Vakfın Sona Ermesi ve Tasfiyesi (2026)

Vakıf, şirket veya dernek gibi bir organ kararıyla kapatılamaz. Vakıf bir mal topluluğudur ve vakfedenin iradesiyle belirli bir amaca özgülenmiştir; bu nedenle varlığına son verilmesi mahkeme kararına bağlıdır. Türk Medeni Kanunu m.116 iki yol öngörür: kendiliğinden sona erme (amacın gerçekleşmesi olanaksız hâle gelmiş ve değiştirilmesine de olanak bulunmuyorsa; vakıf kendiliğinden sona erer ve mahkeme kararıyla sicilden silinir) ve dağıtılma (yasak amaç veya yasak faaliyet hâlinde, denetim makamının ya da Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine duruşma yapılarak). Tüzel kişilik hemen bitmez: TMK m.52 uyarınca kişilik ve ehliyet tasfiye amacıyla sınırlı olarak devam eder. En kritik ayrım ise tasfiyenin sonundadır: arta kalan mal ve haklar sona ermede senetteki hükme göre, yoksa mahkeme kararıyla benzer amaçlı bir vakfa; dağıtılmada ise Vakıflar Genel Müdürlüğüne devredilir.

Hükmün Tam Metni

İki Yol: Sona Erme ve Dağıtılma

Usul: Mahkeme, Genel Müdürlük ve Tasfiye Kurulu

Asıl Fark: Arta Kalan Mal ve Hakların Akıbeti

Vakıf ile Dernek: Dört Fark

Alacaklılar, Çalışanlar ve Vergi

Vakfın tüzel kişiliği bulunduğundan borçların borçlusu vakfın kendisidir; yönetim organı üyeleri kural olarak kişisel malvarlıklarıyla sorumlu değildir. Mevzuat, devri açıkça “borçlarının tasfiyesinden arta kalan mal ve haklar” ifadesiyle kurduğundan, borçlar karşılanmadan devir yapılamaz.

Taşınmaz ve Diğer Varlıklar

Vakıfların malvarlığı çoğu zaman taşınmazlardan oluşur; bu nedenle tasfiyenin en uzun kalemi taşınmaz işlemleridir. Ayrıca TMK m.117 uyarınca vakıfların malları üzerinde zilyetlik yoluyla kazanma hükümleri uygulanmaz; bu hüküm vakıf mallarına özgü bir koruma sağlar ve tasfiye sürecinde üçüncü kişilerin kazanma iddiaları bakımından önem taşır.

Satış ve devir işlemlerinde yetki, değer riski ve vergi boyutunun genel çerçevesi için Tasfiyede Taşınmaz ve Araç Satışı yazımıza bakabilirsiniz; oradaki değerleme ve belgeleme disiplini vakıf tasfiyesinde de yol göstericidir.

Sık Yapılan Hatalar

Sıkça Sorulan Sorular

Vakıf nasıl sona erer?

Vakıf, dernek veya şirket gibi bir organ kararıyla kapatılamaz. Türk Medeni Kanunu m.116 iki yol öngörür. Birincisi kendiliğinden sona erme: amacın gerçekleşmesi olanaksız hâle geldiği ve değiştirilmesine de olanak bulunmadığı takdirde vakıf kendiliğinden sona erer ve mahkeme kararıyla sicilden silinir. İkincisi dağıtılma: yasak amaç güttüğü veya yasak faaliyetlerde bulunduğu sonradan anlaşılan ya da amacı sonradan yasaklanan vakfın amacının değiştirilmesine olanak bulunmazsa vakıf, denetim makamının ya da Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine duruşma yapılarak dağıtılır.

Vakıf yönetim kurulu kararıyla kapatılabilir mi?

Hayır. Vakıf bir mal topluluğudur ve vakfedenin iradesiyle belirli bir amaca özgülenmiştir; bu nedenle vakfın varlığına yönetim organının iradesiyle son verilemez. Yönetim organının yapabileceği şey, amacın gerçekleşmesinin olanaksız hâle geldiği kanısına varması hâlinde dilekçeyle mahkemeye başvurarak durumun sicile tescilini istemektir. Karar mahkemeye aittir ve mahkeme, gereğine göre Vakıflar Genel Müdürlüğünün veya vakfın yönetim organının yazılı düşüncesini alarak vakfın dağılması ile tasfiye kurulu oluşumu istemini karara bağlar.

Kendiliğinden sona erme için hangi şartlar aranır?

TMK m.116/1 iki şartı birlikte arar: amacın gerçekleşmesinin olanaksız hâle gelmiş olması ve amacın değiştirilmesine de olanak bulunmaması. Yalnızca amacın gerçekleşmemesi yeterli değildir; kanun önce amacın değiştirilmesi yolunun tüketilmesini ister. Nitekim TMK m.113, durum ve koşullardaki değişmeler yüzünden vakıf senedindeki amaca bağlı kalınmasının vakfedenin arzusuna açıkça uymayacak hâle gelmesi hâlinde amacın değiştirilebilmesine imkân tanır. Bu yapı, sona ermeyi son çare olarak konumlandırır.

Sona eren vakfın tüzel kişiliği hemen biter mi?

Bitmez. Türk Medeni Kanunu m.52 uyarınca sona eren tüzel kişinin kişiliği, ehliyeti tasfiye amacıyla sınırlı olmak üzere tasfiye sırasında da devam eder. Vakıflar mevzuatında da sona eren vakfın kişiliğinin ve ehliyetinin tasfiye amacıyla sınırlı olarak tasfiye sırasında devam edeceği açıkça belirtilmiştir. Dolayısıyla tasfiye tamamlanıncaya kadar vakıf dava açabilir, kendisine dava açılabilir ve tasfiye amacına uygun işlemler yapabilir.

Vakıf tasfiyesini kim yürütür?

Tasfiye, mahkemenin dağılma kararıyla birlikte oluşumuna karar verdiği tasfiye kurulu tarafından yürütülür. Vakıflar mevzuatında mahkemenin vakfın dağılması ve tasfiye kurulu oluşumu istemini birlikte karara bağlayacağı öngörülmüştür. Bu yön, vakfı dernekten ayırır: dernekte tasfiye kurulu kendiliğinden son yönetim kurulu üyelerinden oluşurken, vakıfta tasfiye kurulunun oluşumu mahkeme kararına bağlıdır.

Tasfiyeden arta kalan mal ve haklar nereye gider?

Burada kritik bir ayrım vardır. Vakıflar mevzuatına göre sona eren yeni vakıfların borçlarının tasfiyesinden arta kalan mal ve haklar, vakıf senedinde yazılı hükümlere göre; senetlerinde özel bir hüküm bulunmayanlarda ise Genel Müdürlüğün ve devredilecek vakfın görüşü alınarak mahkeme kararıyla benzer amaçlı bir vakfa devredilir. Buna karşılık dağıtılan yeni vakıfların borçlarının tasfiyesinden arta kalan mal ve haklar Genel Müdürlüğe devredilir. Yani sona erme ile dağıtılma, arta kalan malvarlığının gideceği adresi değiştirir.

Vakfın sona ermesi ilan edilir mi?

Evet. Vakıflar mevzuatı uyarınca vakfın sona ermesi merkezî sicile kaydedilir ve Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından Resmî Gazete’de ilan olunur. Bu, vakfı dernekten ayıran bir başka noktadır: dernekte muhatap mülki idare amirliği iken vakıfta hem mahkeme hem Vakıflar Genel Müdürlüğü sürecin içindedir ve sona erme Resmî Gazete’de ilan edilir. İlan, alacaklılar ve ilgililer bakımından da bilgilenme işlevi görür.

Vakfın çalışanlarının alacakları ne olur?

Vakfın işçisi varsa işveren vakıftır ve sona erme kararı iş sözleşmelerini kendiliğinden bitirmez. İş sözleşmeleri 4857 sayılı Kanun hükümlerine göre usulüne uygun biçimde feshedilir; bildirim önelleri (m.17), iş arama izni (m.27) ve eşikleri aşan sayıda çıkarmada otuz gün önceden bildirim ile ilan yükümlülüğü (m.29) uygulanır. Kıdem, ihbar, kullanılmayan yıllık izin ve ücret alacakları fesihle muaccel olur ve bu alacaklarda zamanaşımı 4857 ek m.3 uyarınca beş yıldır; süre fesih tarihinden itibaren işler.

Vakfın borçları nasıl karşılanır?

Vakfın tüzel kişiliği bulunduğundan borçların borçlusu vakfın kendisidir; yönetim organı üyeleri kural olarak kişisel malvarlıklarıyla sorumlu değildir. Tasfiyede arta kalan mal ve hakların devri, ancak borçların tasfiyesinden sonra gündeme gelir; mevzuat bunu açıkça “borçlarının tasfiyesinden arta kalan mal ve haklar” ifadesiyle kurmuştur. Borçlar karşılanmadan yapılan bir devir, tasfiye kurulu üyelerinin sorumluluğunu ve işlemin geçerliliği tartışmasını doğurur. Kamu alacakları bakımından ise 6183 sayılı Kanun m.33’teki dağıtım yasağı ve bildirim yükümlülüğü ayrıca değerlendirilir.

Vakıf ile dernek kapanışı arasındaki temel farklar nelerdir?

Dört fark öne çıkar. Birincisi karar: dernekte genel kurul her zaman feshe karar verebilirken (TMK m.88) vakıfta organ kararıyla kapanma mümkün değildir; sona erme mahkeme kararına bağlıdır (TMK m.116). İkincisi tasfiye kurulu: dernekte son yönetim kurulu üyelerinden oluşur, vakıfta oluşumuna mahkeme karar verir. Üçüncüsü muhatap: dernekte mülki idare amirliği, vakıfta mahkeme ve Vakıflar Genel Müdürlüğü. Dördüncüsü arta kalan malvarlığı: dernekte tüzükteki esasa göre, yoksa amacına en yakın ve en fazla üyeye sahip derneğe; vakıfta senetteki hükme göre, yoksa benzer amaçlı bir vakfa, dağıtılma hâlinde ise Genel Müdürlüğe.

Sonuç

Vakıf, iradi bir kapanış kurumuna sahip değildir. Şirkette genel kurul feshe, dernekte genel kurul feshe karar verebilirken vakıfta bu yol yoktur; çünkü vakıf bir mal topluluğudur ve vakfedenin iradesiyle belirli bir amaca özgülenmiştir. TMK m.116, sona ermeyi iki şarta bağlar ve mahkemeye bırakır: amacın gerçekleşmesinin olanaksızlaşması ve değiştirilmesine de olanak bulunmaması. Yasak amaç veya yasak faaliyet hâlinde ise denetim makamının ya da Cumhuriyet savcısının başvurusuyla duruşma yapılarak dağıtılma gündeme gelir. Tüzel kişilik TMK m.52 uyarınca tasfiye amacıyla sınırlı olarak devam eder; tasfiye kurulunun oluşumuna mahkeme karar verir ve sona erme merkezî sicile kaydedilip Resmî Gazete’de ilan olunur. En kritik ayrım ise sonda ortaya çıkar: arta kalan mal ve haklar sona ermede senede, senette hüküm yoksa benzer amaçlı bir vakfa; dağıtılmada ise doğrudan Genel Müdürlüğe gider. Bu nedenle vakıf dosyalarında ilk iş, hangi fıkra kapsamında olunduğunu ve vakıf senedinin ne dediğini tespit etmektir.

İlgili Rehberler

• Şirket Kapatma Rehberi — kapanışın beş aşaması ve tüm rehberler
• Derneğin Feshi ve Tasfiyesi — TMK m.87-89 ve Dernekler Yönetmeliği m.89
• Kooperatif Nasıl Tasfiye Edilir? — 1163 m.83 ve eşit paylaştırma
• Adi Ortaklık ve Şahıs İşletmesi Kapatma — tüzel kişiliği olmayan yapılar
• Şirket Tasfiyesi Nasıl Yapılır? — TTK tasfiye düzeni
• Tasfiye Memuru Kimdir? Görevleri ve Sorumluluğu — tasfiyeyi yürütenin yükümlülükleri
• Tasfiyede Taşınmaz ve Araç Satışı — değerleme ve devir disiplini
• Şirket Kapanınca Vergi Borcu Ne Olur? — kamu alacağı ve dağıtım yasağı
• Tasfiyede İşçi Alacakları · Şirket Kapanınca İşçiler, Kira ve Sözleşmeler
• Şirket Tasfiye Edildi, Alacağım Ne Olacak? · Kapanan Şirketten Alacak Tahsili
• Tasfiyeden Dönme — şirketlerde geri dönüş kurumu
• Ek Tasfiye ve İhya Davası: Dilekçe Örnekleri — TTK m.547 ve geçici m.7, AYM kararı ve örnek dilekçeler
• Şirket Kapatma Ne Kadar Sürer? · Şirket Kapatma Belgeleri ve MERSİS
• Borçlu Şirket Nasıl Kapatılır? · Genel Kurul Kararının İptali Dava Dilekçesi
• Ticaret Hukuku Rehberi — tüm başlıkların dizini