konusu artık birikim değil, finansmanla edinilen maldır. Tahsisatla edinilen mal üzerine şirket lehine ipotek veya rehin konulması zorunludur (Yön. m.22/4); dava tarihinde kalan finansman borcu, bu mala ilişkin bir borçtur. Artık değer, her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallarla ilgili borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktardır ve değer eksilmesi göz önüne alınmaz (TMK m.231). Hangi mal kesimine ait olduğu anlaşılamayan borç edinilmiş mallara ilişkin sayılır (m.230/2).
Taksitle alınan mallarda Yargıtay, evlilikten önce ödenen taksitleri kişisel mal, evlilik süresince ödenen taksitleri ise edinilmiş mallardan karşılanmış kabul ederek ayrım yapmaktadır (Yargıtay 8. HD, 19.02.2019, 2017/8450 E., 2019/1633 K.). Uygulamada malın tasfiye anındaki değeri, ödemelerin dönemlerine göre oranlanır; boşanma davası açıldıktan sonra ödenen taksitler ödemeyi yapan eşin kişisel katkısı olarak paylaşım hesabının dışında tutulur ve dava tarihindeki kalan borç hesaba katılır. Tasarruf finansmanda bu hesap, tasarruf döneminde ödenen birikim ile finansman döneminde ödenen taksitlerin ayrı ayrı dökümünü gerektirir.
Basitleştirilmiş örnek: tahsisatla alınmış ev
| Kalem | Tutar veya oran | Not |
|---|---|---|
| Evin alış bedeli | 2.000.000 TL | Birikim ve finansmanla ödenmiş |
| Evlenmeden önce ödenen birikim | 200.000 TL (yüzde 10) | Kişisel katkı |
| Evlilik süresince ödenen birikim ve taksitler | 1.000.000 TL (yüzde 50) | Edinilmiş katkı |
| Dava tarihinde kalan finansman borcu | 800.000 TL (yüzde 40) | Artık değer hesabında borç olarak dikkate alınır |
| Evin tasfiye anındaki sürüm değeri | 4.000.000 TL | Bilirkişi tespiti (m.232, m.235) |
| Sonuç | Bilirkişi hesabına göre | Kişisel katkı payına düşen değer ayrılır, edinilmiş kısım ve kalan borç oranlanarak artık değer bulunur; diğer eş bunun yarısını ister |
Bu tablo, yöntemin mantığını göstermek içindir. Gerçek dosyada evin değeri, ödeme tarihleri, kalan borcun dava sonrasında kimin tarafından ödendiği ve eşlerin diğer malları birlikte değerlendirilir. Genel hesap mantığı için katılma alacağı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Sık karşılaşılan bir ara durum da tahsisatın boşanma davası açıldıktan sonra gerçekleşmesidir. Bu durumda dava tarihinde mevcut olan edinilmiş değer, sözleşmedeki birikimdir; ev ise mal rejimi sona erdikten sonra, bu birikim ile yeni finansman kullanılarak alınmıştır. Tasfiyede birikimin nominal tutarının mı, yoksa birikimin evin bedeline oranı üzerinden evin tasfiye anındaki değerinin mi esas alınacağı, edinilmiş malın yerine geçen değer ilkesi (TMK m.219) ile kapsamın dava tarihine göre belirlenmesi kuralı (m.228/1) birlikte değerlendirilerek bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Bu tür dosyalarda tahsisat tarihinin ve dava tarihinin belgelenmesi özellikle önemlidir.
Sözleşmenin Tarafı Olmayan Eşin Katkısı
Uygulamada sık görülen durum şudur: sözleşme eşlerden birinin adınadır, ancak taksitlerin bir kısmını diğer eş kendi maaşından veya ailesinden gelen parayla ödemiştir. Sözleşmenin tarafı olmayan eş, şirkete karşı bir hak kazanmaz; ancak eşler arasındaki tasfiyede katkısını ileri sürebilir. Eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında bu malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahiptir; değer kaybı hâlinde katkının başlangıçtaki değeri esas alınır (TMK m.227/1). Eşler yazılı bir anlaşmayla değer artışından pay almaktan vazgeçebilir veya pay oranını değiştirebilir (m.227/2).
Katkının kaynağı önemlidir. Diğer eşin kişisel malından, örneğin evlilikten önceki birikiminden veya mirastan yapılan ödemeler, değer artış payı alacağının tipik örneğidir. Maaştan yapılan ödemeler ise katkı yapan eşin edinilmiş malından çıktığından, tasfiyede katılma alacağı ve değer artış payı hesaplarının birlikte kurulmasını gerektirir. Her iki durumda da ödemelerin banka dekontlarıyla belgelenmesi, katkının ispatı için belirleyicidir (değer artış payı ve mal sınıflandırma aracımız).
Dava Sürecinde Birikimi Korumak: Tedbir
Tasarruf dönemindeki sözleşmede sözleşme sahibi eş, tasarruf dönemi bitene kadar sözleşmeyi feshedip birikimin iadesini isteyebilir (6361 m.39/A/4). Boşanma davası sırasında yapılan bir fesih ve iade, paranın başka hesaplara aktarılması veya harcanmasıyla sonuçlanabilir. İade edilen para, edinilmiş malın yerine geçen değer olarak edinilmiş mal niteliğini korur (TMK m.219); ancak para ortadan kaldırılırsa alacağın tahsili zorlaşır. Eşlerden birinin mal rejimi devam ettiği sürece diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yaptığı devirler edinilmiş mallara değer olarak eklenir (m.229).
Bu riske karşı iki yol vardır. Boşanma davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince eşlerin mallarının yönetimine ilişkin geçici önlemleri de alır (TMK m.169). Ayrıca ailenin ekonomik varlığının korunması veya evlilik birliğinden doğan mali bir yükümlülüğün yerine getirilmesi gerektirdiği ölçüde hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine belirleyeceği malvarlığı değerleri üzerindeki tasarrufları diğer eşin rızasına bağlayabilir (m.199). Mal rejiminin tasfiyesi davasında ise usul hükümlerine göre ihtiyati tedbir istenebilir. Tedbir kararının şirkete bildirilmesi, iadenin tedbire rağmen yapılması riskini azaltır (boşanmada ihtiyati tedbir rehberimiz; ortak hesabın boşaltılması rehberimiz).
Örnek talep paragrafı (boşanma dava dilekçesine veya ayrı bir dilekçeye eklenebilir)
Davalı eşin ……… Tasarruf Finansman A.Ş. nezdinde ……… numaralı tasarruf finansman sözleşmesi bulunmakta olup, evlilik birliği içinde ödenen ……… TL tutarındaki birikim edinilmiş mal niteliğindedir (TMK m.219). Davalının sözleşmeyi feshederek birikimi tahsil etmesi ve katılma alacağımı karşılıksız bırakması tehlikesi bulunduğundan, TMK m.169 ve m.199 uyarınca sözleşmenin feshi, devri ve birikimin iadesi işlemlerinin rızama bağlanmasına ve kararın ……… Tasarruf Finansman A.Ş.’ne bildirilmesine karar verilmesini talep ederim.
Aile Konutu: Tahsisatla Alınan Ev
Tahsisatla alınan ev eşlerin birlikte yaşadığı konut olarak kullanılıyorsa, aile konutu korumasından yararlanır. Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz (TMK m.194/1). Aile konutu olarak özgülenen taşınmazın maliki olmayan eş, tapu kütüğüne gerekli şerhin verilmesini isteyebilir (m.194/3). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, açık rızanın ispat yükünün işlemi yapan tarafta olduğunu ve konutun aile konutu olduğunu bilen üçüncü kişinin iyiniyet iddiasına dayanamayacağını kabul etmiştir (HGK, 25.10.2022, 2019/765 E., 2022/1369 K.).
Tasarruf finansmanda bu korumanın sınırı da bilinmelidir. Ev üzerindeki şirket lehine ipotek, tahsisat sırasında zorunlu olarak kurulan bir teminattır (Yön. m.22/4); aile konutu koruması, malik eşin kendi iradesiyle yapacağı devir ve sınırlamaları hedefler, şirketin taksitler ödenmediğinde bu ipoteğe dayanarak takip yapma hakkını ortadan kaldırmaz. Boşanma sürecinde malik eşin evi satmasını önlemek için şerh başvurusu yapılabilir; taksitlerin ödenmemesi riski ise ayrıca izlenmelidir (aile konutu şerhi rehberimiz; icra takibi rehberimiz).
Taksitleri Dava Sürecinde ve Boşanmadan Sonra Kim Öder?
Şirkete karşı taksit borçlusu, sözleşmenin tarafı olan eştir; boşanma protokolünde taksitleri diğer eşin ödeyeceği yazılmış olsa bile bu hüküm şirketi bağlamaz. Taksit ödenmezse şirket sözleşmedeki temerrüt hükümlerini sözleşme sahibi eşe karşı uygular (Yön. m.16/4-j); sözleşme sahibi eş ise protokole dayanarak diğer eşe başvurur. Bu nedenle protokolde taksit ödemeyi üstlenen eşin ödemeyi hangi hesaptan, hangi tarihte yapacağı ve ödememesi hâlinde ne olacağı açıkça yazılmalıdır.
Dava açıldıktan sonra yapılan ödemeler mal rejimi hesabına girmez; bu ödemeler, ödemeyi yapan eşin kendi katkısı olarak değerlendirilir. Dava süresince taksitleri sözleşmenin tarafı olmayan eş ödemişse, bu ödemelerin belgelenmesi ve tasfiyede veya ayrıca talep edilmesi gerekir. Finansman döneminde şirket teminat olarak kefil almışsa ve kefil diğer eşse, boşanma kefaleti kendiliğinden sona erdirmez; eşlerden birinin kefil olabilmesi için diğerinin yazılı rızası aranır (TBK m.584). Ödeme güçlüğü hâlindeki seçenekler taksit rehberimizde anlatılmıştır.
Sözleşmeyi Diğer Eşe Devretmek
Boşanmada eşler çoğu zaman sözleşmenin diğer eşe bırakılmasını kararlaştırır. Bu, hukuken bir sözleşmenin devridir: devralan ile devreden ve sözleşmede kalan diğer taraf arasında yapılan ve devredenin bütün hak ve borçlarıyla sözleşmeden çıkıp yerine devralanın geçtiği bir sözleşmedir (TBK m.205). Sözleşmede kalan taraf şirket olduğundan, şirketin katılımı olmadan devir şirkete karşı sonuç doğurmaz. Devir koşulları sözleşmede yazılıdır (Yön. m.16/4-e); şirket, devralan eşin gelir ve ödeme gücünü değerlendirmek isteyebilir. Devrin adımları için sözleşme devri rehberimize bakın.
Aşamaya göre devir
| Sözleşmenin aşaması | Devirde yapılacaklar | Dikkat |
|---|---|---|
| Tasarruf dönemi | Şirkete iki eşin birlikte başvurusu; sözleşmedeki devir koşullarının yerine getirilmesi | Devir tamamlanana kadar taksit borçlusu sözleşme sahibi eştir |
| Tahsisat kullanılmış, ev veya araç sözleşme sahibinin adına | Malın tapu veya ruhsat devri ile finansman borcunun devri birlikte düşünülmeli | Ev üzerindeki ipotek devirle kalkmaz; şirketin onayı gerekir (Yön. m.22/4) |
| Şirket devri onaylamazsa | Sözleşme sahibinde kalır; eşler arasında denkleştirme veya ödeme yapılır | Protokole bu ihtimal için alternatif hüküm yazılmalı |
Protokolde tapu devri öngörülmüş ancak devir yapılmamışsa izlenecek yol protokoldeki tapu devri rehberimizde anlatılmıştır. Katılımevim ve Birevim’in Emlak Katılım’a devri bir pay devri olduğundan, şirketin tüzel kişiliği ve sözleşmeler değişmez; devir başvurusu aynı şirkete yapılır (devir rehberimiz).
Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Tasarruf Finansman Maddesi
Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması veya birinin diğerinin davasını kabul etmesi ve hâkimin tarafları bizzat dinleyerek boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hakkındaki düzenlemeyi uygun bulması gerekir (TMK m.166/3). Mal rejiminin tasfiyesi ise anlaşmalı boşanmanın zorunlu unsuru değildir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, mal rejiminin tasfiyesinin boşanmanın fer’i niteliğinde olmadığını; anlaşmada ayrıca yer verilmemişse sırf anlaşmalı boşanılmış olmasının mal rejiminin de tasfiye edildiği anlamına gelmeyeceğini kabul etmiştir (HGK, 07.06.2022, 2019/8-335 E., 2022/850 K.; protokolde mal paylaşımı ve feragat rehberimiz).
Protokolde yazılması gereken başlıklar
| Başlık | Neden? |
|---|---|
| Sözleşmenin şirketi, numarası ve aşaması | Hangi hakkın paylaşıldığını belirlemek için |
| Sözleşmeyi kimin sürdüreceği veya feshedileceği | Şirkete karşı yapılacak işlemin netleşmesi |
| Birikimin veya iade tutarının nasıl bölüneceği | Katılma alacağı yerine geçecek anlaşma |
| Kalan taksitleri kimin, hangi tarihte ödeyeceği | Şirkete karşı borçlu sözleşme sahibi olduğundan iç ilişkinin belirlenmesi |
| Şirketin devri onaylamaması hâlinde alternatif | Protokolün uygulanamaz hâle gelmesini önlemek |
| Tahsisatla alınan ev veya araç için tapu, ruhsat ve ipotek düzenlemesi | Malın ve borcun birlikte ele alınması |
| Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin açık beyan | Tasfiyenin tamamlandığı veya hakların saklı tutulduğu tereddütsüz anlaşılmalı |
Örnek protokol maddesi (tasarruf dönemindeki sözleşme için)
MADDE … — TASARRUF FİNANSMAN SÖZLEŞMESİ. Davacı eş adına ……… Tasarruf Finansman A.Ş. nezdinde bulunan ……… numaralı tasarruf finansman sözleşmesi, [davacı eşte kalacak / davalı eşe devredilecektir]. Sözleşmede dava tarihi itibarıyla birikmiş ……… TL tutarındaki birikim karşılığında [sözleşmede kalan eş diğer eşe ……… tarihine kadar ……… TL ödeyecektir]. Dava tarihinden sonraki taksitler [sözleşmede kalan eş] tarafından ödenecektir. Devir öngörülmüşse taraflar, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren ……… gün içinde şirkete birlikte başvuracaktır; şirketin devri onaylamaması hâlinde sözleşme davacı eşte kalacak ve davacı eş diğer eşe ……… TL ödeyecektir. Taraflar, bu madde ile tasarruf finansman sözleşmesine ilişkin mal rejimi tasfiyesinin tamamlandığını kabul ederler.
Örnek madde, protokolün bir parçası olarak ve eşlerin diğer malvarlığı düzenlemeleriyle birlikte uyarlanmalıdır. Protokolün bütünü için anlaşmalı boşanma protokolü örneğimize bakabilirsiniz.
Devralacak eşin adına başka tasarruf finansman sözleşmeleri de varsa, BDDK’nın 30.07.2026 tarihli ve 11537 sayılı Kurul Kararı ile 01.10.2026’dan itibaren getirilen kişi başı sözleşme sayısı ve tutar sınırları ayrıca gözetilmelidir; karar, bir müşterinin en fazla iki sözleşme sahibi olabilmesini öngörür. Sınırın devir yoluyla edinilen sözleşmelere nasıl uygulanacağı şirkete yazılı olarak sorulmalıdır (1 Ekim kuralları).
Sık Yapılan Hatalar
Boşanmada tasarruf finansman sözleşmesiyle ilgili sık yapılan hatalar
| Hata | Sonucu | Doğrusu |
|---|---|---|
| Protokole yalnızca “sözleşme eşte kalacak” yazmak | Birikimin karşılığı ve taksit borcu belirsiz kalır; sonradan tasfiye tartışması çıkar | Birikimin karşılığını, taksitleri ve tasfiye beyanını açıkça yazmak |
| Şirketin onayını almadan devri kesin saymak | Şirket sözleşme sahibini muhatap almaya devam eder | Devri protokolde şirket onayına bağlamak ve alternatif hüküm koymak |
| Dava sürecinde tedbir istememek | Birikim çekilip harcanabilir | TMK m.169 ve m.199 uyarınca tedbir istemek ve kararı şirkete bildirmek |
| Ödeme dökümünü almadan hesap yapmak | Evlilik öncesi, evlilik içi ve dava sonrası ödemeler ayrılamaz | Şirketten tarihli döküm istemek (Yön. m.17/5) |
| Kalan finansman borcunu hesaba katmamak | Artık değer olduğundan yüksek hesaplanır | Dava tarihindeki kalan borç yazısını almak (TMK m.231) |
| Taksitleri dava sürecinde ödemeyi bırakmak | Temerrüt, tahsisat sırasının ertelenmesi veya takip | Protokolle ödeme düzeni kurulana kadar ödemeye devam etmek veya yazılı erteleme istemek |
Mal Ayrılığı Sözleşmesi Varsa
Eşler mal rejimi sözleşmesiyle kanunda belirtilen sınırlar içinde diğer mal rejimlerinden birini seçebilir (TMK m.203). Mal ayrılığı rejiminde her eş, yasal sınırlar içinde kendi mallarını yönetme, bunlardan yararlanma ve bunlar üzerinde tasarruf etme hakkına sahiptir (m.242). Bu durumda sözleşme sahibi eşin birikimi ve tahsisatla aldığı mal kural olarak onundur; diğer eş, katılma alacağı isteyemez. Ancak diğer eş sözleşmenin taksitlerine kendi parasıyla katkıda bulunmuşsa, bu katkıyı genel hükümlere göre ayrıca talep edebilir. Hangi rejimin geçerli olduğu, noterde veya evlenme başvurusunda yapılmış bir mal rejimi sözleşmesinin bulunup bulunmadığına göre belirlenir.
Dava, Görevli Mahkeme, Zamanaşımı ve İspat
Mal rejiminin tasfiyesi, aile hukukundan doğan bir uyuşmazlık olarak aile mahkemesinde görülür (4787 sayılı Kanun m.4). Katılma alacağının tutarı dava açılırken tam olarak belirlenemeyeceğinden, dava uygulamada çoğu zaman belirsiz alacak davası olarak açılır (HMK m.107). Katılma alacağında zamanaşımı süresi, boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren on yıldır; boşanmadan doğan dava haklarına ilişkin bir yıllık süre bu alacağa uygulanmaz (Yargıtay HGK, 05.10.2016, 2016/8-1061 E., 2016/959 K.). Boşanma davası ile birlikte açılan tasfiye talepleri, boşanmanın kesinleşmesini beklemek üzere ayrıca görülebilir.
İspat bakımından, belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kimse iddiasını ispat etmekle yükümlüdür (TMK m.222/1). Birikimin bir kısmının evlilikten önce ödendiğini veya miras parasıyla ödendiğini ileri süren eş, bunu belgelerle ispatlamalıdır; aksi hâlde evlilik süresince yapılan ödemeler edinilmiş mal sayılır (m.222/3). Katılma alacağı ve değer artış payı ayın veya para olarak ödenebilir; derhâl ödeme ciddi güçlük doğuracaksa borçlu eş ödemelerin uygun bir süre ertelenmesini isteyebilir (m.239).
Uyuşmazlık hâlinde başvuru yolları
| Konu | Yol | Not |
|---|---|---|
| Birikimin veya evin paylaşımı | Aile mahkemesinde mal rejiminin tasfiyesi davası | 4787 s.K. m.4; zamanaşımı 10 yıl |
| Dava sürecinde birikimin korunması | Geçici önlem, tasarrufun rızaya bağlanması, ihtiyati tedbir | TMK m.169, m.199 |
| Aile konutunun rızasız devri | Şerh başvurusu ve tapu iptali davası | TMK m.194; HGK 2022/1369 K. |
| Protokole aykırılık | Protokolün icrası veya alacak davası | Protokol şirketi değil eşleri bağlar |
| Şirketin iade veya devir işlemlerindeki aykırılık | Tüketici hakem heyeti, arabuluculuk, tüketici mahkemesi; BDDK’ya bildirim | 6502 m.73/A; iade rehberimiz |
Toplanacak Belgeler
Şirket, sözleşmenin ve müşteriyle yapılan işlemlere ilişkin belgelerin örneğini talep üzerine ücretsiz vermek zorundadır (Yön. m.17/5). Sözleşmenin tarafı olmayan eş bu belgeleri doğrudan isteyemeyebilir; dava sürecinde mahkeme aracılığıyla şirketten celp edilmesi talep edilebilir.
Belge listesi
| Belge | Ne işe yarar? |
|---|---|
| Tasarruf finansman sözleşmesi ve ön bilgilendirme formu | Sözleşme tarihi, tutarı, devir koşulları |
| Ödeme dökümü (tarih ve tutarlarıyla) | Evlilik öncesi, evlilik içi ve dava sonrası ödemelerin ayrılması |
| Taksitlerin ödendiği hesaba ait banka dökümleri | Ödemeyi hangi eşin yaptığının ve kaynağının ispatı |
| Evlilik cüzdanı ve boşanma dava dilekçesinin tarihi | Mal rejiminin başlangıç ve sona erme tarihleri |
| Miras veya bağış belgesi | Kişisel mal iddiasının ispatı (TMK m.220) |
| Tahsisat belgesi, tapu veya ruhsat, ipotek veya rehin kaydı | Finansmanla alınan malın ve teminatın tespiti |
| Kalan borç yazısı (dava tarihi itibarıyla) | Artık değer hesabında düşülecek borç |
| Varsa mal rejimi sözleşmesi | Uygulanacak rejimin belirlenmesi |
Sıkça Sorulan Sorular
Eşimin Katılımevim sözleşmesi boşanmada paylaşılır mı?
Evlilik süresince gelirle ödenen birikim ve taksitler kural olarak edinilmiş maldır ve tasfiyeye girer (TMK m.219). Her eş diğerinin artık değerinin yarısını isteyebilir (m.236).
Boşanınca sözleşme yarı yarıya bölünür mü?
Hayır. Sözleşme bölünmez; imzalayan eşte kalır. Eşler arasındaki paylaşım, katılma alacağı olarak para veya ayın şeklinde yapılır (m.239).
Evlenmeden önce ödediğim birikim paylaşılır mı?
Hayır. Evlenmeden önce yapılan ödemeler kişisel maldır (m.220). Bunu ödeme dökümüyle ispat etmeniz gerekir (m.222/1).
Dava açıldıktan sonra ödediğim taksitler ne olacak?
Mal rejimi dava tarihinde sona erdiğinden (m.225/2) bu ödemeler paylaşım hesabına girmez; ödeyen eşin kendi katkısı olarak değerlendirilir.
Tahsisatla alınan evin kalan borcu paylaşımda dikkate alınır mı?
Evet. Artık değer, edinilmiş malların değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktardır (m.231).
Ev hangi değerle paylaşılır?
Mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olan edinilmiş mallar tasfiye anındaki sürüm değeriyle hesaba katılır (m.232, m.235/1). Değeri bilirkişi belirler.
Sözleşme eşimin adına ama taksitleri ben ödedim; hakkım var mı?
Şirkete karşı hak kazanmazsınız, ancak eşler arasındaki tasfiyede katkınızı ileri sürebilirsiniz; karşılıksız katkıda değer artış payı gündeme gelir (m.227). Dekontlarınızı saklayın.
Eşim dava sürecinde sözleşmeyi feshedip parayı çekerse ne olur?
İade edilen para edinilmiş malın yerine geçer (m.219). Katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler hesaba eklenir (m.229). Önceden m.169 ve m.199 uyarınca tedbir istenmesi önerilir.
Sözleşmeyi bana devretmesi için şirketin onayı gerekir mi?
Evet. Sözleşmenin devri, şirketin katılımıyla yapılır (TBK m.205); devir koşulları sözleşmede yazılıdır (Yön. m.16/4-e).
Protokolde taksitleri eşim üstlendi ama ödemiyor; şirket kimden ister?
Şirket, sözleşmenin tarafı olan eşten ister; protokol şirketi bağlamaz. Sözleşme sahibi eş protokole dayanarak diğer eşe başvurur.
Anlaşmalı boşandık, protokolde sözleşmeden söz edilmedi; sonradan dava açabilir miyim?
Anlaşmada ayrıca yer verilmemişse, sırf anlaşmalı boşanılmış olması mal rejiminin tasfiye edildiği anlamına gelmez (HGK, 07.06.2022, 2019/8-335 E., 2022/850 K.).
Mal paylaşımı davası için süre var mı?
Katılma alacağında zamanaşımı, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren on yıldır (HGK, 05.10.2016, 2016/8-1061 E., 2016/959 K.).
Tahsisatla alınan ev aile konutu; eşim satabilir mi?
Aile konutu, diğer eşin açık rızası olmadan devredilemez ve üzerindeki haklar sınırlanamaz (TMK m.194/1). Tapuya şerh konulmasını isteyebilirsiniz (m.194/3).
Aile konutu koruması şirketin ipoteğini ortadan kaldırır mı?
Hayır. Tahsisatta kurulan ipotek zorunlu bir teminattır (Yön. m.22/4); taksitler ödenmezse şirketin takip hakkı devam eder.
Eşim finansman döneminde kefil oldu; boşanınca kefalet biter mi?
Hayır. Boşanma kefaleti kendiliğinden sona erdirmez. Kefaletin geçerliliği için eşin yazılı rızası gibi koşullar ayrıca incelenir (TBK m.584).
Hangi mahkemede dava açılır?
Mal rejiminin tasfiyesi aile mahkemesinde görülür (4787 s.K. m.4); uygulamada çoğu zaman belirsiz alacak davası olarak açılır (HMK m.107).
Bu yazının kaynakları. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (m.166/3, 169, 194, 199, 202, 203, 218-220, 222, 225, 227-232, 235, 236, 239, 242); 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m.146, 205, 584); 6361 sayılı Kanun (m.39/A); Tasarruf Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik (m.16/4-e, 16/4-j, 17/5, 17/8, 22/4) güncel metni; 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun (m.4); 6100 sayılı HMK (m.107); 6502 sayılı Kanun (m.73/A); BDDK’nın 30.07.2026 tarihli ve 11537 sayılı Kurul Kararı; Yargıtay HGK 05.10.2016, 2016/8-1061 E., 2016/959 K.; Yargıtay HGK 07.06.2022, 2019/8-335 E., 2022/850 K.; Yargıtay HGK 25.10.2022, 2019/765 E., 2022/1369 K.; Yargıtay 8. HD 19.02.2019, 2017/8450 E., 2019/1633 K.
📚 İlgili Rehberler
- 🧭 Katılımevim ve Birevim Hukuk Rehberi (Hub)Tasarruf finansman müşterileri ve KTLEV pay sahipleri için tüm başlıklar
- Katılımevim ve Birevim Dilekçe ve İhtarname Örnekleri (Tam Paket)
- Katılımevim veya Birevim Birikimime Haciz Gelir mi?
- Katılımevim veya Birevim Sözleşmesini Devretmek ya da Devir Almak
- Boşanmada Mal Paylaşımı Rehberi
- Tasarruf Finansmanla Ev veya Araç Aldım: Finansman Döneminde Haklarım
- Katılımevim veya Birevim Sözleşme Sahibi Vefat Etti: Mirasçıların Hakları
- Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Mal Paylaşımı ve Feragat
- Aile Konutu Şerhi Tapuya Nasıl Konulur?
- Boşanmada Fon Yatırımları ve Katılma Alacağı
Boşanmada tasarruf finansman değerlendirmesi
Sözleşmeyi, ödeme dökümünü ve dava tarihini WhatsApp üzerinden gönderin; birikimin, evin ve kalan borcun paylaşımını, tedbir ve protokol maddesini birlikte netleştirelim: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppBu içerik aile hukuku ve tasarruf finansman kümesindedir.
Katılımevim ve Birevim Hukuk Rehberi · Boşanmada Mal Paylaşımı · Tüketici Hukuku Rehberi · Tüm hukuk dalları


