Deri Ayakkabı, Çanta, Kemer ve Eldivende Krom VI 2026: KKDİK Ek-17 Giriş 47 (3 mg/kg), Test Raporuna İtiraz, Toplatma Kararı, 7223 İdari Para Cezası ve Dava Süresi

Cilt ile temas eden deri eşyalar (ayakkabı, çanta, kemer, eldiven, cüzdan, saat kordonu, deri giysi ve benzerleri), derinin toplam kuru ağırlığının 3 mg/kg’ı (ağırlıkça yüzde 0,0003) veya daha fazlası oranında krom VI içeriyorsa piyasaya arz edilemez; deri parçası içeren eşyalarda aynı sınır yalnız deri parçasının kuru ağırlığına göre hesaplanır (Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik — KKDİK, RG 23/06/2017-30105 mükerrer, Ek-17 giriş 47, paragraf 5 ve 6). Tüketici ürünü niteliğindeki deri eşyada denetimi Ticaret Bakanlığı yürütür; numune alınır, test sonucu sınırı aşarsa on iş günlük savunma süresi verilir, ardından piyasaya arz yasağı, toplatma, geri çağırma veya imha kararı ile 7223 sayılı Kanun kapsamında 2026 yılı için 434.505 TL’den 4.345.058 TL’ye kadar idari para cezası gündeme gelir. Karara karşı tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir (7223 m.22/2; İYUK m.7).

Deride Krom VI Nedir ve Neden Sınırlandırılmıştır?

Derinin büyük bölümü krom tuzlarıyla tabaklanır. Tabaklamada kullanılan krom, üç değerlikli (krom III) hâldedir ve deri liflerine bağlanarak malzemeye dayanıklılık kazandırır. Ancak belirli koşullarda —tabaklama sonrası işlemlerde kullanılan bazı yağlama ve bitirme kimyasalları, yüksek sıcaklık, ultraviyole ışık, düşük nem veya uzun süreli depolama gibi etkenlerle— krom III’ün bir kısmı altı değerlikli kroma (krom VI) yükseltgenebilir. Krom VI, deriyle uzun süre temas eden kişilerde alerjik kontakt dermatite yol açabilen, cilt duyarlılaştırıcı bir maddedir. Bu nedenle sınır, maddenin kendisini değil “cilt ile temas eden” deri eşyayı hedef alır.

Türk hukukunda kısıtlama, AB’nin (AT) 1907/2006 sayılı REACH Tüzüğü dikkate alınarak hazırlanan KKDİK Yönetmeliğinin (m.65) Ek-17’sinde yer alır. Yönetmeliğe göre Ek-17’de kısıtlanmış olan ve kendi hâlinde, karışım içinde ya da eşya içinde bulunan madde, kısıtlamaların koşullarına aykırı olarak imal edilemez, piyasaya arz edilemez veya kullanılamaz (m.57/1). Yani yasak yalnız kimyasal üreticisini değil, krom VI içeren deri eşyayı Türkiye’de üreten, ithal eden ve satan herkesi ilgilendirir.

Uygulamada bu kural, piyasa gözetiminde en çok deri ayakkabı ve terlik, deri el çantası ve cüzdan, kemer, deri eldiven, saat kordonu, deri giysi ile deri parçalı tekstil ve aksesuar ürünlerinde gündeme gelir. Ticaret Bakanlığının yetkili kuruluşlar listesinde “ayakkabı, çanta” grubu çocuk ve yetişkin ayakkabısı, çanta ve cüzdanı; “tekstil, hazır giyim” grubu ise kâğıttan ve deriden eşya, eldiven ve kemeri ve “mobilyanın tekstil ve deri içeren bölümü”nü sayar; bu ürünlerde denetim Ticaret Bakanlığı Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğünün sorumluluğundadır.

KKDİK Ek-17 Giriş 47: Hükmün Metni ve Yürürlük Tarihleri

Ek-17’nin 47. girişi “Krom VI bileşikleri” başlığını taşır ve yedi paragraftan oluşur. İlk dört paragraf çimento ve çimento içeren karışımlara, son üç paragraf deri eşyalara ilişkindir. Aşağıdaki tablo Resmî Gazete’de yayımlanan ek metninden (taranmış görüntüden) okunarak hazırlanmıştır.

Yürürlük bakımından Yönetmeliğin yürürlük maddesi, Ek-17’nin 47. girdisinin “1 ila 4 üncü paragrafları” için 31/12/2021 tarihini öngörmüş; diğer girdiler için ise “yayım tarihinden 6 ay sonra” yürürlük kabul edilmiştir (m.66/1). Deri eşyaya ilişkin 5. ve 6. paragraflar ayrıca sayılmadığından, bunların Yönetmeliğin yayımından (23/06/2017) altı ay sonra yürürlüğe girdiği sonucuna varılmaktadır; çimentoya ilişkin paragraflar ise daha geç (31/12/2021) yürürlüğe girmiştir. Resmî Gazete’nin 23/12/2023 tarihli sayısında yayımlanan değişiklik Yönetmeliği kayıt sürelerini ve yürürlük maddesinin bentlerini yeniden düzenlemiş, ancak incelediğimiz metinde Ek-17’ye dokunmamıştır.

Hangi Ürünler Kapsamda? Cilt ile Temas Eden Deri Eşya ve Deri Parçası İçeren Eşya

Hüküm iki ölçüt kullanır: ürünün deri olması veya deri parçası içermesi ve bu derinin cilt ile temas etmesi. Ek-17’nin bu girişi “cilt ile temas” kavramını ayrıca tanımlamaz. Kullanım sırasında çıplak deriyle doğrudan veya ince bir çorap, astar ya da giysi üzerinden uzun süreli temas eden yüzeyler, normal ve öngörülebilir kullanım dikkate alınarak değerlendirilir. Örneğin ayakkabının iç tabanı ve astarı, eldivenin iç yüzü, kemerin bele gelen yüzü, saat kordonunun bileğe gelen yüzü bu kapsamın tipik örnekleridir.

Suni deri (poliüretan veya PVC kaplamalı tekstil) hukuken “deri” olmadığından 47. girişin deri paragraflarının konusu değildir; ancak bu ürünlerde başka girişler (örneğin ftalatlar, PAH, kadmiyum veya kurşun) ve genel ürün güvenliği kuralları gündeme gelebilir. Tersine, “hakiki deri” etiketiyle satılan bonded deri veya karışık malzemede derinin oranı ve niteliği, hangi paragrafın uygulanacağını etkiler. Etiketteki malzeme beyanı ile laboratuvarın numuneyi tanımlama biçimi arasında çelişki varsa bu, savunmada ilk incelenecek noktalardandır. Etiket yükümlülüklerine ilişkin genel çerçeve için elyaf etiketi rehberimize bakılabilir.

3 mg/kg Nasıl Hesaplanır? Toplam Kuru Ağırlık, Bileşen ve Test Raporu

Sınır “derinin toplam kuru ağırlığı” üzerinden ifade edilir. Bu, ölçülen krom VI miktarının nem içeriği düşülmüş deri ağırlığına bölünmesi demektir. Aynı numune nemli ağırlık üzerinden raporlanırsa sonuç olduğundan düşük, yanlış referans alınırsa yüksek çıkabilir. Bu nedenle raporda sonucun “kuru ağırlık” bazında verildiği, nem düzeltmesinin yapıldığı ve ölçüm belirsizliğinin belirtildiği kontrol edilmelidir.

Türkçe metin, çimentodan farklı olarak deri için bir test yöntemi belirtmez. Uygulamada laboratuvarlar deride krom VI tayini için EN ISO 17075 serisindeki yöntemleri (kolorimetrik ve kromatografik) kullanır. Yöntemin tespit sınırı, numune hazırlama koşulları ve özellikle numunenin hangi bileşenden alındığı sonucu doğrudan etkiler. Bir ayakkabıda yüz derisi ile astar derisi farklı tedarikçiden gelmiş olabilir; bileşenler karıştırılarak tek numune hâlinde ölçülmüşse sonucun hangi deriye ait olduğu belirsizleşir. Paragraf 6, karışık ürünlerde ölçümün yalnız deri parçası üzerinden yapılmasını açıkça istediğinden, tekstil veya plastik kısımların numuneye karışması da önemli bir usul itirazıdır.

Krom VI’nın depolama sırasında oluşabilmesi, üretim anında temiz çıkan bir derinin aylar sonra sınırı aşabileceği anlamına gelir. Bu durum hukuken iki yönlü sonuç doğurur: Bir yandan imalatçı ve ithalatçı, ürünün piyasaya arz edildiği andaki uygunluğunu belgeleyen rapora dayanabilir; öte yandan ürünün normal kullanım ve depolama koşullarında güvenli kalması da beklenir (7223 m.3/1-e). Depolama ve nakliye koşullarının uygunluğu, ürün kendi sorumluluğundayken ithalatçı ve dağıtıcının yükümlülüğüdür (7223 m.9/1-f, 10/1-c). Bu nedenle dosyada parti tarihi, depolama koşulları ve önceki test raporları birlikte değerlendirilmelidir.

Hangi Kurum Denetler? Ticaret Bakanlığı, Çevre Bakanlığı ve KKDİK m.62–63

KKDİK’in denetim maddesi ikili bir yapı kurar: Ek-17 kısıtlamalarını düzenleyen 57. maddeye ilişkin denetimler 4703 sayılı Kanun, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu ve 5996 sayılı Kanun çerçevesinde “ilgili kurumlar” tarafından; Yönetmeliğin diğer hükümlerine ilişkin denetimler ise Çevre Kanunu ve 4703 sayılı Kanun çerçevesinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yapılır (m.62/1). 4703 sayılı Kanun 7223 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmış, mevzuattaki atıflar 7223 sayılı Kanuna yapılmış sayılmıştır (7223 m.25). Bu nedenle tüketiciye yönelik deri ürünlerde Ek-17’ye uygunluk denetimi, ürün grubundan sorumlu piyasa gözetimi kuruluşu olarak Ticaret Bakanlığınca 7223 sayılı Kanun ve Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği (RG 09/02/2022-31745) uyarınca yürütülür.

Yaptırım maddesi ise Yönetmeliğe aykırılık hâlinde Çevre Kanununun 12. ve 13. maddeleri ile 20. maddesinin birinci fıkrasının (y) bendi, 4703 sayılı Kanunun 11. ve 12. maddeleri, 5996 sayılı Kanunun 36–42. maddeleri ve 5442 sayılı Kanunun 66. maddesi doğrultusunda idari ve cezai yaptırımlar uygulanacağını belirtir (m.63/1). Uygulamada Ticaret Bakanlığının tüketici ürünü denetimlerinde dayandığı yaptırım 7223 sayılı Kanundur; Çevre Kanunu m.20/1-y ise tehlikeli kimyasalları ve bu kimyasalları içeren eşyayı yasak ve sınırlamalara aykırı olarak üreten, ithal eden, satan ve satışa sunanlar için ayrı bir idari para cezası öngörür.

Denetim, Numune ve Test Süreci: Üç Takım Numune, Şahit Numune ve Test Masrafı

Ticaret Bakanlığı denetmeni, ürünleri depo, nakil aracı, işyeri ve üretim tesisi dâhil gerekli görülen yerlerde denetleyebilir ve iktisadi işletmeciden belge ve bilgi isteyebilir (7223 m.16/1). Denetim işaret veya belge kontrolü, duyusal inceleme ve gerektiğinde numune alma, yerinde muayene veya test yoluyla yapılır (m.16/2). Deride krom VI gözle tespit edilemediğinden bu dosyalar neredeyse her zaman laboratuvar testiyle başlar.

PGD Yönetmeliğine göre denetmen, test veya muayene için iktisadi işletmeciden bedeli ödenmeden üç takım numune alır (m.7/1). Numuneler mühürleri bozulmadan açılamayacak biçimde işletmeciyle birlikte hazırlanır ve üzerine tarafların imzası ile numune etiketi konulur (m.7/2). Bir takım şahit numune olarak tutanağın bir nüshasıyla birlikte yediemin sıfatıyla işletmeciye bırakılır, diğer şahit numune bölge müdürlüğünde saklanır, bir takım ise Genel Müdürlükçe belirlenen test kuruluşuna gönderilir (m.7/3). Numune imalatçı veya ithalatçı dışındaki bir kişiden (örneğin bir mağazadan) alınmışsa, numune bedelini imalatçı veya ithalatçı o kişiye öder (7223 m.7/2, 9/2); bu yükümlülüğe aykırılık toplam numune bedelinin beş katına kadar idari para cezasına konu olabilir (m.20/6).

Denetim günü tutanağa şerh düşme hakkı, numunenin hangi bileşenden ve hangi partiden alındığının doğru yazdırılması ve yediemin olarak bırakılan şahit numunenin mühürlü ve uygun koşullarda saklanması, ileride test sonucuna itirazın temelini oluşturur. Denetim anında yapılacaklar için denetimin ilk 24 saatine ilişkin rehberimize bakılabilir.

Savunma ve Risk Değerlendirme Komisyonu: On İş Günü

Bölge müdürlüğü test sonucunda ürünün risk taşıdığı veya teknik düzenlemeye aykırı olduğu kanaatine varırsa, ciddi risk hâli dışında, işletmeciye savunma için on iş günü süre verir (PGD Yönetmeliği m.11/1). Kanun da ciddi risk hâli dışında nihai karardan önce on iş gününden az olmamak üzere makul bir savunma süresi verilmesini zorunlu kılar (7223 m.16/5). Savunma dikkate alınarak bölge müdürlüğünde kurulan risk değerlendirme komisyonu ürünün uygunluğunu değerlendirir; uygunsuzluk kararı verilirse karar, gerekçeleri, varsa çözüm önerileri, itiraz yolları ve süreleriyle birlikte işletmeciye tebliğ edilir (m.11/2; 7223 m.16/5).

Krom VI uygunsuzluğu, bir ürün güvenliği riski olarak değerlendirildiğinde “ciddi risk” niteliğinin tartışılması önem kazanır. Ciddi risk, zarara yol açabilecek tehlikenin gerçekleşme olasılığı ile zararın ciddiyetinin birlikte ele alınması sonucunda yetkili kuruluşun acil müdahalesini gerektiren risktir (7223 m.3/1-c). Acil müdahale gereken ciddi riskte karar savunma alınmadan verilebilir; sonradan sunulan savunma komisyonca tekrar değerlendirilir (PGD m.11/7). Ciddi risk belirtisi varsa bölge müdürlüğü ürünün piyasaya arzını kontrol yapılıncaya kadar geçici olarak durdurabilir; bu süre dört günü geçemez, ancak test ve değerlendirme için teknik gerekçeyle uzatılabilir (m.13/4). Kontrolde güvenli olduğu anlaşılan ürün hakkındaki geçici durdurma kendiliğinden kalkar (m.13/5).

Verilebilecek Kararlar: Uygun Hâle Getirme, Piyasaya Arz Yasağı, Toplatma, Geri Çağırma, İmha ve GÜBİS İlanı

Kanun, iktisadi işletmecinin uygunsuzluk karşısında orantılılık ilkesine uygun düzeltici önlemleri zamanında almasını, almazsa yetkili kuruluşun bu önlemleri istemesini öngörür (7223 m.16/6). Komisyonca belirlenen düzeltici önlemler; ürünün uygun hâle getirilmesi, piyasada bulunmasının önlenmesi, derhal piyasadan çekilmesi veya geri çağrılması, imha veya kullanılamaz hâle getirilmesi, Türkçe uyarı eklenmesi, önkoşul konulması ve tüketicilerin uyarılmasını kapsayabilir (PGD m.11/4). Deride krom VI bir kimyasal içerik sorunu olduğundan, uyarı eklemek gibi önlemler sınırı aşan ürünü uygun hâle getirmez; uygulamada piyasaya arzın yasaklanması ve toplatma öne çıkar.

Toplatma kararından sonra planlama, dağıtıcı bildirimi ve imha süreci için düzeltici önlem planı rehberimize; GÜBİS kaydının etkileri ve güncellenmesi için GÜBİS ilanı rehberimize bakılabilir. İşletmecinin uygunsuzluğu Bakanlık denetiminden önce kendisi tespit edip gönüllü önlem faaliyeti başlatması ve uygunsuzluğu tamamen gidermesi hâlinde idari yaptırımlar uygulanmaz (7223 m.21/1; PGD m.16/8); bu yol için gönüllü geri çağırma rehberimize bakılabilir.

İmalatçı, İthalatçı, Dağıtıcı ve Pazaryeri Satıcısı: Kim Neden Sorumlu?

7223 sayılı Kanun yükümlülükleri tedarik zincirindeki role göre ayırır. İmalatçı ve ithalatçı piyasaya ancak teknik düzenlemesine uygun ürün arz eder (m.7/1-a, 9/1-a). İthalatçı ayrıca, ürünün uygun olmadığını bildiği veya bilmesi gerektiği durumda ürünü uygun hâle getirmeden piyasaya arz edemez (m.9/1-c), riskle orantılı olarak numune alıp test eder ve kayıt tutar (m.9/1-g). Dağıtıcı, uygun olmadığını bildiği veya bilmesi gerektiği ürünü piyasada bulunduramaz (m.10/1-b) ve düzeltici önlemlerin alındığını teyit eder (m.10/1-ç). Ürünü kendi markasıyla piyasaya arz eden ithalatçı ve dağıtıcı imalatçı sayılır (m.11/1).

Tablodaki eşleştirme, cezanın hangi bende dayandığına ilişkin bir değerlendirmedir; somut kararda idarenin hangi bendi uyguladığı gerekçeden kontrol edilmelidir. Özellikle krom VI aşımının “ürün güvenliğine ilişkin” hükme mi (m.20/1-a) yoksa “ürün güvenliği dışındaki” hükme mi (m.20/1-b, 173.801 – 1.738.022 TL) aykırılık sayılacağı, kısıtlamanın sağlık amacı nedeniyle genellikle (a) bendi yönünde değerlendirilmektedir; ancak bu nitelendirme kararın gerekçesinde açıkça kurulmalıdır. İmalatçı veya ithalatçı, ürünü kendisinin piyasaya arz etmediğini, uygunsuzluğun dağıtıcının veya üçüncü kişinin müdahalesinden ya da kullanıcıdan kaynaklandığını veya zorunlu teknik kurallara uygun üretimden doğduğunu ispatlarsa idari yaptırım uygulanmaz (m.21/2). Dağıtıcı ve pazaryeri satıcısının durumu için dağıtıcı rehberimize ile pazaryeri satıcısı rehberimize bakılabilir.

2026 İdari Para Cezaları: 7223 m.20 ve Çevre Kanunu m.20/1-y

7223 sayılı Kanundaki tutarlar her yıl yeniden değerlenir; 2026 yılında uygulanacak tutarlar Ticaret Bakanlığının Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğiyle (RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer) belirlenmiştir. Çevre Kanunundaki tutarlar ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 2026/1 sayılı Tebliğiyle (RG 30/12/2025-33123) güncellenmiştir. Aşağıdaki tutarlar mevzuat.gov.tr’deki konsolide kanun metinlerinde parantez içinde gösterilen 2026 değerleridir.

7223 sayılı Kanuna göre cezanın miktarı belirlenirken aykırılığın büyüklüğü ve ekonomik durum dikkate alınır (m.20/11); ceza, idari önlemlerin uygulanmasına engel değildir (m.20/9) ve tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir (m.20/10). Ekonomik durumu müsait olmayan kişi için ilk taksit peşin olmak üzere bir yılda dört eşit taksit kararı verilebilir (Kabahatler Kanunu m.17/3). Kabahatler Kanununun “ödeme süresi kanununda düzenlenmemiş” cezalar için öngördüğü yüzde 25 peşin ödeme indiriminin (m.17/6), ödeme süresini kendisi düzenleyen 7223 sayılı Kanun cezalarına uygulanıp uygulanmayacağı tartışmalıdır; ödeme yapmak dava hakkını etkilemez. Ayrıntı için idari para cezasına itiraz rehberimize bakılabilir.

İthalatta Durum: 2026/12 Sayılı Tebliğ, Saat Kordonu ve Listede Olmayan Deri Ürünler

Tüketici Ürünlerinin İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/12; RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer), Ek-1’deki ürünlerin ithalatta KKDİK’e, Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliğine, Biyosidal Ürünler Yönetmeliğine ve Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliğine uygunluğunun denetimini düzenler (m.1/1) ve 1/1/2026’da yürürlüğe girmiştir (m.16). Ek-1’de deri bakımından doğrudan karşılaştığımız satır, sıra 44’teki “tabii, suni veya terkip yoluyla elde edilen deriden” saat kordonlarıdır (GTİP 9113.90.00.10.00); bu satırda ilgili mevzuat KKDİK, kontrol parametreleri arasında azo boyar maddeler, kadmiyum, nikel, kurşun, PAH ve krom VI sayılır. Ek-1’de 4202 pozisyonundan yalnız plastik veya tekstil yüzlü kılıflar ve kırtasiye ürünleri yer alır; incelediğimiz ekte deri yüzlü el çantaları, deri giyim eşyası, eldiven ve kemerler ile 64. fasıl ayakkabılar bulunmamaktadır.

Bu, söz konusu ürünlerin denetimsiz olduğu anlamına gelmez. Tebliğe göre ithalatçı, ithal ettiği ürünlerin bu Tebliğ kapsamında denetlensin veya denetlenmesin her hâlükârda KKDİK dâhil ilgili tüm mevzuata uygun ve güvenli olmasından 7223 sayılı Kanun uyarınca sorumludur (m.12/1). Ayrıca TAREKS referans numarası verilmesi ürünün mevzuata uygun veya güvenli olduğu anlamına gelmez ve bu numara uygunluğun ispatı olarak kullanılamaz (m.12/2-3). Dolayısıyla ithal deri ayakkabı veya çanta, gümrükte TAREKS’e takılmadan girse bile piyasa denetiminde krom VI testine tabi tutulabilir.

Olumsuz TAREKS sonucu, yeniden ihracat ve itiraz seçenekleri için TAREKS olumsuz sonuç rehberimize; yabancı tedarikçiye rücu ve sözleşmede test şartı için yabancı tedarikçiye rücu rehberimize bakılabilir. AB’ye ihraç edilen deri ürünler 7223 sayılı Kanun bakımından piyasaya arz edilmiş sayılır (m.2/2); AB pazarında karşılaşılan geri çağırmalar için Safety Gate rehberimiz yararlı olabilir.

İtiraz ve Dava Yolları: 60 Gün, 30 Gün, Üst Makama Başvuru ve Yürütmenin Durdurulması

7223 sayılı Kanun kapsamında verilen idari yaptırım kararlarına karşı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre idari yargı yoluna başvurulabilir (7223 m.22/2). İdare mahkemesinde dava açma süresi altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (İYUK m.7). Dava açılmadan önce, dava açma süresi içinde işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan istenebilir; bu başvuru işlemeye başlamış dava süresini durdurur, otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve süre kaldığı yerden işlemeye devam eder (İYUK m.11). Dava açmak işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz; telafisi güç veya imkânsız zarar ve açık hukuka aykırılık şartlarının birlikte gerçekleşmesi hâlinde yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir (İYUK m.27).

Piyasaya arz yasağı veya toplatma kararı ile idari para cezası çoğu zaman aynı tebligatta veya birbirine yakın tarihlerde gelir. Her bir işlemin tebliğ tarihi ayrı ayrı not edilmeli; önlem kararı ile ceza kararı birlikte dava konusu yapılacaksa aralarındaki bağlantı dilekçede açıklanmalıdır. Çevre Kanunu kapsamında ayrıca bir ceza tebliğ edilirse dava süresinin otuz gün olduğu unutulmamalıdır. Tüketicinin alerji iddiasıyla tazminat istemesi ise idari süreçten bağımsızdır: imalatçı ve ithalatçı zararı gidermekle yükümlüdür, zarar gören zararı ve nedensellik bağını ispat eder; zamanaşımı öğrenmeden itibaren üç ve her hâlde on yıldır (7223 m.6). Bu davalardaki savunma için ürün sorumluluğu davası rehberimize bakılabilir.

Varsayımsal Örnekler ve Sık Yapılan Hatalar

Varsayımsal örnek 1 — ithal deri eldiven: Bir ithalatçı, kış sezonu için ithal ettiği deri eldivenleri birkaç zincir mağazaya dağıtır. Mağazadan alınan numunede krom VI derinin kuru ağırlığına göre sınırın üzerinde çıkar. İthalatçı, ürünün TAREKS’e tabi olmadığını ve gümrükten sorunsuz geçtiğini savunur. Bu savunma tek başına sonuç vermez; ithalatçı ürünlerin her hâlükârda KKDİK’e uygunluğundan sorumludur (2026/12 m.12/1). Daha etkili savunma; numunenin hangi parti ve bileşenden alındığı, sonucun belirsizlikle birlikte sınıra göre konumu, yükleme öncesi alınmış akredite raporlar ve aynı partiden şahit numunenin değerlendirilmesi üzerine kurulabilir. Mağazanın ödediği numune bedelini ithalatçı karşılar (7223 m.9/2).

Varsayımsal örnek 2 — yerli kemer üreticisi: Küçük bir atölye, deriyi bir tabakhaneden satın alıp kemer üretir ve kendi markasıyla satar. Testte aşım çıkar. Atölye imalatçıdır (7223 m.3/1-g); tabakhanenin tedarikçi olması atölyenin piyasa gözetimi karşısındaki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Ancak tabakhanenin sözleşmede taahhüt ettiği krom VI sınırı ve verdiği analiz belgeleri, hem DÖP’ün içeriği (tedarikçi değişikliği, giriş kontrolü) hem de toplatma masrafının tabakhaneye rücuu bakımından belirleyicidir.

Varsayımsal örnek 3 — deri astarlı tekstil ayakkabı: Yüzü kumaş, astarı deri olan bir ayakkabıda laboratuvar, astar ile kumaş yüzü birlikte öğütüp tek numune hâlinde ölçer. Paragraf 6, ölçümün deri parçasının kuru ağırlığı üzerinden yapılmasını öngördüğünden, bu yöntem sonucun anlamını tartışmalı hâle getirir. Bu dosyada şahit numunenin yalnız deri astar üzerinden test edilmesi talebi ve risk değerlendirmesinin yeniden yapılması savunmanın ana ekseni olabilir.

Adım Adım Yol Haritası

1. Tebligatı ve tarihleri kayda alın. Tutanak, test raporu, savunma yazısı veya karar hangi tarihte tebliğ edildi? Savunma (on iş günü), DÖP (on beş iş günü), ödeme (bir ay) ve dava (altmış gün; Çevre Kanunu cezasında otuz gün) sürelerini ayrı ayrı hesaplayın.
2. Rolünüzü belirleyin. İmalatçı mı, ithalatçı mı, dağıtıcı mı, kendi markasıyla satan bir satıcı mısınız? Yükümlülük ve ceza bendi buna göre değişir (7223 m.7, 9, 10, 11, 20).
3. Raporu inceleyin. Numunenin bileşeni, kuru ağırlık bazı, yöntem, tespit sınırı, belirsizlik ve akreditasyon. Paragraf 6 kapsamındaki ürünlerde ölçümün yalnız deri parçası üzerinden yapılıp yapılmadığını kontrol edin.
4. Şahit numuneyi güvenceye alın. Mühür ve saklama koşullarını belgeleyin; gerekirse karşı analiz talebini savunmada açıkça yazın.
5. Stoku ve dağıtımı çıkarın. Aynı parti nerede, kaç adet, hangi dağıtıcıda? Bu bilgi hem DÖP’ün hem olası geri çağırmanın temelidir.
6. Tedarikçiye yazılı ihbarda bulunun. Tabakhane veya yabancı üreticiye test sonucunu ve numune bilgisini iletin; sözleşmedeki ihbar ve test hükümlerini kontrol edin.
7. Savunmayı süresinde verin. Teknik itirazları, belgeleri, alınan önlemleri ve orantılılık argümanlarını tek metinde toplayın.
8. Kararı değerlendirin. Gerekçe, uygulanan ceza bendi, miktarın gerekçesi (m.20/11) ve önlemin orantılılığı; üst makama başvuru veya dava seçeneğini süreleri içinde belirleyin.
9. DÖP’ü uygulanabilir kurun. Tedarikçi değişikliği, giriş kontrolü, parti bazlı test planı, imha veya iade yöntemi ve tarih çizelgesi.
10. Süreç sonrası uyum. Yeni partilerde krom VI testini rutin hâle getirin; tekerrür (iki yıl) riskine karşı kayıt tutun. Genel çerçeve için ürün güvenliği uyum programı rehberimize bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Deride krom VI sınırı kaç mg/kg?

Cilt ile temas eden deri eşyalarda sınır, derinin toplam kuru ağırlığının 3 mg/kg’ıdır (ağırlıkça yüzde 0,0003). Bu değere eşit veya daha yüksek krom VI içeren eşya piyasaya arz edilemez (KKDİK Ek-17 giriş 47, paragraf 5).

Sınır hangi ürünlere uygulanır?

Cilt ile temas eden deri eşyalara (ayakkabı, çanta, cüzdan, kemer, eldiven, saat kordonu, deri giysi gibi) ve cilt ile temas eden deri parçası içeren eşyalara uygulanır. Deri parçalı ürünlerde sınır yalnız deri parçasının kuru ağırlığına göre hesaplanır (paragraf 6).

Suni deri ürünler bu sınıra tabi mi?

Hayır. Poliüretan veya PVC kaplamalı suni deri hukuken deri olmadığından 47. girişin deri paragraflarının konusu değildir; ancak bu ürünlerde ftalat, PAH, kadmiyum veya kurşun gibi başka Ek-17 girişleri ve genel ürün güvenliği kuralları gündeme gelebilir.

Deri ürünlerde denetimi hangi kurum yapar?

Tüketiciye yönelik ayakkabı, çanta, cüzdan, eldiven, kemer ve deri giysilerde piyasa gözetimi ve denetimi Ticaret Bakanlığınca 7223 sayılı Kanun ve Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği uyarınca yürütülür. KKDİK, Ek-17 kısıtlamalarına ilişkin denetimlerin 4703 sayılı Kanun (bugün 7223) çerçevesinde ilgili kurumlarca yapılacağını öngörür (m.62/1-a).

Test sonucu sınırı aşarsa hemen ceza verilir mi?

Ciddi risk hâli dışında önce on iş günü savunma süresi verilir (PGD Yönetmeliği m.11/1; 7223 m.16/5). Savunma dikkate alınarak risk değerlendirme komisyonu karar verir; karar gerekçesi, itiraz yolları ve süreleriyle tebliğ edilir.

Hangi önlemler alınabilir?

Ürünün piyasaya arzının yasaklanması, piyasadan çekilmesi, geri çağrılması, imhası veya kullanılamaz hâle getirilmesi ve tüketicilerin uyarılması gibi önlemler alınabilir (7223 m.16/6, 19; PGD m.11/4). Alınan önlemler Bakanlığın güvensiz ürün bilgi sisteminde (GÜBİS) ilan edilir (7223 m.16/8).

2026’da idari para cezası ne kadar?

Teknik düzenlemenin ürün güvenliğine ilişkin hükmüne aykırı ürün arz eden imalatçı ve ithalatçıya 434.505 TL – 4.345.058 TL; dağıtıcının yükümlülüklerine aykırılıkta 60.830 TL – 608.307 TL uygulanır (7223 m.20; Ticaret Bakanlığı 2026/13 sayılı Tebliğ). İki yıl içinde aynı uygunsuzluğun tekrarında ceza iki katına çıkar (m.20/8).

Çevre Kanunu cezası da gündeme gelir mi?

KKDİK m.63, Çevre Kanunu m.20/1-y’yi de sayar. Bu bent tehlikeli kimyasal içeren eşyayı yasak ve sınırlamalara aykırı üreten, ithal eden veya satanlar için 2026’da 3.496.767 TL – 34.968.882 TL ceza öngörür; kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı uygulanır. Aynı fiile iki ceza verilmesinde Kabahatler Kanunu m.15/1 (en ağır ceza) savunmada ileri sürülebilir.

İthal deri ayakkabı ve çanta TAREKS’e tabi mi?

İncelediğimiz 2026/12 sayılı Tüketici Ürünlerinin İthalat Denetimi Tebliği Ek-1’inde deri bakımından yalnız deri saat kordonu (9113.90.00.10.00) yer alır; deri ayakkabı, deri el çantası, kemer ve eldiven bulunmamaktadır. Ancak ithalatçı, ürün denetlensin veya denetlenmesin KKDİK’e uygunluktan sorumludur (m.12/1).

Karara karşı dava süresi nedir?

7223 kapsamındaki önlem ve idari para cezası kararlarına karşı idare mahkemesinde altmış gün içinde dava açılabilir (7223 m.22/2; İYUK m.7). Çevre Kanunu kapsamındaki idari yaptırım kararlarında dava süresi tebliğden itibaren otuz gündür (2872 m.25). Dava açmak yürütmeyi kendiliğinden durdurmaz (İYUK m.27).

Şahit numune ne işe yarar?

Üç takım numuneden biri şahit numune olarak yediemin sıfatıyla işletmeciye bırakılır, biri bölge müdürlüğünde saklanır (PGD m.7/3). Test sonucuna itirazda karşı analiz için kullanılabilir; idari yaptırım kesinleşene kadar saklanır (m.8/2-c).

Uygunsuzluğu kendimiz fark edersek ceza alır mıyız?

Bakanlık denetiminden önce uygunsuzluğu tespit edip geri çağırma dâhil gerekli tedbirleri kendiliğinden alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye idari yaptırım uygulanmaz (7223 m.21/1; PGD m.16/8). Gönüllü önlem için bölge müdürlüğüne başvurulur ve en çok altı ay süre verilir (PGD m.16/3-4).

Bu Tür Dosyalarda Hukuki Değerlendirme Neleri Kapsar?

Deride krom VI dosyaları teknik ve hukuki soruların iç içe geçtiği dosyalardır. Hukukçular Evi Ankara bu dosyalarda; ürünün Ek-17 giriş 47’nin hangi paragrafına girdiğinin belirlenmesi, test raporu ve numune usulünün incelenmesi, savunma ve şahit numune talebi, düzeltici önlem planı, piyasaya arz yasağı ve toplatma kararlarına ve 7223 sayılı Kanun ile Çevre Kanunu kapsamındaki idari para cezalarına karşı iptal davası ve yürütmenin durdurulması talebi, tedarikçi ve tabakhaneye rücu ile ürün sorumluluğu davaları konularında hukuki destek sağlar. Ürün güvenliği rehberlerinin tamamı için Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi, GÜBİS ilanları için GÜBİS Rehberi sayfalarına bakılabilir. İkinci el deri ürünlerde satıcının konumu için ikinci el ürün rehberimize, bijuteri ve metal aksesuarlarda nikel için bijuteri rehberimize bakılabilir. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Mevzuat ve kaynaklar: Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik (RG 23/06/2017-30105 mükerrer) m.2, 3, 57, 62, 63, 65, 66, 67 ve Ek-17 giriş 47 (ek taranmış görüntüden okunmuştur, RG ek sayfa 624–625); değişiklik Yönetmeliği (RG 23/12/2023) m.1–10; 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu m.2, 3, 5–7, 9–11, 16, 17, 19–22, 25 ve Ürün Güvenliği ve Denetimi 2026/13 sayılı Tebliğ tutarları (mevzuat.gov.tr konsolide metni); Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği (RG 09/02/2022-31745) m.7, 8, 10–14, 16; Tüketici Ürünlerinin İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/12; RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer) m.1, 4–13, 16, Ek-1 ve Ek-2 (taranmış görüntüden okunmuştur); 2872 sayılı Çevre Kanunu m.20/1-y, 24, 25 ve ÇŞİDB 2026/1 sayılı Tebliğ tutarları; İYUK m.7, 11, 27; Kabahatler Kanunu m.15/1, 17/3, 17/6; Ticaret Bakanlığı “Yetkili PGD Kuruluşları ve Sorumlu Oldukları Ürün Grupları” sayfası (14.10.2026). Örnekler varsayımsaldır. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyada hukuki değerlendirme yerine geçmez.