Boşanma Davasında Mahkemenin Kendiliğinden Araştırdığı Konular (TMK 169, 182, 184; HMK 25, 33, 385)

Boşanma davasında mahkeme her şeyi kendiliğinden araştırmaz. Boşanma sebebi ve kusur bakımından kural, taraflarca getirilme ilkesidir: Hâkim, taraflardan birinin ileri sürmediği vakıayı kendiliğinden dikkate alamaz ve kendiliğinden delil toplayamaz (HMK m.25); tarafların talep sonuçlarıyla da bağlıdır (HMK m.26). Bununla birlikte Türk Medeni Kanunu boşanma davasında hâkime özel bir rol verir: Hâkim olayların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz, tarafların ikrarı onu bağlamaz ve delilleri serbestçe takdir eder (TMK m.184). Çocuklara ve geçici önlemlere ilişkin konularda ise hâkim kendiliğinden hareket eder. Barınma, geçim ve çocukların korunmasına ilişkin geçici önlemleri resen alır (TMK m.169); Hukuk Genel Kurulu tedbir nafakasının talep aranmaksızın resen takdir edileceğini kabul etmiştir (YHGK 25.10.2018, E.2017/2-1891, K.2018/1577). Velayete ilişkin davalarda resen araştırma ilkesi geçerlidir (YHGK 04.04.2018, E.2017/2-1575, K.2018/672); velayeti verilmeyen eşin çocuğun giderlerine katılması da talep olmasa bile kendiliğinden dikkate alınır (ikincil kaynakta aktarılan Y2HD 02.06.2011, E.2010/8242, K.2011/9737). Buna karşılık yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat ve soyadı izni ancak talep üzerine verilir (TMK m.173-175). Hâkim Türk hukukunu ise her durumda resen uygular (HMK m.33).

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• İki ilke: taraflarca getirilme ve resen araştırma
• Konu konu: hâkim neyi kendiliğinden araştırır?
• Boşanma sebebi ve kusurda hâkimin rolü
• Geçici önlemler ve tedbir nafakası
• Velayet ve kişisel ilişki
• İştirak nafakası
• Talep edilmezse verilmeyenler
• Anlaşmalı boşanmada hâkimin denetimi
• İstinaf ve temyizde kendiliğinden inceleme
• Örnek senaryolar
• Adım adım yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

Boşanma davası açan pek çok kişi, “hâkim zaten her şeyi araştırır” düşüncesiyle bazı talepleri dilekçeye yazmaz ya da delillerini göstermez. Oysa boşanma davasında bazı konular tamamen tarafların iradesine bırakılmış, bazıları ise kamu düzeni ve çocuğun yararı nedeniyle hâkimin kendiliğinden araştırmasına konu edilmiştir. Aşağıdaki tablo bu ayrımı özetler.

İki İlke: Taraflarca Getirilme ve Resen Araştırma

Hukuk Muhakemeleri Kanunu, hukuk davalarında iki temel ilke koyar. Taraflarca getirilme ilkesine göre kanunda öngörülen istisnalar dışında hâkim, taraflardan birinin ileri sürmediği vakıayı kendiliğinden dikkate alamaz ve kendiliğinden delil toplayamaz (HMK m.25). Taleple bağlılık ilkesine göre hâkim tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; talepten fazlasına veya başka bir şeye karar veremez, ancak hâkimin taleple bağlı olmadığına ilişkin kanun hükümleri saklıdır (HMK m.26).

Bu ilkelerin karşısında resen araştırma ilkesi yer alır. Çekişmesiz yargı işlerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça resen araştırma ilkesi geçerlidir (HMK m.385/2); velayetin kaldırılması ve velayetin eşlerden birinden alınarak diğerine verilmesi de çekişmesiz yargı işleri arasında sayılmıştır (HMK m.382/2-b). Hangi ilke uygulanırsa uygulansın, hâkim Türk hukukunu resen uygular (HMK m.33) ve belirsiz veya çelişkili gördüğü hususlarda taraflara açıklama yaptırabilir, soru sorabilir, delil gösterilmesini isteyebilir (HMK m.31).

Boşanma davası bu ilkelerin birlikte uygulandığı karma bir davadır: Boşanmanın kendisi ve mali sonuçları bakımından tarafların iradesi belirleyicidir; çocuklar ve geçici önlemler bakımından ise hâkim aktif bir rol üstlenir. Yargılama ilkelerinin genel görünümünü yargılama ilkeleri (HMK 24-56), çekişmesiz yargıyı çekişmesiz yargı (HMK 382-388) yazılarımızda anlattık.

Konu Konu: Hâkim Neyi Kendiliğinden Araştırır?

Aşağıdaki tablo, boşanma davasında sık karşılaşılan konuları hâkimin kendiliğinden araştırıp araştırmadığına göre sınıflandırır. Tablonun amacı, hangi konuda dilekçede açık talepte bulunmak ve delil göstermek gerektiğini netleştirmektir.

Bu tablo, boşanma davasının “kendiliğinden” ve “talebe bağlı” iki katmandan oluştuğunu gösterir. Dava şartlarının ve ilk itirazların ayrıntısını dava şartları ve ilk itirazlar, tahkikat aşamasını boşanma davasında tahkikat aşaması yazılarımızda anlattık.

Boşanma Sebebi ve Kusurda Hâkimin Rolü

Boşanma sebebi ve kusur bakımından hâkim, taraflarca ileri sürülen vakıalarla sınırlıdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, tarafların dayanmadığı vakıaların taraflara kusur olarak yüklenmesinin mümkün olmadığını belirtmiştir (Y2HD E.2024/8627, K.2025/5360; hukukihaber.net’te yayımlanan metne göre). Bu nedenle bir olay ne kadar ağır olursa olsun, dava veya cevap dilekçesinde ileri sürülmemişse hâkim onu kendiliğinden kusur olarak değerlendiremez.

Ancak Türk Medeni Kanunu, boşanma davasında taraf iradesinin etkisini sınırlayan özel kurallar koyar. Hâkim olayların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz; bu olaylar hakkında re’sen veya istem üzerine taraflara yemin teklif edemez; tarafların bu konudaki ikrarları hâkimi bağlamaz; hâkim delilleri serbestçe takdir eder (TMK m.184/1-4). Böylece taraflar anlaşarak “boşanma sebebi varmış gibi” bir görüntü yaratamaz. Bu, hâkimin kendiliğinden vakıa araştırması değil; tarafların getirdiği malzemeyi daha sıkı bir ölçüyle değerlendirmesidir.

Zina sebebine ilişkin süre konusunda Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, sürüp giden eylemlerde altı aylık sürenin son eylemin bittiği tarihten başlayacağını belirtmiş; ıslahla zina sebebine dayanıldığı tarihte sürenin geçtiğini tespit ederek zina davasının reddi gerektiğine, terditli olarak ileri sürülen genel sebebin ise tüm delillerle yeniden değerlendirilmesine karar vermiştir (Y2HD 13.01.2025, E.2024/3505, K.2025/5; 25.06.2025, E.2025/527, K.2025/6502; karamercanhukuk.com’da yayımlanan metinlere göre). Hak düşürücü sürelerin hâkim tarafından kendiliğinden gözetileceği öğretide ve uygulamada genel olarak kabul edilir; bu kararlarda “resen” ifadesi açıkça yer almamaktadır. Eski olayların süre ve af bakımından durumunu evliliğin ilk yıllarındaki olaylar, sürelerin hesabını zina davasında hak düşürücü süreler yazılarımızda anlattık.

Geçici Önlemler ve Tedbir Nafakası

Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan ve özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re’sen alır (TMK m.169). Hukuk Genel Kurulu bu hükmü yorumlarken tedbir nafakasının tarafların talebi aranmaksızın resen takdir edileceğini, kararın eşlerin ekonomik ve sosyal durumuna ilişkin araştırma sonuçları dosyaya gelince dava tarihinden geçerli olacak şekilde verilmesi gerektiğini ve kusur durumunun tedbir nafakasının takdirinde belirleyici olmadığını kabul etmiştir (YHGK 25.10.2018, E.2017/2-1891, K.2018/1577; karamercanhukuk.com’da yayımlanan metne göre).

av-saimincekas.com’daki özete göre Hukuk Genel Kurulu, daha yeni bir kararında da hâkimin dava sürdüğü müddetçe gerekli geçici önlemleri talep aranmadan ve kusur durumuna bakılmadan kendiliğinden almakla yükümlü olduğunu belirtmiştir (YHGK 10.11.2022, E.2020/367, K.2022/1497; ikincil kaynak). Uygulamada yine de tedbir nafakası ve diğer geçici önlemler dava dilekçesinde açıkça istenmeli ve gelir durumunu gösteren deliller sunulmalıdır; böylece araştırma hızlanır. Tedbir nafakasının boşanmadan sonraki durumunu tedbir nafakası kendiliğinden yoksulluk nafakasına döner mi yazımızda anlattık.

Velayet ve Kişisel İlişki

Boşanma veya ayrılığa karar veren hâkim, olanak bulundukça ana ve babayı dinledikten ve çocuk vesayet altında ise vasinin ve vesayet makamının düşüncesini aldıktan sonra ana ve babanın haklarını ve çocukla kişisel ilişkilerini düzenler (TMK m.182). Hukuk Genel Kurulu, velayete ilişkin davaların kamu düzeniyle ilgili olduğunu ve bu davalarda resen araştırma ilkesinin geçerli olduğunu belirtmiş; taraflar tanık göstermişse tanıkların dinlenmesi ve 4787 sayılı Kanunun 5. maddesi uyarınca psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacıdan oluşan bilirkişi heyetinden rapor alınması gerektiğine karar vermiştir (YHGK 04.04.2018, E.2017/2-1575, K.2018/672).

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2026 tarihli bir kararında kişisel ilişkinin yalnızca çocuğun yüksek yararı gerektirdiği takdirde kısıtlanabileceğini veya kaldırılabileceğini belirtmiş; babanın çocukla kişisel ilişkisinin süresini yetersiz bularak, yeniden yargılama gerektirmediği için hükmü düzelterek onamış ve yatılı kişisel ilişki takvimini kendisi belirlemiştir (Y2HD 01.06.2026, E.2026/270, K.2026/5700; hukukihaber.net’te yayımlanan metne göre). Velayette mahkemenin baktığı ölçütleri velayet davası nasıl kazanılır, çocuğun dinlenmesini boşanma davasında çocuğun dinlenmesi, kayyım atanmasını çocuğa kayyım ve avukat atanması yazılarımızda anlattık.

İştirak Nafakası

Velayeti kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır (TMK m.182). Doç. Dr. Ebru Ceylan’ın TBB Dergisi’nde (2017, sayı 133) yayımlanan makalesinde aktarıldığına göre Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, iştirak nafakasının boşanmanın fer’ilerinden olduğunu ve talep olmasa bile hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınması gerektiğini belirtmiş; dava dilekçesinde talep edilmeyen iştirak nafakasının sonradan istenmesinin davanın veya talebin genişletilmesi sayılmayacağını ve ıslah gerektirmediğini kabul etmiştir (Y2HD 02.06.2011, E.2010/8242, K.2011/9737; ikincil kaynak).

Aynı makalede, bu kuralın sınırına ilişkin bir Hukuk Genel Kurulu kararı da aktarılmıştır: Boşanmadan sonra açılan ve amacı velayetin kime bırakılacağını belirlemek olan velayet davasında talep yoksa iştirak nafakasına resen hükmedilemez (YHGK 24.09.2008, E.2008/2-539, K.2008/559; ikincil kaynak). Yani resen dikkate alma, boşanma kararının fer’i olarak gündeme gelir; sonradan açılan ayrı davalarda talep aranır.

Bu kararlar bir arada okunduğunda pratik sonuç şudur: Boşanma davasında iştirak nafakası unutulmuş olsa bile hâkimin bunu değerlendirmesi gerekir; ancak miktar konusunda talep edilen tutarı aşan bir karar riskli görülmüştür. Bu nedenle iştirak nafakası dilekçede mutlaka, çocuğun gerçek ihtiyaçlarına göre belirlenmiş bir tutarla istenmelidir (bizim değerlendirmemiz). Miktarın hesaplanmasını iştirak nafakası hesaplama aracı, nafaka türlerini nafaka hukuku rehberi yazılarımızda anlattık.

Talep Edilmezse Verilmeyenler

Boşanmanın mali sonuçlarının önemli bir kısmı tarafların talebine bağlıdır. Kanun metni bu taleplerde “isteyebilir” ifadesini kullanır: Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir; kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf manevi tazminat isteyebilir (TMK m.174). Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan nafaka isteyebilir (TMK m.175). Kadın, boşandığı eşinin soyadını kullanmakta menfaati olduğunu gösterirse istemi üzerine hâkim izin verebilir (TMK m.173/2).

Yoksulluk nafakası ve tazminat talepleri dilekçede yer almazsa, hâkim bunlara kendiliğinden hükmedemez; hâkimin aydınlatma ödevi de bu eksikliği tamamlamak için değil, belirsiz veya çelişkili hususları netleştirmek içindir (HMK m.31). Talep edilen miktar, sonradan ıslah veya 7589 sayılı Kanunla getirilen kısmi davada talep artırımı yoluyla artırılabilir. Tazminatın şartlarını boşanmada maddi ve manevi tazminat, soyadı iznini boşanmış kadının soyadı kullanma izni, talep artırımını talep artırım dilekçesi (7589 sonrası) yazılarımızda anlattık.

Anlaşmalı Boşanmada Hâkimin Denetimi

Anlaşmalı boşanmada da hâkim pasif bir onay makamı değildir. Evlilik en az bir yıl sürmüş ise eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır; ancak bu durumda hâkim tarafları bizzat dinler, iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hakkında taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulmalıdır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu düzenlemede gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir (TMK m.166/3).

Hâkimin protokolde yaptığı değişikliği taraflar kabul etmezse anlaşmalı boşanma kararı verilemez; dava çekişmeli olarak devam edebilir. Protokolün hazırlanmasını anlaşmalı boşanma protokolü örneği yazımızda anlattık.

İstinaf ve Temyizde Kendiliğinden İnceleme

Resen araştırma ilkesi kanun yolu aşamasında da etkisini gösterir. İstinaf incelemesi kural olarak istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır; ancak bölge adliye mahkemesi kamu düzenine aykırılık gördüğü takdirde bunu resen gözetir (HMK m.355). Temyizde Yargıtay, taraflarca ileri sürülen temyiz sebeplerine bağlı değildir; kanunun açık hükmüne aykırı gördüğü diğer hususları da inceleyebilir (HMK m.369/1).

Kanun yolu aşamasında da kendiliğinden incelemeye güvenmek yerine itirazların istinaf dilekçesinde açıkça yazılması gerekir. Hukukihaber.net’te yayımlanan bir kararda Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, yalnızca kusur tespitine karşı istinaf yoluna giden erkeğin, istinaf etmediği maddi ve manevi tazminat miktarlarına ilişkin temyiz talebini reddetmiştir (Y2HD 19.11.2025, E.2025/3437, K.2025/9939). İstinaf sürecini boşanmada istinaf ne kadar sürer yazımızda anlattık.

Örnek Senaryolar

Aşağıdaki senaryolar gerçek dosyalar değil, kuralların nasıl işlediğini göstermek için hazırlanmış basitleştirilmiş ve varsayımsal örneklerdir. Her dosyada sonuç, dilekçelerin içeriğine, delillere ve hâkimin takdirine göre değişebilir.

Bu senaryolar, hâkimin kendiliğinden araştırdığı alanların çoğunlukla çocuklar ve geçici önlemler olduğunu; boşanmanın mali sonuçlarında ise tarafın talebinin belirleyici olduğunu göstermektedir. Davanın reddine yol açan hâlleri boşanma davası hangi hâllerde reddedilir yazımızda anlattık.

Adım Adım Yol Haritası

1. Bütün olayları dilekçede yazın. Hâkim ileri sürülmeyen vakıayı kusur olarak değerlendiremez (HMK m.25).
2. Delilleri baştan gösterin. Tanık, belge ve müzekkere taleplerini dilekçe aşamasında bildirin; hâkim kendiliğinden delil toplamaz.
3. Mali talepleri açıkça yazın. Yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat ve soyadı izni talep olmadan verilmez (TMK m.173-175).
4. Tedbir nafakasını yine de isteyin. Hâkim resen takdir etse de talep ve gelir delilleri araştırmayı hızlandırır (TMK m.169).
5. Çocuklarla ilgili talepleri somutlaştırın. Velayet, kişisel ilişki takvimi ve iştirak nafakası tutarını gerekçesiyle yazın (TMK m.182).
6. Uzman incelemesi ve çocuğun dinlenmesini isteyin. Resen araştırmanın gereği olarak 4787 s.K. m.5 incelemesini talep edin.
7. Yetki itirazını süresinde yapın. Boşanmada yetki kesin değildir; itiraz cevap dilekçesinde ileri sürülmelidir (HMK m.116).
8. İstinaf dilekçesinde tüm itirazları yazın. İnceleme kural olarak istinaf sebepleriyle sınırlıdır (HMK m.355).

Sık Yapılan Hatalar

1. “Hâkim zaten araştırır” diye olayları yazmamak. Kusur ve boşanma sebebinde taraflarca getirilme ilkesi geçerlidir.
2. Yoksulluk nafakası ve tazminatı istemeyi unutmak. Talep yoksa hâkim bunlara hükmedemez.
3. Karşı tarafın kabulüne güvenmek. Boşanma sebeplerinde ikrar hâkimi bağlamaz (TMK m.184/3).
4. Velayette yalnız taraf anlaşmasına güvenmek. Hâkim çocuğun yararını kendiliğinden araştırır; anlaşma tek başına yeterli değildir.
5. İştirak nafakasında tutar belirtmemek. Resen dikkate alınsa da talebi aşan karar riskli görülmüştür.
6. Yetki itirazını geç yapmak. Boşanmada yetki kesin değildir; süresinde ileri sürülmelidir.
7. Zina olayını ıslahla geç eklemek. Islah tarihinde hak düşürücü süre geçmiş olabilir.
8. İstinafta itirazları eksik yazmak. İstinaf edilmeyen kısım için sonradan temyiz yolu kapanabilir (Y2HD K.2025/9939).

Sıkça Sorulan Sorular

Boşanma davasında hâkim her şeyi kendiliğinden araştırır mı?

Hayır. Boşanma sebebi ve kusur bakımından hâkim taraflarca ileri sürülen vakıalarla sınırlıdır ve kendiliğinden delil toplayamaz (HMK m.25). Velayet, kişisel ilişki ve geçici önlemler gibi konularda ise kendiliğinden hareket eder (TMK m.169, 182).

Hâkim dilekçede yazmadığım bir olayı kusur sayabilir mi?

Kural olarak hayır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, tarafların dayanmadığı vakıaların taraflara kusur olarak yüklenmesinin mümkün olmadığını belirtmiştir (Y2HD E.2024/8627, K.2025/5360).

Eşim kusurunu kabul ederse mahkeme bununla bağlı mı?

Hayır. Boşanma sebeplerine ilişkin ikrar hâkimi bağlamaz; hâkim olayların varlığına vicdanen kanaat getirmelidir (TMK m.184/1, 3).

Boşanma davasında yemin delili kullanılabilir mi?

Hayır. Hâkim boşanma sebeplerine ilişkin olaylar hakkında re’sen veya istem üzerine taraflara yemin teklif edemez (TMK m.184/2).

Tedbir nafakası istemezsem verilir mi?

Evet. Hâkim geçici önlemleri re’sen alır (TMK m.169). Hukuk Genel Kurulu tedbir nafakasının talep aranmaksızın resen takdir edileceğini kabul etmiştir (YHGK 25.10.2018, E.2017/2-1891, K.2018/1577).

Kusurlu eşe tedbir nafakası verilir mi?

Verilebilir. Hukuk Genel Kuruluna göre kusur durumu tedbir nafakasının takdirinde belirleyici değildir; ancak evlilik dışı birliktelik yaşayan eşe tedbir nafakası verilmemesi Yargıtay içtihadıdır (YHGK K.2018/1577).

Velayet için talepte bulunmazsam ne olur?

Hâkim boşanma kararında velayeti mutlaka düzenler (TMK m.182). Velayete ilişkin davalar kamu düzeniyle ilgilidir ve resen araştırma ilkesi geçerlidir (YHGK 04.04.2018, E.2017/2-1575, K.2018/672).

Çocukla kişisel ilişki talep etmezsem kurulmaz mı?

Hâkim boşanma kararında çocukla kişisel ilişkiyi düzenler (TMK m.182). Yargıtay, kişisel ilişkinin yalnızca çocuğun yüksek yararı gerektirirse kısıtlanabileceğini belirtmiştir (Y2HD 01.06.2026, E.2026/270, K.2026/5700).

İştirak nafakası istemezsem verilir mi?

İkincil kaynakta aktarılan bir Yargıtay 2. Hukuk Dairesi kararına göre iştirak nafakası talep olmasa bile kendiliğinden dikkate alınmalıdır (Y2HD 02.06.2011, E.2010/8242, K.2011/9737). Ancak boşanmadan sonra açılan velayet davasında talep yoksa resen hükmedilemeyeceği kabul edilmiştir (YHGK E.2008/2-539, K.2008/559).

Hâkim iştirak nafakasını istediğimden fazla belirleyebilir mi?

Talebi aşan karar bir Yargıtay kararında bozma sebebi sayılmıştır (ikincil kaynak). Hâkim kural olarak talep sonucuyla bağlıdır (HMK m.26). Bu nedenle tutarı gerçekçi belirlemek önemlidir.

Yoksulluk nafakasına hâkim kendiliğinden hükmeder mi?

Hayır. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf nafaka “isteyebilir” (TMK m.175); talep yoksa hâkim hükmedemez (HMK m.26). Boşanmadan sonra bir yıl içinde ayrı dava açılabilir (TMK m.178).

Tazminat için talep şart mı?

Evet. Maddi ve manevi tazminat ancak talep üzerine verilir (TMK m.174; HMK m.26).

Yetkisiz mahkemede açılan boşanma davasını hâkim kendiliğinden gönderir mi?

Boşanmada yetki kesin değildir (TMK m.168); yetki itirazı ilk itiraz olarak cevap dilekçesinde ileri sürülmelidir (HMK m.116). Görev ise dava şartıdır ve kendiliğinden gözetilir (HMK m.114, 115).

Zina davasında hak düşürücü süreyi karşı taraf ileri sürmezse ne olur?

Yargıtay, ıslah tarihinde süre geçmişse zina davasının reddi gerektiğine karar vermiştir (Y2HD 13.01.2025, E.2024/3505, K.2025/5). Hak düşürücü sürelerin kendiliğinden gözetileceği öğretide genel olarak kabul edilir.

Anlaşmalı boşanmada hâkim protokolü değiştirebilir mi?

Evet. Hâkim tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak düzenlemede gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; taraflar kabul etmezse anlaşmalı boşanma kararı verilemez (TMK m.166/3).

İstinafta yazmadığım itirazı bölge adliye mahkemesi inceler mi?

İnceleme kural olarak istinaf sebepleriyle sınırlıdır; yalnız kamu düzenine aykırılık resen gözetilir (HMK m.355). Bu nedenle tüm itirazlar istinaf dilekçesinde yazılmalıdır.