Derneğin Feshi ve Tasfiyesi (2026)

Dernek üç yoldan sona erer: kendiliğinden (TMK m.87), genel kurul kararıyla (m.88) ve mahkeme kararıyla (m.89). Tasfiye ise Dernekler Yönetmeliği m.89’da ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir ve sermaye şirketlerinin tasfiyesinden beş noktada ayrılır. Birincisi ve en önemlisi: tasfiye artığı üyelere dağıtılmaz; malvarlığı tüzükte gösterilen esaslara göre devredilir, tüzükte düzenleme yoksa ve genel kurul karar almamışsa ya da dernek mahkeme kararıyla feshedilmişse bulunduğu ildeki amacına en yakın ve kapatıldığı tarihte en fazla üyeye sahip derneğe devredilir. İkincisi: tasfiye memuru atanmaz, tasfiyeyi son yönetim kurulu üyelerinden oluşan tasfiye kurulu yürütür. Üçüncüsü: tasfiye, ek süreler hariç üç ay içinde tamamlanır. Dördüncüsü: defter ve belgeler beş yıl saklanır. Beşincisi: muhatap ticaret sicili değil mülki idare amirliğidir.

Sona Ermenin Üç Yolu

Genel Kurul Kararıyla Fesih: Nisap

Tasfiye: Dernekler Yönetmeliği m.89

Asıl Fark: Tasfiye Artığının Akıbeti

Şirket Tasfiyesiyle Beş Fark

Sermaye şirketlerindeki tasfiye düzeninin tamamı için Şirket Tasfiyesi Nasıl Yapılır?, tasfiyeyi yürütenin sorumluluk rejimi için Tasfiye Memuru Kimdir? yazılarımıza bakabilirsiniz. Kooperatiflerde tasfiye artığının anasözleşmeye bağlı ve eşit paylaştırılması için Kooperatif Nasıl Tasfiye Edilir?, tüzel kişiliği bulunmayan yapılar için Adi Ortaklık ve Şahıs İşletmesi Kapatma yazılarımız yol gösterir.

Borçlar, Çalışanlar ve Sorumluluk

Derneğin tüzel kişiliği bulunduğundan borçların borçlusu dernektir; üyeler kural olarak derneğin borçlarından kişisel malvarlıklarıyla sorumlu değildir. Buna karşılık borç ödemede acze düşme, TMK m.87 uyarınca kendiliğinden sona erme sebeplerinden biridir. Tasfiye kurulu mal ve hakların devrinden önce hesapları incelemekle yükümlü olduğundan, borçlar karşılanmadan yapılan bir devir, tasfiye kurulu üyelerinin sorumluluğunu gündeme getirir.

Sona Ermiş Derneğin İhyası

Tasfiyesi tamamlanarak tüzel kişiliği sona ermiş bir dernek bakımından sonradan yapılması zorunlu işlemler ortaya çıkabilir: hesaba katılmamış bir malvarlığı, devam eden veya açılması gereken bir dava ya da bildirilememiş bir alacak. Yargıtay uygulamasında, şirketlerin ihyasına ilişkin TTK m.547 hükmünün derneklerin ihyasında da kıyasen uygulanabileceği kabul edilmiştir.

Şirketler bakımından ek tasfiye ile ihya arasındaki ayrım, izlenecek usul ve Anayasa Mahkemesi’nin süre sınırını iptal eden kararı için Kapanan Şirketten Alacak Nasıl Tahsil Edilir? yazımıza bakabilirsiniz; oradaki çerçeve dernekler bakımından da yol göstericidir.

Adım Adım Kapanış Takvimi

Sık Yapılan Hatalar

Sıkça Sorulan Sorular

Dernek nasıl feshedilir?

Dernek üç yoldan sona erer: kendiliğinden sona erme, genel kurul kararıyla fesih ve mahkeme kararıyla fesih. Türk Medeni Kanunu m.88 uyarınca genel kurul her zaman derneğin feshine karar verebilir. Bu karar için m.80 uyarınca toplantıda katılma hakkı bulunan üyelerin üçte ikisinin hazır bulunması gerekir; çoğunluk sağlanamaması nedeniyle toplantı ertelenirse ikinci toplantıda çoğunluk aranmaz, ancak katılan üye sayısı yönetim ve denetim kurulları üye tam sayısının iki katından az olamaz. Karar ise m.81 uyarınca toplantıya katılan üyelerin üçte iki çoğunluğuyla alınır.

Dernek hangi hâllerde kendiliğinden sona erer?

Türk Medeni Kanunu m.87 uyarınca dernekler şu hâllerde kendiliğinden sona erer: amacın gerçekleşmesi, gerçekleşmesinin olanaksız hâle gelmesi veya sürenin sona ermesi; ilk genel kurul toplantısının kanunda öngörülen sürede yapılmamış ve zorunlu organların oluşturulmamış olması; borç ödemede acze düşme; tüzük gereğince yönetim kurulunun oluşturulmasının olanaksız hâle gelmesi; olağan genel kurul toplantısının iki defa üst üste yapılamaması. Aynı madde uyarınca her ilgili, sulh hâkiminden derneğin kendiliğinden sona erdiğinin tespitini isteyebilir.

Dernek tasfiyesinde kalan mallar üyelere dağıtılır mı?

Hayır; bu, derneği şirketten ayıran en temel farktır. Dernek kâr amacı gütmeyen bir kişi topluluğu olduğundan tasfiye artığının üyeler arasında paylaştırılması söz konusu değildir. Dernekler Yönetmeliği m.89 uyarınca genel kurul kararıyla feshedilen veya kendiliğinden sona erdiği tespit edilen derneğin para, mal ve haklarının tasfiyesi tüzüğünde gösterilen esaslara göre yapılır. Tüzükte tasfiyenin ne şekilde yapılacağı genel kurul kararına bırakılmış ve karar alınmamışsa, genel kurul toplanamamışsa, son yönetim kuruluna yapılan tebligata rağmen tasfiye işlemleri yapılmamışsa ya da dernek mahkeme kararıyla feshedilmişse, derneğin bütün para, mal ve hakları mahkeme kararıyla bulunduğu ildeki amacına en yakın ve kapatıldığı tarihte en fazla üyeye sahip derneğe devredilir.

Dernekte tasfiyeyi kim yürütür?

Ayrıca bir tasfiye memuru atanmaz. Dernekler Yönetmeliği m.89 uyarınca derneğin para, mal ve haklarının devri, son yönetim kurulu üyelerinden oluşan tasfiye kurulunca yapılır. Bu işlemlere, feshe ilişkin genel kurul kararının alındığı veya kendiliğinden sona erme hâlinin kesinleştiği tarihten itibaren başlanır. Tasfiye süresi içinde bütün işlemlerde dernek adında “tasfiye hâlinde … Derneği” ibaresi kullanılır. Tasfiye kurulu önce derneğin hesaplarını inceler ve tasfiyeye ilişkin tüm işlemler tasfiye tutanağında gösterilir.

Dernek tasfiyesi ne kadar sürer?

Dernekler Yönetmeliği m.89 uyarınca tasfiye işlemleri, mülki idare amirliklerince haklı bir nedene dayanılarak verilen ek süreler hariç üç ay içinde tamamlanır. Bu, sermaye şirketlerindeki üç aylık süreden farklıdır: şirkette üç ay dağıtım yapılamayan bir bekleme süresiyken, dernekte tasfiyenin tamamlanması gereken azami süredir. Sürenin aşılması hâlinde mülki idare amirliğinden haklı nedene dayalı ek süre istenmesi gerekir.

Dernek defter ve belgeleri ne kadar saklanır?

Dernekler Yönetmeliği m.89 uyarınca tasfiye edilen derneğin defter ve belgelerini tasfiye kurulu sıfatıyla son yönetim kurulu üyeleri saklamakla görevlidir; bu görev bir yönetim kurulu üyesine de verilebilir. Bu defter ve belgelerin saklanma süresi beş yıldır. Sermaye şirketlerinde TTK m.82 uyarınca saklama süresi on yıl olduğundan, dernekte süre daha kısadır; ancak vergi ve diğer mevzuattan doğan saklama yükümlülükleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Derneğin borçları varsa ne olur?

Derneğin tüzel kişiliği bulunduğundan borçların borçlusu dernektir; üyeler kural olarak derneğin borçlarından kişisel malvarlıklarıyla sorumlu değildir. Buna karşılık borç ödemede acze düşme, Türk Medeni Kanunu m.87 uyarınca kendiliğinden sona erme sebeplerinden biridir. Tasfiye kurulu, mal ve hakların devrinden önce derneğin hesaplarını inceler ve borçların karşılanması gerekir; borçlar ödenmeden yapılan devir, tasfiye kurulu üyelerinin sorumluluğunu gündeme getirebilir. Ayrıca yönetim kurulu üyelerinin görevlerini yerine getirmemekten doğan sorumluluğu genel hükümlere göre değerlendirilir.

Dernekte çalışanların alacakları ne olur?

Derneğin işçisi varsa işveren dernektir ve fesih kararı iş sözleşmelerini kendiliğinden sona erdirmez. İş sözleşmeleri 4857 sayılı Kanun hükümlerine göre usulüne uygun biçimde feshedilir; bildirim önelleri (m.17), iş arama izni (m.27) ve eşikleri aşan sayıda çıkarmada otuz gün önceden bildirim ile ilan yükümlülüğü (m.29) uygulanır. Kıdem, ihbar, kullanılmayan yıllık izin ve ücret alacakları fesihle muaccel olur; bu alacaklarda zamanaşımı 4857 ek m.3 uyarınca beş yıldır ve fesih tarihinden itibaren işler.

Sona ermiş bir derneğin ihyası mümkün mü?

Yargıtay uygulamasında, şirketlerin ihyasına ilişkin TTK m.547 hükmünün derneklerin ihyasında da kıyasen uygulanabileceği kabul edilmiştir. Buna göre tasfiyesi tamamlanarak tüzel kişiliği sona ermiş bir dernek bakımından sonradan yapılması zorunlu işlemler ortaya çıkarsa, ilgililerin başvurusu üzerine derneğin yeniden tescili ya da tasfiyenin yeniden açılması gündeme gelebilir. Bu yol özellikle sonradan ortaya çıkan malvarlığı, devam eden dava veya bildirilememiş alacak bulunan dosyalarda önem taşır.

Dernek feshi mülki idare amirliğine bildirilir mi?

Evet; derneklerde muhatap ticaret sicili değil mülki idare amirliğidir. Genel kurulca alınan fesih kararı derneğin kayıtlı bulunduğu mülki idare amirliğine bildirilir ve tasfiye süreci bu bildirimle birlikte idari kayıtlara işlenir. Tasfiye işlemlerinin tamamlanmasının ardından da durumun mülki idare amirliğine bildirilmesi gerekir. Ayrıca tasfiye süresi içinde yapılacak her işlemde derneğin adında “tasfiye hâlinde” ibaresinin kullanılması zorunludur.

Sonuç

Dernek kapanışı, sermaye şirketi tasfiyesine benzer bir iskelet taşır; ancak beş noktada ondan ayrılır ve bu farklar planı baştan belirler. Tasfiyeyi ayrıca atanan bir tasfiye memuru değil son yönetim kurulu üyelerinden oluşan tasfiye kurulu yürütür; süreç ek süreler hariç üç ay içinde tamamlanmalıdır; defter ve belgeler beş yıl saklanır; muhatap ticaret sicili değil mülki idare amirliğidir; ve en önemlisi tasfiye artığı üyelere dağıtılmaz. Malvarlığı tüzükte gösterilen esasa göre devredilir; tüzükte düzenleme yoksa ve genel kurul karar almamışsa ya da dernek mahkeme kararıyla feshedilmişse, bulunduğu ildeki amacına en yakın ve kapatıldığı tarihte en fazla üyeye sahip derneğe devredilir. Bu nedenle dernek kapanışında doğru başlangıç noktası bilanço değil, tüzüktür.

İlgili Rehberler

• Şirket Kapatma Rehberi — kapanışın beş aşaması ve tüm rehberler
• Kooperatif Nasıl Tasfiye Edilir? — 1163 m.83 ve eşit paylaştırma
• Vakfın Sona Ermesi ve Tasfiyesi — TMK m.116, tasfiye kurulu ve arta kalan malvarlığının devri
• Adi Ortaklık ve Şahıs İşletmesi Kapatma — tüzel kişiliği olmayan yapılar
• Şirket Tasfiyesi Nasıl Yapılır? — TTK tasfiye düzeninin tamamı
• Tasfiye Memuru Kimdir? Görevleri ve Sorumluluğu — görev listesi ve sorumluluk
• Kapanan Şirketten Alacak Nasıl Tahsil Edilir? — ek tasfiye ve ihya
• Şirket Tasfiye Edildi, Alacağım Ne Olacak? — alacaklının hakları
• Tasfiyede İşçi Alacakları · Şirket Kapanınca İşçiler, Kira ve Sözleşmeler
• Şirket Kapatma Ne Kadar Sürer? — süre karşılaştırması
• Genel Kurul Kararının İptali Dava Dilekçesi — nisap ve usul sakatlıkları
• Şube ve İrtibat Bürosu Kapatma — alt birimlerin kapanışı
• Borçlu Şirket Nasıl Kapatılır? — acze düşme ve iflas
• Şirket Kapanınca Vergi Borcu Ne Olur? · İşi Bırakma ve Mükellefiyetin Sona Ermesi
• Ticaret Hukuku Rehberi — tüm başlıkların dizini