Çekişmesiz Yargı 2026 (HMK m.382-388): Görev, Yetki, Resen Araştırma, Kanun Yolu ve Kesin Hüküm — Talep Dilekçesi Örneğiyle
20 Eylül 2026

Çekişmesiz Yargı 2026 (HMK m.382-388): Görev, Yetki, Resen Araştırma, Kanun Yolu ve Kesin Hüküm — Talep Dilekçesi Örneğiyle

Fon zararı uyuşmazlıklarının çevresinde, çekişmeli bir dava niteliği taşımayan ancak mahkeme kararı gerektiren pek çok iş bulunur: konkordato mühleti ve komiser atanması, konkordatonun tasdiki, doğrudan doğruya iflas, iflasın kaldırılması ve kapanması ile arabuluculuk anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi verilmesi. HMK m.383 çekişmesiz yargıda görevli mahkemeyi aksine düzenleme yoksa sulh hukuk mahkemesi, m.384 yetkili mahkemeyi talepte bulunanın veya ilgililerden birinin oturduğu yer olarak belirler. m.385/2 resen araştırma ilkesini getirir, m.387 istinaf süresini kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta sayar ve m.388 bu kararların kural olarak maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmeyeceğini öngörür.

Talebiniz çekişmesiz yargı işi mi?

Görev, yetki ve kanun yolu süresi farklı işler. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp

Kısaca: Kesin hüküm teşkil etmez, süre iki hafta

Çekişmesiz yargı kararları kesin hüküm oluşturmaz. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.388, kanunda aksine hüküm bulunmayan hâllerde çekişmesiz yargı kararlarının maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmeyeceğini düzenler.

Resen araştırma ilkesi geçerlidir. m.385/2, çekişmesiz yargı işlerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça resen araştırma ilkesinin geçerli olduğunu belirtir.

İstinaf süresi öğrenmeden başlar. m.387, hukuki yararı bulunan ilgililerin, özel kanuni düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurabileceklerini düzenler.

Fon Dosyalarında Çekişmesiz Yargı

Fon zararı uyuşmazlıklarının çevresinde, çekişmeli bir dava niteliği taşımayan ancak mahkeme kararı gerektiren pek çok iş bulunur.

Konkordato mühleti verilmesi ve komiser atanması, konkordatonun tasdiki, doğrudan doğruya iflas, iflasın kaldırılması ve kapanması bu nitelikte sayılmıştır.

Ayrıca arabuluculuk anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi verilmesi de kanunen çekişmesiz yargı işi olarak nitelendirilmiştir.

Bu işlerin ayrı bir usule tabi olması, görev, yetki, yargılama usulü ve kanun yolu bakımından farklı kurallar doğurur.

Bu yazı, çekişmesiz yargı rejimini ve fon dosyalarındaki görünümlerini ele alır.

Basit yargılama usulü basit yargılama usulü yazımızda ele alındı.

Yatırım tavsiyesi değildir. Bu yazı hiçbir fonun alınması, satılması veya elde tutulması yönünde öneri içermez ve somut bir dosya hakkında hukuki görüş niteliği taşımaz. Bir işin çekişmesiz yargı işi olup olmadığı her dosyada ayrıca değerlendirilir.

Çekişmesiz Yargının Üç Ölçütü

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.382/1, çekişmesiz yargıyı tanımlar: hukukun, mahkemelerce, maddede gösterilen üç ölçütten birine veya birkaçına göre bu yargıya giren işlere uygulanmasıdır.

Çekişmesiz yargının ölçütleri (HMK m.382/1)

BentÖlçüt
(a)İlgililer arasında uyuşmazlık olmayan hâller
(b)İlgililerin, ileri sürülebileceği herhangi bir hakkının bulunmadığı hâller
(c)Hâkimin resen harekete geçtiği hâller

Bu ölçütler birlikte değil, seçimlik olarak aranır: birinin veya birkaçının bulunması yeterlidir.

Ölçütlerin yanında m.382/2, hangi işlerin çekişmesiz yargı işlerinden sayılacağını yedi başlık altında tek tek sayar: kişiler hukuku, aile hukuku, miras hukuku, eşya hukuku, borçlar hukuku, ticaret hukuku ile icra ve iflas hukukundaki işler ve çeşitli kanunlardaki işler.

Bu sayım, uygulamada bir işin niteliğinin belirlenmesinde başvurulacak ilk kaynaktır.

Ticaret Hukukundaki Çekişmesiz Yargı İşleri

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.382/2-(e), ticaret hukukundaki çekişmesiz yargı işlerini on dört bentte sayar.

Fon dosyaları bakımından öne çıkan bentler bellidir.

Üçüncü bent, kollektif şirketin tasfiyesinde tasfiye memuru tayinini kapsar.

Dördüncü bent, komanditer ortağın talebiyle şirket hesaplarını incelemek için eksper tayinini düzenler.

Beşinci bent, anonim şirkette ayni sermaye konulması, tescilden itibaren iki yıl içinde sermayenin onda birini aşan tutarda işletme devralınması ve sermaye azaltılmasında bilirkişi raporu alınması ile mahkemenin iznini kapsar.

Altıncı bent, kıymetli evrakın iptalini düzenler.

On dördüncü bent ise kooperatiflerde ayni sermayeye değer biçilmesi için bilirkişi tayinini kapsar.

Sermaye kaybı ve sermaye azaltılması konuları fon zararı bilançoya yansıdı: sermaye kaybı yazımızda ele alındı.

İcra ve İflas Hukukundaki İşler

Fon dosyalarının en doğrudan kesişme noktası bu başlıktır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.382/2-(f), icra ve iflas hukukundaki çekişmesiz yargı işlerini dokuz bentte sayar.

İcra ve iflas hukukundaki çekişmesiz yargı işleri (HMK m.382/2-(f))

Bentİş
1İpotekli alacakta alacaklının gaipliği veya alacağı almaktan kaçınması hâlinde, borç tutarının icra dairesine tevdi edilmesi üzerine icra mahkemesi tarafından ipoteğin fekkine karar verilmesi
2Doğrudan doğruya iflas
3İflasın kaldırılması
4İflasın kapanmasına karar verilmesi
5Reddolunmuş mirasın tasfiyesinin, mirasçılardan birinin mirası kabul talebi üzerine mahkeme tarafından durdurulması
6Konkordato mühleti verilmesi ve komiserin atanması
7Konkordatonun tasdiki
8Sermaye şirketleri ve kooperatiflerin uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırılmasında projenin ilanı ve ara dönem denetçisinin atanması
9Fevkalade hâllerde, kusuru olmaksızın borçlarını yerine getiremeyen borçluya mühlet verilmesi

İkinci bent, doğrudan doğruya iflas hâlini kapsar; bu rejim iflas yoluyla takip yazımızda ele alındı.

Altıncı ve yedinci bentler konkordatoya ilişkindir: mühlet verilmesi ile komiser atanması ve konkordatonun tasdiki. Bu rejim konkordatoda alacaklının hakları yazımızda ele alındı.

Üçüncü ve dördüncü bentler, iflasın kaldırılması ile kapanmasını kapsar. İflas tasfiyesi rejimi iflasta alacakların sırası ve tasfiye yazımızda ele alındı.

Bu sayım, anılan işlerde çekişmesiz yargı usulünün uygulanacağını gösterir. Buna karşılık bu işlere bağlı olarak doğan çekişmeli uyuşmazlıklar, örneğin konkordatoya itiraz ya da sıra cetveline itiraz, kendi rejimlerine tabidir.

Borçlar Hukukundaki İşler

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.382/2-(d), borçlar hukukundaki çekişmesiz yargı işlerini sayar.

Bu başlıkta fon dosyaları bakımından iki bent öne çıkar.

Üçüncü bent, tevdi mahalli belirlenmesi veya tevdi edilemeyecek eşyanın satılmasını kapsar.

Dördüncü bent ise alacaklısı ihtilaflı olan borcun mahkemeye tevdiini düzenler.

Bu iki bent, borçlunun alacaklıya ulaşamadığı veya alacaklının kim olduğunun tartışmalı bulunduğu hâllerde borçtan kurtulma yolunu gösterir.

Fon tasfiyesi süreçlerinde ödeme yapılacak kişinin belirlenmesinde güçlük doğduğu hâllerde bu yol tartışılabilir.

İkinci bent, borçluya ifa veya teminat göstermesi için süre verilmesini; birinci bent ise yetkisi sona eren temsilcinin temsil belgesini mahkemeye teslimini kapsar.

Ayrıca sekizinci bent, eser sözleşmesinde eserin ayıplı olup olmadığının bilirkişiye tespit ettirilmesini düzenler; bu bent delil tespitinden farklı olarak ayrı bir çekişmesiz yargı işi oluşturur.

Delil tespiti rejimi basit yargılama usulü yazımızda ele alındı.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.383, çekişmesiz yargı işlerinde görevli mahkemenin aksine bir düzenleme bulunmadığı sürece sulh hukuk mahkemesi olduğunu düzenler.

Bu kural genel görev kuralından ayrılır: çekişmeli davalarda aksine düzenleme yoksa asliye hukuk mahkemesi görevli iken, çekişmesiz yargı işlerinde sulh hukuk mahkemesi görevlidir.

Ancak “aksine bir düzenleme bulunmadığı sürece” kaydı önemlidir. İcra ve iflas hukukundaki çekişmesiz yargı işlerinin önemli bir kısmı için özel kanunlarda ayrı görev kuralları öngörülmüştür.

Örneğin konkordato ve iflasa ilişkin işlerde görev, İcra ve İflas Kanunu’ndaki düzenlemelere göre belirlenir.

Görev kuralları dava şartları ve ilk itirazlar yazımızda ele alındı.

Yetki bakımından m.384, kanunda aksine hüküm bulunmadıkça çekişmesiz yargı işleri için talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesinin yetkili olduğunu belirtir.

Bu kural da çekişmeli davalardan ayrılır: orada genel yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemesi iken, burada talepte bulunanın oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir.

Çekişmeli ve çekişmesiz yargı karşılaştırması

KonuÇekişmeli yargıÇekişmesiz yargı
GörevAksine düzenleme yoksa asliye hukuk mahkemesiAksine düzenleme yoksa sulh hukuk mahkemesi
YetkiKural olarak davalının yerleşim yeriTalepte bulunanın veya ilgililerden birinin oturduğu yer
Yargılama usulüYazılı usul kuralNiteliğine uygun düştüğü ölçüde basit usul
İnceleme ilkesiTaraflarca getirilme ilkesi kuralAksine hüküm yoksa resen araştırma
Kanun yolu süresiTebliğden itibarenKararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta
Kararın niteliğiKesin hüküm teşkil ederAksine hüküm yoksa maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmez
Dayanakm.2, m.6, m.303m.383, m.384, m.385, m.387, m.388

Yargılama Usulü ve Resen Araştırma

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.385/1, çekişmesiz yargı işlerinde niteliğine uygun düştüğü ölçüde basit yargılama usulünün uygulanacağını düzenler.

Bu atıf, çekişmesiz yargı işlerinin hızlı sonuçlanmasını amaçlar: dosya üzerinden karar verme imkânı, iki dilekçelik yapı ve sınırlı duruşma sayısı burada da geçerlidir.

Ancak “niteliğine uygun düştüğü ölçüde” kaydı, basit usul hükümlerinin otomatik olarak uygulanmadığını gösterir.

İnceleme ilkesi bakımından m.385/2, çekişmesiz yargı işlerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça resen araştırma ilkesinin geçerli olduğunu belirtir.

Bu hüküm belirleyicidir: çekişmeli davalarda kural olarak taraflarca getirilme ilkesi işlerken, çekişmesiz yargıda mahkeme kendiliğinden araştırma yapar.

Dolayısıyla talepte bulunanın delil gösterme yükü hafifler; mahkeme gerekli gördüğü araştırmayı resen yapar.

İspat ve delil rejimi fon davasında ispat ve deliller yazımızda ele alındı.

Diğer makamlar bakımından m.385/3, mahkemeler dışındaki resmî makamlara bırakılan çekişmesiz yargı işlerinde uygulanacak usulün, ilgili özel kanunlarındaki hükümlere tabi olduğunu düzenler.

Belirli işlemler bakımından m.386, mühürleme, deftere geçirme ve yemin tutanağı gibi işlerin düzenlenmesi usulünün Adalet Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirleneceğini belirtir.

Kanun Yolu: m.387

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.387, çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararlara karşı hukuki yararı bulunan ilgililerin; özel kanuni düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde bu Kanun hükümleri dairesinde istinaf yoluna başvurabileceklerini düzenler.

Bu hükümde üç unsur dikkat çeker.

Birincisi başvurabilecek kişilerdir: taraf değil, hukuki yararı bulunan ilgililer. Çekişmesiz yargıda taraf kavramı yerine ilgili kavramı kullanıldığından, karara karşı başvuru hakkı da bu çerçevede belirlenir.

İkincisi sürenin başlangıcıdır: tebliğ değil, kararın öğrenilmesi. Bu kural, çekişmesiz yargı işlerinde kararın her ilgiliye tebliğ edilmemesi ihtimali karşısında koruma sağlar.

Üçüncüsü saklı tutulan hâllerdir: özel kanuni düzenlemeler saklıdır. İcra ve iflas hukukundaki çekişmesiz yargı işlerinin bir kısmı için İcra ve İflas Kanunu’nda ayrı kanun yolu süreleri öngörülmüştür.

İcra mahkemesi kararlarına karşı kanun yolu rejimi icra mahkemesi kararlarına karşı istinaf ve temyiz yazımızda ele alındı.

Genel kanun yolu rejimi ise fon davasında istinaf ve temyiz yazımızda ele alındı.

Kararların Niteliği: m.388

Çekişmesiz yargının en belirgin özelliği budur.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.388, kanunda aksine hüküm bulunmayan hâllerde çekişmesiz yargı kararlarının maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmeyeceğini düzenler.

Bu kuralın iki sonucu vardır.

Birincisi, aynı konuda yeniden talepte bulunulabilmesidir. Çekişmesiz yargı kararı, sonraki bir talep bakımından kesin hüküm engeli oluşturmaz.

İkincisi, kararın çekişmeli bir davada bağlayıcı olmamasıdır. Çekişmesiz yargı işinde yapılan tespit, sonradan açılan çekişmeli davada mahkemeyi bağlamaz.

Bu husus fon dosyalarında değer taşır: çekişmesiz yargı işinde alınan bir bilirkişi raporu veya tespit, çekişmeli davada yeniden tartışılabilir.

Ancak “kanunda aksine hüküm bulunmayan hâllerde” kaydı gözetilmelidir. Bazı çekişmesiz yargı kararları özel kanunlarda kesin hüküm sonucuna bağlanmıştır.

Kesin hükmün şartları ve sınırları hüküm, kesin hüküm, tavzih ve tamamlama yazımızda ele alındı.

Arabuluculuk Anlaşma Belgesine Şerh Verilmesi

Fon dosyalarında en sık karşılaşılacak çekişmesiz yargı işi budur.

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/2, tarafların arabuluculuk faaliyeti sonunda bir anlaşmaya varmaları hâlinde bu anlaşma belgesinin icra edilebilirliğine ilişkin şerh verilmesini talep edebileceklerini düzenler.

Aynı fıkra, dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmuşsa şerhin arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesinden talep edilebileceğini belirtir.

m.18/3, icra edilebilirlik şerhinin verilmesinin çekişmesiz yargı işi olduğunu ve buna ilişkin incelemenin dosya üzerinden yapılacağını düzenler.

Aynı fıkra incelemenin kapsamını da sınırlar: bu inceleme, anlaşmanın içeriğinin arabuluculuğa ve cebrî icraya elverişli olup olmadığı hususlarıyla sınırlıdır.

Bu sınır, çekişmesiz yargının niteliğiyle uyumludur: mahkeme anlaşmanın esasını denetlemez.

Sonuç bakımından m.18/2, bu şerhi içeren anlaşmanın ilam niteliğinde belge sayılacağını öngörür.

Arabuluculuk rejimi ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk yazımızda, ilamlı icra ise ilamlı icra ve tahsil yazımızda ele alındı.

Miras Hukukundaki İşler ve Fon Mağduru Mirasçılar

Fon dosyalarında sıkça gündeme gelen bir durum, katılma payı sahibinin vefat etmiş olmasıdır. Bu hâlde tazminat talebi mirasçılar tarafından ileri sürülür ve öncesinde bazı çekişmesiz yargı işlerinin tamamlanması gerekir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.382/2-(c), miras hukukundaki çekişmesiz yargı işlerini dokuz bentte sayar.

Altıncı bent, mirasçılık belgesi verilmesini kapsar. Fon zararına ilişkin talebin mirasçılarca ileri sürülebilmesi için bu belge temel dayanaktır.

Beşinci bent, tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine ulaşmasını sağlamak için önlem alınmasını düzenler. Tasfiye sürecindeki bir fonda bulunan katılma payları bakımından bu önlem tartışılabilir.

Yedinci bent, terekenin yazımı işleminin sona erdiğinin mirasçılara bildirilmesi, mirasın reddi beyanının tespiti ve tescili, mirasın reddinin sonraki mirasçılara bildirilmesi ve mirasın reddi süresinin uzatılmasını kapsar.

Bu bent özellikle önem taşır: terekesi borca batık görünen bir murisin mirasının reddi, fon katılma paylarından doğan alacağın da terk edilmesi sonucunu doğurabilir. Bu nedenle red kararı öncesinde terekedeki fon alacağının değerlendirilmesi gerekir.

Sekizinci bent, terekenin resmî defterinin tutulmasını düzenler. Bu yol, mirasçıya terekedeki aktif ve pasifi görme imkânı verir.

Dördüncü bent, gaibin mirasçılarına gaibe düşen miras payının teslim edilmesini kapsar.

Dokuzuncu bent ise sulh hâkiminin özellikleri olan eşyanın mirasçılardan birine tahsis edilmesine veya satılmasına karar vermesini düzenler.

Mirasçı sıfatıyla fon talebinde izlenecek işler

AdımİşNitelik ve dayanak
1Mirasçılık belgesi alınmasıÇekişmesiz yargı; m.382/2-(c)/6
2Terekedeki fon katılma paylarının tespitiResmî defter tutulması; m.382/2-(c)/8
3Gerekirse mirasın reddi süresinin uzatılmasıÇekişmesiz yargı; m.382/2-(c)/7
4Tereke mallarının korunması için önlemÇekişmesiz yargı; m.382/2-(c)/5
5Fon zararından doğan tazminat talebiÇekişmeli yargı; genel hükümler

Beşinci adım artık çekişmesiz yargı işi değildir: mirasçıların kurucu portföy yönetim şirketine ve diğer sorumlulara karşı açacağı tazminat davası çekişmeli yargıya tabidir ve kendi usulünde yürür.

Bu davanın hazırlığı fon zararı kısmi dava dilekçesi örneği yazımızda ele alındı.

Mirasçılar arasında birden çok kişi bulunması hâlinde dava arkadaşlığı kuralları işler; bu rejim davanın ihbarı, müdahale ve bekletici mesele yazımızda ele alındı.

Elektronik Ortamda İşlem ve UYAP

Çekişmesiz yargı işleri dâhil tüm yargılama işlemlerinde elektronik ortam kullanımı ayrıca düzenlenmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.445/1, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sisteminin adalet hizmetlerinin elektronik ortamda yürütülmesi amacıyla oluşturulan bilişim sistemi olduğunu; dava ve diğer yargılama işlemlerinin elektronik ortamda gerçekleştirildiği hâllerde bu sistem kullanılarak verilerin kaydedilip saklanacağını düzenler.

m.445/2, elektronik ortamda güvenli elektronik imza kullanılarak dava açılabileceğini, harç ve avans ödenebileceğini ve dava dosyalarının incelenebileceğini belirtir.

Aynı fıkra, bu Kanun kapsamında fizikî olarak hazırlanması öngörülen tutanak ve belgelerin güvenli elektronik imzayla elektronik ortamda hazırlanıp gönderilebileceğini düzenler.

Aynı fıkra bir kolaylık daha getirir: güvenli elektronik imza ile oluşturulan tutanak ve belgeler ayrıca fizikî olarak gönderilmez ve belge örneği aranmaz.

Fizikî örnek bakımından m.445/3, elektronik ortamdan fizikî örnek çıkartılması gereken hâllerde tutanak veya belgenin aslının aynı olduğu belirtilerek hâkim veya görevlendirdiği yazı işleri müdürü tarafından imzalanacağını ve mühürleneceğini belirtir.

Süre bakımından m.445/4 belirleyici bir kural koyar: elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biter.

Bu hüküm, fizikî başvurudaki mesai saati sınırından ayrılır ve elektronik başvuru bakımından gün sonuna kadar imkân tanır.

Süre hesabı rejimi süreler, adli tatil ve eski hâle getirme yazımızda ele alındı.

Kapsam bakımından m.445/5, mahkemelerde görülmekte olan dava, çekişmesiz yargı, geçici hukuki koruma ve diğer tüm işlemlerde bu sistemin kullanılmasına dair usul ve esasların yönetmelikle düzenleneceğini belirtir.

Bu fıkra, çekişmesiz yargı işlerini açıkça kapsama alır.

Uzaktan katılım bakımından m.149/1, mahkemenin taraflardan birinin talebi üzerine talep eden tarafın veya vekilinin, aynı anda ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla bulundukları yerden duruşmaya katılmalarına ve usul işlemleri yapabilmelerine karar verebileceğini düzenler.

m.149/2, mahkemenin resen veya taraflardan birinin talebi üzerine tanığın, bilirkişinin veya uzmanın aynı anda ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla bulundukları yerden dinlenilmesine karar verebileceğini belirtir.

m.149/3, mahkemenin tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyecekleri dava ve işlerde ilgililerin bu yolla dinlenilmesine resen karar verebileceğini düzenler.

Bu fıkra çekişmesiz yargı bakımından önem taşır: ilgililerin dinlenmesi gereken işlerde uzaktan katılım resen karara bağlanabilir.

Tanık ve bilirkişi dinlenmesi rejimi tanık delili ve yemin yazımızda ele alındı.

Elektronik ortam kuralları

KonuKuralDayanak
Yapılabilecek işlemlerGüvenli elektronik imzayla dava açma, harç ve avans ödeme, dosya incelemem.445/2
Belge örneğiGüvenli elektronik imzalı tutanak ve belgeler ayrıca fizikî gönderilmez, örnek aranmazm.445/2
Fizikî örnekAslının aynı olduğu belirtilerek hâkim veya yazı işleri müdürünce imzalanır ve mühürlenirm.445/3
SüreElektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biterm.445/4
KapsamDava, çekişmesiz yargı, geçici hukuki koruma ve diğer tüm işlemlerm.445/5
Uzaktan katılımTaraf veya vekili talep üzerine; tanık, bilirkişi ve uzman resen veya talep üzerinem.149/1, m.149/2

Fon Dosyasında Hangi İş Çekişmesiz Yargı?

İş bazında nitelik

İşNitelikDayanak
Fon zararından doğan tazminat davasıÇekişmeli yargıGenel hükümler
Konkordato mühleti ve komiser atanmasıÇekişmesiz yargım.382/2-(f)/6
Konkordatonun tasdikiÇekişmesiz yargım.382/2-(f)/7
Doğrudan doğruya iflasÇekişmesiz yargım.382/2-(f)/2
İflasın kaldırılması ve kapanmasıÇekişmesiz yargım.382/2-(f)/3, 4
Arabuluculuk belgesine icra edilebilirlik şerhiÇekişmesiz yargı6325 m.18/3
Alacaklısı ihtilaflı borcun mahkemeye tevdiiÇekişmesiz yargım.382/2-(d)/4
Kıymetli evrakın iptaliÇekişmesiz yargım.382/2-(e)/6
Sıra cetveline itirazÇekişmeli yargıGenel hükümler
Menfi tespit davasıÇekişmeli yargıGenel hükümler

Bu ayrım pratik sonuçlar doğurur. Çekişmesiz yargı işinde alınan karar kural olarak maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmediğinden, aynı konu çekişmeli bir davada yeniden tartışılabilir.

Buna karşılık çekişmeli davada verilen hüküm, m.303’teki şartlar gerçekleştiğinde kesin hüküm oluşturur.

Menfi tespit davası rejimi menfi tespit ve istirdat davası yazımızda ele alındı.

Çekişmesiz Yargı Talebi Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki metin, arabuluculuk anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi verilmesi için hazırlanmış çerçevedir.

[ ] SULH HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE

TALEPTE BULUNAN: [Ad Soyad] — [TC Kimlik No] — [Adres]

VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]

İLGİLİ: [Karşı tarafın unvanı] — [Adres]

KONU: Arabuluculuk anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi verilmesi talebimizdir.

AÇIKLAMALAR

1. Müvekkil ile ilgili arasında, müvekkilin [fon adı] unvanlı fondaki katılma paylarından doğan zararın tazmini konusunda uyuşmazlık doğmuştur.

2. Uyuşmazlık, [ ] Arabuluculuk Bürosunun [ ] sayılı dosyasında yürütülen arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmayla sonuçlanmış; [tarih] tarihli anlaşma belgesi taraflar, vekilleri ve arabulucu tarafından imzalanmıştır. Anlaşma belgesi ekte sunulmaktadır.

Şerh talebinin dayanağı — Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18

Anılan maddenin ikinci fıkrası, tarafların arabuluculuk faaliyeti sonunda bir anlaşmaya varmaları hâlinde bu anlaşma belgesinin icra edilebilirliğine ilişkin şerh verilmesini talep edebileceklerini; dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmuşsa şerhin arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesinden talep edilebileceğini ve bu şerhi içeren anlaşmanın ilam niteliğinde belge sayılacağını öngörmektedir.

İncelemenin niteliği ve kapsamı — Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18

Anılan maddenin üçüncü fıkrası, icra edilebilirlik şerhinin verilmesinin çekişmesiz yargı işi olduğunu, incelemenin dosya üzerinden yapılacağını ve incelemenin anlaşmanın içeriğinin arabuluculuğa ve cebrî icraya elverişli olup olmadığı hususlarıyla sınırlı bulunduğunu öngörmektedir.

Görevli ve yetkili mahkeme — Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.383 ve m.384

Anılan 383. madde, çekişmesiz yargı işlerinde görevli mahkemenin aksine bir düzenleme bulunmadığı sürece sulh hukuk mahkemesi olduğunu; 384. madde ise talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesinin yetkili olduğunu öngörmektedir. Arabulucunun görev yaptığı yer Sayın Mahkemenizin yargı çevresindedir.

3. Anılan anlaşma belgesinin içeriği arabuluculuğa ve cebrî icraya elverişli olup, taraflara yüklenen edimler açık ve kesin biçimde gösterilmiştir.

HUKUKİ SEBEPLER: 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.382, m.383, m.384, m.385, m.387, m.388 ve ilgili mevzuat.

DELİLLER: [ ] Arabuluculuk Bürosunun [ ] sayılı dosyası; [tarih] tarihli arabuluculuk anlaşma belgesi; son tutanak; vekâletname.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ekte sunulan [tarih] tarihli arabuluculuk anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi verilmesine karar verilmesini vekâleten talep ederiz.

Talepte Bulunan Vekili
Av. [Ad Soyad] — [İmza]

Şerh talebinde inceleme dosya üzerinden ve sınırlı kapsamda yapılır; anlaşmanın esası denetlenmez.

Sık Yapılan Hatalar

Birinci hata, çekişmesiz yargı işini asliye hukuk mahkemesinde açmaktır. HMK m.383, aksine bir düzenleme bulunmadığı sürece görevli mahkemenin sulh hukuk mahkemesi olduğunu öngörür.

İkinci hata, yetkiyi çekişmeli davadaki gibi belirlemektir. m.384, talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesini yetkili sayar.

Üçüncü hata, kanun yolu süresini tebliğden başlatmaktır. m.387, süreyi kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta olarak belirler.

Dördüncü hata, çekişmesiz yargı kararının kesin hüküm oluşturduğunu sanmaktır. m.388, kanunda aksine hüküm bulunmayan hâllerde bu kararların maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmeyeceğini öngörür.

Beşinci hata, özel kanunlardaki düzenlemeleri gözden kaçırmaktır. m.383 ve m.387, aksine düzenleme ile özel kanuni düzenlemeleri saklı tutar.

Altıncı hata, delil gösterme yükünü çekişmeli davadaki gibi değerlendirmektir. m.385/2, aksine hüküm yoksa resen araştırma ilkesinin geçerli olduğunu belirtir.

Yedinci hata, basit usul hükümlerinin otomatik uygulanacağını varsaymaktır. m.385/1, basit yargılama usulünün niteliğine uygun düştüğü ölçüde uygulanacağını öngörür.

Sekizinci hata, icra edilebilirlik şerhi incelemesinde anlaşmanın esasının denetleneceğini düşünmektir. 6325 sayılı Kanun m.18/3, incelemeyi anlaşmanın arabuluculuğa ve cebrî icraya elverişliliğiyle sınırlar.

Mirasçılar: Yatırımcının vefatında tereke adına dava, zamanaşımı ve ret hakkı fon yatırımcısı vefat etti: mirasçıların hakları yazımızda ele alındı.

Sıkça Sorulan Sorular

Çekişmesiz yargı nedir?

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.382/1, çekişmesiz yargıyı; hukukun mahkemelerce, ilgililer arasında uyuşmazlık olmayan hâller, ilgililerin ileri sürülebileceği herhangi bir hakkının bulunmadığı hâller ve hâkimin resen harekete geçtiği hâller ölçütlerinden birine veya birkaçına göre bu yargıya giren işlere uygulanması olarak tanımlar.

Hangi işler çekişmesiz yargı işidir?

HMK m.382/2; kişiler hukuku, aile hukuku, miras hukuku, eşya hukuku, borçlar hukuku, ticaret hukuku ile icra ve iflas hukukundaki işleri ve çeşitli kanunlardaki işleri yedi başlık altında tek tek sayar.

İcra ve iflas hukukunda hangi işler çekişmesiz yargıdır?

HMK m.382/2-(f); ipoteğin fekki, doğrudan doğruya iflas, iflasın kaldırılması, iflasın kapanması, reddolunmuş mirasın tasfiyesinin durdurulması, konkordato mühleti ve komiser atanması, konkordatonun tasdiki, yeniden yapılandırmada projenin ilanı ile ara dönem denetçisinin atanması ve fevkalade mühlet verilmesini sayar.

Çekişmesiz yargıda görevli mahkeme hangisidir?

HMK m.383, çekişmesiz yargı işlerinde görevli mahkemenin aksine bir düzenleme bulunmadığı sürece sulh hukuk mahkemesi olduğunu düzenler.

Çekişmesiz yargıda yetkili mahkeme hangisidir?

HMK m.384, kanunda aksine hüküm bulunmadıkça çekişmesiz yargı işleri için talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesinin yetkili olduğunu düzenler.

Hangi yargılama usulü uygulanır?

HMK m.385/1, çekişmesiz yargı işlerinde niteliğine uygun düştüğü ölçüde basit yargılama usulünün uygulanacağını düzenler.

Resen araştırma ilkesi geçerli midir?

HMK m.385/2, çekişmesiz yargı işlerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça resen araştırma ilkesinin geçerli olduğunu düzenler.

Mahkeme dışı makamlardaki işlerde hangi usul uygulanır?

HMK m.385/3, mahkemeler dışındaki resmî makamlara bırakılan çekişmesiz yargı işlerinde uygulanacak usulün ilgili özel kanunlarında belirtilen hükümlere tabi olduğunu düzenler.

Çekişmesiz yargı kararına karşı hangi yola başvurulur?

HMK m.387, hukuki yararı bulunan ilgililerin özel kanuni düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurabileceklerini düzenler.

Kanun yolu süresi ne zaman başlar?

HMK m.387, süreyi kararın tebliğinden değil öğrenilmesinden itibaren başlatır ve iki hafta olarak belirler.

Çekişmesiz yargı kararı kesin hüküm oluşturur mu?

HMK m.388, kanunda aksine hüküm bulunmayan hâllerde çekişmesiz yargı kararlarının maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmeyeceğini düzenler.

Arabuluculuk anlaşma belgesine şerh verilmesi çekişmesiz yargı işi midir?

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/3, icra edilebilirlik şerhinin verilmesinin çekişmesiz yargı işi olduğunu ve buna ilişkin incelemenin dosya üzerinden yapılacağını düzenler.

Şerh incelemesinin kapsamı nedir?

6325 sayılı Kanun m.18/3, bu incelemenin anlaşmanın içeriğinin arabuluculuğa ve cebrî icraya elverişli olup olmadığı hususlarıyla sınırlı olduğunu düzenler.

Ticaret hukukunda hangi işler çekişmesiz yargıdır?

HMK m.382/2-(e); ticari defterlerin zıyaında belge verilmesi, kollektif şirket tasfiyesinde tasfiye memuru tayini, komanditer ortağın talebiyle eksper tayini, anonim şirkette ayni sermaye ve sermaye azaltılmasında bilirkişi raporu ile mahkemenin izni, kıymetli evrakın iptali ve kooperatiflerde ayni sermayeye değer biçilmesi gibi on dört işi sayar.

Alacaklısı belirsiz borç için ne yapılabilir?

HMK m.382/2-(d); tevdi mahalli belirlenmesi veya tevdi edilemeyecek eşyanın satılması ile alacaklısı ihtilaflı olan borcun mahkemeye tevdiini çekişmesiz yargı işi olarak sayar.

İlgili Rehberler

Kesin hüküm teşkil etmez

Aynı konu çekişmeli davada yeniden tartışılabilir. Değerlendirme için: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp

Dosyanız için değerlendirme

Talebinizin çekişmesiz yargı işi olup olmadığını birlikte belirleyelim. Telefon: 0554 648 37 15

İletişime Geçin

Bu içerik yargılama usulü alanındadır.

Fon Tasfiyesi Hukuk Rehberi  ·  12. Yargı Paketi rehberi  ·  Tüm hukuk dalları

Post by Av. Fatma Öztürk