Mala Zarar Verme Suçu: Araç Çizme ve Cam Kırma Cezası (TCK 151-152), Şikâyet, Uzlaştırma ve Tazminat

Park hâlindeki aracı anahtarla çizmek, camını kırmak, lastiğini kesmek, aynasını koparmak veya üzerine boya sıkmak, Türk Ceza Kanunu’nun 151 inci maddesindeki mala zarar verme suçunu oluşturur. Temel hâlin cezası, mağdurun şikâyeti üzerine dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Şikâyet, fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır ve suç uzlaştırma kapsamındadır. Araç kamu kurumuna aitse ceza bir yıldan dört yıla kadar hapis cezasına çıkar ve şikâyet aranmaz (TCK m.152/1). Araç yakılarak zarar verilmişse ceza bir katına kadar artırılır (m.152/2-a). Mağdur, ceza sürecinden bağımsız olarak onarım bedeli ve diğer zararları için Türk Borçlar Kanunu m.49 uyarınca tazminat isteyebilir.

Kanun Metni: TCK m.151

“(1) Başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen yıkan, tahrip eden, yok eden, bozan, kullanılamaz hale getiren veya kirleten kişi, mağdurun şikayeti üzerine, dört aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. (2) (Mülga: 9/7/2021-7332/17 md.)”

Madde altı ayrı seçimlik hareket sayar: yıkma, tahrip etme, yok etme, bozma, kullanılamaz hâle getirme ve kirletme. Bunlardan birinin gerçekleşmesi suçun oluşması için yeterlidir. Temel cezanın alt sınırı 18/6/2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanunla altı aydan dört aya indirilmiştir. Maddenin sahipli hayvanlara ilişkin ikinci fıkrası ise 9/7/2021 tarihli ve 7332 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır; hayvanlara yönelik fiiller artık 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’ndaki hükümler çerçevesinde değerlendirilir. Bu konuyu hayvana eziyetin cezası rehberinde ele aldık.

Suçun konusu “başkasının” malıdır. Kişinin kendi aracına zarar vermesi bu suçu oluşturmaz; ancak araç rehinli, kiralık veya leasing konusuysa mülkiyetin kime ait olduğu ayrıca değerlendirilir. Kiraladığınız aracı kasten tahrip eden kiracı bakımından da malın “başkasına ait” olduğu açıktır.

Araç Üzerinde Sık Görülen Fiiller ve Nitelendirmesi

Araç, günlük hayatta mala zarar verme suçunun en sık konusu olan eşyadır. Aşağıdaki tablo, uygulamada karşılaşılan tipik olayların hangi hükümle değerlendirildiğini gösterir.

Aracın yakılması durumunda iki hüküm birlikte düşünülmelidir. TCK m.152/2-a yakarak mala zarar vermeyi nitelikli hâl sayarken, TCK m.170/1-a kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeli olacak biçimde yangın çıkaran kişiyi bir yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırır. Bu alt ve üst sınırlar 24/12/2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanunla artırılmıştır. Otoparkta veya bina önünde yakılan araç, çevreye yayılma tehlikesi yaratıyorsa genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçu da tartışılır.

Hırsızlık suçunda uygulanan “değer azlığı” indirimi mala zarar vermede uygulanmaz. TCK m.145 bu indirimi yalnızca hırsızlık suçunun konusunu oluşturan mal için öngörmüştür. Küçük bir çizik veya kırık bir ayna, ceza miktarının belirlenmesinde zararın ağırlığı olarak dikkate alınır; ancak kanuni bir indirim sebebi oluşturmaz. Hırsızlık ile karşılaştırma için hırsızlık suçu rehberine bakabilirsiniz.

Kast Şartı: Kazayla Verilen Zarar Suç mudur?

Mala zarar verme ancak kasten işlenebilir. TCK m.22/1 uyarınca taksirle işlenen fiiller yalnızca kanunun açıkça belirttiği hâllerde cezalandırılır ve mala zarar verme suçunun taksirli hâli kanunda düzenlenmemiştir. Bu nedenle park ederken yandaki araca sürtmek, kapıyı açarken komşu aracın kapısına çarpmak veya elinden düşen bir eşyayla araca zarar vermek suç oluşturmaz. Bu olaylarda zarar görenin başvuracağı yol, TBK m.49 uyarınca tazminat talebidir.

Kastın varlığı çoğu zaman olayın koşullarından çıkarılır. Aracın tek bir yüzeyinde boydan boya uzanan düzgün bir çizik, taraflar arasında önceki bir tartışma, olay anındaki söz ve davranışlar veya kamera kaydında görülen hareket kastı gösteren tipik verilerdir. Buna karşılık dar bir sokakta geçiş sırasında oluşan hasar, kural olarak kastın değil dikkatsizliğin sonucudur. Ağaç, saksı veya su baskını gibi dış etkenlerle oluşan zararlar için komşumun ağacı veya saksısı aracıma zarar verdi rehberine, çocukların verdiği zararlar için çocuğun verdiği zararda sorumluluk rehberine bakabilirsiniz.

Ceza Tablosu: Temel Hâl ve Nitelikli Hâller

Temel hâlde hâkim, hapis ile adli para cezası arasında seçim yapar. Zararın büyüklüğü, fiilin işleniş biçimi ve failin kastının yoğunluğu hem bu seçimde hem de alt ve üst sınır arasında cezanın belirlenmesinde (TCK m.61) ağırlık kazanır. Özel bir araca karşı yakarak işlenen fiilde temel ceza bir katına kadar artırılabileceğinden, cezanın üst sınırı altı yıla ulaşabilir.

Kamu Malına Zarar: TCK m.152/1 Bentleri

Mala zarar vermenin en sık uygulanan nitelikli hâli, kamu kurum ve kuruluşlarına ait, kamu hizmetine tahsis edilmiş veya kamunun yararlanmasına ayrılmış yer, bina, tesis veya eşyaya zarar verilmesidir (m.152/1-a). Belediye otobüsünün camı, otobüs durağının panosu, trafik levhası, park bankı, okul veya hastane binası bu kapsamdadır. Bu hâlde ceza bir yıldan dört yıla kadar hapistir, adli para cezası seçeneği yoktur, şikâyet aranmaz ve uzlaştırma uygulanmaz. Zarar gören kurumun şikâyetten vazgeçmesi dosyayı kapatmaz.

Maddenin diğer bentleri de günlük hayatta karşılaşılan durumları kapsar. Yangına, sele, kazaya ve diğer felaketlere karşı korunmaya tahsis edilmiş eşya veya tesisler, örneğin yangın dolabı veya bariyerler (b); Devlet ormanı statüsündeki yerler hariç her türlü dikili ağaç, fidan veya bağ çubuğu (c); sulamaya, içme sularının sağlanmasına veya afetlerden korumaya yarayan tesisler (d); grev veya lokavt sırasında işveren, işçi veya sendikalara ait bina ve eşya (e); siyasi partilerin ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının bina ve eşyası (f) bu kapsamdadır. Son olarak, görevi sona ermiş olsa bile görevinden ötürü öç almak amacıyla bir kamu görevlisinin zararına işlenen fiil de aynı cezayı gerektirir (g). Sokaktaki bir ağacın kasten kırılması bu nedenle basit bir mala zarar verme değil, şikâyete bağlı olmayan nitelikli hâldir.

Şikâyet, Uzlaştırma ve Yargılama Usulü

Temel hâlde suç şikâyete bağlıdır. Şikâyet hakkı olan kişi fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden itibaren altı ay içinde şikâyette bulunmalıdır; bu süre zamanaşımı süresini geçemez (TCK m.73/1-2). Fail belli değilse süre işlemeye başlamaz; ancak kamera kayıtları kısa sürede silindiği için beklemek delil kaybına yol açar. Şikâyetten vazgeçme kural olarak davayı düşürür (m.73/4). Şikâyet süresi ve vazgeçme için şikâyete bağlı suçlar rehberine bakabilirsiniz.

Uzlaştırmada önemli bir ayrıntı vardır. CMK m.253/3 uyarınca uzlaştırma kapsamındaki bir suç, kapsama girmeyen bir başka suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz. Örneğin aracın camını kırıp aynı anda araç sahibine hakaret eden kişi bakımından hakaret uzlaştırma dışında olduğu için bu kural gündeme gelir. Ancak 24/12/2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanunla eklenen cümle uyarınca önödeme kapsamındaki bir suç ile uzlaştırma kapsamındaki bir suç birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse, uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır. TCK m.75/6-a-2, üçüncü fıkranın (a) bendi hariç hakaret suçunu önödeme kapsamına aldığından, cam kırma ile birlikte işlenen basit hakarette mala zarar verme yönünden uzlaştırma yolu açık kalır. Hakarette önödeme için hakaret suçunda önödeme rehberine bakabilirsiniz.

Araç Kavgalarında Birlikte İşlenen Suçlar ve Uzlaştırma

Aracın camının kırıldığı veya kaportasının tekmelendiği olaylar çoğu zaman bir trafik tartışmasının parçasıdır ve aynı olayda tehdit, hakaret veya yaralama da gündeme gelir. Bu durumda her suçun uzlaştırma ve önödeme bakımından durumu ayrı ayrı belirlenmeli, ardından CMK m.253/3’teki birlikte işlenme kuralı uygulanmalıdır.

Tablonun ikinci ve üçüncü satırı arasındaki fark, trafik kavgalarında sık karşılaşılır. Sıradan bir sürücüye yönelik hakaret önödeme kapsamında olduğundan cam kırma yönünden uzlaştırma kapısı açık kalırken, olay yerine gelen polise görevinden dolayı hakaret edilmesi bu kapıyı kapatır. Kurallar ancak somut olayda hangi suçların gerçekten oluştuğu belirlendikten sonra doğru uygulanabilir.

Aile İçinde Zarar: Eş, Anne-Baba, Kardeş Aracı Çizerse

TCK m.167, yağma hariç malvarlığına karşı suçlarda akrabalık ilişkisine özel sonuçlar bağlar ve mala zarar verme de bu bölümdeki suçlardandır. Fiil, hakkında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin; üstsoy veya altsoyun ya da bu derecedeki kayın hısımlarının, evlat edinen veya evlatlığın ya da aynı konutta beraber yaşayan kardeşlerden birinin zararına işlenmişse ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz (m.167/1).

Fiil, hakkında ayrılık kararı verilmiş eşin, aynı konutta yaşamayan kardeşin veya aynı konutta birlikte yaşayan amca, dayı, hala, teyze, yeğen ya da ikinci derece kayın hısımlarının zararına işlenmişse, ilgili akraba hakkında şikâyet üzerine verilecek ceza yarı oranında indirilir (m.167/2). Boşanma sürecindeki eşin aracına zarar verilmesi bu nedenle ayrılık kararının bulunup bulunmamasına göre farklı sonuç doğurur. Her iki durumda da tazminat sorumluluğu devam eder; cezasızlık hukuki sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

Zararın Giderilmesi: Uzlaşma, Etkin Pişmanlık ve HAGB

Mala zarar verme dosyalarında zararın karşılanması hem mağdur hem şüpheli için çoğu zaman en verimli çözümdür. Kanun bu konuda üç ayrı kurum öngörür ve bunların sonuçları birbirinden farklıdır.

Uzlaşma teklifini değerlendirirken tazminat kısıtını mutlaka hesaba katmak gerekir. Uzlaşmada kararlaştırılan tutar onarım bedelinin yanında aracın değer kaybını, aracın serviste kaldığı süre boyunca yapılan ulaşım giderlerini ve ekspertiz masrafını da karşılamalıdır. Aksi hâlde uzlaşma anında bilinen bir zarar kalemi için sonradan dava açılamaz. Etkin pişmanlık ise uzlaşmanın uygulanmadığı nitelikli hâllerde de mümkündür; çünkü TCK m.168 mala zarar verme suçunu nitelikli hâl ayrımı yapmadan saymıştır. Ayrıntılar için uzlaştırma teklifini kabul etmeli miyim ve etkin pişmanlık ve zararın giderilmesi rehberlerine bakabilirsiniz.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması bakımından 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlenen CMK m.231/6-c, suçun işlenmesiyle mağdurun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesini şart koşar. Zarar derhâl giderilemiyorsa denetim süresi içinde aylık taksitlerle ödenmesi koşuluyla da karar verilebilir (m.231/9). Bu nedenle mala zarar verme dosyasında HAGB isteyen sanığın, zararın miktarını baştan netleştirmesi gerekir. HAGB için HAGB rehberimize bakabilirsiniz.

Tazminat: Onarım Bedeli, Değer Kaybı ve Zamanaşımı

Ceza soruşturmasının sonucu ne olursa olsun, kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.49/1). Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır; zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak miktarı hakkaniyete uygun biçimde belirler (TBK m.50).

Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Ancak tazminat, ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü bir fiilden doğmuşsa o süre uygulanır (TBK m.72/1). Mala zarar vermenin temel hâlinde dava zamanaşımı sekiz yıl olduğundan, tazminat talebi bakımından da bu süreden yararlanılabilir. Aracınızda kasko sigortası varsa hasarı sigortaya bildirmek ayrıca mümkündür; sigortanın ödeme yapması, failin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Tazminat boyutunu mala zarar vermede zararın tazmini rehberinde ayrıca ele aldık.

Delil: Kamera Kaydı, Ekspertiz ve Tanık

Mala zarar verme dosyalarında fail çoğu zaman olay anında görülmez; dosyanın kaderini deliller belirler. Cumhuriyet savcısı, maddi gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla yükümlüdür (CMK m.160/2). Mağdur da soruşturma evresinde delillerin toplanmasını isteyebilir (CMK m.234/1-a-1). Bu hakkın etkili kullanılması, hangi delilin nerede olduğunun şikâyet dilekçesinde açıkça gösterilmesine bağlıdır.

Kovuşturma aşamasında mağdur, kamu davasına katılarak duruşmalardan haberdar olabilir, tanıkların davetini isteyebilir ve davayı sonuçlandıran kararlara karşı kanun yollarına başvurabilir (CMK m.234/1-b). Katılan sıfatı özellikle zararın giderilmediği ve sanığın beraatini istediği dosyalarda önem taşır.

Aracınıza Zarar Verildiğinde Adım Adım

1. Hasarı olduğu gibi belgeleyin. Aracı yerinden oynatmadan önce hasarı, plakayı ve çevreyi farklı açılardan fotoğraflayın; mümkünse tarih ve konum bilgisi görünen bir kayıt alın.
2. Kamera kayıtlarını hemen isteyin. Site, otopark, işyeri ve apartman kameraları kayıtları kısa sürede üzerine yazar. Kaydın silinmemesi için yöneticiye yazılı talepte bulunun ve şikâyetinizde savcılıktan kayıtların istenmesini talep edin.
3. Tanıkları not edin. Olayı gören kişilerin ad ve telefonlarını alın.
4. Kolluğa başvurun. Olay yerine polis veya jandarma çağırarak tutanak tutulmasını sağlayabilirsiniz. Şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yapılabilir (CMK m.158).
5. Zararı tespit ettirin. Onarımdan önce ekspertiz raporu alın; onarım faturalarını saklayın.
6. Altı aylık süreyi takvime işleyin. Fail belli olduğu anda süre başlar.
7. Uzlaştırma teklifini hesaplı değerlendirin. Teklif edilen tutarın bütün zarar kalemlerini karşıladığından emin olun.

Şikâyet ve tazminat sürecinizi planlamak için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. Görüşmeye hasar fotoğrafları, varsa kamera kaydı, ekspertiz raporu ve onarım faturalarıyla gelmeniz süreci hızlandırır.

Şüpheli Konumundaysanız: Savunmada Öne Çıkan Noktalar

• Kast: Zarar dikkatsizlik veya kaza sonucu oluşmuşsa suç oluşmaz; olayın koşulları bu yönden ayrıntılı anlatılmalıdır.
• Kimlik tespiti: Kamera kaydında görülen kişinin gerçekten şüpheli olup olmadığı, kaydın netliği ve saat bilgisi tartışılabilir.
• Şikâyet süresi: Temel hâlde altı aylık süre geçmişse soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.
• Nitelikli hâlin koşulları: Malın gerçekten kamu kurumuna ait olup olmadığı veya öç alma amacının bulunup bulunmadığı, suçun şikâyete bağlı olup olmadığını belirler.
• Akrabalık: TCK m.167 kapsamındaki bir yakınlık ilişkisi varsa bu husus ilk ifadede belirtilmelidir.
• Zararın giderilmesi: Kovuşturma başlamadan zararın tamamen giderilmesi, cezada üçte ikiye kadar indirim sağlar; uzlaştırma aşamasında ise dosya tamamen kapanabilir.

Şikâyet Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki örnek, park hâlindeki araca kasten zarar verilmesi üzerine hazırlanmış genel bir şablondur. Olayınıza göre yeniden düzenlenmelidir.

Sık Yapılan Hatalar

• Kamera kaydını istemekte geç kalmak: Kayıtlar birkaç gün içinde silinebilir.
• Onarımdan önce ekspertiz yaptırmamak: Onarılan araçta zararın boyutu sonradan tartışmalı hâle gelir.
• Uzlaşmada yalnızca onarım bedelini istemek: Uzlaşma anında bilinen zararlar için sonradan dava açılamaz.
• Kazayla verilen zararı suç sanmak: Taksirle mala zarar verme suç değildir; yol tazminattır.
• Kamu aracına verilen zararı basit hâl sanmak: Bu durumda şikâyet aranmaz ve uzlaştırma yapılmaz.
• Misilleme yapmak: Karşı tarafın malına zarar vermek sizi de şüpheli konumuna getirir.
• Hayvana verilen zararda TCK m.151/2’ye dayanmak: Bu fıkra 2021 yılında yürürlükten kaldırılmıştır.

Sık Sorulan Sorular

Aracımı çizdiler, ne yapmalıyım?

Hasarı fotoğraflayın, çevredeki kamera kayıtlarının silinmemesi için hemen yazılı talepte bulunun, tanıkları not edin ve fiil ile faili öğrendiğiniz tarihten itibaren altı ay içinde savcılığa veya kolluğa şikâyette bulunun. Zararınız için ayrıca tazminat isteyebilirsiniz.

Araç çizmenin cezası nedir?

Kasten araç çizmek TCK m.151/1 uyarınca dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir. Araç kamu kurumuna aitse ceza bir yıldan dört yıla kadar hapistir (TCK m.152/1).

Araç camı kırmak şikâyete bağlı mı?

Özel bir araç söz konusuysa evet; şikâyet süresi altı aydır. Araç kamu kurumuna aitse veya araç yakılarak zarar verilmişse şikâyet aranmaz.

Mala zarar verme uzlaştırmaya tabi mi?

Temel hâl şikâyete bağlı olduğu için uzlaştırma kapsamındadır (CMK m.253/1-a). TCK m.152’deki nitelikli hâllerde uzlaştırma uygulanmaz.

Uzlaşırsam ayrıca tazminat davası açabilir miyim?

Uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar hariç, uzlaşma sağlanan suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış dava feragat edilmiş sayılır (CMK m.253).

Park ederken başkasının aracına çarptım, suç mu?

Hayır. Mala zarar verme ancak kasten işlenebilir ve taksirli hâli kanunda düzenlenmemiştir. Ancak verdiğiniz zarardan TBK m.49 uyarınca hukuken sorumlusunuz.

Aracı yakmanın cezası nedir?

Yakarak mala zarar vermede verilecek ceza bir katına kadar artırılır (TCK m.152/2-a) ve şikâyet aranmaz. Yangın kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeli biçimde çıkarılmışsa TCK m.170 uyarınca bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası da gündeme gelir.

Zararı ödersem ceza azalır mı?

Kovuşturma başlamadan zararı tamamen giderirseniz ceza üçte ikisine kadar, kovuşturma başladıktan sonra hükümden önce giderirseniz yarısına kadar indirilir (TCK m.168/1-2). Kısmi ödemede mağdurun rızası aranır.

Eşim aracımı çizdi, şikâyet edebilir miyim?

Hakkınızda ayrılık kararı yoksa eşiniz hakkında cezaya hükmolunmaz (TCK m.167/1). Ayrılık kararı varsa şikâyet üzerine verilecek ceza yarı oranında indirilir (m.167/2). Her iki durumda da tazminat isteyebilirsiniz.

Mala zarar vermede değer azlığı indirimi var mı?

Hayır. TCK m.145’teki değer azlığı indirimi yalnızca hırsızlık suçu için öngörülmüştür.

Failin kim olduğunu bilmiyorum, şikâyet edebilir miyim?

Evet. Faili belli olmayan olaylarda da şikâyette bulunabilir ve kamera kayıtlarının celbini isteyebilirsiniz. Şikâyet süresi fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren işlediği için fail belirlendiğinde altı aylık süre başlar (TCK m.73/2).

Belediye otobüsüne zarar vermek uzlaştırmaya tabi mi?

Hayır. Kamu kurumlarına ait veya kamu hizmetine tahsis edilmiş mallara verilen zarar TCK m.152/1-a kapsamındadır; şikâyet aranmaz ve uzlaştırma uygulanmaz. Ceza bir yıldan dört yıla kadar hapistir.

Araç çizme davası hangi mahkemede görülür?

Asliye ceza mahkemesinde görülür (5235 sayılı Kanun m.11). Tazminat davası ise hukuk mahkemesinde açılır.

Tazminat için süre ne kadar?

Zarar ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren on yıldır; ancak ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır (TBK m.72/1). Mala zarar vermenin temel hâlinde dava zamanaşımı sekiz yıldır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki TCK, CMK, 6098 sayılı TBK ve 5235 sayılı Kanun hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.