Kısırlaştırma Başarısızlığı: Tüp Ligasyonu ve Vazektomi Sonrası Gebelik, Rızasız Kısırlaştırma ve Tazminat

Kalıcı bir doğum kontrol yöntemi olarak yapılan tüp ligasyonu (tüplerin bağlanması) ve vazektomi (erkekte sperm kanallarının bağlanması), çocuk sahibi olmamak için verilmiş bilinçli bir kararın sonucudur. Bu nedenle işlemden sonra gebelik oluşması, rıza alınmadan kısırlaştırma yapılması veya işlemin bir organ yaralanmasıyla sonuçlanması, hem kişilik hakları hem de aile planlaması bakımından ağır sonuçlar doğurur. 2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun sterilizasyonun tıbbi sakınca yoksa reşit kişinin isteği üzerine yapılabileceğini ve evli kişide eşin rızasının da gerektiğini; Türk Ceza Kanunu ise rızası olmaksızın bir kişiyi kısırlaştırmayı suç olarak düzenler. Yargıtay, tüp ligasyonundan sonra gebe kalan kadına başarısızlık riskinin anlatılmadığı dosyada hekimin sorumluluğunu kabul etmiş; Anayasa Mahkemesi de vazektomiden sonra gebelik oluşan dosyada kontrol testinin ve aydınlatmanın araştırılmamasını hak ihlali saymıştır. Bu rehberde kısırlaştırma uyuşmazlıklarında sorumluluğu, istenebilecek zararları, delilleri ve süreleri anlatıyoruz.

Kısırlaştırma Uyuşmazlıkları: Hangi Durumlar Bu Kapsamdadır?

Kısırlaştırma ile ilgili hukuki uyuşmazlıklar birbirinden farklı üç sorundan doğar: işlem amacına ulaşmamıştır, işlem kişinin rızası dışında yapılmıştır ya da işlem sırasında bir yaralanma meydana gelmiştir. Her birinde aranacak delil ve uygulanacak kural farklıdır.

Mevzuat Haritası

Hukuki Çerçeve: Kısırlaştırma Kim Tarafından, Nerede ve Hangi Şartla Yapılır?

2827 sayılı Kanunun 4. maddesi sterilizasyonu, bir erkek veya kadının cinsel yaşamını engellemeden çocuk yapma yeteneğinin ortadan kaldırılması olarak tanımlar ve tıbbi sakınca olmadığı takdirde ancak reşit kişinin isteği üzerine yapılabileceğini belirtir. Aynı madde, tıbbi zorunluluk nedeniyle bir hastalığın tedavisi için kastrasyonu gerektiren hâllerde ameliyat sırasında rıza aranmadan kastrasyon yapılabileceğini düzenler. Kanunun 6. maddesi ise kişi evliyse sterilizasyon için eşinin rızasının da alınmasını şart koşar.

Tüzük, sterilizasyonu kadınlarda tüp ligasyonu, erkeklerde vazektomi olarak tanımlar (m.2). Kadınlarda sterilizasyonu kadın hastalıkları ve doğum veya genel cerrahi uzmanları; erkeklerde üroloji, kadın hastalıkları ve doğum veya genel cerrahi uzmanları ile Bakanlıkça açılan kursta yeterlik belgesi almış pratisyen hekimler yapabilir (m.10). Kadınlarda işlem yalnızca resmî tedavi kurumlarında ve özel hastanelerde, Tüzüğe ekli listedeki araç ve gereç bulunarak yapılır (m.11). Erkeklerde uzmanlar işlemi çalıştıkları yerde, pratisyen hekimler resmî tedavi kurumlarında yapar (m.12). Evli kişinin sterilizasyonu için eşinden ayrıca izin belgesi alınır (m.13).

Kanunun “reşit kişinin isteği” şartı, kısırlaştırmanın kişiye sıkı sıkıya bağlı bir karar olduğunu gösterir. Ceza hukuku öğretisinde, reşit olmayan kişinin rızasına hukuki değer tanınmayacağı ve zihinsel engel veya akıl hastalığı bulunan kişilerde veli veya vasinin izninin kısırlaştırmayı hukuka uygun hâle getirmeyeceği savunulmaktadır (Koca, Kısırlaştırma Suçu, İÜHFM, 2009). Sterilizasyonun genel kuralları için kürtaj yasal mı rehberimize bakabilirsiniz.

Başarısızlık Riski Anlatılmalıdır: Yargıtay’ın Tüp Ligasyonu Kararı

Kısırlaştırma ameliyatı, en özenli biçimde yapılsa bile her zaman kalıcı sonuç vermeyebilir; bağlanan kanalların zamanla yeniden açılması tıpta bilinen bir durumdur. Bu nedenle başarısızlık hâlinde ilk soru, hekimin hatalı bir teknik uygulayıp uygulamadığından önce, hastaya bu riskin anlatılıp anlatılmadığıdır. Ceza hukuku öğretisinde de kısırlaştırmaya verilen rızanın aydınlatılmış onam olması ve kişinin başarısızlık riski hakkında bilgilendirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır (Koca, 2009).

Karar, kısırlaştırma dosyalarının ağırlık merkezini gösterir: ameliyat teknik olarak kusursuz olsa bile, başarısızlık riskinin anlatılmaması hekimin sorumluluğu için yeterlidir. Kararda vekâlet sözleşmesi hükümleri, hakkaniyet indirimi (TBK m.51/1), Biyotıp Sözleşmesinin 5. maddesi ve Hekimlik Meslek Etiği Kuralları birlikte değerlendirilmiştir. Kararın ayrıntıları, karar metnini aktaran yayına dayanır.

Hekimin hastaya “kesin sonuç” veya “yüzde yüz koruma” vaat etmesi de önemlidir. Yanlış veya eksik bilgi vermek aydınlatma sayılmaz; böyle bir vaadin varlığı, başarısızlık riskinin anlatılmadığını gösteren güçlü bir delil olabilir. Aydınlatmanın kapsamı ve ispatı için aydınlatılmış onam rehberimize, sonuç garantisi tartışmasının estetik işlemlerdeki görünümü için burun estetiği hatası yazımıza bakabilirsiniz.

Vazektomi: Kontrol Testi ve Anayasa Mahkemesi Kararı

Vazektomide sperm kanalları bağlandıktan sonra da bir süre meni içinde canlı sperm bulunabilir; bu nedenle işlemin başarısı ancak sonradan yapılan meni (semen) incelemesiyle anlaşılır. Bu durum, hekime iki ek yükümlülük yükler: hastaya kontrol testinin gerekliliğini ve test sonucu alınıncaya kadar korunmaya devam etmesi gerektiğini anlatmak ve kontrolün takibini yapmak.

Anayasa Mahkemesi, devlet hastanesinde vazektomi yapılan erkeğin eşinin yaklaşık bir buçuk yıl sonra gebe kalması üzerine açılan davada, idare mahkemesinin kanalların kapanmamasını tıbbi ihmal veya kusura bağlı olmayan bir komplikasyon olarak nitelendiren adli tıp raporuna dayanarak davayı reddetmesini incelemiştir. Kararı aktaran habere göre bilirkişi raporlarında ameliyat sonrası kontrol amaçlı sperm testinin tıbben gerekli ve öngörülebilir olduğu belirtilmiş, ancak hastanın bu teste çağrıldığını gösteren bir belgeye rastlanmamıştır. Anayasa Mahkemesi, derece mahkemelerinin hastanın rutin kontrollere çağrılıp çağrılmadığını, kontrollere gidip gitmediğini ve olası komplikasyonlar hakkında yeterince aydınlatılıp aydınlatılmadığını araştırmadığını belirterek maddi ve manevi varlığın korunması hakkının ihlal edildiğine ve yeniden yargılama yapılmasına karar vermiştir (Kemal Demirtaş ve Gülcan Demirtaş, B. No: 2017/18196, 16.09.2020).

Basına yansıyan bilgilere göre yeniden yargılamada idare mahkemesi davayı yeniden reddetmiş ve dosya istinafa taşınmıştır; dosyanın son durumu hakkında doğrulanmış bir bilgiye ulaşamadık. Bu sonuç, Anayasa Mahkemesi kararının tazminatı kendiliğinden doğurmadığını; yeniden yargılamada kontrol çağrısının ve aydınlatmanın ispatının ayrıca tartışılacağını gösterir. Vazektomi ve diğer üroloji girişimlerinde onam ve izlem için üroloji malpraktisi rehberimize, kamu hastanesine karşı açılacak dava için kamu hastanesine karşı tam yargı davası yazımıza bakabilirsiniz.

Rızasız Kısırlaştırma: TCK m.101 ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi

Türk Ceza Kanununun 101. maddesi, bir erkek veya kadını rızası olmaksızın kısırlaştıran kişiyi üç yıldan altı yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırır; rızaya dayalı olsa bile kısırlaştırmanın yetkili olmayan bir kişi tarafından yapılması da ayrı bir suçtur. Rıza, kişinin işlemin niteliğini, geri dönüşsüzlüğünü ve sonuçlarını anlayarak serbest iradesiyle verdiği bir onay olmalıdır. Sezaryen gibi başka bir ameliyat sırasında, hastanın hayatı için ciddi ve acil bir tehlike bulunmadıkça, varsayılan rızaya dayanarak ameliyatı kısırlaştırmayı kapsayacak şekilde genişletmek hukuka uygun değildir (Koca, 2009).

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi V.C./Slovakya kararında, devlet hastanesinde sezaryenle doğum yaparken, doğum sancısı devam ederken ve bir sonraki gebeliğin hayatını tehlikeye atacağı söylenerek kısırlaştırma formunu imzalaması istenen kadının durumunu incelemiştir. Mahkeme, kısırlaştırmanın hayat kurtaran bir müdahale olmadığını ve kişinin tam ve aydınlatılmış onamı olmadan yapılamayacağını vurgulayarak Sözleşmenin 3. maddesinin (işkence ve kötü muamele yasağı) ve 8. maddesinin (özel ve aile hayatına saygı) ihlal edildiğine karar vermiştir (18968/07, 08.11.2011).

Bu karar, Türk hukukundaki uygulama bakımından da yol göstericidir: sancı sırasında, ameliyat masasında veya baskı altında alınan bir imza geçerli bir rıza sayılmayabilir. Sezaryenle birlikte tüp ligasyonu planlanıyorsa, kararın doğumdan önce, sakin bir ortamda verilmesi ve onam formunun bu tarihte imzalanması gerekir. Sezaryendeki onam sorunları için sezaryen komplikasyonları rehberimize, rahmin veya yumurtalıkların alınmasıyla doğurganlığın sona erdiği dosyalar için histerektomi ve jinekolojik cerrahi rehberimize bakabilirsiniz.

Kısırlaştırma Ameliyatında Komplikasyonlar

Tüp ligasyonu çoğu zaman kapalı (laparoskopik) yöntemle veya sezaryen sırasında yapılır. Kapalı yöntemde karın içine giriş sırasında bağırsak, mesane veya büyük damar yaralanması, anesteziye bağlı sorunlar ve enfeksiyon görülebilir. Vazektomide ise kanama, kan birikmesi (hematom), enfeksiyon ve uzun süreli ağrı gibi sorunlar ortaya çıkabilir. Bu komplikasyonlar tek başına kusur sayılmaz; belirleyici olan, riskin anlatılması, işlemin tekniğe uygun yapılması ve yaralanmanın zamanında fark edilip yönetilmesidir. Kapalı ameliyatta organ yaralanmasının değerlendirilmesi için laparoskopide organ yaralanması rehberimize, anestezi için anestezi malpraktisi rehberimize, genel ayrım için komplikasyon mu malpraktis mi rehberimize bakabilirsiniz.

Kısırlaştırmadan sonra yeniden çocuk sahibi olmak isteyen kişiler bakımından, işlemin geri dönüşünün garanti olmadığı ve tüp bebek tedavisine ihtiyaç duyulabileceği de aydınlatma kapsamındadır. Bu konuda tüp bebek (ÜYTE) uygulamaları rehberimize bakabilirsiniz.

İstenmeyen Gebelik ve Çocuk: Hangi Zararlar İstenebilir?

Kısırlaştırma başarısızlığında zararın belirlenmesi, malpraktis hukukunun en tartışmalı alanlarından biridir. Bir çocuğun doğumu hukuken “zarar” olarak nitelendirilemez; tartışma, çocuğun varlığı değil, aile planlaması kararının hekimin kusuru nedeniyle boşa çıkmasının doğurduğu sonuçlar üzerindedir. Bu ayrım yapıldığında istenebilecek kalemler şöyle sıralanabilir:

Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisinde yayımlanan bir çalışmada, ana ve babanın plansız doğan çocuğun bakım giderleri için hekime karşı sözleşmeye dayalı talebinin öğretide kural olarak kabul gördüğü, Alman Federal Mahkemesinin de kısırlaştırma sözleşmesinin aile planlamasına hizmet ettiğini ve eşin de bu sözleşmeden hak çıkarabileceğini kabul ettiği aktarılmaktadır; buna karşılık çocuğun kendi talebi, kısırlaştırma sözleşmesi çocuğu koruma amacı taşımadığı için reddedilmektedir (Keskin, GÜHFD, 2013). Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2021 tarihli kararında maddi ve manevi tazminata hükmedilmiş, ancak maddi tazminatın hangi kalemlerden oluştuğu kararı aktaran yayında ayrıca belirtilmemiştir. Bu nedenle bakım giderlerinin talep edilmesi, gerekçesi güçlü biçimde kurulması gereken ve sonucu belirsiz bir taleptir. Manevi tazminatın ölçütleri için malpraktiste manevi tazminat rehberimize, kalemlerin hesabı için tazminat hesabı rehberimize bakabilirsiniz.

Yargıtay’ın, gebeliği yasal süre içinde sonlandırmayan hastaya bunun sonuçlarına katlanma yükü yüklenemeyeceğine ilişkin tespiti bu noktada önemlidir: hekimin kusuru nedeniyle ortaya çıkan gebeliği sürdürme kararı hastanın kişisel tercihidir ve tazminattan indirim sebebi yapılamaz.

Kim Sorumludur?

Muayenehanede veya özel hastanede yapılan kısırlaştırmada hekim ile hasta arasındaki ilişki vekâlet sözleşmesi hükümlerine tabidir; hekim sözleşmeye aykırılıkta kendisine hiçbir kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.502 vd., m.112). Özel hastane, çalıştırdığı hekimlerin ve sağlık personelinin fiilinden sorumludur (TBK m.116, m.66). Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin kararına konu dosyada uyuşmazlık tüketici mahkemesinde görülmüştür. Kamu hastanesinde ise dava hekime değil idareye açılır (Anayasa m.129/5).

Görevli mahkeme ve dava şartları için hangi mahkeme rehberimize, arabuluculuk için malpraktiste arabuluculuk rehberimize bakabilirsiniz.

Ceza Sorumluluğu ve Soruşturma İzni

Rızasız kısırlaştırma TCK m.101/1 kapsamında, rızaya dayalı olsa bile yetkisiz kişinin yaptığı kısırlaştırma TCK m.101/2 kapsamında suçtur. Kısırlaştırma ameliyatı sırasında bir yaralanma meydana gelmişse taksirle yaralama (TCK m.89), ölüm hâlinde taksirle öldürme (TCK m.85) gündeme gelir; taksirle yaralama kural olarak şikâyete bağlıdır ve şikâyet altı ay içinde yapılmalıdır (TCK m.89/5, m.73/1). Kısırlaştırmanın başarısız olması ise kendi başına bir suç oluşturmaz; bu durum tazminat hukukunun konusudur.

Kamu veya özel sağlık kuruluşlarında görev yapan hekimler hakkında tıbbi işlemleri nedeniyle yürütülecek soruşturmada Mesleki Sorumluluk Kurulunun izni gerekir (3359 s.K. ek m.18). Süreç ve itiraz yolları için sağlık çalışanı hakkında suç duyurusu rehberimize bakabilirsiniz.

Deliller: Hangi Belgeler İstenmelidir?

Kayıtların nasıl isteneceği için hasta dosyası ve delil toplama rehberimize, kayıtların sonradan değiştirildiği şüphesinde tıbbi kayıtların sonradan değiştirilmesi yazımıza bakabilirsiniz.

Bilirkişi İncelemesi: Hangi Sorular Sorulmalı?

Tüp ligasyonunda kadın hastalıkları ve doğum uzmanının, vazektomide üroloji uzmanının bilirkişi heyetinde bulunması gerekir. Anayasa Mahkemesi kararında görüldüğü gibi, adli tıp raporunun sonucu “komplikasyon” olarak nitelendirmesi tek başına yeterli değildir; kontrol ve aydınlatma yükümlülüklerinin de ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Heyette ilgili uzman bulunmaması hâlinde heyette ilgili uzman yoksa rapor geçerli mi yazımıza, genel itiraz yolları için adli tıp raporuna itiraz rehberimize bakabilirsiniz.

1. Kısırlaştırmada hangi yöntem kullanılmıştır; bu yöntem hastanın durumuna ve tıbbın kurallarına uygun mudur?
2. Ameliyat notuna göre her iki tüp veya kanal üzerinde işlem yapılmış mıdır?
3. Gebeliğin oluşması, işlemin teknik olarak eksik yapılmasından mı yoksa özen gösterilse bile gerçekleşebilecek bir yeniden açılmadan mı kaynaklanmıştır?
4. Hastaya başarısızlık riski, dış gebelik riski ve işlemin geri dönüşsüzlüğü anlatılmış mıdır; bu anlatım belgelenmiş midir?
5. Vazektomide kontrol meni incelemesi istenmiş, hastaya sonuç alınıncaya kadar korunmaya devam etmesi söylenmiş midir?
6. Rıza hangi tarihte ve hangi koşullarda alınmıştır; hasta o sırada serbest iradesiyle karar verebilecek durumda mıdır?
7. Ameliyat sırasında bir organ yaralanması olmuşsa, bu yaralanma zamanında fark edilmiş ve uygun şekilde yönetilmiş midir?

Süreler

Başarısız kısırlaştırmada sürenin başlangıcı çoğu zaman gebeliğin öğrenildiği tarihtir; ancak bu konuda somut olayın özellikleri belirleyicidir. Sürelerin başlangıcı için malpraktiste zamanaşımı rehberimize, masraflar için malpraktis davasında harç ve giderler yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Savunmalar ve Cevapları

Adım Adım: Kısırlaştırmadan Sonra Gebelik Oluştuysa

1. Gebeliğin tespit edildiği tarihi ve kayıtlarını saklayın; gebelik takibinizi düzenli sürdürün.
2. Kısırlaştırma işlemine ait onam formunun, eş izin belgesinin, ameliyat notunun ve taburculuk belgesinin örneklerini isteyin.
3. Vazektomide kontrol testine çağrılıp çağrılmadığınızı ve test sonuçlarını belgeleyin; size söylenenleri not edin.
4. Hekimin “kesin sonuç” gibi vaatleri varsa, bunu gösteren mesaj, tanık veya belgeleri koruyun.
5. e-Nabız kayıtlarınızı indirin.
6. Kamu hastanesindeyse İYUK m.13 sürelerine göre idareye başvurun; özel kuruluşta hekimi ve hastaneyi hasım göstererek dava yolunu ve dava şartlarını değerlendirin.
7. Rızanız olmadan kısırlaştırıldığınızı düşünüyorsanız savcılığa başvurun ve ameliyat kayıtlarının korunmasını isteyin.
8. Bilirkişi heyetinde ilgili uzmanın bulunmasını ve aydınlatma ile kontrol yükümlülüklerinin ayrıca değerlendirilmesini isteyin.

Sık Yapılan Hatalar

• Adli tıp raporunun “komplikasyon” sonucuna itiraz etmeden davayı sona ermiş saymak.
• Yalnızca teknik hata iddiasına dayanıp aydınlatma eksikliğini ileri sürmemek.
• Onam formunun imza tarihini ve imzalandığı koşulları sorgulamamak.
• Vazektomide kontrol testine ilişkin yazışma ve kayıtları istememek.
• Kamu hastanesindeki hekime doğrudan adli yargıda dava açmak.
• Gebelik ve doğum giderleri ile kazanç kaybı gibi somut kalemleri talep etmeyi unutmak.

Hukukçular Evi Bu Süreçte Ne Yapar?

Hukukçular Evi Ankara, kısırlaştırma dosyalarında onam formunu, eş izin belgesini, ameliyat notunu, kontrol çağrısı ve test kayıtlarını birlikte inceleyerek uyuşmazlığın teknik bir hatadan mı, aydınlatma eksikliğinden mi, yoksa rıza alınmadan yapılan bir işlemden mi kaynaklandığını ortaya koyar. Kamu veya özel kuruluşa göre doğru hasmı, doğru yargı yolunu ve süreyi belirler; istenmeyen gebeliğin doğurduğu manevi zarar ile somut maddi kalemleri ayrı ayrı gerekçelendirir ve ilgili uzmanlardan oluşan bilirkişi incelemesi talep eder. Tüm başlıklar için Malpraktis Rehberleri sayfamıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Tüplerim bağlandı ama hamile kaldım; doktor sorumlu mu?

Kısırlaştırma her zaman kalıcı sonuç vermeyebilir; bu nedenle teknik bir hata bulunmasa bile, başarısızlık riskinin size anlatılmamış olması hekimin sorumluluğu için yeterli olabilir. Yargıtay, onam formunda bu riskin yer almadığı dosyada hekimin sorumluluğunu kabul etmiştir (3. HD, 2020/5711 E., 2021/5536 K.).

Eşim vazektomi oldu ama hamile kaldım; ne yapabiliriz?

Vazektomiden sonra işlemin başarısı kontrol meni incelemesiyle anlaşılır. Kontrol testinin istenip istenmediği, sonuç alınıncaya kadar korunmanız gerektiğinin söylenip söylenmediği incelenir. Anayasa Mahkemesi bu hususların araştırılmamasını hak ihlali saymıştır (B. No: 2017/18196).

Onam formunu imzaladım; yine de dava açabilir miyim?

Evet. Formun başarısızlık riskini içerip içermediği ve ne zaman, hangi koşullarda imzalandığı belirleyicidir. Genel ifadeli veya riski içermeyen bir form yeterli aydınlatma sayılmayabilir; ispat yükü hekimdedir.

Doktor ‘yüzde yüz koruma’ demişti; bunun önemi var mı?

Var. Yanlış veya eksik bilgi vermek aydınlatma sayılmaz. Böyle bir vaadin varlığı, başarısızlık riskinin anlatılmadığını gösteren güçlü bir delil olabilir; mesaj, tanık veya belgeyle korunmalıdır.

Gebeliği sonlandırmadım; bu tazminatımı azaltır mı?

Yargıtay, hekimin kusuru nedeniyle oluşan gebeliği sonlandırmayan hastanın bunun sonuçlarına katlanmaya zorlanamayacağını ve bunun tazminattan indirim sebebi yapılamayacağını kabul etmiştir.

Çocuğun bakım giderlerini isteyebilir miyim?

Bu, tartışmalı bir taleptir. Öğretide aile planlaması amacıyla yapılan kısırlaştırma sözleşmesinin ihlalinde ana ve babanın bu giderleri isteyebileceği savunulmaktadır; ancak Türk yargısında yerleşik bir içtihat tespit edemedik. Manevi tazminat ile gebelik ve doğum giderleri ise istenebilir.

Sezaryen sırasında haberim olmadan tüplerim bağlandı; bu suç mu?

Rızası olmaksızın bir kişiyi kısırlaştırmak TCK m.101 kapsamında suçtur. Kısırlaştırma hayat kurtaran bir müdahale olmadığından, ciddi ve acil bir tehlike bulunmadıkça ameliyat sırasında rıza alınmadan yapılamaz. Tazminat sorumluluğu da ayrıca doğar.

Doğum sancısı sırasında imzalattıkları form geçerli mi?

Geçerliliği tartışmalıdır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, sancı sırasında imzalatılan formla kısırlaştırılan kadının davasında kötü muamele yasağının ve özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir (V.C./Slovakya, 18968/07).

Kısırlaştırma için eşimin izni gerekir mi?

Evet. Kişi evliyse sterilizasyon için eşinin rızası da gerekir (2827 s.K. m.6) ve eşten ayrıca izin belgesi alınır (Tüzük m.13).

Kısırlaştırma muayenehanede yapılabilir mi?

Kadınlarda sterilizasyon yalnızca resmî tedavi kurumlarında ve özel hastanelerde yapılabilir (Tüzük m.11). Erkeklerde uzmanlar vazektomiyi çalıştıkları yerde, yeterlik belgeli pratisyen hekimler resmî tedavi kurumlarında yapabilir (Tüzük m.12).

Kısırlaştırma ameliyatında bağırsağım yaralandı; ne yapmalıyım?

Organ yaralanması tek başına kusur sayılmaz; riskin anlatılıp anlatılmadığı ve yaralanmanın zamanında fark edilip yönetilip yönetilmediği incelenir. Ameliyat notu ve sonraki tedavi kayıtlarını isteyin; ayrıntılar için laparoskopide organ yaralanması rehberimize bakabilirsiniz.

Devlet hastanesinde yapılan işlem için kime dava açarım?

Kamu hastanesinde dava hekime değil idareye açılır (Anayasa m.129/5). Önce idareye başvurulur; ret veya otuz gün içinde cevap verilmemesi hâlinde altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılır (İYUK m.13).

Kısırlaştırmadan vazgeçtim; geri dönüş mümkün mü?

Geri dönüş girişimleri her zaman başarılı olmaz ve tüp bebek tedavisi gerekebilir. Bu nedenle işlemin geri dönüşsüzlüğü aydınlatmanın temel unsurlarındandır; anlatılmadığı hâlde sorumluluk gündeme gelebilir.

Hangi belgeleri istemeliyim?

Onam formu ve imza tarihi, eş izin belgesi, ameliyat notu, sezaryenle yapıldıysa doğum dosyası, varsa çıkarılan dokunun incelenmesine ilişkin kayıtlar, vazektomide kontrol çağrısı ve test sonuçları, taburculuk belgesi ve e-Nabız kayıtları.

Hangi süre içinde başvurmalıyım?

Kamu hastanesinde öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde eylemden itibaren beş yıl içinde idareye başvurulur. Özel kuruluşlarda haksız fiilde iki ve on yıllık, sözleşmede beş yıllık süreler vardır; fiil suç oluşturuyorsa uzamış ceza zamanaşımı uygulanır.

Hangi tazminatlar istenebilir?

Manevi tazminat (TBK m.56), gebelik ve doğum giderleri, kazanç kaybı ve doğumda ortaya çıkan komplikasyonların giderleri (TBK m.54), yeniden kısırlaştırma gideri; çocuğun bakım giderleri ise tartışmalıdır.