Sınır Dışı Kararı Tebliğ Edilmedi veya Usulsüz Tebliğ Edildi: 7 Günlük Dava Süresi Ne Zaman Başlar? 2026 — 6458 m.53, Tebligat Kanunu m.32, AYM A.N. ve Kence Kararları

Sınır dışı (deport) kararına karşı dava süresi, kararın tebliğinden itibaren yedi gündür (6458 sayılı Kanun m.53/3). Süre tebliğ gününü izleyen günden işlemeye başlar (2577 sayılı İYUK m.8). Kanun ayrıca kararın gerekçeleriyle birlikte tebliğ edilmesini ve avukatı olmayan yabancının kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilmesini emreder (m.53/2). Anayasa Mahkemesi A.N. kararında (B. No: 2022/33712, 17/7/2025), görevlinin “Tebligat Kanunu hükümleri anlatılarak tebligat yapılmıştır. Ancak yabancı imzadan imtina etmiştir.” şerhini taşıyan, fakat tercüman ve bilgilendirme kaydı içermeyen bir tebliğe dayanılarak davanın süre aşımından reddedilmesini etkili başvuru hakkının ihlali saymıştır. Buna karşılık Kence kararında (B. No: 2021/29483, 2/7/2025) tercüman eşliğinde, anlaşılan dilde ve süre bilgisi yazılı olarak yapılan tebliği yeterli bulmuştur. Bu rehber, tebliğ formunun nasıl kontrol edileceğini, “süre başlamadı” savının ne zaman güçlü olduğunu ve geç kalınmış görünen bir dosyada davanın nasıl kurulacağını anlatır.

Kısa Cevap: Karar Usulsüz Tebliğ Edildiyse Yedi Günlük Süre İşler mi?

Kanun Ne Diyor? 6458 Sayılı Kanun m.53’ün Üç Fıkrası

Sınır dışı etme kararının kim tarafından alınacağı, nasıl tebliğ edileceği ve karara karşı hangi sürede dava açılacağı tek bir maddede düzenlenmiştir. Tebliğe ilişkin bütün tartışmalar bu maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarının birlikte okunmasından çıkar.

Birinci fıkra (yetkili makam): “Sınır dışı etme kararı, Genel Müdürlüğün talimatı üzerine veya resen valiliklerce alınır.” Kanundaki “Genel Müdürlük” ifadesi bugün Göç İdaresi Başkanlığını karşılar. Uygulamada kararlar çoğu zaman “… Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğü” adıyla düzenlenir. Formda kararı alan makam hiç gösterilmemişse veya valilik dışında bir merci görünüyorsa, yetki konusu işlem dosyası geldiğinde ayrıca incelenmelidir. Bu, tek başına sonuç doğuracak bir sebepten çok, dosyadaki diğer eksikliklerle birlikte değerlendirilecek bir kontroldür.

İkinci fıkra (tebliğ ve bilgilendirme): “Karar, gerekçeleriyle birlikte hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancı, bir avukat tarafından temsil edilmiyorsa kendisi veya yasal temsilcisi, kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir.”

Üçüncü fıkra (dava, süre ve durdurma etkisi): 7533 sayılı Kanun’la değişik metne göre yabancı veya yasal temsilcisi ya da avukatı, karara karşı kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvuran kişi, kararı veren makama da başvurusunu bildirir. Savunmanın verilmesi veya savunma süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş sayılır. Davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamazsa İYUK m.26/3’teki süre iki ay olarak uygulanır. Duruşma yapılması mahkemenin takdirindedir. Mahkeme dosyanın tekemmülünden, ara karar veya duruşma gereken hâllerde bunların tamamlanmasından itibaren on beş gün içinde karar verir ve bu karar kesindir. Son cümle ise şöyledir: “Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez.”

Bu kuralların uyuşturucu dosyaları gibi kamu düzeni gerekçeli kararlarda nasıl uygulandığını yabancı uyuşturucu suçu ve sınır dışı rehberimizde, dava sürecinin bütününü ise Deport Kararına İtiraz rehberimizde ayrıca anlattık.

Durdurma Etkisinin Kısa Geçmişi: Y.T. Pilot Kararı

Dava açmanın sınır dışı işlemini kendiliğinden durdurması, bu davaların bugün neden bu kadar önemli olduğunu açıklar. Bu güvence bir dönem belirli kararlar için kaldırılmıştı. 29/10/2016 tarihinde yürürlüğe giren 676 sayılı KHK ile m.53/3’e, 54. maddenin birinci fıkrasının (b), (d) ve (k) bentleri ile ikinci fıkrası kapsamındakileri durdurma etkisinin dışında bırakan bir ibare eklenmişti. Bu değişiklik 7070 sayılı Kanun’la aynen kabul edilmişti.

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, Y.T. kararında (B. No: 2016/22418, 30/5/2019, RG 9/7/2019, 30826) bu düzenlemenin, kötü muamele riski ileri süren yabancıların davalarını sınır dışı edilme riski olmadan takip edebilmesine imkân vermediğini tespit etti. Mahkeme etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine, ihlalin yapısal olduğuna ve pilot karar usulünün uygulanmasına karar verdi; kararı yasama organına bildirdi (§§ 74-76, hüküm F).

Aynı karar, tebliğ ve süre tartışması bakımından da öğreticidir. Başvurucunun açtığı davada İdare Mahkemesi, ilk incelemede süre aşımı nedeniyle ret kararı vermiş, başvurucunun kötü muamele iddialarını ve vekilinin kararı öğrendiği tarihe ilişkin beyanını değerlendirmemişti (§ 20). Anayasa Mahkemesi, bu şeklî inceleme sonunda davanın esasının tartışılmadığını belirtmiştir (§ 58). Mahkeme o somut olayda ihlalin kaynağını mahkemenin yorumunda değil, kanun değişikliğinde bulmuştur (§ 60).

Bugün yürürlükteki metinde bu istisna yoktur. Y.T. kararı verildiğinde dava süresi on beş gündü. Anayasa Mahkemesinin 30/5/2024 tarihli norm denetimi kararında (E.2024/25, K.2024/116, RG 17/9/2024, 32665) aktarılan m.53/3 metninde ise süre yedi gündü ve durdurma etkisine ilişkin bir istisna yer almıyordu. Yani istisna, pilot karardan sonra ve 2024’ten önce yapılan bir kanun değişikliğiyle kaldırılmış; 2024’teki 7533 sayılı Kanun da fıkrayı istisnasız biçimde yeniden düzenlemiştir. Aynı kararda Mahkeme, sınır dışı davalarında verilen kararın kesin olmasını öngören kuralı Anayasa’ya aykırı bulmamış ve itirazı oybirliğiyle reddetmiştir.

Yedi Günlük Süre Nasıl Hesaplanır?

İdari işlemlere karşı açılacak davalarda süre, yazılı bildirim tarihinden başlar (Anayasa m.125/3). İYUK’a göre süreler tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlar. Tatil günleri sürelere dahildir; sürenin son günü tatile rastlarsa süre, tatili izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzar (İYUK m.8/1-2). Tebligat resmî tatil günlerinde de yapılabilir (Tebligat Kanunu m.33).

Uygulamadaki hesap da budur. A.N. dosyasında İdare Mahkemesi, 27/10/2021 tarihli tebliğe göre sürenin 3/11/2021 tarihinde sona erdiğini kabul etmiştir (A.N. § 12). Anayasa Mahkemesi ise daha sonra bu tebliğin kişiyi yeterince bilgilendirmediğini tespit etmiştir (§ 25). Kence kararında 5/2/2021 tarihli tebliğden sonra 29/4/2021 tarihinde açılan dava, yedi günlük süre geçtikten sonra açılmış sayılmıştır (§ 28).

İkamet izninin iptali, ikamet izni reddi veya giriş yasağı gibi diğer işlemlerde özel bir süre yoksa genel süre olan altmış gün uygulanır (İYUK m.7/1). Bu sürelerin hesabı için idari davalarda dava açma süreleri rehberimize bakabilirsiniz.

“Usulüne Uygun Tebliğ” İçin Ne Gerekir?

Sınır dışı kararları genellikle kolluk veya göç idaresi personeli tarafından elden tebliğ edilir. Tebligat Kanunu’na göre kamu idarelerinin tebligatı posta yoluyla veya memur vasıtasıyla yapılır (7201 m.1). Diğer kanunlarda özel hüküm bulunması veya gecikmesinde zarar umulan işlerde tebligat, idarenin kendi memurları ya da mülki amirin emriyle zabıta vasıtasıyla yaptırılır (m.2). Hangi yolla yapılırsa yapılsın, sınır dışı kararının tebliğinde aranan asgari içerik 6458 m.53/2’dedir.

Anayasa Mahkemesinin 2025 tarihli iki kararı bu içeriğin uygulamada nasıl ölçüleceğini gösterir. İki karar da Afganistan vatandaşı başvurucular hakkındadır ve iki olayda da İdare Mahkemesi davayı süre aşımından reddetmiştir. Sonuçlarının farklı olmasının nedeni, tebliğ sırasında neyin yapıldığı ve bunun dosyada nasıl kanıtlandığıdır.

A.N. kararı (2. Bölüm, B. No: 2022/33712, 17/7/2025): ihlal. Sınır dışı ve idari gözetim kararları Türkçe ve Farsça düzenlenen bir formla tebliğ edilmişti. Formda yalnızca il göç uzmanının imzası vardı. Görevli, “Tebligat Kanunu hükümleri anlatılarak tebligat yapılmıştır. Ancak yabancı imzadan imtina etmiştir.” şerhini yazmıştı. Tebliğ sırasında tercüman bulunduğuna veya bilgilendirme yapıldığına dair kayıt yoktu (§ 9). Başvurucu okuma yazma bilmediğini, tercüman olmadığını ve kararın içeriğinden haberdar edilmediğini ileri sürdü (§ 11). İdare Mahkemesi, imtina şerhinin süreyi başlatmaya engel olmadığını kabul ederek davayı süre aşımından reddetti (§ 12).

Anayasa Mahkemesi, başvurucunun bazı resmî belgelerde imza yerine parmak izi kullanmasını okuma yazma bilmediği beyanını destekleyen bir olgu olarak gördü. Forma yazılan ibarenin, tercümanın hazır bulunduğunu ve kararın içeriğinin kişinin anladığı dilde açıklandığını göstermediğini tespit etti. Bu nedenle başvurucu, karara karşı etkili şekilde başvuru yapabilecek ölçüde bilgilendirilmemişti (§ 25). Mahkeme, kötü muamele yasağıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine karar verdi (§ 26) ve yeniden yargılama yapılmasına hükmetti (§ 35).

Kence kararı (2. Bölüm, B. No: 2021/29483, 2/7/2025, RG 28/1/2026, 33151): ihlal yok. Karar Farsça ve Türkçe olarak, Farsça bilen bir personel eşliğinde tebliğ edilmişti. Formda tercüman kaşesi bulunmasa da bu personelin tercüman olarak görevlendirildiği, Göç İdaresinin ayrı bir yazısıyla anlaşılmıştı. Formda kararın gerekçesi, yedi günlük dava süresi, mahkemenin on beş günde karar vereceği ve kararın kesin olduğu yazılıydı. Talep edilirse baroca avukatlık hizmeti sağlanacağı da belirtilmişti (§ 9). Başvurucu formu parmak iziyle tebellüğ etmiş, içeriği anlamadığına dair şerh düşmemişti. Ana dilinin Özbekçe olduğunu ileri sürse de tercüman eşliğindeki ifadesinde Türkçe konuşabildiğini beyan etmiş, mülakat formunda konuştuğu diller Farsça, Türkçe ve Özbekçe olarak kaydedilmişti. Yalnızca Özbekçe anladığına dair somut bir belge de sunmamıştı (§§ 22-24). Mahkeme etkili başvuru hakkının ihlal edilmediğine karar verdi (§ 25).

Kence kararının kötü muamele kısmı ayrıca dikkat çekicidir. Mahkeme, süre geçtikten sonra açılan dava nedeniyle başvuru yollarının usulüne uygun tüketilmediğini belirterek kötü muamele yasağına ilişkin şikâyeti kabul edilemez bulmuştur (§§ 28-29). Yani tebliğ geçerli sayıldığında, geç açılan dava yalnızca idare mahkemesinde değil Anayasa Mahkemesinde de esasın incelenmesini engelleyebilir.

Tebliğ Formu Satır Satır: 12 Maddelik Kontrol Listesi

Uygulamada sınır dışı kararları çoğu zaman önceden basılı bir tebliğ formuyla bildirilir. Formda karar sayısı, dayanak bent kutucukları, ikamet izni iptali kutucuğu, dava süresi ve imza alanları bulunur. Aşağıdaki liste, dava açılmadan önce formun nasıl okunacağını gösterir. Her eksiklik tek başına sonucu değiştirmez; ancak birlikte değerlendirildiğinde hem süre hem esas yönünden güçlü bir dosya oluşturabilir.

Formda kanundakinden farklı bir süre yazılmışsa. Bazı formlarda dava süresinin kanundaki yedi gün yerine daha uzun yazıldığı görülür. Devlet işlemlerinde başvuru yollarını ve süreleri belirtmekle yükümlüdür (Anayasa m.40/2). Bu yükümlülüğe aykırı biçimde yanlış süre gösterilmesi, kişinin süre konusunda yanıltıldığını ve m.53/2’deki bilgilendirmenin doğru yapılmadığını gösteren bir olgudur. Dilekçede bu durum, formdaki ifadeyle birlikte açıkça gösterilmelidir. Ancak yanlış yazılan sürenin de çoktan geçtiği dosyalarda bu olgu tek başına yeterli olmayabilir. Bu nedenle diğer tebliğ eksiklikleriyle ve kişinin karardan gerçekte ne zaman haberdar olduğuyla birlikte ileri sürülmelidir.

Formda işaretlenen bendin anlamını ve her bent için savunma yollarını sınır dışı edilme sebepleri rehberimizde ayrıntılı olarak açıkladık.

“Süre Başlamadı” Savı Ne Zaman Güçlü, Ne Zaman Zayıf?

Tebliğin usulsüz olduğunu ileri sürmek, otomatik olarak sürenin hiç başlamadığı sonucunu doğurmaz. Tebligat Kanunu m.32’ye göre tebliğ usulüne aykırı yapılmış olsa bile muhatap tebliğe muttali olmuşsa tebliğ geçerli sayılır ve muhatabın beyan ettiği tarih tebliğ tarihi kabul edilir. Bu kural iki yönlü çalışır. Bir yandan kişinin karardan gerçekten haberdar olduğu tarihi esas almaya imkân verir. Öte yandan kişi karardan başka bir yoldan, örneğin geri gönderme merkezinde, bir imza yükümlülüğü sırasında veya avukatının dosyayı incelediği gün haberdar olmuşsa, bu tarih süreyi başlatabilir.

Tablonun sağ sütunundaki olgular dosyada varsa, mahkemenin formu geçerli tebliğ sayması ve davayı süre aşımından reddetmesi ihtimali yüksektir. Bu durumda dilekçe yalnızca süre itirazına dayandırılmamalı, esasa ilişkin sebepler de eksiksiz yazılmalıdır. Mahkeme süre yönünden aksi kanaate ulaşırsa bile bu sebepler en azından kayda geçer. Anayasa Mahkemesinin incelemesi de iç hukukta ileri sürülmüş şikâyetlerle sınırlıdır. A.N. kararında aile hayatına ilişkin şikâyet İdare Mahkemesinde ileri sürülmediği için kabul edilemez bulunmuştur (§§ 31-32).

Anayasa Mahkemesi Bu Şikâyeti Hangi Hak Kapsamında İnceler?

İdare mahkemesinin kararı kesin olduğu için, süre aşımından verilen ret kararına karşı başvurulabilecek tek yol Anayasa Mahkemesine bireysel başvurudur. Başvuru, başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılır (6216 sayılı Kanun m.47/5). Kanun, bölümlerin esas inceleme aşamasında başvurucunun temel haklarının korunması için zorunlu gördükleri tedbirlere resen veya talep üzerine karar verebileceğini düzenler (m.49/5). Sınır dışı dosyalarında tedbir talebi genellikle başvuruyla birlikte yapılır. Y.T. dosyasında Anayasa Mahkemesi, başvurucunun iddialarını ciddi bularak tedbir talebini kabul etmiş ve sınır dışı işlemini durdurmuştur (§ 58).

Şikâyetin hangi hak altında ileri sürüleceği önemlidir. Anayasa Mahkemesinin yerleşik içtihadına göre sınır dışı kararlarına ilişkin yargılamalar medeni hak ve yükümlülük veya suç isnadıyla ilgili olmadığından adil yargılanma hakkının konusuna girmez (Khalil Khalil Abdan, B. No: 2024/11437, 25/6/2025, § 21, Z.M. ve I.M., B. No: 2015/2037, 6/1/2016 kararına atıfla). Bu nedenle süre aşımına ilişkin şikâyet başlıca şu yollarla kurulur:

• Ölüm veya kötü muamele riski ileri sürülüyorsa: Yaşam hakkı (Anayasa m.17/1) veya kötü muamele yasağıyla (m.17/3) bağlantılı olarak m.40’taki etkili başvuru hakkı. A.N. ve Kence kararlarında inceleme bu çerçevede yapılmıştır.
• Kişi ülkede hukuka uygun olarak ikamet ediyorsa: Sınır dışı etme işlemlerindeki usul güvenceleri kapsamında yerleşme hürriyetiyle (Anayasa m.23) bağlantılı etkili başvuru hakkı. Anayasa Mahkemesi bu yaklaşımı Wisam Sulaiman Dawood Eaqadah kararında (GK, B. No: 2021/2831, 15/2/2023) benimsemiş ve sonraki kararlarda uygulamıştır (Abdan, §§ 23-25).
• Aile hayatı etkileniyorsa: Aile hayatına saygı hakkıyla bağlantılı etkili başvuru şikâyeti de gündeme gelebilir. Ancak A.N. kararında bu şikâyet idare mahkemesinde ileri sürülmediği için incelenmemiştir (§§ 31-33).

Abdan kararında usul güvencelerinin içeriği şöyle özetlenmiştir: Yabancının karara karşı yetkili bir merci önünde gerekçe sunabilmesi için önce kararın kendisine hukuka uygun şekilde tebliğ edilmesi ve kararın dayanağını oluşturan fiilî sebepleri, bazı sınırlamalarla da olsa, öğrenebilmesi gerekir. Bunun yanında şeklî bir incelemenin ötesine geçilerek iddiaların esası değerlendirilmelidir. Özellikle ülkenin dilini ve hukukunu bilmeyen bir yabancı bakımından usul kuralları aşırı külfet yükleyecek ölçüde katı yorumlanmamalıdır (§ 28). Bu güvencelerden yararlanabilmek için yabancının kurallara uygun olarak ülkede ikamet etmesi gerekir (§ 25). Abdan başvurusunun kendisi kabul edilemez bulunmuştur: başvurucunun geçici koruma kimlik belgesi ve çalışma izni, bu güvencelerin uygulanması için aranan hukuka uygun ikamet olarak görülmemiş ve başvuru konu bakımından yetkisizlik nedeniyle reddedilmiştir (§§ 30-32). Bu nedenle geçici koruma altındaki kişiler ve sınır dışı kararından önce ikamet izni iptal edilenler bu yolu kullanamayabilir. Kararda aktarılan ilkeler ise geçerli ikamet izni varken hakkında karar alınan yabancılar için dilekçede doğrudan kullanılabilir.

Bireysel başvurunun şartları ve süreleri için Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru rehberimize, Mahkemenin son kararları için AYM bireysel başvuru kararları sayfamıza bakabilirsiniz.

Geç Kalınmış Görünen Dosyada Dava Nasıl Kurulur?

Tebliğ tarihinden aylar hatta yıllar sonra avukata gelen dosyalar az değildir. Kişi çoğu zaman kararın ne anlama geldiğini, ülkeyi terk etmesi gerekip gerekmediğini ya da dava açabileceğini bilmeden Türkiye’de yaşamaya devam etmiştir. Bu dosyalarda doğru sıra şöyledir:

1. Belgeleri toplayın. Tebliğ formunun aslı veya fotoğrafı, ikamet kartı, pasaport, varsa geri gönderme merkezi ve idari gözetim belgeleri, idari para cezası tebligatı ve imza yükümlülüğü yazıları istenir.
2. Haberdar olma tarihini netleştirin. Kişinin veya avukatın karardan ilk kez hangi tarihte ve hangi belgeyle haberdar olduğu yazılı olarak tespit edilir. Bu tarih dilekçede açıkça beyan edilir (7201 m.32).
3. Davayı gecikmeden açın. “Süre başlamadı” savı, karardan haberdar olunduktan sonra beklenmişse zayıflar. Dava UYAP üzerinden veya mahkeme kalemine verilerek açılabilir.
4. Aynı gün bildirim yapın. Dava numarasıyla birlikte kararı veren makama bildirim dilekçesi verilir ve alındı belgesi saklanır (m.53/3). Kişinin dava dilekçesi ve alındının bir örneğini yanında taşıması uygulamada yararlıdır.
5. Dilekçeyi iki katmanlı yazın. Önce süre yönünden açıklama, ardından esasa ilişkin bütün sebepler yazılır. Kötü muamele riski, m.55 hâlleri, aile bağları, ikamet geçmişi, yetki ve gerekçe eksikliği gibi sebeplerin hiçbiri sonraya bırakılmamalıdır.
6. Dosyanın getirtilmesini isteyin. Kararın dayanağı olan tutanaklar ve değerlendirme belgeleri çoğu zaman yalnızca idarenin dosyasında bulunur. Mahkemeden işlem dosyasının celbi talep edilir.
7. Adres bildirin. Davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamazsa dosya işlemden kaldırılır ve iki ay içinde yeni adres bildirilerek yeniden işleme konulması istenmezse davanın açılmamış sayılmasına karar verilir (m.53/3; İYUK m.26/3). Ulaşılabilir bir adres ve vekil bilgisi verilmelidir.
8. Ret ihtimaline hazırlıklı olun. Karar kesindir. Kesin kararın tebliğinden veya öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde bireysel başvuru yapılır; yakın bir sınır dışı riski varsa tedbir talep edilir (6216 m.47/5, m.49/5).

İkamet İzninin İptali Ayrıca Tebliğ Edilmediyse

Sınır dışı tebliğ formlarında sık görülen bir kutucuk, “ikamet izniniz iptal edilmiştir” ibaresidir. İkamet izninin iptali, sınır dışı kararından ayrı bir idari işlemdir ve kendi dava süresine tabidir. Özel bir süre öngörülmediğinden bu işleme karşı dava süresi altmış gündür. Süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (İYUK m.7/1, m.7/2-a; Anayasa m.125/3).

Formda yalnızca bu kutucuk işaretliyse ve iptal işleminin tarihi, sayısı, gerekçesi ve başvuru yolu gösterilmemişse, iptal işleminin usulüne uygun yazılı bildirimi yapılmamış olabilir. Bu durumda ikamet iptali yönünden de sürenin başlamadığı ayrıca ileri sürülebilir; Anayasa m.125/3, idari işlemlere karşı dava süresinin yazılı bildirim tarihinden başlayacağını öngörür. İptal edilen ikamet izni aynı zamanda sınır dışı sebebi olabileceğinden (6458 m.54/1-f), iki işlemin birbirine etkisi dilekçede ayrıca açıklanmalıdır.

İki işlemin süreleri, karar süreleri ve kanun yolları farklı olduğundan, uygulamada iki ayrı dava dilekçesi düzenlemek daha güvenlidir. İkamet izninin iptal sebepleri için İkamet İzninin İptali rehberimize, öğrenci ikameti için öğrenci ikamet izni rehberimize, ret ve iptal davaları için ikamet izni reddine itiraz ve dava rehberimize bakabilirsiniz.

Dilekçede Süre Bölümü Nasıl Yazılır?

Süre itirazı, dava dilekçesinin açıklamalar kısmının en başında, mahkemenin ilk incelemede göreceği şekilde yazılmalıdır (İYUK m.14/3-e). Aşağıdaki metin, tercümansız ve imtina şerhli bir tebliğ için örnek bir bölümdür. Köşeli parantezli yerler dosyaya göre doldurulmalıdır. Tam dilekçe yapısı için sınır dışı kararına itiraz dilekçesi örneğimiz kullanılabilir.

Bu bölümde idarenin savunmada ileri sürebileceği “imtina şerhi tebliğ için yeterlidir” görüşü, ayrı bir başlık açılmadan A.N. kararının ilgili paragrafıyla metnin içinde karşılanmıştır. Dilekçenin geri kalanında her sebep, dayandığı kanun maddesiyle birlikte ayrı bir husus olarak yazılmalıdır.

Sık Yapılan Hatalar

• Formda yazan süreye güvenip kanundaki yedi günü kaçırmak.
• “Tebliğ usulsüz, süre işlemez” diyerek karardan haberdar olduktan sonra haftalarca beklemek.
• Dilekçeyi yalnızca süre itirazına dayandırıp esasa ilişkin sebepleri yazmamak.
• Kötü muamele riski ve aile hayatı gibi şikâyetleri idare mahkemesinde hiç ileri sürmemek; bu şikâyetler sonradan Anayasa Mahkemesinde incelenmeyebilir.
• Dava açıldıktan sonra kararı veren makama bildirim yapmamak veya alındıyı saklamamak.
• Ulaşılamayan bir adres vermek ve dosyanın işlemden kaldırılmasına yol açmak.
• İkamet izni iptalini sınır dışı kararıyla aynı süreye tabi sanmak veya hiç dava konusu yapmamak.
• Bireysel başvuruda yalnızca adil yargılanma hakkına dayanmak; Mahkeme nitelendirmeyi kendisi yapsa da sınır dışı uyuşmazlıklarında şikâyetin etkili başvuru hakkı çerçevesinde açıkça kurulması daha doğrudur.
• Dava açmanın idari gözetim riskini kişiye anlatmadan süreci başlatmak.

Sıkça Sorulan Sorular

Sınır dışı kararına karşı dava süresi kaç gündür?

Kararın tebliğinden itibaren yedi gündür (6458 sayılı Kanun m.53/3). Süre tebliğ gününü izleyen günden işlemeye başlar, tatil günleri süreye dahildir. Son gün tatile rastlarsa süre izleyen ilk çalışma gününün bitimine kadar uzar (İYUK m.8).

Tebliğ formunu imzalamadım, süre başlar mı?

İmzadan imtina hâlinde tebliğ yapılabilir. Ancak Anayasa Mahkemesi A.N. kararında, imtina şerhi taşıyan ve tercüman ile bilgilendirme kaydı içermeyen bir formun, kişinin kararın sonucu ve dava yolu hakkında bilgilendirildiğini göstermediğini kabul etmiştir (B. No: 2022/33712, § 25). Süre tartışması bu olgulara göre yapılır.

Formda dava süresi 15 gün yazıyordu, hangi süre geçerli?

Kanundaki süre yedi gündür ve dava bu süre içinde açılmalıdır. Formda farklı bir süre yazılması, Anayasa m.40/2’deki başvuru yolu ve süresini doğru gösterme yükümlülüğüne aykırıdır. Bu durum bilgilendirmenin eksik yapıldığını gösteren bir olgu olarak dilekçede ileri sürülebilir.

Karar bana anlamadığım bir dilde tebliğ edildi, ne yapmalıyım?

Bunu dava dilekçesinde belgeleriyle birlikte ileri sürün. Anayasa Mahkemesi, kişinin anladığı dilde ve tercüman eşliğinde yapılan tebliğ ile böyle bir kaydın bulunmadığı tebliği farklı değerlendirmektedir. Kence kararında kişinin daha önce Farsça ve Türkçe konuştuğunu beyan etmesi, tebliğin yeterli sayılmasında etkili olmuştur.

Karardan aylar sonra haberdar oldum, hâlâ dava açabilir miyim?

Açabilirsiniz, ancak mahkemenin formu geçerli tebliğ sayıp davayı süre aşımından reddetme ihtimali vardır. Haberdar olduğunuz tarihi belgeleyin ve gecikmeden dava açın (Tebligat Kanunu m.32). Dilekçede süre açıklamasıyla birlikte esasa ilişkin bütün sebepleri de yazın.

Dava açarsam sınır dışı edilir miyim?

Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde ve dava açılmışsa yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez (m.53/3). Ancak bu kural idari gözetimi engellemez; m.57/2’deki şartlar varsa valilik idari gözetim kararı alır ya da alternatif yükümlülük getirir.

İdare mahkemesi davayı süre aşımından reddederse ne olur?

Karar kesindir, istinaf veya temyiz yolu yoktur. Başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren otuz gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir (6216 m.47/5). Anayasa Mahkemesi sınır dışı uyuşmazlıklarını adil yargılanma hakkı kapsamında görmediğinden şikâyet; yaşam hakkı, kötü muamele yasağı veya yerleşme hürriyetiyle bağlantılı etkili başvuru hakkı çerçevesinde kurulmalıdır.

Avukatıma tebliğ yapılırsa süre ne zaman başlar?

Karar yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilebilir (m.53/2). Avukata yapılan tebliğ de süreyi başlatır. Kişiye ve avukata farklı tarihlerde tebliğ yapılmışsa, güvenli olan en erken tarihe göre hareket etmektir.

İkamet izni iptali de yedi gün içinde mi dava edilir?

Hayır. İkamet izninin iptali ayrı bir idari işlemdir ve özel süre öngörülmediğinden yazılı bildirimden itibaren altmış gün içinde dava açılır (İYUK m.7). İptal ayrıca yazılı olarak bildirilmemişse süre yönünden bu durum ileri sürülebilir.

Dava açtıktan sonra göç idaresine bildirim zorunlu mu?

Evet. Mahkemeye başvuran kişi, başvurusunu sınır dışı etme kararını veren makama da bildirir (m.53/3). Bildirim dava numarasıyla yapılmalı ve alındı belgesi saklanmalıdır.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara; sınır dışı kararı tebliğ edilen veya kararın tebliğinden sonra uzun süre geçmiş yabancılar için tebliğ belgesinin incelenmesi, dava süresinin hesaplanması, süre ve esas yönünden iki katmanlı dava dilekçesinin hazırlanması, göç idaresine bildirim, ikamet izni iptaline karşı ayrı dava ve gerektiğinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru ile tedbir talebi konularında hukuki destek sağlar. İdari gözetim ve alternatif yükümlülük kararlarına karşı sulh ceza hâkimliği başvuruları da çalışma alanımızdadır. Yabancılar hukukunun bütünü için Yabancılar Hukuku Rehberi’ne bakabilirsiniz. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Mevzuat ve kaynaklar: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.4, 52, 53 (7533 sayılı Kanun m.36 ile değişik üçüncü fıkra), 54, 55, 57; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, 8, 14, 26, 27, 32; 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.1, 2, 32, 33; Anayasa m.17, 23, 40, 125; 6216 sayılı Kanun m.47, 49; Anayasa Mahkemesi: Y.T. [GK], B. No: 2016/22418, 30/5/2019; A.N. [2. B.], B. No: 2022/33712, 17/7/2025; Mohammed Ibrahim Kence [2. B.], B. No: 2021/29483, 2/7/2025; Khalil Khalil Abdan [2. B.], B. No: 2024/11437, 25/6/2025; Wisam Sulaiman Dawood Eaqadah [GK], B. No: 2021/2831, 15/2/2023; E.2024/25, K.2024/116, 30/5/2024 (Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası). Yazı 9 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuatı yansıtır ve genel bilgilendirme amaçlıdır.