Elektronik Kelepçe ile İzleme: Bileğe Takılan Cezaevinin Kullanım Kılavuzu

Elektronik kelepçe; adli kontrolde konutu terk etmeme, infaz rejimlerinde denetim ve koruma kararlarında yaklaşmama yükümlülüklerinin takip aracıdır: bileğe takılan ünite ile ev cihazı, ihlalde izleme merkezine alarm gönderir. Gerçek ihlalin bedeli ağırdır — tutuklamaya veya cezaevine dönüş; teknik arıza ve sinyal kaybı ise belgelenirse savunmadır. Şarj disiplini, izin dilekçeleri ve program değişikliği talepleri, kelepçeli hayatın hukuki günlüğüdür.

Duvarsız Cezaevi: Teknolojinin İnfaz Hukukuna Girişi

Ceza adaletinin en eski ikilemi şudur: kişiyi toplumdan koparmadan nasıl denetlersin? Tutukevi güvenlidir ama yıkıcıdır — iş kaybettirir, aile dağıtır, masumu bile cezalandırır; salt imza yükümlülüğü ise kâğıt üzerinde kalabilir. Teknolojinin cevabı, bileğe takılan küçük bir cihazdır: elektronik kelepçe — kişinin nerede olduğunu (ya da olmaması gereken yerde olup olmadığını) yirmi dört saat izleyen sistem: eve bağlı üniteyle çalışan ev hapsi düzeni, konum takibi yapan modeller ve mağdura yaklaşmayı alarm konusu yapan koruma konfigürasyonları. Türkiye pratiğinde kelepçe; adli kontrolün, denetimli infaz rejimlerinin ve koruma kararlarının fiilî omurgası hâline gelmiştir — ama cihazı takılan kişinin (ve ailesinin) elinde çoğu kez bir kullanım kılavuzu yoktur: alarm ne zaman çalar, ihlalin bedeli nedir, arıza kimin sırtındadır, işe-hastaneye nasıl gidilir? Bu rehber; elektronik izlemenin hukuki zeminini, işleyişini, ihlal-savunma dengesini ve kelepçeli hayatın günlük protokolünü anlatıyor.

Hangi Kararla Takılır: Üç Kapı

(1) Adli kontrol kapısı: Tutuklamanın ölçülü alternatifi olarak hâkim; şüpheli-sanığa konutu terk etmeme ya da belirli yerlere gitmeme yükümlülükleri yükleyebilir — elektronik izleme, bu yükümlülüklerin denetim aracıdır: “ev hapsi” halk diliyle anılan düzen, hukuken elektronik kelepçeyle takip edilen adli kontroldür ve tutukluluğa karşı savunmanın en güçlü teklif kartlarındandır: “müvekkil kaçmayacak — kelepçeyle evinde denetlensin” cümlesi, tahliye dilekçelerinin modern kapanışıdır; 8/7/2021 tarihli 7331 sayılı Kanunla CMK m.109’a eklenen hükme göre konutunu terk etmemek yükümlülüğü altında geçen her iki gün, cezanın mahsubunda bir gün olarak dikkate alınır; bu, kapının en önemli sonuçlarındandır. (2) İnfaz kapısı: Cezanın toplum içinde infazına imkân veren denetimli serbestlik rejimlerinde; yükümlülüklerin (belirli saatlerde evde bulunma, belirli bölgede kalma) takibi elektronik izlemeyle yapılır — cezaevinden erken çıkışın teknolojik teminatı: kelepçe burada özgürlüğün bedeli değil, anahtarıdır. (3) Koruma kapısı: Şiddet mağdurlarını koruma düzeninde teknolojinin en hayati kullanımı: uzaklaştırma-yaklaşmama kararlarının elektronik takibi — yükümlüye takılan cihaz ile mağdura verilen ünite arasındaki mesafe daraldığında sistemin alarm üretmesi: kâğıt üzerindeki tedbirin, sahada erken uyarıya dönüşmesi (dayanak: 6284 sayılı Kanun m.12 — “Bu Kanun hükümlerine göre verilen tedbir kararlarının uygulanmasında, hâkim kararı ile teknik araç ve yöntemler kullanılabilir. Ancak, bu suretle kişilerin ses ve görüntüleri dinlenemez, izlenemez ve kayda alınamaz.”). Sistemin işleyişi: Cihaz; bileğe (kimi düzenlerde ayak bileğine) takılır, kurcalamaya-kesilmeye karşı sensörlüdür ve ev hapsi konfigürasyonunda konuttaki sabit üniteyle eşleşir: kişi izin verilen alandan çıktığında, cihaz kesilmeye çalışıldığında ya da sinyal koptuğunda; izleme merkezi alarmı görür — kayıtlar, dakika dakika tutulur ve bu kayıtlar; hem ihlal iddiasının hem savunmanın delil havuzudur.

İhlalin Bedeli ve Arızanın Savunması

Gerçek ihlalin faturası: Kelepçe düzeninin sertliği, ihlal anında görünür: adli kontrol yükümlülüğünü ihlal eden kişi hakkında — izinsiz evden çıkma, yasak bölgeye girme, cihazı çıkarma girişimi — hâkim, tedbiri ağırlaştırabilir ve tutuklamaya dönebilir — adli kontrol yükümlülüklerine isteyerek uymayan şüpheli veya sanık hakkında, hükmolunabilecek hapis cezasının süresi ne olursa olsun hemen tutuklama kararı verilebilir (CMK m.112): ev hapsinin ihlali, çoğu dosyada tutukevine giden en kısa yoldur; infaz rejimlerindeki ihlaller ise denetimli serbestlik kurullarının değerlendirmesiyle — uyarıdan yükümlülük değişikliğine ve cezaevine iadeye uzanan basamaklarla — karşılanır: dışarıda kazanılmış özgürlük, alarm kaydıyla geri alınabilir; koruma düzeninde yaklaşma alarmı, kolluğun derhâl müdahalesini ve tedbir ihlalinin yaptırım zincirini tetikler: tedbir kararına aykırı davranan hakkında zorlama hapsine karar verilir (6284 m.13). Teknik gerçeklik — her alarm ihlal değildir: Sahanın bilinen sorunları vardır: sinyal kör noktaları (bodrum katlar, betonarme yoğunluğu), cihaz-ünite arızaları, elektrik kesintilerinin ev ünitesine etkisi, GPS sapmaları — ve savunmanın altın kuralı buradan doğar: alarm kaydı bir iddiadır, ihlalin kendisi değil: kişinin o an gerçekte nerede olduğunun ispatı (tanıklar, kamera kayıtları, telefon baz verileri, iş yeri giriş kayıtları), arıza bildirimlerinin zamanında ve kayıtlı yapılmış olması (izleme merkezinin çağrı hattına bildirim, tutanak talebi) ve cihaz geçmişindeki teknik servis kayıtları — ihlal isnadıyla karşılaşan kişinin dosyası bu üçlüyle kurulur: sustuğun arıza, senin ihlalin sayılır; bildirdiğin arıza, senin savunmandır. Orantılılık notu: Elektronik izleme, özgürlüğü kısıtlayan bir tedbirdir ve süresi-kapsamı ölçülülük denetimine tabidir: aylarca süren, gözden geçirilmeyen ev hapsi düzenlerine karşı; tedbirin hafifletilmesi (saat aralıklı düzene geçiş, bölge genişletme) talepleri meşru ve işlek bir savunma kulvarıdır — kelepçe, unutulmuş bir dosyanın süresiz mührü olamaz.

Yasal Dayanaklar Haritası: Altı Ayrı Karar Türü

Yukarıdaki üç kapı, elektronik izlemenin pratikte en sık görülen kullanım biçimleridir. Mevzuat açısından bakıldığında ise tablo daha geniştir: Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün açıklamasına göre denetimli serbestlik sisteminde elektronik izleme, altı ayrı kanun hükmü kapsamında uygulanır. Hangi maddeye dayanıldığı önemsiz bir ayrıntı değildir; ihlalin sonucu, sürenin mahsubu ve itiraz mercii doğrudan bu dayanağa göre değişir.

Tablodaki hüküm aşamasına ait iki kapı sıkça gözden kaçar. Bir yıl veya daha az süreli hapis cezası kısa süreli hapis cezasıdır (TCK m.49/2) ve seçenek yaptırımlara çevrilebilir; bunlardan biri, mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle belirli yerlere gitmekten veya belirli etkinlikleri yapmaktan yasaklanmadır (TCK m.50/1-d). Bu yasağın denetimi elektronik izlemeyle yapılabilir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasında ise denetim süresi içindeki yükümlülüklerin takibinde aynı sistem kullanılabilir.

Bunların yanında 5402 sayılı Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu’nun 15/A maddesi, şüpheli, sanık ve hükümlülerin toplum içinde izlenmesi, gözetimi ve denetiminin elektronik cihazlar kullanılmak suretiyle de yerine getirilebileceğini düzenler. Aynı hüküm, rızası alınmak koşuluyla kişinin kendi elektronik cihazlarının da bu amaçla kullanılabilmesine imkân tanır. Usul ve esaslar ise Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği’nin yedinci kısmında, 101 ilâ 106. maddelerde ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. Bakanlığın açıklamasına göre elektronik izleme merkezi 20 Ocak 2013’te kurulmuştur, kesintisiz çalışır ve dört tür cihaz kullanılır:

Cihaz Kime Takılır? Komisyon ve Kapasite Değerlendirmesi

Uygulamada en çok yanlış bilinen nokta şudur: mahkeme bir yükümlülük kararı verdiğinde cihaz kendiliğinden takılmaz. Yönetmelik, risk durumu, denetimin gereklilikleri, mağdurun korunma ihtiyacı ve izleme merkezinin kapasitesi gibi ölçütlere dayanan bir değerlendirme öngörür; süreç iki kademede işler.

1. Vaka sorumlusunun talebi: Mevcut risk durumu, tedbirin ve denetimin gereklilikleri ile mağdurun veya toplumun korunma ihtiyacı dikkate alınarak, vaka sorumlusunun talebi üzerine komisyon, yükümlünün elektronik cihazla takibini elektronik izleme şube müdürlüğüne önerir.
2. Şube müdürlüğünün teknik kararı: Önerilen yükümlünün bilgileri elektronik izleme şube müdürlüğüne iletilir. Şube müdürlüğü; izleme merkezinin kapasitesini, yükümlünün durumunu, mahkeme kararının niteliğini ve infaz kabiliyetini teknik yönden değerlendirerek cihazla izlenip izlenmeyeceğine karar verir.

Bu iki kademe, savunma açısından somut bir sonuç doğurur: elektronik izleme talep edilen dosyalarda, izleme merkezinin kapasitesi ve kararın infaz kabiliyeti gerçekçi biçimde değerlendirilmelidir. Konutu terk etmeme kararlarının infazı ise, kişinin yaşadığı konutun çevresi sistem haritası üzerinde kısıtlı alan hâline getirilerek, kararda belirtilen zaman dilimi içinde yükümlünün konutunda bulunup bulunmadığının izlenmesi suretiyle yerine getirilir.

Cihaza Zarar Vermenin Ayrı Suç Boyutu

Kelepçe ve ev ünitesi kamuya ait eşyadır; bunlara verilen zarar, izleme yükümlülüğünün ihlalinden bağımsız bir ceza sorumluluğu doğurabilir. Mala zarar vermenin temel şekli şikâyete bağlıdır ve dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir (TCK m.151/1). Ancak suçun kamu kurum ve kuruluşlarına ait, kamu hizmetine tahsis edilmiş veya kamunun yararlanmasına ayrılmış eşya hakkında işlenmesi hâlinde bir yıldan dört yıla kadar hapis cezasına hükmolunur (TCK m.152/1-a); bu nitelikli hâl şikâyete bağlı değildir.

Nitelendirme pratikte önemlidir: hangi hükmün uygulandığına göre ceza aralığı, şikâyete bağlılık ve uzlaştırma kapsamı değişir. Cihazın arızalanması ile kasten zarar verilmesi arasındaki sınır, teknik raporla ortaya konması gereken bir maddi vakıa meselesidir. Kaçma suçunun unsurları için hükümlü veya tutuklunun kaçması (TCK 292), mala zarar verme için mala zarar verme (TCK 151), yükümlülük ihlalinin infaz hukuku boyutu için denetimli serbestlikte yükümlülük ihlali rehberimize, sürecin bütünü için denetimli serbestlik rehberimize bakabilirsiniz.

Adli Kontrolde Ev Hapsi: Süre, Mahsup ve İhlal

Elektronik kelepçenin en yaygın kullanımı, tutuklama yerine verilen “konutunu terk etmemek” yükümlülüğüdür. Bu yükümlülüğün süresi, cezaya etkisi ve ihlalin sonucu kanunda açıkça düzenlenmiştir:

Mahsup hesabı örneği: Hakkında 120 gün süreyle konutunu terk etmeme yükümlülüğü uygulanan ve sonunda mahkûm olan kişinin cezasından, her iki gün bir gün sayılacağından 60 gün mahsup edilir. Tutuklulukta geçen süre ise gün gün mahsup edilir (TCK m.63). Bu fark, tahliye talebi ile ev hapsi önerisi arasında seçim yapılırken hesaba katılmalıdır. Ayrıntılar için ev hapsi ihlali ve cezadan mahsup, mahsup (TCK 63) ve adli kontrolün kaldırılması talebi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Aile İçi Şiddette Elektronik İzleme: 6284 Sayılı Kanun

Koruma kararlarında elektronik izleme, tedbiri kâğıt üzerinde bırakmayıp sahada uygulanabilir hâle getirir. Kanun teknik araç kullanımına izin verirken, özel hayatın korunması için bir sınır da çizmiştir:

Tablodaki sınır önemlidir: cihaz yalnızca konum ve mesafe bilgisine dayalı çalışır; kanun, bu araçlarla ses ve görüntü kaydı yapılmasını açıkça yasaklar. 6284 kapsamında kelepçe kararının ne zaman verildiği için 6284 kapsamında elektronik kelepçe yazımıza bakabilirsiniz.

Tutuklama Yerine Ev Hapsi: Ölçülülük ve Talep

Anayasa, kişi hürriyetini korurken serbest bırakılmanın bir güvenceye bağlanabileceğini de öngörür: tutuklanan kişilerin makul süre içinde yargılanmayı ve soruşturma veya kovuşturma sırasında serbest bırakılmayı isteme hakları vardır; serbest bırakılma, ilgilinin yargılama süresince duruşmada hazır bulunmasını veya hükmün yerine getirilmesini sağlamak için bir güvenceye bağlanabilir (Anayasa m.19/7). Ceza Muhakemesi Kanunu bu güvencenin aracını adli kontrol olarak düzenler: tutuklama nedenlerinin varlığı hâlinde, şüphelinin tutuklanması yerine adli kontrol altına alınmasına karar verilebilir (CMK m.109/1).

Bu iki hüküm, tahliye taleplerinin hukuki dayanağıdır. Kaçma şüphesine dayanan tutuklamalarda “konutunu terk etmemek” yükümlülüğü ve bunun elektronik cihazla takibi, aynı amacı daha hafif bir müdahaleyle sağlayan bir seçenek olarak somut biçimde önerilmelidir. Talep dilekçesinde; konut adresi, konutta birlikte yaşayanlar, iş ve sağlık durumu ile izleme için gerekli teknik koşullar (sabit ünitenin kurulabileceği yer, elektrik ve şebeke durumu) belirtilirse, mahkemenin tedbirin uygulanabilirliğini değerlendirmesi kolaylaşır. Adli kontrol tedbirlerinin tamamı için adli kontrol tedbirleri (CMK 109) yazımıza bakabilirsiniz.

Program Değişikliği ve Kaldırma: Hangi Merciye Başvurulur?

Kelepçeli hayatın en sık hukuki ihtiyacı, izin ve program değişikliğidir. Başvurulacak merci, cihazın hangi karara dayanarak takıldığına göre değişir; yanlış merciye yapılan başvuru zaman kaybettirir:

Adli kontrolün kaldırılması veya hafifletilmesi için adli kontrolün kaldırılması talebi (CMK 111) ve adli kontrol kararına itiraz, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasındaki denetim süresi için HAGB nedir (CMK 231) yazılarımıza bakabilirsiniz.

Denetimli Serbestlikle İnfazda Kelepçe (5275 m.105/A)

İnfaz aşamasında elektronik izlemenin en sık görüldüğü rejim, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazıdır. Bu rejimde, açık ceza infaz kurumunda bulunan iyi hâlli hükümlünün koşullu salıverilmesine kanunda belirtilen süre kalmışsa, talebi üzerine cezasının kalan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infazına infaz hâkimi karar verebilir (5275 m.105/A). Kanun, belirli hükümlü grupları için bu süreyi daha uzun tutmuştur; hesaplama, suç tarihine ve suç türüne göre değişen koşullu salıverilme oranlarına bağlıdır.

Bu rejimde hükümlüye konutunda veya belirlenen bölgede bulunma, belirli yerlere gitmeme gibi yükümlülükler yüklenebilir ve bunların takibi elektronik izlemeyle yapılır. Yükümlülüklere uyulmaması, kalan cezanın kurumda infazı sonucunu doğurabileceğinden, infaz aşamasındaki alarm kayıtları en az adli kontroldeki kadar ciddiye alınmalıdır. Başvurunun yazılışı için denetimli serbestlik talebi dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.

Alarm veya İhlal İsnadı: Adım Adım

İhlal isnadıyla karşılaşan kişinin dosyası, ilk saatlerde toplanan delillerle kurulur. CMK m.112, tutuklama için yükümlülüklere isteyerek uyulmamasını aradığından, savunmanın merkezinde kastın bulunmadığının gösterilmesi yer alır:

Tutuklama kararına itirazın usulü için tutuklama kararına itiraz yazımıza bakabilirsiniz. Yurt dışına çıkamamak da ayrı bir adli kontrol yükümlülüğüdür (CMK m.109/3-a); kelepçe kararıyla birlikte verilmişse kaldırılması ayrıca talep edilmelidir — yurt dışı çıkış yasağı.

Kelepçeli Hayatın Günlük Hukuku ve Protokol

Yaşam disiplini: Cihazla yaşamak, küçük ama hayati alışkanlıklar ister: (1) Şarj ritüeli — bileklik ünitesinin düzenli şarjı: biten pil, sistem gözünde sinyal kaybıdır ve “şarj etmeyi unuttum” cümlesi, alarm kaydının karşısında zayıf bir savunmadır — şarj saati, namaz vakti disipliniyle sabitlenir. (2) Fiziki koruma — cihazın su-darbe hassasiyetine uygun kullanım; kayışla oynamama: kurcalama sensörü, iyi niyetli “kaşındı, gevşettim” hareketini bile alarm yazar. (3) Ev ünitesinin düzeni — ünitenin yerinin değiştirilmemesi, elektrik-hat bağlantısının korunması; taşınma-tadilat gibi değişikliklerin önceden bildirilmesi. İzin ve program değişikliği hukuku: Ev hapsi, mezar sessizliği değildir: yükümlülüğün içeriği kararla çizilir ve hayatın gerekleri — çalışma (işe gidiş-dönüş saatlerinin programa işlenmesi), sağlık (hastane-tedavi randevuları), eğitim, ibadet ve zorunlu aile yükümlülükleri — için program değişikliği-izin talepleri ilgili merciiye (adli kontrolde karar veren yargı merciine, infazda denetimli serbestlik müdürlüğüne) yazılı yapılır: talebin dili somuttur — gün, saat aralığı, adres, belge (iş sözleşmesi, randevu kaydı) — ve onay gelmeden fiilî çıkış yapılmaz: “acildi, sonra anlatırım” düzeni, alarm kaydına yenilir; gerçek acil durumlarda (sağlık krizi) ise eş zamanlı bildirim (çağrı merkezi araması + ardından belge) hayat kurtaran protokoldür. Kişi ve aile protokolü — yedi satır: (1) Kararın tam metnini al: yükümlülüğün saatleri, alanı, istisnaları — bilmediğin kural, ihlal ettiğin kuraldır. (2) İzleme merkezinin iletişim kanalını kaydet; her bildirimi tarih-saat notuyla arşivle. (3) Şarj-koruma disiplinini aile rutinine bağla. (4) İş-sağlık-eğitim izinlerini belgeli dilekçeyle, önceden iste. (5) Arıza şüphesinde derhâl bildir, tutanak-kayıt numarası al, o anki konumunu belgeleyecek tanık-kayıt oluştur. (6) Tedbir uzadıkça hafifletme talebini (saat-alan genişletme, kaldırma) periyodik gündeme getir. (7) İhlal isnadında panikleme: alarm kaydını, kendi konum delillerini ve bildirim arşivini vekille birleştir. Kapanış: Elektronik kelepçe, modern infazın iki yüzlü aynasıdır: bir yüzünde duvarsız özgürlük — evinde, işinde, ailesiyle denetlenen insan; öbür yüzünde bilekteki geri sayım — tek alarmla kapanabilen kapı: cihazla yaşamayı kural, bildirimi refleks, belgeyi alışkanlık yapan kişi; kelepçeyi özgürlüğünün teminatına çevirir — ihmal eden, bileğindeki plastiği kendi eliyle demire dönüştürür.

Sıkça Sorulan Sorular

Elektronik kelepçenin kanuni dayanağı nedir?

5402 sayılı Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanununun 15/A maddesidir: şüpheli, sanık ve hükümlülerin toplum içinde izlenmesi, gözetimi ve denetimi elektronik cihazlar kullanılarak da yerine getirilebilir. Usul ve esaslar Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliğinin 101-106. maddelerindedir.

Elektronik kelepçe hangi kararlarda takılır?

Adalet Bakanlığına göre altı karar türünde: adli kontrol (CMK m.109), kısa süreli hapse seçenek yaptırım (TCK m.50), hükmün açıklanmasının geri bırakılması (CMK m.231), denetimli serbestlikle infaz (5275 m.105/A), mükerrirlere özgü infaz rejimi (5275 m.108) ve hapsin konutta çektirilmesi (5275 m.110). Ayrıca 6284 sayılı Kanun kapsamındaki tedbirlerde hâkim kararıyla teknik araç kullanılabilir (6284 m.12).

Ev hapsinde geçen süre cezadan düşülür mü?

Evet. 7331 sayılı Kanunla CMK m.109’a eklenen hükme göre konutunu terk etmemek yükümlülüğü altında geçen her iki gün, cezanın mahsubunda bir gün olarak dikkate alınır. Örneğin 120 günlük ev hapsi, cezadan 60 gün düşülmesini sağlar.

Ev hapsini ihlal edersem ne olur?

Adli kontrol yükümlülüklerine isteyerek uymayan şüpheli veya sanık hakkında, hükmolunabilecek hapis cezasının süresi ne olursa olsun hemen tutuklama kararı verilebilir (CMK m.112). İnfaz rejimlerinde ise yükümlülük ihlalinin sonuçları 5275 sayılı Kanun ve denetimli serbestlik hükümlerine göre belirlenir.

Adli kontrol ve ev hapsi en fazla ne kadar sürer?

CMK m.110/A’ya göre ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde adli kontrol en çok iki yıl olup zorunlu hâllerde bir yıl uzatılabilir; ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde en çok üç yıldır ve zorunlu hâllerde gerekçe gösterilerek uzatılabilir.

Cihaz arızalanırsa veya sinyal koparsa ihlal sayılır mı?

Alarm kaydı bir iddiadır, ihlalin kendisi değildir. Ceza sorumluluğu ve tedbir ihlali kast gerektirir; o an gerçekte nerede olunduğunun ispatı (tanık, kamera, giriş kayıtları), arızanın zamanında ve kayıtlı bildirilmesi ve teknik servis geçmişi savunmanın temelidir.

Kelepçeyi kırmak suç mu?

Evet. Cihaz kamuya ait eşyadır; kamu kurum ve kuruluşlarına ait eşyaya zarar verilmesi bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası gerektirir ve şikâyete bağlı değildir (TCK m.152/1-a). Cihaz kırılarak kaçılmışsa kaçma suçunun (TCK m.292) unsurları da ayrıca değerlendirilir.

Elektronik izlemeyle ses veya görüntü kaydı yapılır mı?

6284 sayılı Kanun kapsamında hayır: teknik araç ve yöntemlerle kişilerin ses ve görüntüleri dinlenemez, izlenemez ve kayda alınamaz (6284 m.12). Cihazlar konum, mesafe veya konutta bulunma bilgisiyle çalışır.

Hangi tür cihazlar kullanılıyor?

Adalet Bakanlığının açıklamasına göre dört tür: konut hapsine yönelik ünite, alan kısıtlama ünitesi, alkol izleme ünitesi ve mağdur koruma ünitesi.

Kelepçeliyken işe veya hastaneye gidebilir miyim?

Evet, programla: çalışma saatleri, tedavi randevuları ve zorunlu ihtiyaçlar için ilgili merciye belgeli yazılı talep yapılır ve onay gelmeden fiilî çıkış yapılmaz; gerçek acil durumlarda eş zamanlı bildirim ve ardından belge sunulmalıdır.

Mahkeme kelepçe takılsın derse hemen takılır mı?

Kendiliğinden değil. Yönetmelik; risk durumu, denetimin gereklilikleri, mağdurun korunma ihtiyacı ve izleme merkezinin kapasitesi gibi ölçütlere göre bir değerlendirme öngörür; cihazla izlenip izlenmeyeceği bu değerlendirmeyle belirlenir.

Tutuklama yerine ev hapsi istenebilir mi?

Evet. Tutuklama nedenlerinin varlığı hâlinde tutuklama yerine adli kontrol altına alınmaya karar verilebilir (CMK m.109/1); Anayasa da serbest bırakılmanın bir güvenceye bağlanabileceğini öngörür (m.19/7). Konutunu terk etmemek yükümlülüğü (CMK m.109/3-j) bu amaçla elektronik izlemeyle birlikte önerilebilir.

Ev hapsi kararını kim kaldırır veya değiştirir?

Adli kontrol kararını veren hâkim veya mahkeme; yükümlülüklere yenilerini ekleyebilir, bazılarını veya tamamını kaldırabilir, değiştirebilir ya da geçici olarak muafiyet tanıyabilir (CMK m.111). Talep somut gerekçe ve belgeyle yapılmalıdır.

Kelepçe ile alkol kullanımı da izlenir mi?

Evet, bu amaçla ayrı bir cihaz vardır. Adalet Bakanlığının açıklamasına göre kullanılan dört tür cihazdan biri alkol izleme ünitesidir; alkol kullanmama yükümlülüğünün takibinde kullanılır.

Alarm çaldığında ilk ne yapmalıyım?

İzleme merkezine derhâl bildirimde bulunun, bulunduğunuz yeri tanık, kamera veya belgeyle kayda geçirin ve aynı gün yazılı bildirim yapıp kayıt numarasını saklayın. CMK m.112 tutuklama için yükümlülüğe isteyerek uyulmamasını aradığından, kastın bulunmadığını gösteren bu kayıtlar savunmanın temelidir.

6284 tedbirini ihlal edene ne olur?

Tedbir kararına aykırı davranan hakkında zorlama hapsine karar verilir (6284 m.13). Bu yaptırım, aynı fiil nedeniyle yürütülen ceza soruşturmasından bağımsızdır.