Sezaryen Komplikasyonları ve Malpraktis: Mesane ve Bağırsak Yaralanması, Gazlı Bez Unutulması, Rahmin Alınması, Onam, Planlı Sezaryen Kuralı ve Yargıtay–Danıştay Kararları (2026)

Sezaryen bir doğum şekli olduğu kadar karın açılarak yapılan bir ameliyattır. Bu nedenle diğer ameliyatlarda olduğu gibi mesane, idrar kanalı veya bağırsak yaralanabilir; kanama kontrol edilemezse rahim alınabilir; enfeksiyon, pıhtı ve anestezi sorunları görülebilir; ameliyat alanında gazlı bez unutulabilir; nadiren bebek de yaralanabilir. Bu sonuçların her biri kendiliğinden hekim hatası değildir. Hukuken belirleyici olan; sezaryen kararının tıbbi gerekçeye dayanıp dayanmadığı, annenin normal doğum ve sezaryenin riskleri hakkında aydınlatılıp aydınlatılmadığı, ameliyatın özenle yapılıp yapılmadığı ve komplikasyonun zamanında fark edilip doğru yönetilip yönetilmediğidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, kamu hastanesinde sezaryende gazlı bez unutulmasında davanın hekime değil idareye açılması gerektiğini; Yargıtay Ceza Genel Kurulu, ameliyat alanını kapatmadan önce yeterli kontrol yapmayan cerrahların kusurlu olduğunu kabul etmiştir. 2025 tarihli yönetmelikle tıp merkezlerinde planlı sezaryen yapılamayacağı açıkça düzenlenmiştir.

Sezaryen Nedir, Hangi Komplikasyonlar Görülür?

Sezaryen, bebeğin karın duvarı ve rahim kesilerek doğurtulmasıdır. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün Haziran 2022 tarihli Sezaryen Klinik Protokolü, sezaryeni acil ve planlı (elektif) olarak ikiye ayırır. Acil sezaryen gerektiren durumlar arasında bebekte sıkıntı (fetal distres), plasentanın erken ayrılması, kordon sarkması ve rahim yırtılması sayılır; protokolün ifadesiyle anne veya bebeğin durumu güven vermiyorsa acil sezaryen gerekir. Planlı sezaryen nedenleri arasında ise makat veya enine geliş, çoğul gebelik, bebekte bazı anomaliler, iri bebek, rahimden önceki ameliyatlar, bazı enfeksiyonlar, plasentanın rahim ağzını kapatması (plasenta previa) veya rahim duvarına yapışması (plasenta akreta spektrumu) ile baş-pelvis uyumsuzluğu yer alır.

Sezaryen Türkiye’de çok yaygın bir ameliyattır. Sağlık Bakanlığının Nisan 2025’te duyurduğu Normal Doğum Eylem Planı’na ilişkin açıklamalarda, Türkiye’de her 100 doğumun 61’inin sezaryenle gerçekleştiği ve planın amacının tıbbi zorunluluk olmadıkça yapılan sezaryenlerin önlenmesi olduğu belirtilmiştir. Ameliyatın bu kadar sık yapılması, komplikasyonlarının da sık tartışılmasına yol açar. Aşağıdaki tablo, sezaryen dosyalarında en çok karşılaşılan sorunları ve her birinde hukuken sorulması gereken temel soruyu özetler.

Tablodaki sonuçların her biri, en özenli ameliyatta da görülebilen bir komplikasyon olabilir. Komplikasyon ile kusur arasındaki ayrım; riskin önceden öngörülüp gerekli önlemlerin alınıp alınmadığına, hastanın bu risk hakkında aydınlatılıp aydınlatılmadığına ve komplikasyon ortaya çıktığında tıbbi standarda uygun davranılıp davranılmadığına göre yapılır. Bu ayrım için komplikasyon mu malpraktis mi rehberimize bakabilirsiniz.

Hukuki Çerçeve: Hekim, Ebe, Ameliyat Ekibi ve Hastane

1- Özel hastane ve muayenehane bakımından: Sezaryen, özel hastanede veya hekimle kurulan sözleşmeye dayanılarak yapılmışsa vekâlet hükümleri uygulanır. Vekil, işi özenle yürütmekle yükümlüdür ve özen ölçüsü, benzer alanda iş üstlenen basiretli bir vekilin davranışıdır (TBK m.502, m.506/3). Hekim sonucu garanti etmez; ancak en hafif kusurundan dahi sorumludur. Hekim ilmi icaplara uygun olarak teşhis koyar ve gereken tedaviyi uygular (Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi m.13/1). Hastane ise sözleşmenin tarafı olarak hem kendi organizasyonundan hem de çalıştırdığı hemşire, ebe ve diğer personelin fiillerinden sorumludur (TBK m.116). Ameliyathane hemşiresinin sayım hatası veya serviste yapılmayan izlem bu nedenle hastanenin de sorumluluğunu doğurur.

2- Kamu hastanesi bakımından: Devlet hastanesi, şehir hastanesi veya üniversite hastanesinde yapılan sezaryenden doğan zararlarda tazminat davası hekime karşı değil, idareye karşı açılır; idare ödediği tazminat için kusurlu görevliye rücu edebilir (Anayasa m.129/5). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bir tıp fakültesi hastanesinde yapılan sezaryende gazlı bez unutulması nedeniyle doğrudan hekime açılan davada, teşhis, tedavi ve ameliyat sırasında yapılan hataların hizmet kusuru niteliğinde olduğunu ve davanın idareye karşı açılması gerektiğini kabul etmiştir (HGK 26.02.2014, 2013/4-579 E., 2014/155 K.). Kamu hastanesi davalarının ayrıntısı için kamu hastanesinde tıbbi hata rehberimize bakabilirsiniz.

3- Ekip içindeki sorumluluk bakımından: Sezaryende kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anestezi uzmanı, ameliyathane hemşiresi, ebe ve çoğu zaman bebek için çocuk hekimi birlikte çalışır. Her birinin görev alanı farklıdır: ameliyat tekniği cerraha, anestezi yöntemi ve izlemi anestezi ekibine, malzeme sayımı ameliyathane hemşiresine, doğum eyleminin ve ameliyat sonrası dönemin izlenmesi ebe ve hemşirelere düşer. Ebe, doğum eyleminde komplikasyon belirtilerini izler, tespit ettiğinde acil tedbir alır ve hekime haber verir (Ebelik Yönetmeliği m.7). Zararın ekibin hangi halkasında doğduğu, bilirkişiye ayrı ayrı sorulmalıdır; ancak hasta bakımından hastane veya idare, ekibin tamamının fiilinden sorumludur.

Sezaryen Kararı: Tıbbi Gerekçe, Planlı Sezaryen ve Anne İsteği

Sezaryen Klinik Protokolü, sezaryenin cerrahi bir girişim olduğunu, tıbbi gerekçelerle yapılmasının esas olduğunu ve vajinal doğumun alternatifi olmadığını belirtir. Bu nedenle sezaryen kararının gerekçesi, ameliyat notunda ve hasta dosyasında açıkça yer almalıdır. Gerekçesi yazılmamış bir sezaryen, sonradan ortaya çıkan komplikasyonda “bu ameliyat gerekli miydi?” sorusunu doğrudan gündeme getirir.

Planlı sezaryen bakımından 2025’te önemli bir düzenleme yapılmıştır. 19.04.2025 tarihli ve 32875 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesinin sekizinci fıkrasına göre tıp merkezinde planlı sezaryen yapılamaz. Tıp merkezinde normal doğum ünitesi ancak yönetmelik ekindeki şartlarla açılabilir; ameliyathanesi bulunmayan tıp merkezi doğum ünitesi açamaz. Sağlık Bakanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi 21.04.2025 tarihli açıklamasında, bu kuralın yalnızca tıp merkezlerini kapsadığını, özel hastanelerin kapsamda olmadığını, normal doğum sürerken ortaya çıkan acil sezaryenin yasak kapsamında bulunmadığını ve kuralın önceki düzenlemelerde de yer aldığını belirtmiştir.

Bu kuralın hukuki sonucu şudur: Bir tıp merkezinde planlı olarak sezaryen yapılmış ve anne ya da bebek zarar görmüşse, ameliyatın yapılmaması gereken bir yerde yapılmış olması kurumun organizasyon kusurunu tartışmaya açar. Normal doğum sırasında acil sezaryen gerektiğinde ise kurumun bu acil durumu karşılayacak ameliyathane, anestezi ve yenidoğan imkânına sahip olup olmadığı veya hastayı zamanında uygun bir merkeze sevk edip etmediği incelenir. Sevk ve icap nöbeti düzenindeki aksaklıklar için konsültasyon ve icap nöbeti rehberimize bakabilirsiniz.

Anne isteğiyle sezaryen talebinde ise iki yönlü bir durum vardır. Hasta, kendisine uygulanması planlanan tedaviyi reddetme hakkına sahiptir; bu durumda tedavinin uygulanmamasından doğacak sonuçların hastaya anlatılması ve bunu gösteren yazılı bir belge alınması gerekir (Hasta Hakları Yönetmeliği m.25). Buna karşılık hekim, tıbbi gereklilik bulunmayan bir ameliyatı yapmakla yükümlü değildir. Tıbbi gerekçe olmadan yapılan bir sezaryende, riskleri kabul etme kararı tamamen annenin bilgilendirilmiş iradesine dayandığından, aydınlatmanın kapsamı ve yazılı kaydı daha da önem kazanır.

Sezaryenin geç yapılması ise bu yazının değil, doğum eylemi takibinin konusudur: bebeğin kalp sesinin bozulmasından sezaryen kararına ve karardan doğuma kadar geçen süreler ayrı ayrı ölçülür. Yargıtay 12. Ceza Dairesinin, komplikasyonlu doğumda çağrılmasına rağmen hastaneye gelmeyip telefonla talimat veren ve bebeğin ölümüne neden olan icapçı hekimin görevi kötüye kullanmadan değil taksirle öldürmeden mahkûm edilmesi gerektiğine ilişkin kararı Medikal Akademi’de aktarılmıştır; kararın künyesi yayında yer almamaktadır. Geç sezaryen dosyaları için doğum malpraktisi ve serebral palsi rehberimize bakabilirsiniz.

Aydınlatılmış Onam: Normal Doğum mu, Sezaryen mi?

Hasta; sağlık durumu, uygulanacak tıbbi işlemin faydaları ve olası riskleri, alternatif tedavi seçenekleri ve tedavinin reddedilmesi hâlinde ortaya çıkabilecek sonuçlar hakkında bilgi isteme hakkına sahiptir (Hasta Hakları Yönetmeliği m.15). Tıbbi müdahale için kural olarak hastanın rızası gerekir (m.24). Sezaryen Klinik Protokolü de onamın yazılı alınmasını, sezaryen ve vajinal doğum seçeneklerinin risk ve faydalarının hastaya tam olarak anlatılmasını ister ve onamın mutlaka alınması gerektiğini vurgular.

Sezaryende aydınlatmanın özelliği, ortada çoğu zaman iki meşru seçenek bulunmasıdır: normal doğum ve sezaryen. Anneye yalnızca sezaryenin riskleri değil, normal doğumun bebeği ve kendisi bakımından taşıdığı riskler de anlatılmalıdır. İri bebek, gebelik diyabeti, makat geliş veya önceki sezaryen gibi durumlarda doğum yönteminin seçimi tıbbi bir değerlendirmedir; ancak bu değerlendirmenin anneyle paylaşılıp paylaşılmadığı hukuki bir sorudur. Bu konu omuz distosisi rehberimizde normal doğum yönünden ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Acil durumlarda aydınlatmanın kapsamı daralabilir. Hasta Hakları Yönetmeliği, hayatı veya hayati organlarından birini tehdit eden acil durumlarda rıza aranmaksızın müdahaleye imkân tanır. Ancak acil sezaryen kararından önce dakikalar bile olsa anneye kısa ve anlaşılır bir açıklama yapılması ve bunun kayda geçirilmesi beklenir. Planlı sezaryende ise annenin bilgiyi değerlendirebileceği makul bir sürenin tanınması gerekir.

Onamın ispatı hekime ve hastaneye aittir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 09.03.2026 tarihli, 2025/531 E., 2026/1285 K. sayılı kararında, bir jinekolojik ameliyatta delinme ve aydınlatma eksikliği iddiasıyla açılan davada, 1219 sayılı Kanunun 70. maddesine ve Hekimlik Meslek Etiği Kurallarının 26. maddesine dayanarak aydınlatılmış onamda ispat yükünün doktor veya hastanede olduğunu belirtmiştir. Daire, onam formunu saklama yükümlülüğünün devredilen hastanede olduğu gerekçesiyle davayı reddeden ilk derece kararını yerinde görmemiş; mahkemenin davalı doktorlara aydınlatma yükümlülüğünü ispat imkânı tanıyıp sonucuna göre karar vermesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur. Aydınlatmanın asıl olarak ameliyatı yapacak hekime ait olduğu ve makul bir süre önce yapılması gerektiği de Yargıtay kararlarında vurgulanmaktadır (13. HD 2016/7094 E., 2019/3740 K.).

Anayasa Mahkemesi de imzalı onam formunun varlığını tek başına yeterli görmemektedir. Mahkeme, İ.G.E. başvurusunda (B. No: 2021/56334, 25.06.2025; RG 02.03.2026, 33184) bir safra kesesi ameliyatından sonra ölen hastanın imzaladığı onam formunun dosyada bulunmasına rağmen, derece mahkemesinin formun içeriğini ve ölüme yol açabilecek riskleri kapsayıp kapsamadığını incelememesini yaşam hakkının usul boyutunun ihlali saymış ve yeniden yargılamaya hükmetmiştir. Danıştay ise sık görülen bir komplikasyon somut olarak anlatılmadan onam alınmamasını manevi tazminat sebebi saymıştır (15. D. 2013/10806 E., 2018/3855 K.). Ayrıntılar için aydınlatılmış onam rehberimize bakabilirsiniz.

Ameliyat Sırasında Organ Yaralanmaları: Mesane, İdrar Kanalı ve Bağırsak

Rahim, mesanenin hemen arkasında yer alır. Bu nedenle sezaryende en sık tartışılan organ yaralanması mesane yaralanmasıdır; özellikle önceki sezaryenlere bağlı yapışıklıklar, acil koşullar ve uzamış doğum eylemi bu riski artırabilir. İdrar kanalı (üreter) ve bağırsak yaralanmaları daha seyrek görülür. Sezaryen Klinik Protokolü, mesane yaralanmasının ameliyat sırasında saptanmasına ilişkin ayrı bir yönetim algoritmasına yer verir; bu da yaralanmanın ameliyat sırasında aranıp fark edilmesinin tıbbi standardın bir parçası olduğunu gösterir.

Hukuken bu yaralanmalarda üç soru öne çıkar:

• Önlenebilir miydi? Önceki ameliyatlar ve yapışıklık ihtimali ameliyat öncesinde değerlendirildi mi, ameliyat tekniği buna göre seçildi mi?
• Ameliyatta fark edildi mi? Yaralanma ameliyat sırasında fark edilip onarıldıysa ve gerekirse üroloji veya genel cerrahi uzmanından destek alındıysa, çoğu zaman kusur değil komplikasyon tartışılır. Fark edilmediyse, fark edilmesi gerekip gerekmediği bilirkişiye sorulur.
• Sonrasında doğru takip edildi mi? İdrar miktarının azalması, idrarda kan, karın ağrısı, ateş veya vajinadan idrar gelmesi gibi belirtiler zamanında değerlendirildi mi?

Ameliyattan haftalar sonra vajinadan idrar gelmesi, mesane ile vajina arasında bir geçit (vezikovajinal fistül) oluştuğunu gösterebilir. Bu durum genellikle ek ameliyat gerektirir ve hastanın günlük yaşamını ağır biçimde etkiler. Danıştay 10. Dairesi 17.02.2020 tarihli, 2019/6257 E., 2020/543 K. sayılı kararında; doğumda rahim yırtılması, bebeğin ölümü, rahmin alınması ve sonrasında vezikovajinal fistül gelişmesi nedeniyle açılan davada, kadın doğum uzmanının katılmadığı bir bilirkişi raporuna dayanılarak verilen ret kararını bozmuştur. Daire, bilirkişilerin uyuşmazlık konusunda özel ve teknik bilgiye sahip kişiler arasından seçilmesi gerektiğini, uzman hekimlerin katıldığı Adli Tıp İhtisas Kurulundan rapor alınarak rahim yırtılması, bebeğin ölümü, rahmin alınması ve sistoskopide saptanan yaralanmanın oluşumunda hata, ihmal veya eksik uygulama bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerektiğini belirtmiştir.

Bağırsak yaralanmalarında tartışma, laparoskopik ameliyatlardakine benzer biçimde çoğunlukla yaralanmanın günler sonra ortaya çıkan belirtilerinin zamanında fark edilip edilmediği üzerinde yoğunlaşır. Bu konu laparoskopik ameliyatta organ yaralanması rehberimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır. İdrar kaçırma ve mesane sorunlarında kalıcı maluliyet oranlarının nasıl belirlendiği için idrar kaçırma ve kısırlıkta maluliyet yazımıza bakabilirsiniz.

Gazlı Bez ve Yabancı Cisim: Sayım Kimin Sorumluluğunda?

Sezaryende kanamayı kontrol etmek için çok sayıda gazlı bez (kompres, spanç) kullanılır. Ameliyat alanının kapatılmasından önce kullanılan malzemelerin sayılması, yabancı cisim unutulmasını önleyen temel güvencedir. Sayım öncelikle ameliyathane hemşiresi tarafından yapılır ve kayda geçirilir; ancak bu, cerrahın sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu 20.03.2024 tarihli, 2019/648 E., 2024/125 K. sayılı kararında, ikinci ameliyatta karın içinde kompres bulunan ve ilk ameliyatı yapan iki cerrahın taksirle yaralamadan mahkûmiyetine ilişkin hükmü değerlendirmiştir. Kurul, cerrahların ameliyat sahasını kapatmadan önce yeterli kontrolü yapmamalarının basit bir tıbbi müdahaleyle giderilemeyecek bir yaralanmaya yol açtığını ve kusurlu olduklarının kabulünün zorunlu olduğunu belirterek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazını oy birliğiyle reddetmiştir. Olay sezaryene ilişkin değildir; ancak ilke, sezaryen dahil karın açılarak yapılan tüm ameliyatlar için geçerlidir: sayım hemşirenin görevi olsa da kapatmadan önce ameliyat alanını kontrol etmek cerrahın görevidir.

Gazlı bezin yıllar sonra bulunduğu ve hastanın birden fazla karın ameliyatı geçirdiği dosyalarda asıl tartışma, bezin hangi ameliyatta unutulduğudur. Medikal Akademi’de aktarılan bir dosyada, özel bir hastanede 2008’de yapılan sezaryenden yaklaşık üç yıl sonra karın içinde gazlı bez bulunmuştur. Adli Tıp Kurumu ihtisas kurulu bezin büyük olasılıkla son sezaryende unutulduğunu, hemşirenin sayımının tıp kurallarına aykırı olduğunu ve cerrahın kapatmadan kontrol etmemesinin eksiklik olduğunu bildirmiş; Adli Tıp Genel Kurulu ise hastanın daha önce iki karın ameliyatı geçirdiğini ve karın içindeki yabancı cisimlerin uzun süre belirti vermeden kalabileceğini belirterek bezin hangi ameliyatta kaldığının belirlenemeyeceğini, sayımın hemşire tarafından yapılması ve cerrah ile hemşire tarafından imzalanması gerektiğini bildirmiştir. Yüksek Sağlık Şurası da yabancı cisim bırakılmasını tıbbi hata saymış, ancak hangi ameliyatta bırakıldığının belirlenemediğini ve imzalı sayım tutanağının bulunmadığını tespit etmiştir. İlk derece mahkemesi davayı reddetmiş; bölge adliye mahkemesi ise raporlar arasında çelişki bulunduğunu ve üniversite öğretim üyelerinden oluşan bir heyetten rapor alınmadığını belirterek kararı kaldırmış ve yeniden yargılama yapılmasına karar vermiştir. Yayında kararın daire ve esas numarası yer almamaktadır.

Bu dosyalarda en önemli delil, ameliyat sırasında tutulan sayım tutanağıdır. Tutanak hiç yoksa ya da imzasızsa bu ciddi bir eksikliktir; tutanakta “sayım tam” yazmasına rağmen cisim bulunmuşsa, sayımın gerçekte doğru yapılmadığı sonucuna varılabilir. Tıbbi kayıtların sonradan tamamlandığı şüphesi varsa tıbbi kayıtların sonradan değiştirilmesi yazımıza, konunun tamamı için ameliyatta yabancı cisim unutulması rehberimize bakabilirsiniz.

Kanama, Plasenta Akreta ve Rahmin Alınması

Sezaryenin en ağır sonuçlarından biri, kanamanın durdurulamaması nedeniyle rahmin alınmasıdır (peripartum histerektomi). Sezaryen Klinik Protokolü, rahmin kasılmaması (atoni) nedeniyle oluşan kanamanın yönetiminde rahmin alınmasını son basamak olarak sıralar; rahim yırtılmasında ise rahmin alınması veya onarılması seçeneğinin cerrahın tercihine ve hastanın doğurganlık beklentisine göre değerlendirilebileceğini belirtir. Bu sıralama hukuken önemlidir: rahmin alınmasından önce daha az ağır yöntemlerin denenip denenmediği ve bunun neden yapılmadığı, ameliyat notunda açıklanmalıdır.

Plasentanın rahim duvarına anormal biçimde yapışması (plasenta akreta spektrumu) ve plasentanın rahim ağzını kapatması (plasenta previa), protokolde planlı sezaryen nedenleri arasında sayılır. Bu durumlar özellikle önceki sezaryenlerden sonra daha sık görülür ve çoğu zaman gebelik takibinde ultrasonla önceden saptanabilir. Önceden saptanan bir akreta şüphesinde ameliyatın deneyimli bir ekiple, yeterli kan hazırlığıyla ve gerekirse ileri merkezde planlanması beklenir. Gebelik takibinde bu riskin hiç değerlendirilmemesi ayrı bir kusur iddiasıdır; bunun için gebelik takibi ve tarama testleri rehberimize, kan hazırlığı ve nakil sürecindeki hatalar için kan transfüzyonu hataları rehberimize bakabilirsiniz.

Rahmin alınması, kadının çocuk sahibi olma yeteneğini ortadan kaldırır. Ceza hukukunda taksirle yaralamanın çocuk yapma yeteneğinin kaybolmasına neden olması, cezanın bir kat artırılması sebebidir (TCK m.89/3-c). Tazminat hukukunda ise bu kayıp, kalıcı maluliyetin yanında manevi tazminatın belirlenmesinde ağırlıklı olarak dikkate alınır. Doğum sonrası kanamanın takibi, ölçümü ve anne ölümü için doğum sonrası kanama ve anne ölümü rehberimize, jinekolojik ameliyatlarda rahim alınmasına ilişkin genel sorunlar için histerektomi rehberimize bakabilirsiniz.

Sezaryen Sonrası Normal Doğum ve Rahim Yırtılması

Daha önce sezaryen olmuş bir kadının sonraki doğumunu normal yoldan yapması mümkündür. Sezaryen Klinik Protokolü, uygun adaylarda sezaryen sonrası vajinal doğumun başarı oranını yüzde 60-80 olarak verir; daha önce normal doğum yapmış olmak gibi etkenlerin başarıyı artırdığını belirtir. Protokol, rahim yırtılması riskini artıran etkenleri de ayrıca sayar: önceki sezaryende rahme klasik veya T biçiminde kesi yapılması, iki doğum arasındaki sürenin kısa olması, rahmin tek kat kapatılması, bebeğin iri olması ve doğumun ilaçla başlatılması bunlar arasındadır. Protokol ayrıca vajinal doğum denemesinin uygun olmadığı durumları da gösterir.

Hukuken en önemli nokta kurumun donanımıdır. Protokole göre sezaryen sonrası vajinal doğum uygulanacak merkezde sürekli izlem (monitörizasyon), acil sezaryen imkânı, obstetrik anestezi ve yenidoğan yoğun bakım bulunmalıdır. Bu imkânlar bulunmayan bir kurumda sezaryen sonrası normal doğum denenmiş ve rahim yırtılmışsa, hekimin kusuru yanında kurumun organizasyon kusuru da tartışılır. Ayrıca anneye, normal doğum denemesinin ve tekrar sezaryenin riskleri karşılaştırmalı olarak anlatılmalıdır; çünkü burada da iki meşru seçenek vardır ve seçim annenin bilgilendirilmiş iradesine dayanmalıdır.

Enfeksiyon, Pıhtı ve Anestezi Komplikasyonları

1- Enfeksiyon bakımından: Sezaryen sonrasında yara yeri enfeksiyonu, yaranın açılması ve rahim içi enfeksiyon görülebilir. Enfeksiyonun gelişmesi tek başına kusur değildir; ancak koruyucu antibiyotik kullanımı, steril çalışma, ameliyat sonrası yara bakımı ve enfeksiyon belirtilerinin zamanında tedavisi incelenir. Hastanede yayılan veya kuralların ihlal edildiği enfeksiyonlarda kurumun organizasyon kusuru gündeme gelir. Ayrıntılar için hastane enfeksiyonu rehberimize bakabilirsiniz.

2- Pıhtı (tromboemboli) bakımından: Gebelik ve sezaryen, bacak damarlarında pıhtı oluşması ve pıhtının akciğere gitmesi (pulmoner emboli) riskini artırır. Sezaryen Klinik Protokolü, gebelikte pıhtı risk etkenlerinin ve pıhtıyı önleyici tedavinin değerlendirilmesine ilişkin ayrı tablolar içerir. Dosyada annenin pıhtı riskinin değerlendirilip değerlendirilmediği, gerekiyorsa koruyucu ilaç veya çorap gibi önlemlerin uygulanıp uygulanmadığı ve nefes darlığı, göğüs ağrısı gibi belirtilerin zamanında değerlendirilip değerlendirilmediği araştırılmalıdır. Konunun ayrıntısı için pulmoner emboli ve profilaksi ihmali rehberimize bakabilirsiniz.

3- Anestezi bakımından: Sezaryen çoğunlukla belden uyuşturma (spinal veya epidural) ile yapılır; bazı durumlarda genel anestezi gerekir. Protokolde, anne veya bebeğin durumu stabil değilse genel anestezinin tercih edilmesi gerektiği ve pıhtılaşma bozukluğu (DIC) gibi durumların belden anestezi için engel oluşturduğu belirtilir. Anestezi komplikasyonlarında sorumluluk ayrıca anestezi uzmanına ve kuruma aittir; anestezi için ayrı onam alınması gerekir. Ayrıntılar için anestezi malpraktisi rehberimize bakabilirsiniz.

Bebeğin Sezaryende Yaralanması

Sezaryen bebek için tamamen risksiz değildir. Rahim açılırken bebeğin cildinde kesi oluşabilir; zor çıkarılan bebeklerde kemik kırıkları görülebilir. Bu yaralanmalarda da sonuç tek başına kusur değildir; ancak bebeğin doğumdan sonra dikkatle muayene edilmesi, yaralanmanın zamanında teşhis edilip tedavi edilmesi gerekir.

Medikal Akademi’de aktarılan bir dosyada, İzmir’de özel bir hastanede sezaryenle doğan bebekte uyluk kemiği (femur) kırığı saptanmıştır. Adli Tıp Kurumu ihtisas kurulu kırığın sezaryen sırasında oluştuğunu kabul etmiş, ancak sezaryenle doğumlarda çok nadir de olsa görülebileceğini belirterek bunu komplikasyon olarak değerlendirmiş; yerel mahkeme bu rapora dayanmıştır. Yargıtay ise kırığın geç teşhis edilmesinin kusur oluşturabileceğini belirterek kararı bozmuş; bebeğin doğumdan sonra saatlerce inlemesine rağmen çocuk doktoruna yalnızca telefonla danışılmasını da bu kapsamda değerlendirmiştir. Yayında kararın daire ve esas numarası yer almamaktadır. Bu dosya, komplikasyon savunmasının yaralanmanın kendisini karşılayabileceğini, ancak sonraki teşhis ve tedavi sürecini karşılamadığını gösteren iyi bir örnektir.

Bebeğin yaralanmasında tazminat talebi çocuk adına, velayet hakkına sahip anne baba tarafından ileri sürülür. Ağır bedensel zarar hâlinde anne baba kendi adlarına da manevi tazminat isteyebilir (TBK m.56). Çocuğun kalıcı özel gereksinimi için ÇÖZGER raporu yazımıza, doğum sırasında kol sinirlerinin zarar görmesi için omuz distosisi rehberimize bakabilirsiniz.

Yargıtay, Danıştay ve Anayasa Mahkemesi Kararlarından İlkeler

Sezaryen dosyalarına ilişkin yayımlanmış kararlar, yukarıdaki başlıklarda anlatılan ilkeleri doğrular. Aşağıdaki tabloda bu yazıda anılan kararlar bir arada gösterilmiştir. Kararların bir kısmı sezaryene değil başka ameliyatlara ilişkindir; bunlar, sezaryen dosyalarına da uygulanan genel ilkeler nedeniyle tabloya alınmıştır.

Yargıtay kararlarına yansıyan sezaryen dosyalarının genel görünümü hakkında bir fikir vermek üzere, Jinekoloji-Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisinde 2019’da yayımlanan bir çalışmanın bulguları aşağıda özetlenmiştir. Çakmak ve Yalçın Balçık, Yargıtay karar arama sisteminde “sezaryen” sözcüğüyle bulunan kararlardan konuyla ilgili 39 hukuk ve ceza kararını incelemiştir.

Zarar ve Tazminat

Sezaryen komplikasyonlarında zarar; ek ameliyatlar, yoğun bakım, uzun hastane yatışı, fistül onarımı, idrar sondası veya stoma gibi geçici ya da kalıcı durumlar, rahmin alınması ve en ağır hâlde annenin veya bebeğin ölümü biçiminde ortaya çıkabilir. Kalıcı maluliyet oranı, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğin ekindeki kılavuza göre Adli Tıp Kurumu veya üniversite heyetince belirlenir. Rahmin alınması gibi kayıplarda ise maluliyet oranının ötesinde, kadının çocuk sahibi olma imkânını yitirmesinin yarattığı manevi zarar ayrıca değerlendirilir.

Hastanın kendi kusuru tazminatı azaltabilir; örneğin kendisine yazılı olarak bildirilen uyarı belirtilerine rağmen başvurmaması bu kapsamda değerlendirilebilir (TBK m.52/1). Faiz bakımından, haksız fiilden doğan borçlarda borçlu fiilin işlendiği tarihte temerrüde düşer (TBK m.117/2); Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin sezaryende gazlı bez unutulmasına ilişkin ve Medikal Akademi’de künyesiz aktarılan kararında da manevi tazminata ameliyat tarihinden faiz yürütülmesi gerektiği belirtilmiştir. Çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatlarında faizin başlangıcı 2026’da 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlendiğinden ayrıntılar için maluliyet tazminatında faiz yazımıza bakabilirsiniz. Hesap yöntemi için malpraktiste tazminat nasıl hesaplanır yazımıza, manevi tazminatın ölçütleri için manevi tazminat rehberimize, anne veya bebeğin ölümünde istemler için ölümle sonuçlanan malpraktis rehberimize bakabilirsiniz.

Bilirkişi İncelemesi

Sezaryen dosyalarında bilirkişi heyetinde kadın hastalıkları ve doğum uzmanı bulunmalıdır; organ yaralanmalarında üroloji veya genel cerrahi, anestezi sorunlarında anestezi, bebeğin yaralanmasında çocuk sağlığı ve ilgili cerrahi branş uzmanının da yer alması gerekir. Danıştay 10. Dairesi, kadın doğum uzmanının katılmadığı raporla karar verilemeyeceğini açıkça belirtmiştir (2019/6257 E., 2020/543 K.). Ölümle sonuçlanmayan dosyalarda Adli Tıp Kurumu 7. İhtisas Kurulu, ölümle sonuçlananlarda 8. İhtisas Kurulu görüş verir; üniversitelerden oluşturulan heyetlerden de rapor alınabilir. Rapora tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir (HMK m.281).

Bilirkişiye sorulacak sorular dosyaya göre şekillendirilmelidir:

• Sezaryen endikasyonu var mıydı; acil mi planlı mıydı ve gerekçesi kayda geçirildi mi?
• Ameliyatın yapıldığı kurum bu ameliyat için yeterli donanıma sahip miydi; planlı sezaryen yapılmasına izin verilen bir kurum muydu?
• Önceki sezaryenler, yapışıklık ve plasenta yerleşimi ameliyat öncesinde değerlendirildi mi?
• Mesane, üreter veya bağırsak yaralanması ameliyat sırasında fark edilmeli miydi; fark edildiyse doğru onarıldı mı?
• Sayım tutanağı var mı, imzalı mı; cerrah kapatmadan önce ameliyat alanını kontrol etti mi?
• Kanamada rahmin alınmasından önce daha az ağır yöntemler denendi mi; kan ve ekip hazırlığı yeterli miydi?
• Pıhtı riski değerlendirilip önlem alındı mı; enfeksiyon önleme kurallarına uyuldu mu?
• Ameliyat sonrası belirtiler zamanında değerlendirildi mi; tanı ve ikinci ameliyat gecikti mi?
• Bebeğin yaralanması zamanında teşhis edilip tedavi edildi mi?
• Anneye normal doğum ve sezaryenin riskleri ile sonraki gebeliklere etkisi anlatıldı mı?

Rapora itiraz için Adli Tıp raporuna itiraz rehberimize, ilgili uzmanın bulunmadığı heyet raporu için ilgili uzman yoksa rapor geçerli mi yazımıza bakabilirsiniz.

Ceza Boyutu, Dava Yolu ve Süreler

1- Ceza boyutu bakımından: Özensiz tıbbi müdahale sonucunda yaralanma taksirle yaralama suçunu oluşturabilir (TCK m.89/1). Yaralanma yaşamı tehlikeye sokan bir duruma neden olmuşsa ceza yarı oranında; bir organın işlevinin yitirilmesine veya çocuk yapma yeteneğinin kaybolmasına neden olmuşsa bir kat artırılır (TCK m.89/2-e, m.89/3-b, m.89/3-c). Anne veya bebeğin ölümünde taksirle öldürme suçu gündeme gelir (TCK m.85). Taksirle yaralamanın soruşturulması kural olarak şikâyete bağlıdır ve şikâyet, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır (TCK m.89/5, m.73/1). Kamu ve özel sağlık kuruluşlarında görev yapan sağlık meslek mensupları hakkında soruşturma için Mesleki Sorumluluk Kurulunun izni gerekir (3359 s.K. ek m.18). Süreç için doktor hakkında suç duyurusu rehberimize bakabilirsiniz.

2- Dava yolu bakımından: Özel hastanede dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (6502 s.K. m.73/A); anlaşma sağlanamazsa dava tüketici mahkemesinde açılır ve tüketici olarak açılan davada harç alınmaz (m.73/2). Kamu hastanesinde zararın öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde eylemden itibaren beş yıl içinde idareye başvurulur; ret veya otuz gün içinde cevap verilmemesi üzerine altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılır (İYUK m.13). Ayrıntılar için arabuluculuk rehberimize ve hangi mahkeme rehberimize bakabilirsiniz.

Gazlı bezin yıllar sonra bulunduğu dosyalarda öğrenme tarihi çoğu zaman bezin bulunduğu ikinci ameliyat tarihidir; ancak güvenli yol, sürelerin en erken başlayabileceği tarihi esas almaktır. Sürelerin başlangıcı ve arabuluculuğun süreye etkisi için malpraktiste zamanaşımı rehberimize, masraflar için malpraktis davasında harç ve gider rehberimize bakabilirsiniz.

Sık Savunmalar ve Cevapları

Adım Adım: Sezaryen Sonrası Sorun Yaşıyorsanız

1. Ameliyat notunu, anestezi kaydını, sayım tutanağını, onam formlarını, doğumhane ve servis gözlem kayıtlarını ve taburcu notunu isteyin (Hasta Hakları Yönetmeliği m.16).
2. Gebelik takibi sırasında yapılan ultrason raporlarını ve sezaryen kararının gerekçesini gösteren notları alın.
3. Yeniden başvurduğunuz hastanelerin kayıtlarını, ikinci ameliyat notunu ve varsa patoloji raporunu isteyin; gazlı bez bulunduysa fotoğraf ve tutanakları saklayın.
4. Bebeğin doğum sonrası muayene, röntgen ve yenidoğan yoğun bakım kayıtlarını alın.
5. Ameliyatın nerede yapıldığına göre yolu belirleyin: özel hastanede arabuluculuk ve tüketici mahkemesi, kamu hastanesinde İYUK m.13 başvurusu.
6. Aydınlatma eksikliği iddianızı davanın başında açıkça ileri sürün.
7. Ceza yolunu düşünüyorsanız altı aylık şikâyet süresini kaçırmayın.
8. Bilirkişi heyetinde kadın hastalıkları ve doğum uzmanının ve gerekli diğer branşların bulunmasını isteyin.

Hasta dosyasının nasıl alınacağı için hasta dosyası ve delil toplama rehberimize bakabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• Sayım tutanağını istememek veya ameliyat notuyla yetinmek.
• Kamu hastanesindeki sezaryen için davayı hekime açmak veya idareye başvuru süresini kaçırmak.
• Rahmin alınmasını yalnızca maluliyet oranıyla değerlendirip manevi zararı yeterince ileri sürmemek.
• Ameliyattan sonraki takip ve yeniden başvuru sürecini incelemeden yalnızca ameliyata odaklanmak.
• Sezaryenin yapıldığı kurumun türünü ve donanımını sorgulamamak.
• Kadın doğum uzmanı bulunmayan bir bilirkişi raporuna itiraz etmemek.

Hukukçular Evi Bu Süreçte Ne Yapar?

Hukukçular Evi Ankara, sezaryen dosyalarında gebelik takibi, doğumhane, ameliyat, servis ve yeniden başvuru kayıtlarını tek bir zaman çizelgesinde birleştirir. Sezaryen kararının gerekçesini ve kurumun bu ameliyat için uygunluğunu, onam belgelerinin içeriğini, sayım tutanağını ve komplikasyonun ne zaman fark edilmesi gerektiğini ayrı ayrı inceler. Kamu ve özel hastane ayrımına göre doğru yolu belirler, kadın hastalıkları ve doğum uzmanının bulunduğu bir heyetten rapor alınmasını talep eder ve süreleri takip eder. Tüm başlıklar için Malpraktis Rehberleri sayfamıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Sezaryende mesanem yaralandı; tazminat alabilir miyim?

Yaralanma özensizlikten kaynaklandıysa, ameliyat sırasında fark edilmesi gerekirken fark edilmediyse, sonrasındaki belirtiler zamanında değerlendirilmediyse veya bu risk size önceden anlatılmadıysa alabilirsiniz. Mesane yaralanması tek başına kusur değildir; belirleyici olan fark etme, onarım ve takiptir.

Sezaryenden sonra karnımda gazlı bez bulundu; kime dava açarım?

Sezaryen özel hastanede yapıldıysa hekim ve hastaneye karşı, önce arabulucuya başvurarak tüketici mahkemesinde dava açılır. Kamu hastanesinde yapıldıysa dava hekime değil idareye açılır (Yargıtay HGK 2013/4-579 E., 2014/155 K.).

Gazlı bezin hangi ameliyatta unutulduğu belli değilse ne olur?

Sayım tutanakları, ameliyat notları ve bezin niteliği birlikte incelenir. Raporlar çelişkiliyse üniversite öğretim üyelerinden oluşan bir heyetten rapor istenmelidir. İmzalı sayım tutanağının bulunmaması, hastane aleyhine önemli bir eksikliktir.

Sezaryende rahmim alındı; bu doktor hatası mı?

Her zaman değil. Kontrol edilemeyen kanamada rahmin alınması hayat kurtarıcı olabilir. Ancak riskin önceden öngörülüp öngörülemeyeceği, kan ve ekip hazırlığı ve daha az ağır yöntemlerin denenip denenmediği bilirkişiye sorulmalıdır.

Normal doğum istedim ama sezaryen yapıldı; hakkım var mı?

Sezaryenin tıbbi gerekçesinin bulunup bulunmadığı ve size anlatılıp anlatılmadığı incelenir. Rızanız alınmadan veya acil bir gerekçe olmadan yapılan sezaryen aydınlatma ve rıza yönünden sorumluluk doğurabilir (Hasta Hakları Yönetmeliği m.15, m.24).

Kendi isteğimle sezaryen olabilir miyim?

Sezaryen Klinik Protokolü, sezaryenin tıbbi gerekçelerle yapılmasının esas olduğunu ve vajinal doğumun alternatifi olmadığını belirtir. Hekim tıbbi gerekliliği bulunmayan bir ameliyatı yapmakla yükümlü değildir; yapılacaksa aydınlatma ve kayıt daha da önem kazanır.

Tıp merkezinde sezaryen yapılabilir mi?

Tıp merkezinde planlı sezaryen yapılamaz (Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik m.6/8). Sağlık Bakanlığına göre bu kural özel hastaneleri kapsamaz ve normal doğum sırasında ortaya çıkan acil sezaryen yasak kapsamında değildir.

Önceki sezaryenden sonra normal doğum denendi ve rahmim yırtıldı; kim sorumlu?

Uygun aday olup olmadığınız, risklerin size anlatılıp anlatılmadığı ve kurumda sürekli izlem, acil sezaryen imkânı, obstetrik anestezi ve yenidoğan yoğun bakımın bulunup bulunmadığı incelenir. Bu imkânlar yoksa kurumun organizasyon kusuru da gündeme gelir.

Onam formu imzaladım; yine de dava açabilir miyim?

Açabilirsiniz. Onamın ispat yükü hekim ve hastanededir ve formun somut riskleri kapsayıp kapsamadığı incelenir. Anayasa Mahkemesi, imzalı formun içeriği incelenmeden karar verilmesini yaşam hakkının usul boyutunun ihlali saymıştır (B. No: 2021/56334).

Onam formu hastanede bulunamıyor; ne olur?

Aydınlatmanın yapıldığını ispat yükü hekim ve hastanededir. Yargıtay, formun başka bir hastanede saklandığı gerekçesiyle davanın reddini yerinde görmemiş, doktorlara ispat imkânı tanınıp sonucuna göre karar verilmesini istemiştir (3. HD 2025/531 E., 2026/1285 K.).

Sezaryende bebeğim yaralandı; bebek adına dava açılabilir mi?

Evet. Dava çocuk adına anne baba tarafından açılır; ağır bedensel zarar hâlinde anne baba kendi adlarına da manevi tazminat isteyebilir (TBK m.56). Yaralanma komplikasyon olsa bile geç teşhis edilmesi ayrı bir kusurdur.

Sezaryen sonrası yara enfeksiyonu ve yara açılması kusur mudur?

Tek başına değildir. Koruyucu antibiyotik, steril çalışma, yara bakımı ve enfeksiyon belirtilerinin zamanında tedavi edilip edilmediği incelenir; hastanede kurallara uyulmaması organizasyon kusuru oluşturabilir.

Sezaryen sonrası pıhtı atması nedeniyle annemizi kaybettik; ne yapabiliriz?

Pıhtı riskinin değerlendirilip değerlendirilmediği, önleyici tedavinin uygulanıp uygulanmadığı ve belirtilerin zamanında değerlendirilip değerlendirilmediği araştırılır. Yakınlar destekten yoksun kalma ve manevi tazminat isteyebilir (TBK m.53, m.56).

Kamu hastanesindeki sezaryen hatası için dava süresi nedir?

Zararın öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde eylemden itibaren beş yıl içinde idareye başvurulur; ret veya otuz gün içinde cevap verilmemesi üzerine altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılır (İYUK m.13).

Doktor hakkında ceza davası açılır mı?

Taksirle yaralama veya taksirle öldürme suçu gündeme gelebilir; rahmin alınması gibi çocuk yapma yeteneğini ortadan kaldıran sonuçlarda ceza artırılır (TCK m.89/3-c). Soruşturma için Mesleki Sorumluluk Kurulunun izni gerekir ve taksirle yaralamada şikâyet süresi altı aydır.

Bilirkişi heyetinde kadın doğum uzmanı yoksa rapor geçerli mi?

Danıştay, kadın doğum uzmanının katılmadığı raporla karar verilemeyeceğini belirterek ret kararını bozmuştur (10. D. 2019/6257 E., 2020/543 K.). Böyle bir rapora süresi içinde itiraz edilmelidir (HMK m.281).