Basit mala zarar verme suçu (TCK m.151/1) şikâyete bağlıdır. Mağdur, fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma yapılamaz (TCK m.73/1-2). Suç şikâyete bağlı olduğu için uzlaştırmaya tabidir (CMK m.253/1-a). Uzlaşma sağlanır ve fail edimini tek seferde yerine getirirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Edim taksitlendirilirse kamu davasının açılması ertelenir. Uzlaşma sağlandığında, o anda tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar dışında ayrıca tazminat davası açılamaz. Kamu malına, ağaçlara, sulama tesislerine veya bir kamu görevlisine öç almak amacıyla zarar verilmesi gibi nitelikli hâller (TCK m.152) ile ibadethane ve mezarlıklara zarar verilmesi (m.153) ise resen soruşturulur. Zarar kovuşturmadan önce tamamen giderilirse ceza üçte ikiye kadar indirilir (m.168).
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Malınıza zarar mı verildi veya hakkınızda şikâyet mi var?
Altı aylık süre ve uzlaşma edimini birlikte planlayalım: Hukukçular Evi Ankara.
⚡ Net Cevap: TCK m.151/1: başkasının malını yıkma, tahrip etme, yok etme, bozma, kullanılamaz hâle getirme veya kirletme; mağdurun şikâyeti üzerine 4 ay – 3 yıl hapis veya adli para cezası. Şikâyet süresi: fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 ay (m.73). Vazgeçme davayı düşürür; şahsi haklardan da açıkça vazgeçilmişse hukuk davası açılamaz (m.73/4-7). Uzlaştırma: 151/1 için uygulanır; teklif 7 gün içinde cevaplanmazsa reddedilmiş sayılır; edim tek seferde ifa edilirse KYOK, taksitte KDAE; uzlaşma raporu ilam niteliğinde; uzlaşma sağlanınca sonradan ortaya çıkanlar dışında tazminat davası açılamaz (CMK m.253). Nitelikli hâller m.152: 1 – 4 yıl; yakarak veya patlayıcıyla bir katına kadar artırım; kamu hizmetinin aksaması yarısından iki katına kadar artırım; şikâyet aranmaz ve uzlaştırma uygulanmaz. Etkin pişmanlık: kovuşturmadan önce 2/3, hükümden önce 1/2’ye kadar indirim (m.168). Eş, üstsoy-altsoy ve aynı konuttaki kardeş zararına ceza verilmez (m.167/1). Değer azlığı indirimi (m.145) yalnızca hırsızlık içindir.
Kanun Metni: TCK m.151 ve m.73
TCK m.151/1: “Başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen yıkan, tahrip eden, yok eden, bozan, kullanılamaz hale getiren veya kirleten kişi, mağdurun şikayeti üzerine, dört aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.”
TCK m.73/1-2: “Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde şikayette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla bu süre, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar.”
Maddenin ikinci fıkrası, 9/7/2021 tarihli ve 7332 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır; eski metinde yer alan hayvana zarar verme hâli artık 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu kapsamında ayrıca düzenlenmektedir. Bu nedenle bugün TCK m.151 yalnızca birinci fıkradan ibarettir. Hayvanlara yönelik fiiller için hayvana eziyetin cezası rehberine bakabilirsiniz. Suçun unsurları ve cezası için mala zarar verme suçu: araç çizme ve cam kırma rehberine bakabilirsiniz.
Suçun Konusu ve Hareketleri
| Hareket | Örnek | Not |
|---|---|---|
| Yıkma | Bahçe duvarının yıkılması | Taşınmazlarda sık görülür |
| Tahrip etme | Kapının kırılması, aracın boyasının çizilmesi | Malın zarar görmesi |
| Yok etme | Eşyanın yakılması veya parçalanması | Malın varlığının sona ermesi |
| Bozma | Elektronik cihazın çalışmaz hâle getirilmesi | İşlevin bozulması |
| Kullanılamaz hâle getirme | Lastiğin patlatılması, kilidin tıkanması | Geçici olabilir |
| Kirletme | Duvara boya ile yazı yazılması | Temizlik gerektiren durumlar |
Suçun konusu başkasına ait taşınır veya taşınmaz maldır. Kişinin kendi malına zarar vermesi bu suçu oluşturmaz; ancak paylı veya elbirliği mülkiyetindeki bir mala zarar verilmesi hâlinde, diğer paydaşların hakları bakımından suç gündeme gelebilir. Hareketlerin herhangi biriyle malın kısmen veya tamamen zarar görmesi yeterlidir; malın tamamen yok edilmesi gerekmez. Kirletme hâli, örneğin bir duvara boya ile yazı yazılması veya bir aracın boyayla kirletilmesi, zarar gidermenin temizlik yoluyla mümkün olduğu durumlarda bile suçu oluşturur.
Şikâyet Hakkı Kimde?
Basit mala zarar verme “mağdurun şikâyeti üzerine” cezalandırılır. Mağdur, zarar verilen malın maliki olan kişidir; birden fazla malik varsa her biri ayrı ayrı şikâyet hakkına sahiptir ve birinin süreyi kaçırması diğerlerinin hakkını düşürmez (TCK m.73/3). Kiralık bir evde veya kullanım amacıyla verilmiş bir araçta zarar meydana geldiğinde, kiracı veya kullanıcı zarar görmüşse, olayı kolluğa bildirebilir; malikin de durumdan haberdar edilmesi ve şikâyet hakkını kullanıp kullanmayacağına karar vermesi gerekir. Şirkete ait mallarda şikâyet hakkı şirketi temsile yetkili kişiler tarafından kullanılır; bu kişilerin şikâyet süresi de şirketin fiil ve failden haberdar olduğu tarihten itibaren işler.
Şikâyet Süresi: Altı Ay Ne Zaman Başlar?
| Konu | Kural | Fıkra |
|---|---|---|
| Süre | 6 ay | m.73/1 |
| Başlangıç | Fiil ve failin kim olduğunun öğrenildiği gün | m.73/2 |
| Üst sınır | Dava zamanaşımını geçemez (basit hâl için 8 yıl) | m.73/2; m.66/1-e |
| Birden fazla şikâyet hakkı olan | Birinin süreyi kaçırması diğerlerini etkilemez | m.73/3 |
| Vazgeçme | Davayı düşürür; kesinleşmeden sonra infazı engellemez | m.73/4 |
| İştirak | Bir sanık hakkındaki vazgeçme diğerlerini de kapsar | m.73/5 |
| Sanığın kabulü | Vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez | m.73/6 |
| Şahsi haklar | Açıkça vazgeçilmişse hukuk davası açılamaz | m.73/7 |
Altı aylık süre, zarar verilen tarihten değil, mağdurun hem fiili hem de failin kim olduğunu öğrendiği günden itibaren işler. Örneğin gece park hâlindeki aracının çizildiğini sabah fark eden ancak kimin çizdiğini bilmeyen kişi için süre, kamera kayıtları incelenerek failin tespit edildiği tarihte başlar. Bununla birlikte fail bilinmese bile olayın gecikmeden kolluğa bildirilmesi ve kimliği belirsiz kişi hakkında şikâyette bulunulması, delillerin korunması bakımından önemlidir. Aracın veya konutun birden fazla maliki varsa, her birinin şikâyet hakkı ayrıdır ve birinin süreyi kaçırması diğerlerinin hakkını düşürmez. Şikâyet süreleri için şikâyete bağlı suçlar ve şikâyet süresi rehberine bakabilirsiniz.
Şikâyet süreniz dolmak üzere mi?
Delilleri toparlayıp süresinde şikâyeti birlikte yapalım: 0554 648 37 15
Şikâyet Aranmayan Hâller: TCK m.152 ve m.153
| Hâl | Ceza | Dayanak |
|---|---|---|
| Kamu malı, kamu hizmetine tahsis edilmiş yer ve eşya | 1 – 4 yıl | m.152/1-a |
| Yangın, sel ve felaketlere karşı korunmaya tahsis edilmiş eşya | 1 – 4 yıl | m.152/1-b |
| Dikili ağaç, fidan veya bağ çubuğu (Devlet ormanı hariç) | 1 – 4 yıl | m.152/1-c |
| Sulama, içme suyu veya afetten korunma tesisleri | 1 – 4 yıl | m.152/1-d |
| Grev veya lokavt hâlinde işveren, işçi veya sendika malları | 1 – 4 yıl | m.152/1-e |
| Siyasi parti veya meslek kuruluşu malları | 1 – 4 yıl | m.152/1-f |
| Kamu görevlisine görevinden ötürü öç almak amacıyla | 1 – 4 yıl | m.152/1-g |
| Yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak | Ceza bir katına kadar artırılır | m.152/2 |
| Haberleşme, enerji, demiryolu veya havayolunda kamu hizmetinin aksaması | Ceza yarısından iki katına kadar artırılır | m.152/3 |
| İbadethane ve mezarlıklara yıkma, bozma veya kırma suretiyle zarar | 1 – 4 yıl | m.153/1 |
Nitelikli hâllerde suç şikâyete bağlı olmadığından savcılık resen soruşturur ve mağdurun şikâyetten vazgeçmesi soruşturmayı sona erdirmez. Bu hâller şikâyete bağlı olmadığı ve CMK m.253/1-b’de sayılan suçlar arasında yer almadığı için uzlaştırma da uygulanmaz; failin zararı gidermesi ancak etkin pişmanlık hükümleri çerçevesinde cezayı etkiler. Eski kaynaklarda nitelikli hâller arasında sayılan ibadethane ve mezarlıklara zarar verme ise TCK m.153’te ayrı bir suç olarak düzenlenmiştir.
Uzlaştırma Süreci: CMK m.253
Basit mala zarar verme şikâyete bağlı olduğundan uzlaştırma kapsamındadır (CMK m.253/1-a). Soruşturma konusu suçun uzlaşmaya tabi olması ve kamu davası açılması için yeterli şüphenin bulunması hâlinde dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir ve görevlendirilen uzlaştırmacı taraflara uzlaşma teklifinde bulunur.
| Aşama | Kural | Fıkra |
|---|---|---|
| Teklif | Uzlaştırmacı taraflara teklif yapar | m.253/4 |
| Cevap süresi | 7 gün içinde bildirilmezse teklif reddedilmiş sayılır | m.253/4 |
| Ret sonrası uzlaşma | İddianameye kadar uzlaşma belgesiyle savcıya başvuru | m.253/16 |
| Sonuçsuz kalma | Tekrar uzlaştırma yoluna gidilemez | m.253/18 |
| Edimin tek seferde ifası | Kovuşturmaya yer olmadığı kararı | m.253/19 |
| Edimin ileri tarihe bırakılması veya taksit | Kamu davasının açılmasının ertelenmesi | m.253/19 |
| Edim yerine getirilmezse | Kamu davası açılır; uzlaşma raporu ilam niteliğinde | m.253/19 |
| Müzakere beyanları | Hiçbir davada delil olarak kullanılamaz | m.253/20 |
| Zamanaşımı | Uzlaştırma süresince işlemez | m.253/21 |
Uzlaştırma, mağdur açısından zararın hızla karşılanmasını, fail açısından ise dosyanın mahkûmiyete varmadan kapanmasını sağlar. Uzlaşma müzakereleri sırasında yapılan açıklamalar hiçbir soruşturma, kovuşturma veya davada delil olarak kullanılamayacağından, taraflar müzakerede serbestçe konuşabilir. Edimin taksitle ödenmesi kararlaştırılırsa kamu davasının açılması ertelenir ve failin edimini yerine getirmemesi hâlinde dava açılır; ayrıca uzlaşma raporu İcra ve İflas Kanunu m.38 anlamında ilam niteliğinde belgelerden sayıldığından doğrudan icraya konulabilir. Uzlaştırma için uzlaştırma nedir, kamu davasının açılmasının ertelenmesi için KDAE rehberlerine bakabilirsiniz.
Uzlaşma Edimi Nasıl Belirlenir?
Uzlaşma edimi, failin mağdura karşı üstlendiği yükümlülüktür ve çoğu zaman zararın parasal olarak karşılanması veya malın onarılması şeklinde belirlenir. Cumhuriyet savcısı, uzlaşmanın tarafların özgür iradelerine dayandığını ve edimin hukuka uygun olduğunu belirlerse raporu mühür ve imza altına alarak dosyada muhafaza eder (CMK m.253/17). Edim tek seferde yerine getirilebileceği gibi taksite de bağlanabilir; taksitli edimde kamu davasının açılması ertelenir ve erteleme süresince zamanaşımı işlemez.
| Edim | Sonuç | Dikkat |
|---|---|---|
| Tek seferde ödeme | Kovuşturmaya yer olmadığı kararı | Ödeme belgesi saklanmalı |
| Taksitli ödeme | Kamu davasının açılmasının ertelenmesi | Ödenmezse dava açılır |
| Malın onarılması | Onarım tamamlanınca edim yerine gelir | Onarımın niteliği açıkça yazılmalı |
| Edimin yerine getirilmemesi | Dava açılır; rapor ilam gibi icraya konulabilir | İİK m.38 niteliği |
Mağdur açısından edimin, uzlaşma anında bilinen bütün zarar kalemlerini kapsaması önemlidir; çünkü uzlaşma sağlandıktan sonra, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar dışında tazminat davası açılamaz. Fail açısından ise edimin gerçekçi ve yerine getirilebilir olması gerekir; taksitli edimin yerine getirilmemesi, hem kamu davasının açılmasına hem de uzlaşma raporunun icraya konulmasına yol açar.
Apartman Ortak Alanlarına Verilen Zarar
Apartmanın asansörü, giriş kapısı, aydınlatması veya bahçesi gibi ortak alanlara verilen zararlarda mağdur, bu alanların malikleri olan kat malikleridir. Ortak alana verilen zarar nedeniyle şikâyet hakkı her kat malikine ait olduğundan, bir kat malikinin süreyi kaçırması diğerlerinin şikâyet hakkını düşürmez (TCK m.73/3). Uygulamada yönetici, kat maliklerinin bilgisi dâhilinde olayı kolluğa bildirir ve zararın belgelenmesini sağlar. Zararın tazmini ise kat malikleri adına yönetim tarafından talep edilebilir; uzlaşma edimi de bu kapsamda ortak giderler hesabına ödenmek üzere belirlenebilir.
Taşınmazlara Zarar ve Komşuluk Uyuşmazlıkları
Mala zarar verme, komşuluk ilişkilerinde sık karşılaşılan bir suçtur: bahçe duvarının yıkılması, ortak alandaki eşyanın kırılması, kapının veya zilin bozulması gibi. Taşınmazlara verilen zararlarda zararın miktarı çoğu zaman keşif ve bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Komşular arasındaki uyuşmazlıklarda ayrıca sınır, ortak alan kullanımı veya kat mülkiyeti gibi hukuki sorunlar da bulunabilir; bu durumda ceza şikâyeti ile hukuki uyuşmazlığın çözümü birlikte planlanmalıdır. Uzlaştırma, komşuluk ilişkilerinin devam edeceği durumlarda tarafların aralarındaki ilişkiyi düzeltmesine de imkân tanıdığından özellikle yararlı bir yoldur. Bu dosyalarda uzlaşma metnine, zararın giderilmesinin yanında ortak alan kullanımına ilişkin somut taahhütlerin de yazılması, yeni uyuşmazlıkların önlenmesine yardımcı olabilir; ancak edimin hukuka uygun ve yerine getirilebilir olması gerekir.
Uzlaşmanın Tazminata Etkisi
Uzlaşmanın tazminat hakkına etkisi, son yıllarda değişen önemli bir konudur. CMK m.253/19’daki “uzlaşmanın sağlanması halinde, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz” ibaresi Anayasa Mahkemesinin 26/7/2023 tarihli ve E.2023/43, K.2023/141 sayılı kararıyla iptal edilmişti. 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanunla bu kural yeniden ve bir istisnayla düzenlenmiştir: uzlaşmanın sağlanması hâlinde, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar hariç, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış olan davadan feragat edilmiş sayılır.
Bu kuralın mağdur açısından pratik sonucu açıktır: uzlaşma metnine yazılan edim, zararın tamamını karşılayacak şekilde belirlenmelidir. Örneğin aracın boyası için uzlaşan mağdur, uzlaşma anında bilinen bir zarar kalemi için sonradan dava açamaz; ancak uzlaşma anında tespit edilemeyen, örneğin sonradan ortaya çıkan gizli bir hasar için tazminat isteyebilir. Bu nedenle uzlaşmadan önce zararın ekspertiz veya servis raporuyla belgelenmesi ve bütün kalemlerin edime yansıtılması önerilir. Uzlaşma teklifinin değerlendirilmesi için uzlaştırma teklifini kabul etmeli miyim rehberine bakabilirsiniz.
Önödeme Uygulanır mı?
Önödeme, uzlaşma kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere, yalnız adli para cezasını gerektiren veya hapis cezasının üst sınırı altı ayı aşmayan suçlarda uygulanır (TCK m.75/1). Basit mala zarar verme hem uzlaşma kapsamında olduğundan hem de hapis cezasının üst sınırı üç yıl olduğundan önödeme uygulanmaz. Bu nedenle bu suçta dosyanın mahkûmiyete varmadan kapanmasının başlıca yolları, şikâyetten vazgeçme ve uzlaşmadır.
Uzlaşma Olmazsa: Yargılama ve Olası Sonuçlar
Uzlaştırmanın sonuçsuz kalması hâlinde tekrar uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m.253/18) ve savcılık kamu davası açar. Bu aşamada da şikâyetten vazgeçme mümkündür ve vazgeçme davayı düşürür (TCK m.73/4). Yargılama sonunda mahkûmiyet kararı verilirse, suçun cezası seçimlik olduğundan hâkim hapis veya adli para cezasından birini seçebilir. Kısa süreli hapis cezası, mağdurun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesine de çevrilebilir (TCK m.50/1-b). Koşulları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya cezanın ertelenmesi de gündeme gelir. Etkin pişmanlık hükümleri ise yargılamanın her aşamasında, hükümden önce zararın giderilmesi hâlinde uygulanabilir.
Zararın Giderilmesi: Etkin Pişmanlık
| Zaman | İndirim | Şart |
|---|---|---|
| Kovuşturma başlamadan önce | Cezanın üçte ikisine kadar | Zararın tamamen giderilmesi |
| Kovuşturma başladıktan sonra, hükümden önce | Cezanın yarısına kadar | Zararın tamamen giderilmesi |
| Kısmi giderim | Aynı oranlar | Ayrıca mağdurun rızası |
Uzlaştırmanın sonuçsuz kaldığı veya uygulanmadığı hâllerde, failin zararı gidermesi etkin pişmanlık hükümleri çerçevesinde cezayı azaltır. Zararın giderilmesi, malın onarılması veya bedelinin ödenmesi suretiyle olabilir ve failin bizzat pişmanlık göstermesi gerekir. Kısmi giderimde etkin pişmanlığın uygulanması için mağdurun rızası aranır; bu nedenle mağdur, kısmi ödeme teklifinde rızasını verirken kalan zarar için haklarını saklı tuttuğunu açıkça belirtmelidir. Etkin pişmanlık haritası için etkin pişmanlık rehberine bakabilirsiniz.
Değer Azlığı Konusundaki Yaygın Yanılgı
Bazı kaynaklarda, zarar verilen malın değerinin az olması hâlinde hâkimin cezada indirim yapabileceği veya ceza vermekten vazgeçebileceği belirtilmektedir. Bu kural mala zarar verme için değil, hırsızlık için geçerlidir: TCK m.145, “hırsızlık suçunun konusunu oluşturan malın değerinin azlığı” nedeniyle indirim veya cezasızlık imkânı tanır. Mala zarar verme bakımından kanunda böyle özel bir hüküm bulunmaz. Zararın miktarı ise hâkimin temel cezayı belirlerken dikkate aldığı ölçütler arasında yer alır; küçük bir zarar ile büyük bir zarar arasındaki fark, temel cezanın alt veya üst sınıra yakın belirlenmesinde etkili olur.
Akrabalar Arasında: TCK m.167
| İlişki | Sonuç | Fıkra |
|---|---|---|
| Ayrılık kararı verilmemiş eş | Ceza verilmez | m.167/1-a |
| Üstsoy, altsoy, bu derecedeki kayın hısımları, evlat edinen veya evlatlık | Ceza verilmez | m.167/1-b |
| Aynı konutta yaşayan kardeş | Ceza verilmez | m.167/1-c |
| Ayrılık kararı verilmiş eş; ayrı yaşayan kardeş | Şikâyet üzerine ceza yarı oranında indirilir | m.167/2 |
| Aynı konutta yaşayan amca, dayı, hala, teyze, yeğen, ikinci derece kayın hısmı | Şikâyet üzerine ceza yarı oranında indirilir | m.167/2 |
Aile içinde malvarlığına yönelik suçlarda kanun, aile ilişkilerini korumak amacıyla özel bir kural getirmiştir. Eşlerden birinin diğerinin eşyasını kırması veya bir çocuğun ana babasının malına zarar vermesi hâlinde ceza verilmez. Ancak bu cezasızlık, mağdurun zararını gidermeyi talep etme hakkını ortadan kaldırmaz; hukuk mahkemesinde tazminat istenebilir. Boşanma sürecindeki eşler bakımından ise ayrılık kararının bulunup bulunmadığı belirleyicidir.
Kasten mi, Kazayla mı?
Mala zarar verme yalnızca kasten işlenebilir. Suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır (TCK m.21/1) ve taksirle işlenen fiiller ancak kanunun açıkça belirttiği hâllerde cezalandırılır (m.22/1); mala zarar vermenin taksirli hâli kanunda düzenlenmemiştir. Bu nedenle dikkatsizlikle yapılan bir trafik kazasında başka bir araca verilen hasar veya komşunun eşyasının kazayla kırılması bu suçu oluşturmaz; bu durumlar yalnızca hukuki sorumluluk ve tazminat konusudur. Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.49/1). Çocukların verdiği zararlar için komşunun çocuğu eşyama zarar verdi rehberine bakabilirsiniz.
Deliller
| Delil | Ne gösterir? | Dikkat |
|---|---|---|
| Kamera kayıtları | Fail ve fiilin işleniş biçimi | Kısa sürede silinebilir |
| Fotoğraf ve videolar | Zararın niteliği ve boyutu | Tarih ve saat bilgisiyle |
| Servis veya ekspertiz raporu | Zararın miktarı | Uzlaşma edimi ve tazminat için |
| Tanık beyanları | Olayı görenler | İletişim bilgileri alınmalı |
| Önceki tartışmalara ilişkin kayıtlar | Kast ve saik | Mesajlar, şikâyetler |
| Keşif ve bilirkişi incelemesi | Taşınmazlardaki zarar | Mahkeme veya savcılıkça |
Hakkında Şikâyet Bulunan Kişi Açısından
Mala zarar verme iddiasıyla karşılaşan kişi bakımından ilk soru, fiilin kasten işlenip işlenmediğidir; kazayla veya dikkatsizlikle verilen zarar bu suçu oluşturmaz. İkinci soru, şikâyetin süresinde yapılıp yapılmadığıdır; mağdurun fiil ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı ay geçmişse soruşturma yapılamaz. Üçüncü soru, zarar verilen malın gerçekten başkasına ait olup olmadığı ve fail ile mağdur arasında TCK m.167 kapsamında bir akrabalık bulunup bulunmadığıdır.
Bu sorulara rağmen suç işlenmişse, uzlaştırma ve etkin pişmanlık, fail açısından en önemli imkânlardır. Uzlaşma teklifinin kabul edilmesi ve edimin tek seferde yerine getirilmesi, kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla dosyanın kapanmasını sağlar. Uzlaşma sağlanamazsa, zararın kovuşturmadan önce tamamen giderilmesi cezada üçte ikiye kadar indirim sağlar. Uzlaşma müzakerelerinde yapılan açıklamalar delil olarak kullanılamayacağından (CMK m.253/20), müzakere aşaması savunmayı zayıflatmaz.
Sık Yapılan Hatalar
- Şikâyeti ertelemek: Altı aylık süre failin öğrenilmesiyle işlemeye başlar.
- Kamera kayıtlarını geç istemek: Kayıtlar birkaç gün içinde silinebilir.
- Zararı belgelemeden uzlaşmak: Uzlaşma sonrasında bilinen zararlar için tazminat davası açılamaz.
- Uzlaşma teklifini cevapsız bırakmak: Yedi gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır.
- Vazgeçerken şahsi hakları saklı tutmamak: Hukuk davası açma imkânı kaybedilebilir.
- Kazayı suç sanmak: Kazayla verilen zarar tazminat konusudur, suç değildir.
Zamanaşımı ve Görevli Mahkeme
Basit mala zarar vermede cezanın üst sınırı üç yıl, nitelikli hâllerde dört yıl olduğundan dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m.66/1-e). Şikâyete bağlı hâlde ise altı aylık şikâyet süresi çok daha önce dolar ve belirleyici olan bu süredir. Mala zarar verme davaları asliye ceza mahkemesinde görülür; suça sürüklenen çocuklar bakımından ise çocuk mahkemeleri görevlidir. Uzlaştırma süresince dava zamanaşımı ve şikâyet süresi işlemez (CMK m.253/21).
Mağdur İçin Adım Adım
- Zararı belgeleyin. Fotoğraf ve video çekin; tarih ve saati kayıt altına alın.
- Kamera kayıtlarını hemen isteyin. İş yeri, apartman ve şehir kameralarının kayıtları kısa sürede silinebilir.
- Tanıkları belirleyin. Olayı görenlerin iletişim bilgilerini alın.
- Zararın miktarını tespit ettirin. Servis, ekspertiz veya usta raporu alın; bu rapor hem uzlaşma edimi hem tazminat için temel olur.
- Altı ay içinde şikâyette bulunun. Fail bilinmiyorsa kimliği belirsiz kişi hakkında şikâyet yapın.
- Uzlaşma teklifini 7 gün içinde cevaplayın. Edimi zararın tamamını karşılayacak şekilde belirleyin.
- Vazgeçerken şahsi haklarınızı saklı tutun. Tazminat hakkınızı kaybetmemek için bunu açıkça belirtin.
⚠️ Uzlaşma metnini dikkatle okuyun: Uzlaşma sağlandığında, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar dışında ayrıca tazminat davası açılamaz. Zararın bütün kalemlerini edime yansıtmadan uzlaşmayı imzalamayın. Komşuluk ilişkilerinde yaşanan olaylar için komşuyla gürültü kavgası ve huzur bozma rehberine de bakabilirsiniz.
Mala zarar verme dosyalarında şikâyet, uzlaştırma ve tazminat süreçleri için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Şikâyet Dilekçesi Örneği
Sık Sorulan Sorular
Mala zarar vermede şikâyet süresi ne kadar?
Fiil ve failin öğrenildiği günden itibaren altı aydır; bu süre dava zamanaşımını geçemez (TCK m.73/1-2).
Fail bilinmiyorsa süre işler mi?
Hayır. Süre, failin kim olduğunun öğrenildiği günden başlar (TCK m.73/2); yine de kimliği belirsiz kişi hakkında gecikmeden şikâyette bulunulmalıdır.
Mala zarar vermenin cezası nedir?
Basit hâlde dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası (TCK m.151/1); nitelikli hâllerde bir yıldan dört yıla kadar hapistir (m.152/1).
Mala zarar vermede uzlaştırma var mı?
Basit hâl şikâyete bağlı olduğundan uzlaştırmaya tabidir (CMK m.253/1-a); nitelikli hâllerde uzlaştırma uygulanmaz.
Uzlaşma teklifine ne kadar sürede cevap vermeliyim?
Yedi gün içinde; bu sürede cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır (CMK m.253/4).
Uzlaştıktan sonra tazminat davası açabilir miyim?
Uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar hariç tazminat davası açılamaz (CMK m.253/19, 7531 s.K.).
Fail uzlaşma edimini ödemezse ne olur?
Kamu davası açılır ve uzlaşma raporu ilam niteliğinde belge sayıldığından icraya konulabilir (CMK m.253/19).
Şikâyetten vazgeçersem tazminat hakkım kaybolur mu?
Vazgeçerken şahsi haklarınızdan da vazgeçtiğinizi ayrıca açıklamadıysanız kaybolmaz (TCK m.73/7).
Zararı ödersem ceza düşer mi?
Düşmez; ancak kovuşturmadan önce tamamen giderilirse ceza üçte ikisine, hükümden önce giderilirse yarısına kadar indirilir (TCK m.168).
Değeri az bir eşyaya zarar vermek cezasız mı?
Hayır. Değer azlığı nedeniyle ceza vermekten vazgeçme imkânı (TCK m.145) yalnızca hırsızlık için geçerlidir; zararın miktarı temel cezanın belirlenmesinde dikkate alınır.
Eşimin eşyasını kırdım, ceza alır mıyım?
Ayrılık kararı verilmemiş eşler arasında ceza verilmez (TCK m.167/1-a); tazminat sorumluluğu ise devam eder.
Mala zarar vermede önödeme var mı?
Hayır. Suç hem uzlaşma kapsamında hem de hapis cezasının üst sınırı altı ayı aştığından önödeme uygulanmaz (TCK m.75/1).
Kiracı olarak evdeki zarar için şikâyet edebilir miyim?
Mağdur kural olarak malın malikidir; kiracı olayı kolluğa bildirebilir, ancak malikin durumdan haberdar edilmesi ve şikâyet hakkını kullanması önerilir.
Mahkeme cezayı zararın giderilmesine çevirebilir mi?
Evet. Kısa süreli hapis cezası, mağdurun zararının aynen iade, eski hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesine çevrilebilir (TCK m.50/1-b).
Mala zarar vermede zamanaşımı ne kadar?
Dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m.66/1-e); ancak şikâyete bağlı hâlde altı aylık şikâyet süresi belirleyicidir.
Uzlaşmada edim taksitle ödenebilir mi?
Evet. Edimin taksitle ödenmesi hâlinde kamu davasının açılması ertelenir; ödenmezse dava açılır (CMK m.253/19).
Uzlaştıktan sonra fail ödeme yapmazsa ne yapmalıyım?
Uzlaşma raporu İcra ve İflas Kanunu m.38 anlamında ilam niteliğinde belge sayıldığından icraya konulabilir; ayrıca kamu davası açılır (CMK m.253/19).
Uzlaşma reddedildikten sonra anlaşabilir miyiz?
Evet. Taraflar uzlaştıklarını gösteren belgeyle en geç iddianamenin düzenlendiği tarihe kadar savcıya başvurabilir (CMK m.253/16).
Apartmanın ortak alanına zarar verilirse kim şikâyet eder?
Ortak alanlar kat maliklerine ait olduğundan her kat malikinin şikâyet hakkı vardır; birinin süreyi kaçırması diğerlerini etkilemez (TCK m.73/3).
Kazayla zarar vermek suç mu?
Hayır. Mala zarar verme yalnızca kasten işlenebilir; kazayla verilen zarar tazminat konusudur (TCK m.21-22; TBK m.49).
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
📚 İlgili Rehberler
- 📘 Ana Rehber: Mala Zarar Verme (TCK 151-152): Ceza, Uzlaşma ve Tazminat
- Araç Çizme ve Cam Kırma Cezası
- Mala Zarar Verme ve Zararın Tazmini
- Uzlaştırma Nedir? (CMK 253)
- Uzlaştırma Teklifini Kabul Etmeli miyim?
- Şikâyete Bağlı Suçlar ve Şikâyet Süresi
- Etkin Pişmanlık Haritası
- Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi
- Hayvana Eziyetin Cezası (5199)
- Ceza Hukuku Rehberi
Mala zarar verme, uzlaştırma ve tazminat dosyalarında destek
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk
Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki TCK, CMK ve TBK hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Boşandıktan Sonra Eski Eşin Hakaret ve İftiraları: Manevi Tazminat (TBK 58, 72; TMK 24-25; TCK 125, 128, 267)
- ▸ Boşanma Davası Açtım, Eşim Hakkımda Asılsız Suç Duyurusunda Bulundu: İftira (TCK 267; HMK 165; TMK 166)
- ▸ Evlilik İçinde Cinsel Saldırı: Eşe Karşı Suç, Şikâyet ve Boşanma (TCK 102/2, 73; CMK 253; 6284; TMK 162)
- ▸ Eşimden Şikâyetçi Oldum, Geri Çekebilir miyim? Eşe Karşı Yaralamada Şikâyet ve Uzlaşma (TCK 86, 73; CMK 253)
Bu konuda hukuki destek almak için


