Jinekolojik cerrahi dosyalarını diğerlerinden ayıran şey, bazı sonuçların geri dönüşsüz olmasıdır. Rahmin alınması doğurganlığı kalıcı olarak sonlandırır; aynı ameliyatta yumurtalıkların da alınması ayrı ve kalıcı sonuçlar doğurur. Bu nedenle bu dosyalarda tartışma çoğu zaman ameliyat tekniğinden önce üç noktada düğümlenir: ameliyat gerçekten gerekli miydi, en az zarar veren yöntem mi seçildi ve gelişen yaralanma doğru yönetildi mi.
Bu rehber, malpraktis rehberleri serisinin bir parçasıdır — 50 rehber tek sayfada.
⚠️ Faizde mevzuat güncellemesi — 31 Temmuz 2026:
Faiz oranı. 7589 sayılı Kanun’un 10. maddesiyle 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesi yeniden yazılmıştır (RG 31.07.2026, S. 33326). Yasal faiz artık sabit bir rakam değil, TCMB’nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde seksenidir. 30 Haziran’daki oran, önceki 31 Aralık oranından beş puan veya daha fazla farklıysa yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının yüzde sekseni uygulanır. Faiz artık dönemsel hesaplanır: 31.07.2026 öncesi dönemde eski rejim, sonrasında yeni formül geçerlidir; tek oranla yıllara yayılan hesap tabloları yanlış sonuç verir.
Faiz başlangıcı. Aynı Kanun’la Türk Borçlar Kanunu’nun 55. maddesine eklenen fıkralar uyarınca, bedensel zarar ve ölüm nedeniyle açılan tazminat davalarında faiz, bilinen dönem bakımından olay tarihinden, bilinemeyen dönem bakımından karar tarihinden işletilir. Tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödeme, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilir. Geçiş bakımından belirleyici olan, haksız fiilin veya zarar doğuran olayın tarihidir. Ayrıntı: Yasal faiz değişti: reeskont endekslemesi
⚠️ Mevzuat güncellemesi — 31 Temmuz 2026: 7589 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun belirsiz alacak davasını düzenleyen 107. maddesi yürürlükten kaldırılmıştır (RG 31.07.2026, S. 33326). Bu tarihten sonra yeni bir belirsiz alacak davası açılamaz. Yerine, aynı Kanun’un 20. maddesiyle HMK m. 109’a eklenen dördüncü fıkra ile güçlendirilmiş kısmi dava getirilmiştir: alacağın yalnız bir kısmının dava edildiği hâllerde talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir ve zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. 31.07.2026’dan önce açılmış belirsiz alacak davaları geçici m. 1 uyarınca eski hükme göre görülmeye devam eder. Ayrıntı: Belirsiz alacak davası kaldırıldı mı? HMK 107 ve yargı paketi
Jinekolojik ameliyat sonrası sorun mu var? Endikasyondan başlayalım.
Birinci Denetim: Endikasyon
Rahmin alınması; jinekolojik kanserler, miyomlar, endometriozis, adenomyozis, rahim sarkması, aşırı kanamalar ve kronik pelvik ağrı gibi durumlarda gündeme gelir. Ancak bazı başlıklarda kaynaklar bir öncelik sırası koyar:
- Endometriozis bakımından: diğer tedavi yöntemlerinin yetersiz kaldığı durumlarda uygulanabilir,
- Kronik pelvik ağrı bakımından: ilaç veya diğer cerrahi yöntemlerle giderilemeyen vakalarda bir seçenek olabilir.
📌 Ölçüt: bu ameliyat hastanın hayatına ne katıyor?
Kaynaklarda endikasyon değerlendirmesinin ölçütü açıkça konur: histerektominin neden gerektiğine ve hastanın hayatına olacak olumlu katkıya bakılması gerekir. Hastanın miyomu, düzensiz kanamaları ve ağrıları varsa ve rahmin alınmasıyla bu şikâyetler sona erecekse, ameliyatın artı sağladığı söylenebilir.
Bunun tersi de doğrudur: şikâyetleri daha az girişimsel yöntemlerle giderilebilecek bir hastada doğrudan rahmin alınması, endikasyon kusuru olarak ileri sürülür.
Dosyada sorulacak: hangi konservatif seçenekler denendi, ne kadar süreyle ve neden yetersiz kaldı?
İkinci Denetim: Yöntem Seçimi
Bu, çoğu dosyada hiç sorulmayan ama denetlenebilir bir başlıktır. Kaynaklarda net bir tercih sırası bulunur:
| Yöntem | Özelliği |
|---|---|
| Vajinal | Her zaman için ilk seçenek olmalıdır; karında kesi bulunmadığından daha hızlı iyileşme ve daha az komplikasyon oranına sahiptir |
| Laparoskopik | Karın duvarına birkaç küçük kesi; kamera ve aletlerle |
| Açık | Karından kesi ile |
Vajinal yöntem her hastaya uygun olmayabilir; uygulanabilmesi için belirli anatomik şartlar aranır. Ancak dosyada sorulacak soru şudur: en az zarar veren yöntem değerlendirildi mi, değerlendirildiyse neden uygulanamadığı kayda geçti mi?
Ameliyatın nasıl yapılacağı hastanın durumuna, endikasyona ve cerrahın yaklaşımına göre değişir. Bu nedenle yöntem seçiminin gerekçesinin dosyada bulunması beklenir.
Üçüncü Denetim: Deneyim ve Merkez
⚖️ Ameliyat deneyimli uzmanlarca ve donanımlı merkezde yapılmalıdır
Kaynaklarda açıkça belirtilir: histerektomi işlemi mutlaka bu konuda deneyimli uzmanlar tarafından donanımlı merkezlerde yapılmalıdır.
Bu, silonun başka alanlarında da karşımıza çıkan üstlenme kusuru başlığını açar: yapılan işlemin gerektirdiği deneyim ve donanım bulunmuyorken ameliyatın üstlenilmesi, başlı başına bir kusur oluşturabilir.
Ayrıca organ yaralanmalarının önlenmesi bakımından da bir ölçüt konur: bu yaralanmaların olmaması için uygun cerrahi yaklaşımların belirlenmesi önemlidir ve her cerrahın bu durumlarda gerekli müdahaleleri yapıp önlemlerini alması şarttır.
Benzer bir yapının genel cerrahideki karşılığı için: safra kesesi ameliyatında safra yolu yaralanması.
Sezaryende mesane yaralanması ve rahmin alınması: Danıştay 10. Dairesi, doğumda rahim yırtılması, rahmin alınması ve sonrasında mesane ile vajina arasında geçit (fistül) gelişen dosyada, kadın doğum uzmanının katılmadığı bilirkişi raporuna dayanan ret kararını bozmuştur (17.02.2020, 2019/6257 E., 2020/543 K.). Sezaryene özgü komplikasyonlar için sezaryen komplikasyonları rehberimize bakabilirsiniz.
Organ Yaralanması
Kaynaklarda belirtildiği üzere, histerektominin bütün çeşitlerinde ve diğer cerrahi seçeneklerde karın içinde başka organların yaralanması durumuyla karşılaşılabilir. Bu, tıbben bilinen bir risktir; ancak dosyayı belirleyen üç sorudur:
- Yaralanma önlenebilir miydi — uygun cerrahi yaklaşım seçildi mi, anatomik yapılar tanımlandı mı?
- Ameliyat sırasında fark edildi mi — fark edilmemişse neden?
- Fark edildikten sonra ne yapıldı — onarım kim tarafından üstlenildi, ilgili uzmanlıktan destek istendi mi?
Üçüncü soru özellikle önemlidir: idrar yolları veya bağırsak yaralanmasında ilgili branştan destek istenmemiş olması ayrı bir kusur başlığıdır.
Ameliyat Sonrası: Fark Edilmeyen Yaralanma
Yaralanmaların bir bölümü ameliyat sırasında değil, sonraki günlerde anlaşılır. Bu nedenle takip dönemi ayrı bir eksendir. Denetlenecekler:
- Ameliyat sonrası ağrı, ateş ve karın şişliği gibi şikâyetler hangi saatte kayda geçti?
- İdrar çıkışı ve dren takibi yapıldı mı?
- Böbrek fonksiyon testleri ve tetkikler ne zaman istendi?
- Görüntüleme hangi tarihte yapıldı?
- Hasta hangi bulgularla taburcu edildi?
- Şikâyetle döndüğünde tanıya ne kadar sürede ulaşıldı?
Erken taburculuk bu dosyaların sık başlığıdır: şikâyeti süren hastanın gönderilmesi tanıyı günlerce geciktirir.
Laparoskopiye Özgü Riskler
Kapalı yöntemde ayrıca girişe ve gaz verilmesine bağlı riskler bulunur. Kaynaklarda sayılanlar arasında; gazın olması gerekenin üzerinde verilmesi, buna bağlı gaz embolisi ve kontrolsüz kanamanın ortaya çıkması yer alır.
Bu nedenle laparoskopik dosyalarda giriş tekniğine, verilen gaz basıncına ve kanama yönetimine ilişkin ameliyat notu ayrıntıları istenmelidir.
Jinekolojik laparoskopide bağırsak delinmesi: Danıştay 15. Dairesi, laparoskopik kist ameliyatından sonra ince bağırsak delinmesi gelişen hastanın dosyasında, sık görülen bu komplikasyon anlatılmadan yazılı onam alınmamasını manevi tazminat sebebi saymıştır (17.04.2018, 2013/10806 E., 2018/3855 K.). Ayrıntılar için laparoskopide organ yaralanması ve fıtık ameliyatı rehberimize bakabilirsiniz.
Rıza alınmadan kısırlaştırma: Bir kişiyi rızası olmaksızın kısırlaştırmak TCK m.101 kapsamında suçtur. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, sezaryen sırasında, doğum sancısı devam ederken imzalatılan formla kısırlaştırılan kadının davasında AİHS m.3 ve m.8’in ihlal edildiğine karar vermiştir (V.C./Slovakya, 18968/07, 08.11.2011). Ayrıntılar için kısırlaştırma başarısızlığı rehberimize bakabilirsiniz.
Yumurtalıkların Alınması
⚠️ Planlanmayan bir organın alınması ayrı bir başlıktır
Onam formlarında yer alan bir ifade vardır: bu ameliyat sırasında yumurtalıklar tek ya da çift taraflı alınabilir.
Bu ifadenin bulunması tek başına her durumu karşılamaz. Dosyada sorulacaklar:
• Yumurtalıkların alınması önceden planlanmış mıydı?
• Planlanmamışsa, ameliyat sırasında alınmasını gerektiren hangi bulgu ortaya çıktı; ameliyat notunda kayıtlı mı?
• Hastaya bu ihtimal ve sonuçları önceden anlatıldı mı?
• Hastanın yaşı gözetildiğinde alınmaması mümkün müydü?
Genç hastada yumurtalıkların gereksiz yere alınması, hem endikasyon hem aydınlatma bakımından ayrı ayrı tartışılır.
Aydınlatma: Geri Dönüşsüzlük Anlatılmalı
Rahmin alınması gebelik oluşumunu engeller ve doğurganlığı kalıcı olarak sonlandırır. Bu nedenle aydınlatma yükümlülüğü ağırdır.
Onamda aranacaklar: uygulanacak yöntem ve alternatifleri, doğurganlık kaybının kalıcılığı, yumurtalıkların alınması ihtimali ve sonuçları, karın içi organ yaralanması dâhil ameliyata özgü riskler ve genel cerrahi riskler.
Aydınlatmanın yapıldığını ispat yükü hekim ve kurumdadır: aydınlatılmış onam: ispat yükü ve geçerlilik şartları.
Kürtajdan sonra rahmin alınması: Kürtaj sırasında fark edilmeyen bir rahim delinmesi, kontrol altına alınamayan kanama veya ilerleyen enfeksiyon, rahmin alınmasıyla sonuçlanabilir. Bu dosyalarda komplikasyonun ne zaman fark edildiği ve işlemden sonra hastanın nasıl izlendiği belirleyicidir. Ayrıntılar için kürtaj komplikasyonları rehberimize bakabilirsiniz.
Acil Tanı Gecikmeleri
Bu alanda ayrı bir dosya türü daha vardır: acil jinekolojik tabloların atlanması. Kadın hastanın karın ağrısı ile başvurduğu hâllerde ayırıcı tanının kurulmaması, ağır sonuçlar doğurabilir.
Bu dosyalarda silonun genel yöntemi işler: başvuru saati, yapılan tetkikler ve sonuç saatleri, ayırıcı tanının kurulup kurulmadığı ve müdahaleye kadar geçen süre. Bilirkişiye sorulacak soru şu biçimde kurulur: başvuru bulguları karşısında hangi ayırıcı tanılar düşünülmeliydi ve bunların dışlanması için hangi tetkikler gerekiyordu?
Acil serviste tanı gecikmesinin çerçevesi için: acil serviste malpraktis: triyaj, stabilizasyon ve sevk.
Dilekçe Örneği 1 — Kayıtların Celbi
[ … ] MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
(İdare Mahkemesi / Tüketici Mahkemesi)
DOSYA NO: 20…/…… E.
DAVACI VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
KONU: Kayıtların celbi talebimizdir.
AÇIKLAMALAR:
1. Müvekkile …/…/20… tarihinde [ameliyat] uygulanmış; sonrasında [gelişen tablo] meydana gelmiştir.
2. CELBİ İSTENEN KAYITLAR.
a) Endikasyon
i. Ameliyat kararına esas tüm poliklinik başvuru kayıtları ve muayene notları,
ii. Ultrason ve gerekli görüntüleme sonuçları — ham görüntüleriyle,
iii. Varsa patoloji sonuçları,
iv. Daha önce uygulanan ilaç ve diğer tedaviler; süreleri ve sonuçları,
v. Daha az girişimsel seçeneklerin değerlendirildiğine dair kayıt,
vi. Ameliyat kararının hangi tarihte ve hangi bulgulara dayanılarak alındığı.
b) Onam
vii. Onam belgelerinin tamamı — arka yüzleri dâhil; yöntem, alternatifler, doğurganlık kaybının kalıcılığı, yumurtalıkların alınması ihtimali ve organ yaralanması riskinin belirtilip belirtilmediği görülecek şekilde,
viii. Onamın tarih ve saati.
c) Ameliyat
ix. Ameliyat notunun tamamı,
x. Seçilen yöntem ve seçim gerekçesi; vajinal yolun değerlendirilip değerlendirilmediği,
xi. Ameliyat ekibi listesi ve cerrahın uzmanlık ile deneyim bilgisi,
xii. Ameliyat süresi; başlangıç ve bitiş saatleri,
xiii. (Kapalı yöntemde) Giriş tekniği ve gaz basıncına ilişkin kayıtlar,
xiv. Yumurtalıkların alınıp alınmadığı; alındıysa gerekçesi,
xv. Yaralanma fark edildiyse hangi aşamada fark edildiği ve ne yapıldığı,
xvi. İlgili branştan destek istenip istenmediği,
xvii. Anestezi kayıt formu.
d) Ameliyat sonrası
xviii. Hemşire gözlem notları — saatleriyle,
xix. İdrar çıkışı ve dren takibi kayıtları,
xx. Tetkiklerin istem ve sonuç saatleri,
xxi. Görüntüleme istem ve rapor tarihleri,
xxii. Taburculuk formu ve o andaki bulgular,
xxiii. Sonraki başvurular ve saatleri,
xxiv. Düzeltici girişimlere ait ameliyat notları.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda sayılan kayıtların CELBİNE karar verilmesini saygılarımızla talep ederiz. …/…/20…
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad]
(imza)
Dilekçe Örneği 2 — Kusur Beyanı ve Bilirkişi Soruları
[ … ] MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
DOSYA NO: 20…/…… E.
DAVACI VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
KONU: Kusur iddialarımız ve bilirkişiye sorulmasını talep ettiğimiz hususlardır.
AÇIKLAMALAR:
1. KUSUR İDDİALARIMIZ. (Dosyaya uygun olanlar seçilir)
a) Endikasyon bulunmamaktadır. Müvekkilin şikâyetleri daha az girişimsel yöntemlerle giderilebilecek nitelikteydi. Kaynaklarda endikasyon değerlendirmesinin ölçütü, ameliyatın hastanın hayatına olacak olumlu katkısıdır. Somut olayda bu katkı ortaya konmamış; konservatif seçeneklerin denendiğine ve yetersiz kaldığına dair kayıt bulunmamaktadır.
b) Yöntem seçimi denetlenmemiştir. Kaynaklarda her zaman için ilk seçeneğin vajinal yol olması gerektiği; bu yöntemin karında kesi bulunmadığından daha hızlı iyileşme ve daha az komplikasyon oranına sahip olduğu belirtilmektedir. Dosyada bu seçeneğin değerlendirildiğine ve neden uygulanmadığına dair bir kayıt yoktur.
c) Deneyim ve donanım yetersizdir. Bu işlemin deneyimli uzmanlarca donanımlı merkezlerde yapılması gerekir. Somut olayda bu şartların sağlandığı ortaya konmamıştır.
d) Organ yaralanması önlenebilirdi. Yaralanmaların olmaması için uygun cerrahi yaklaşımın belirlenmesi gerekir. Anatomik yapıların yeterince tanımlandığına dair ameliyat notunda bir ifade bulunmamaktadır.
e) Yaralanma fark edilmemiştir. Yaralanma ameliyat sırasında fark edilmemiş; tanı [ … ] gün sonra konulmuştur.
f) Destek istenmemiştir. Yaralanma fark edildikten sonra ilgili branştan destek istenmemiş; onarım bu konuda deneyimi bulunmayan ekipçe üstlenilmiştir.
g) Yumurtalıklar gereksiz alınmıştır. Yumurtalıkların alınması önceden planlanmamıştı; ameliyat sırasında alınmasını gerektiren bir bulgu ameliyat notunda gösterilmemiştir. Müvekkilin yaşı gözetildiğinde bu sonuç ayrıca ağırdır.
h) Aydınlatma yetersizdir. Müvekkile yöntem ve alternatifleri, doğurganlık kaybının kalıcılığı, yumurtalıkların alınması ihtimali ve organ yaralanması riski anlatılmamıştır. İspat yükü davalılardadır.
i) Takip yetersizdir. Ameliyat sonrası şikâyetler saat [ … ] itibarıyla kayda geçmesine rağmen tetkik [ … ] saat sonra istenmiştir; müvekkil şikâyetleri sürerken taburcu edilmiştir.
2. BİLİRKİŞİDEN SORULMASINI TALEP ETTİĞİMİZ HUSUSLAR.
i. Ameliyat endikasyonu var mıydı; hangi bulgulara dayanmaktadır?
ii. Daha az girişimsel seçenekler denenmeli miydi; denenmiş midir?
iii. Vajinal yol uygulanabilir miydi; değerlendirilmiş midir?
iv. Seçilen yöntem uygun mudur; gerekçesi kayıtlı mıdır?
v. İşlem, gerektirdiği deneyim ve donanım bakımından uygun koşullarda yapılmış mıdır?
vi. Oluşan yaralanma önlenebilir miydi?
vii. Yaralanma ameliyat sırasında fark edilebilir miydi?
viii. Fark edildikten sonra yapılması gerekenler nelerdi; ilgili branştan destek istenmeli miydi?
ix. Yumurtalıkların alınması gerekli miydi; gerekçesi kayıtlı mıdır?
x. Ameliyat sonrası takip yeterli midir; taburculuk erken midir?
xi. Müvekkilin mevcut durumu ile tespit edilen eksiklikler arasında nedensellik bağı var mıdır?
xii. Kusur kimlerde ve hangi oranlardadır?
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıdaki hususların sevk yazısına AYNEN DERCİNE ve raporda AYRI AYRI CEVAPLANMASINA karar verilmesini saygılarımızla talep ederiz. …/…/20…
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad]
(imza)
Dilekçe Örneği 3 — Hekim ve Hastane Tarafında Savunma
[ … ] MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
DOSYA NO: 20…/…… E.
DAVALI: [Hastane / Hekim] — VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
KONU: Davaya cevaplarımızdır.
AÇIKLAMALAR:
1. ENDİKASYON MEVCUTTUR. Davacının [bulgular] nedeniyle ameliyat tıbben gerekliydi. (Ek-1: muayene kayıtları, görüntüleme ve tetkikler)
2. DAHA AZ GİRİŞİMSEL SEÇENEKLER DENENMİŞTİR. Davacıya [ … ] süreyle ilaç tedavisi uygulanmış ancak yanıt alınamamıştır. (Ek-2)
3. YÖNTEM SEÇİMİ UYGUNDUR. Vajinal yolun uygulanabilmesi için gereken anatomik şartlar bulunmadığından [seçilen yöntem] tercih edilmiş; gerekçe ameliyat notunda gösterilmiştir. (Ek-3)
4. AYDINLATMA YAPILMIŞTIR. Davacıya yöntem, alternatifleri, doğurganlık kaybının kalıcılığı, yumurtalıkların alınabileceği ve karın içi organ yaralanması dâhil riskler anlatılmış; onam belgesi imzalanmıştır. (Ek-4: onam belgesi ve ilgili bölümleri)
5. YARALANMA BİLİNEN BİR RİSKTİR. Histerektominin bütün çeşitlerinde ve diğer cerrahi seçeneklerde karın içi organ yaralanması görülebilir; bu husus onam belgesinde de yer almaktadır.
6. YÖNETİM USULÜNE UYGUNDUR.
a) Yaralanma ameliyat sırasında fark edilmiş ve kayda geçirilmiştir,
b) İlgili branştan destek istenmiş ve onarım birlikte yapılmıştır. (Ek-5: konsültasyon kaydı)
c) Ameliyat sonrası takip düzenli sürdürülmüş; şikâyetler değerlendirilerek gerekli tetkikler zamanında istenmiştir. (Ek-6: gözlem notları ve saatler)
7. YUMURTALIKLAR. (İlgiliyse) Yumurtalıkların alınması, ameliyat sırasında saptanan [bulgu] nedeniyle zorunlu hâle gelmiş olup bu husus ameliyat notunda gösterilmiştir; ihtimal onam belgesinde de belirtilmiştir.
SONUÇ VE İSTEM: Davanın REDDİNE; aksi kanaatte kusur ve nedensellik oranları gözetilerek karar verilmesini saygılarımızla talep ederiz. …/…/20…
Davalı Vekili
Av. [Ad Soyad]
(imza)
Kontrol Listesi
- Ameliyat kararının dayandığı bulgular belgelendi mi?
- Konservatif seçenekler denenmiş mi; süresi ve sonucu kayıtlı mı?
- Vajinal yol değerlendirilmiş mi; neden uygulanmadığı yazılı mı?
- Cerrahın deneyimi ve merkezin donanımı soruldu mu?
- Ameliyat notunda anatomik yapıların tanımlandığı ifade ediliyor mu?
- Yaralanma hangi aşamada fark edilmiş?
- İlgili branştan destek istenmiş mi?
- Yumurtalıklar alındıysa gerekçesi ameliyat notunda var mı?
- Onamda doğurganlık kaybının kalıcılığı belirtilmiş mi?
- Taburculuk anındaki bulgular kayıtlı mı?
Sık Yapılan Altı Hata
- Yalnızca tekniğe odaklanmak. Kusur çoğu zaman endikasyon ve yöntem seçimindedir.
- Konservatif seçenekleri sormamak. Bazı başlıklarda cerrahi ancak diğer yöntemler yetersiz kalınca gündeme gelir.
- Yöntem seçimini atlamak. Kaynaklarda ilk seçeneğin vajinal yol olması gerektiği belirtilir.
- Üstlenme kusurunu ihmal etmek. İşlem deneyimli uzmanlarca donanımlı merkezlerde yapılmalıdır.
- Destek isteme sorusunu sormamak. Organ yaralanmasında ilgili branşın devreye girmesi beklenir.
- Yumurtalıkları onamdaki ifadeyle kapatmak. Alınmasını gerektiren bulgunun ameliyat notunda gösterilmesi aranır.
Endikasyon ve Aydınlatmanın Hukuki Ölçütü
Jinekolojik cerrahi dosyalarında iki eksen öne çıkar: ameliyat kararının gerekliliği ve geri dönüşsüz sonuçların önceden anlatılıp anlatılmadığı.
Uygulanacak hükümler
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Sözleşme | Hekim-hasta ilişkisi kural olarak vekâlet sözleşmesidir | TBK m.502 |
| Sadakat ve özen | Vekil, işi vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle yürütür | TBK m.506/2 |
| Objektif ölçüt | Benzer alanda iş üstlenen basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranış esas alınır | TBK m.506/3 |
| Borca aykırılık | Borcun gereği gibi ifa edilmemesinden doğan zarar giderilir | TBK m.112 |
| Organizasyon | İşletmenin çalışma düzeninin zararı önlemeye elverişli olduğu ispat edilmedikçe sorumluluk sürer | TBK m.66/3 |
| İfa yardımcısı | Borçlu, borcun ifasında yararlandığı kişilerin fiillerinden sorumludur ve kurtuluş kanıtı getiremez | TBK m.116 |
| Rıza | Tıbbi müdahale kural olarak rızaya bağlıdır; müdahale kişilik hakkına yönelir | 1219 s.K. m.70, TMK m.24-25 |
| Bedensel zarar | Tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücü kaybı ve ekonomik geleceğin sarsılması | TBK m.54 |
| Manevi tazminat | Ağır bedensel zararda manevi tazminata hükmedilebilir | TBK m.56 |
Yedinci satır, bu dosyalarda belirleyicidir: doğurganlığın sona ermesi ve hormonal sonuçlar gibi geri dönüşsüz etkiler, literatürde bilinen sonuçlar olsa dahi onamda adıyla yazılmamışsa sorumluluk doğurur. Genel ifadelerle ‘riskler anlatıldı’ denmesi bu külfeti karşılamaz; ispat yükü kural olarak sağlık tarafındadır.
Asıl tartışma yaralanmanın oluşmasında değil, fark edilmesindedir. Komşu organ yaralanmaları bilinen komplikasyonlardır; ancak ameliyat sırasında fark edilip onarılması ile günler sonra ortaya çıkması kusur değerlendirmesinde tamamen farklı sonuçlar doğurur. Ameliyat sonrası şikâyetlerin ilk kaydedildiği saat, istenen tetkiklerin zamanı ve konsültasyon istem-yanıt saatleri; takip zincirinin nerede koptuğunu gösteren tek verilerdir.
Bilirkişiye Sorulacak Sorular
Rapor, ancak soru somut olduğunda dosyaya katkı sağlar.
Görevlendirme kararında yer alması gerekenler
| Başlık | Soru |
|---|---|
| Endikasyon | Mevcut bulgular karşısında ameliyat endikasyonu doğmuş mudur? |
| Alternatif | Daha az invaziv veya organ koruyucu seçenekler değerlendirilmiş midir? |
| Yöntem | Seçilen cerrahi yöntem hastanın durumuna uygun mudur? |
| Kapsam | Ameliyat sırasında kapsamın genişletilmesi zorunlu muydu, onam kapsamında mıydı? |
| Fark etme | Organ yaralanması ameliyat sırasında fark edilebilir miydi? |
| Takip | Ameliyat sonrası bulgular karşısında hangi tetkik hangi saatte istenmeliydi? |
| Aydınlatma | Geri dönüşsüz sonuçlar adıyla anlatılmış mıdır? |
| Nedensellik | Erken tanı hâlinde sonuç nasıl değişirdi? |
Dördüncü satır, onam kapsamı tartışmalarının merkezidir: ameliyat sırasında kapsamın genişletilmesi, zorunluluk hâli dışında onamın sınırlarını aşmak anlamına gelir. Bu zorunluluğun ameliyat notunda gerekçesiyle yazılması, savunmanın tek dayanağıdır.
Onam için aydınlatılmış onam rehberimize bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Rahim alınması hangi durumlarda gerekir?
Jinekolojik kanserler, miyomlar, endometriozis, adenomyozis, rahim sarkması, aşırı kanamalar ve kronik pelvik ağrı gibi durumlarda gündeme gelir. Ancak bazı başlıklarda cerrahi, diğer tedavi yöntemlerinin yetersiz kalması hâlinde bir seçenek olarak değerlendirilir.
Endikasyon nasıl denetlenir?
Kaynaklarda ölçüt açıkça konur: ameliyatın neden gerektiğine ve hastanın hayatına olacak olumlu katkıya bakılır. Şikâyetleri daha az girişimsel yöntemlerle giderilebilecek bir hastada doğrudan rahmin alınması endikasyon kusuru olarak ileri sürülür.
Hangi yöntem tercih edilmelidir?
Kaynaklarda rahim çıkarma ameliyatında her zaman için ilk seçeneğin vajinal yol olması gerektiği belirtilir; bu yöntem karında kesi bulunmadığından daha hızlı iyileşme ve daha az komplikasyon oranına sahiptir. Ancak her hastaya uygun olmayabilir ve belirli anatomik şartlar aranır.
Yöntem seçimi dosyada sorulur mu?
Sorulmalıdır. En az zarar veren yöntemin değerlendirilip değerlendirilmediği ve değerlendirildiyse neden uygulanamadığının kayda geçirilip geçirilmediği denetlenir; yöntem seçiminin gerekçesinin dosyada bulunması beklenir.
Ameliyatı kim yapmalıdır?
Kaynaklarda bu işlemin mutlaka konusunda deneyimli uzmanlar tarafından donanımlı merkezlerde yapılması gerektiği belirtilir. Gerekli deneyim ve donanım bulunmuyorken ameliyatın üstlenilmesi başlı başına bir kusur oluşturabilir.
Organ yaralanması her zaman kusur mudur?
Değildir; histerektominin bütün çeşitlerinde karın içi organ yaralanması görülebileceği belirtilmektedir. Ancak üç soru ayrı ayrı sorulur: yaralanma önlenebilir miydi, ameliyat sırasında fark edildi mi ve fark edildikten sonra doğru yönetildi mi.
Yaralanma fark edildikten sonra ne yapılmalı?
Yaralanmaların önlenmesi için uygun cerrahi yaklaşımın belirlenmesi ve her cerrahın gerekli müdahaleleri yapıp önlemlerini alması gerekir. İdrar yolları veya bağırsak yaralanmasında ilgili branştan destek istenmemiş olması ayrı bir kusur başlığıdır.
Ameliyat sonrası nelere bakılır?
Yaralanmaların bir bölümü sonraki günlerde anlaşıldığından takip önemlidir. Ağrı, ateş ve karın şişliği gibi şikâyetlerin kayda geçme saatleri, idrar çıkışı ile dren takibi, tetkiklerin istem ve sonuç saatleri, görüntüleme tarihi ve taburculuk anındaki bulgular incelenir.
Kapalı yönteme özgü riskler nelerdir?
Girişe ve gaz verilmesine bağlı riskler bulunur; kaynaklarda gazın olması gerekenin üzerinde verilmesi, buna bağlı gaz embolisi ve kontrolsüz kanamanın ortaya çıkması sayılır.
Yumurtalıklarım alındı, onamda yazıyordu deniyor. Yeterli mi?
Onam formlarında yumurtalıkların tek ya da çift taraflı alınabileceği ifadesi yer alabilir; ancak bu tek başına her durumu karşılamaz. Alınmanın önceden planlanıp planlanmadığı, planlanmamışsa ameliyat sırasında bunu gerektiren bulgunun ameliyat notunda gösterilip gösterilmediği ve hastaya sonuçların anlatılıp anlatılmadığı sorulur.
Onamda neler bulunmalıdır?
Uygulanacak yöntem ve alternatifleri, doğurganlık kaybının kalıcı olduğu, yumurtalıkların alınması ihtimali ve sonuçları, karın içi organ yaralanması dâhil ameliyata özgü riskler ile genel cerrahi riskler belirtilmiş olmalıdır.
Acil jinekolojik tabloların atlanmasında ne yapılır?
Başvuru saati, yapılan tetkikler ve sonuç saatleri, ayırıcı tanının kurulup kurulmadığı ile müdahaleye kadar geçen süre çıkarılır. Bilirkişiye, başvuru bulguları karşısında hangi ayırıcı tanıların düşünülmesi gerektiği ve bunların dışlanması için hangi tetkiklerin gerektiği sorulur.
Jinekolojik ameliyat sonrası sorun mu var? Endikasyondan başlayalım.
Üreme sağlığına ilişkin uygulamalarda sorumluluk için: tüp bebek (ÜYTE) uygulamalarında malpraktis.
İlgili Rehberler
- Safra kesesi ameliyatında safra yolu yaralanması
- Aydınlatılmış onam: ispat yükü ve geçerlilik şartları
- Komplikasyon mu, malpraktis mi? Ayrım ve komplikasyon yönetimi
- Acil serviste malpraktis: triyaj, stabilizasyon ve sevk
- Doğum malpraktisi: serebral palsi ve yenidoğan hasarları
- Hasta dosyası nasıl alınır? Delil toplama rehberi
- Malpraktiste tazminat nasıl hesaplanır?
- Anestezi malpraktisi: ayrı onam, preoperatif değerlendirme ve derlenme
- Malpraktis davası: kamu mu özel mi, hangi mahkeme, hangi süre?
- Tüm dilekçe örnekleri
- Laparoskopide organ yaralanması ve fıtık ameliyatı
- Sezaryen komplikasyonları: mesane, gazlı bez, rahmin alınması
- Kürtaj komplikasyonları: rahim delinmesi, eksik tahliye, enfeksiyon ve tazminat
- Kısırlaştırma başarısızlığı: tüp ligasyonu ve vazektomi sonrası gebelik
Dayanak Mevzuat
- 6098 sayılı TBK m. 502 vd. — vekâlet sözleşmesi ve özen borcu
- 6098 sayılı TBK m. 49 — haksız fiil ve uygun illiyet bağı
- 6098 sayılı TBK m. 54, 56 — bedensel zararda tazminat kalemleri ve manevi tazminat
- 6098 sayılı TBK m. 66 — adam çalıştıranın sorumluluğu
- 1219 sayılı Kanun m. 70 — tıbbi müdahalede hastanın rızası
- Hasta Hakları Yönetmeliği — bilgilendirme, rıza ve kayıtlara erişim
- 2577 sayılı İYUK m. 13 — kamu tarafında tam yargı davası ve süreler
- 3359 sayılı Kanun Ek m. 18 — sağlık meslek mensuplarında soruşturma izni
