Kira Sözleşmesinde Kefaletin Geçersizliği ve Menfi Tespit Dava Dilekçesi Örneği (2026) — TBK m.583

Bir arkadaşına iyilik olsun diye kira sözleşmesinin altına imza atılmıştır. Yıllar sonra icra dairesinden ödeme emri gelir: kiracı çıkmış, borç birikmiş, takip kefile yöneltilmiştir.

Bu noktada ilk bakılacak şey borcun miktarı değil, sözleşmedeki kefalet kaydının nasıl yazıldığıdır. Uygulamadaki matbu sözleşmelerin büyük kısmı kanunun aradığı şekli taşımaz. Aşağıda geçerlilik şartları, kefilin sınırları ve hazır bir menfi tespit dilekçesi, icra itirazı ve geçerli kefalet şerhi yer almaktadır.

Üç Unsur, Kefilin El Yazısıyla

Kanun burada olağandışı derecede katıdır.

Kanuna göre kefalet sözleşmesi, yazılı şekilde yapılmadıkça ve kefilin sorumlu olacağı azami miktar ile kefalet tarihi belirtilmedikçe geçerli olmaz. Devamı ise dosyaların kaderini belirler: kefilin;

1. sorumlu olduğu azami miktarı,
2. kefalet tarihini,
3. müteselsil kefil olması durumunda, bu sıfatla veya bu anlama gelen herhangi bir ifadeyle yükümlülük altına girdiğini

kefalet sözleşmesinde kendi el yazısıyla belirtmesi şarttır.

Pratik sonuç: matbu sözleşmenin altına atılan imza tek başına yetmez. Emlak ofislerinde kullanılan hazır formlarda bu üç unsur genellikle basılı gelir; kefil yalnızca imzalar. Yargıtay kararlarında, bu ibareler bulunmadığında kefaletin geçersiz olduğu ve kefil hakkındaki davanın reddi gerektiği belirtilmiştir.

Bu nedenle dosyanın ilk işi sözleşme aslının incelenmesidir; fotokopide el yazısı ile matbu metin ayrımı çoğu zaman görülmez.

Evli Kefilde Eşin Rızası

İkinci geçerlilik şartı sık atlanır.

Kefil olacak kişi evliyse; mahkemece verilmiş bir ayrılık kararı bulunmadıkça veya yasal olarak ayrı yaşama hakkı doğmadıkça, eşin yazılı rızasının alınması gerekir.

Kaynaklarda, eşin rızası alınmadığı hâllerde kefaletin geçersiz sayıldığı belirtilmektedir.

Bu nedenle kefil tarafında dosya hazırlanırken kefalet tarihindeki medeni durum nüfus kaydıyla ortaya konulmalıdır.

Kefalet Geçerli Olsa Bile Sınırlar Var

Şekil şartları tamamsa dava bitmez; sorumluluğun kapsamı ayrıca tartışılır.

Azami tutarla sınırlılık. Kefil, sözleşmede yazılı azami tutarla sınırlı olarak sorumludur. Yargı kararlarında, takip tarihindeki borç kefalet limitini aşsa dahi kefilin yalnız bu tutarla sorumlu tutulacağı belirtilmiştir.

Uzayan dönem. Yargıtay kararlarında; şekil şartlarına uygun bir kefalet bulunsa dahi kefilin yalnızca sözleşmede belirlenen kira süresi boyunca sorumlu olacağı, uzayan dönemlerden sorumluluğunun bulunmadığı belirtilmektedir. Uzama için kefilin açık rızası yoksa sorumluluk genişletilemez.

Bu, uygulamada çok sık karşılaşılan bir yanılgıyı düzeltir: kiraya verenler kefaleti süresiz sanarak yıllar sonraki borçlar için takip başlatmaktadır.

Sorumluluğu artıran değişiklikler. Kanuna göre kefalet sözleşmesinde sonradan yapılan ve kefilin sorumluluğunu artıran değişiklikler, kefalet için öngörülen şekle uyulmadıkça hüküm doğurmaz. Yani kira artışı, kefilin rızası aynı şekle uygun alınmadıkça ona yansıtılamaz.

Kefaletten önceki borçlar. Sözleşmede açıkça kararlaştırılmamışsa kefil, borçlunun sadece kefalet sözleşmesinin kurulmasından sonraki borçlarından sorumludur.

On yıllık süre. Bir gerçek kişi tarafından verilmiş olan her türlü kefalet, buna ilişkin sözleşmenin kurulmasından başlayarak on yılın geçmesiyle kendiliğinden ortadan kalkar. Eski tarihli sözleşmelerde bu husus mutlaka kontrol edilmelidir.

Takip Geldiğinde: Önce Süre

Hukuki argümanlar ne kadar güçlü olursa olsun, süre kaçarsa hepsi anlamsızlaşır.

Ödeme emrinin tebliğinden itibaren kanunda öngörülen kısa süre içinde itiraz edilmelidir. İtiraz edilmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir.

İtirazda iki nokta özellikle önemlidir:

• Borca itiraz — takip konusu borcun tamamına ve fer’ilerine,
• İmzaya itiraz — imza kefile ait değilse ayrıca ve açıkça yazılmalıdır. Yalnızca borca itiraz edilirse imza kabul edilmiş sayılır.

İtirazdan sonra alacaklı itirazın iptali veya kaldırılması yoluna gidebilir. Kefil ise menfi tespit davası açarak borçlu olmadığının tespitini isteyebilir; ancak İİK m.72/3 uyarınca takipten sonra açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbir yoluyla takibin durdurulmasına karar verilemez. Bu aşamada istenebilecek olan, teminat karşılığında icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesidir.

Takibin Usulü: İİK m.62, m.67, m.68 ve m.72

Ödeme emri elinize geçtiğinde işleyen süreler ve izlenecek yollar İcra ve İflas Kanunu’nda yazılıdır. Bu maddeler bilinmeden hangi tarihe kadar ne yapılacağı belirlenemez.

Yedi günlük itiraz: İİK m.62. İtiraz etmek isteyen borçlu, itirazını, ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde dilekçe ile veya sözlü olarak icra dairesine bildirmeye mecburdur. Aynı madde bir uyarı içerir: borçlu takibin dayandığı senet altındaki imzayı reddediyorsa, bunu itirazında ayrıca ve açıkça belirtmelidir; aksi hâlde icra takibi yönünden senetteki imzayı kabul etmiş sayılır. Yazının vurguladığı “yalnızca borca itiraz edilirse imza kabul edilmiş sayılır” kuralının kaynağı budur. Ayrıca borçlu, itirazında sebep bildirmezse borcun tamamına itiraz etmiş sayılır.

İtirazın sonucu: İİK m.66. Süresi içinde yapılan itiraz takibi durdurur. Bu nedenle ilk ve en kritik adım itirazdır; menfi tespit davası açmak, süresinde yapılmayan itirazın yerine geçmez.

Alacaklının iki yolu: İİK m.67 ve m.68. İtiraz üzerine alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir yıl içinde mahkemeye başvurarak itirazın iptalini isteyebilir; bu davada haksız çıkan taraf aleyhine, talep hâlinde, hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilir. Alacaklının elinde İİK m.68‘de sayılan nitelikte bir belge varsa — imzası ikrar edilmiş veya noterlikçe onaylanmış senet gibi — daha hızlı olan itirazın kaldırılması yoluna icra mahkemesinde başvurabilir.

Kefalet dosyalarında bunun anlamı. Kira sözleşmesindeki kefalet şerhi çoğu zaman adi yazılı bir belgedir ve imza ikrar edilmiş sayılmaz. Bu nedenle alacaklının m.68 yolunu kullanması güçtür; genellikle itirazın iptali davası açması gerekir ve tartışma genel mahkemede, şekil şartları üzerinden yürür. Kefilin yararına olan da budur: TBK m.583‘teki el yazısı unsurları ve TBK m.584‘teki eş rızası burada esastan incelenir.

Menfi tespitin sınırı: İİK m.72. Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Ancak iki hâl birbirinden ayrılır. Takipten önce açılan davada mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat karşılığında, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir. Takipten sonra açılan davada ise ihtiyati tedbir yoluyla takibin durdurulmasına karar verilemez; borçlu ancak gecikmeden doğan zararları karşılamak ve yine yüzde on beşten az olmamak üzere teminat göstermek şartıyla, icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir.

Davanın sonucu ve tazminat. Dava borçlu lehine hükme bağlanırsa takip durur; kararın kesinleşmesi üzerine icra kısmen veya tamamen eski hâline iade edilir. Bu hâlde borçlunun talebi üzerine, borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, alacaklı aleyhine tazminata hükmedilir. Buna karşılık dava alacaklı lehine sonuçlanırsa, ihtiyati tedbir kararı yüzünden alacağını geç almış bulunan alacaklı lehine de borçlu aleyhine tazminata hükmedilir. Yani teminat ve tazminat riski çift yönlüdür; dava açmadan önce şekil savunmasının gücü gerçekçi biçimde değerlendirilmelidir.

Hangi yol ne zaman? Tablo şudur: süresinde itiraz edilmişse takip zaten durmuştur ve ayrıca menfi tespit davası açmaya gerek yoktur; beklenmesi gereken, alacaklının itirazın iptali davasıdır. Buna karşılık itiraz süresi kaçırılmış ve takip kesinleşmişse, menfi tespit davası kalan tek yoldur; bu hâlde takip durmayacağından haciz riski yönetilmek üzere teminat ve vezne tedbiri talebi birlikte kurulmalıdır.

Ödeme emri sonrası yol haritası

Kiraya Veren Tarafında: Doğru Kefalet

Bu kuralların diğer yüzü, kiraya verenin güvencesini kaybetmesidir.

Geçersiz bir kefalet, kiraya veren için hiçbir koruma sağlamaz — üstelik bu genellikle alacak doğduktan sonra, takip aşamasında anlaşılır.

Sözleşme yapılırken kontrol edilecekler:

• Azami miktar, kefalet tarihi ve müteselsil kefil ibaresi kefilin el yazısıyla yazıldı mı?
• Kefil evliyse eşin yazılı rızası alındı mı?
• Sözleşme uzadığında kefaletin devamı aynı şekle uygun olarak sağlandı mı?
• Kira artışlarında şekil şartlarına uyuldu mu?

Aşağıdaki metin setinde, kefilin el yazısıyla yazacağı hazır şerh metni ve eş rızası metni yer almaktadır.

Kefalet Geçersizliği Dilekçesi Örneği (2026)

Aşağıdaki metin genel bir şablondur. Köşeli parantez içindeki alanları doldurun; yalnızca dosyanıza uyan bentleri bırakın. İlk metin menfi tespit davası, ardından icra takibine itiraz ve kiraya veren için geçerli kefalet şerhi yer almaktadır. Metni kopyalayabilir, Word olarak indirebilir veya PDF’e yazdırabilirsiniz.

Kontrol Listesi

• Ödeme emrinin tebliğ tarihi ve itiraz süresi,
• Sözleşmenin aslı incelendi mi?
• Azami miktar el yazısıyla yazılmış mı?
• Kefalet tarihi el yazısıyla yazılmış mı?
• Müteselsil kefil ibaresi el yazısıyla mı?
• Kefil kefalet tarihinde evli miydi?
• Eşin yazılı rızası var mı?
• Sözleşme süresi ne kadar?
• Talep uzayan döneme mi ait?
• Talep azami tutarı aşıyor mu?
• Kefaletten bu yana on yıl geçti mi?
• Sonradan yapılan artışlar şekle uygun mu?
• İtirazda imzaya itiraz yazıldı mı?

Sık Yapılan Hatalar

• Kefile sadece imza attırmak. El yazısı unsurları olmadan kefalet geçersizdir.
• Matbu metne güvenmek. Basılı ibare şekil şartını karşılamaz.
• Eş rızasını atlamak. Evli kefilde yazılı rıza aranır.
• Uzayan dönemi kapsadığını sanmak. Sorumluluk kira süresiyle sınırlı kabul edilmektedir.
• Artışı kefile yansıtmak. Sorumluluğu artıran değişiklik şekle tabidir.
• İtiraz süresini kaçırmak. Takip kesinleşir.
• İmzaya itiraz etmemek. İmza kabul edilmiş sayılır.

Adım Adım Süreç

1. Tebliğ tarihini not edin — İtiraz süresi buradan işler.
2. Sözleşme aslını isteyin — El yazısı incelemesi kritiktir.
3. Üç unsuru kontrol edin — Azami miktar, tarih, müteselsil ibaresi.
4. Medeni durumu inceleyin — Evliyse eş rızası var mı?
5. Süreyi karşılaştırın — Talep uzayan döneme mi ait?
6. Süresinde itiraz edin — Borca ve gerekiyorsa imzaya.
7. Menfi tespit açın — Takibin durdurulmasını isteyin.

İlgili Konular ve Kaynaklar

Sıkça Sorulan Sorular

Ödeme emrine kaç gün içinde itiraz edilir?

İİK m.62 uyarınca itiraz, ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde dilekçe ile veya sözlü olarak icra dairesine bildirilir. Borçlu itirazında sebep bildirmezse borcun tamamına itiraz etmiş sayılır.

İmzaya ayrıca itiraz etmezsem ne olur?

İİK m.62 uyarınca borçlu, takibin dayandığı senet altındaki imzayı reddediyorsa bunu itirazında ayrıca ve açıkça belirtmelidir; aksi hâlde icra takibi yönünden senetteki imzayı kabul etmiş sayılır.

İtiraz edersem takip durur mu?

İİK m.66 uyarınca süresinde yapılan itiraz takibi durdurur. Bu nedenle ilk ve en kritik adım itirazdır; menfi tespit davası açmak süresinde yapılmayan itirazın yerine geçmez.

Takipten sonra menfi tespit davası açarsam takip durur mu?

Hayır. İİK m.72 uyarınca takipten sonra açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbir yoluyla takibin durdurulmasına karar verilemez. Borçlu ancak gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde on beşinden az olmamak üzere teminat göstermek şartıyla icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir.

Menfi tespit davasında tazminat riski var mı?

Evet, çift yönlüdür. İİK m.72 uyarınca dava borçlu lehine sonuçlanır ve takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa alacaklı aleyhine tazminata hükmedilir; dava alacaklı lehine sonuçlanırsa ihtiyati tedbir nedeniyle alacağını geç alan alacaklı lehine borçlu aleyhine tazminata hükmedilir.

Kira sözleşmesindeki kefalet nasıl geçerli olur?

Kanuna göre kefalet sözleşmesi, yazılı şekilde yapılmadıkça ve kefilin sorumlu olacağı azami miktar ile kefalet tarihi belirtilmedikçe geçerli olmaz.

El yazısı şartı nedir?

Kefilin; sorumlu olduğu azami miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil olması durumunda bu sıfatla veya bu anlama gelen herhangi bir ifadeyle yükümlülük altına girdiğini kefalet sözleşmesinde kendi el yazısıyla belirtmesi şarttır.

Sadece imzalamak yeterli mi?

Hayır. Kanunun aradığı unsurların kefilin kendi el yazısıyla yazılması gerekir. Yargıtay kararlarında, bu ibareler bulunmadığında kefaletin geçersiz olduğu ve kefil hakkındaki davanın reddi gerektiği belirtilmiştir.

Matbu sözleşmedeki hazır metin işe yarar mı?

Azami miktar, kefalet tarihi ve müteselsil kefil ibaresi matbu olarak basılmışsa şekil şartı karşılanmış olmaz; bu unsurların kefil tarafından el yazısıyla yazılması aranır.

Eşin rızası gerekir mi?

Kefil olacak kişi evliyse, mahkemece verilmiş bir ayrılık kararı bulunmadıkça veya yasal olarak ayrı yaşama hakkı doğmadıkça eşin yazılı rızasının alınması gerekir.

Eş rızası yoksa sonuç ne olur?

Kaynaklarda, eşin rızası alınmadığı hâllerde kefaletin geçersiz sayıldığı belirtilmektedir.

Kefil uzayan dönemden de sorumlu mudur?

Yargıtay kararlarında, şekil şartlarına uygun bir kefalet bulunsa dahi kefilin yalnızca sözleşmede belirlenen kira süresi boyunca sorumlu olacağı ve uzayan dönemlerden sorumluluğunun bulunmadığı belirtilmektedir.

Uzayan dönem için ne yapılmalı?

Kefilin açık rızası olmadan sorumluluğun genişletilemeyeceği belirtilmektedir. Bu nedenle uzayan dönem için kefaletin devamı, aynı şekil şartlarına uygun biçimde ayrıca sağlanmalıdır.

Kira artırılırsa kefil daha fazla mı öder?

Kanuna göre kefalet sözleşmesinde sonradan yapılan ve kefilin sorumluluğunu artıran değişiklikler, kefalet için öngörülen şekle uyulmadıkça hüküm doğurmaz.

Kefil borcun tamamından mı sorumludur?

Kefil, sözleşmede yazılı azami tutarla sınırlı olarak sorumludur. Yargı kararlarında, takip tarihindeki borç kefalet limitini aşsa dahi kefilin yalnız bu tutarla sorumlu tutulacağı belirtilmiştir.

Kefalet süresiz midir?

Kanuna göre bir gerçek kişi tarafından verilmiş olan her türlü kefalet, buna ilişkin sözleşmenin kurulmasından başlayarak on yılın geçmesiyle kendiliğinden ortadan kalkar.

Kefaletten önceki borçlardan sorumlu muyum?

Kanunda, sözleşmede açıkça kararlaştırılmamışsa kefilin, borçlunun sadece kefalet sözleşmesinin kurulmasından sonraki borçlarından sorumlu olacağı düzenlenmiştir.

Sonradan yapılan değişikliklerde şekil aranır mı?

Kefilin sorumluluğunu artıran değişiklikler bakımından kefalet için öngörülen şekle uyulması gerekir. Ayrıca kefil olma vaadi ve özel yetki verilmesi de aynı şekil koşullarına bağlıdır.

İcra takibi geldiğinde ne yapmalıyım?

Ödeme emrinin tebliğinden itibaren kanunda öngörülen kısa süre içinde itiraz edilmelidir. İtiraz edilmezse takip kesinleşir.

İmzaya ayrıca itiraz etmeli miyim?

İmza size ait değilse imzaya açıkça ve ayrıca itiraz edilmelidir. Yalnızca borca itiraz edilmesi hâlinde imzanın kabul edilmiş sayılacağı kabul edilmektedir.

Kiraya veren olarak nasıl korunurum?

Kefaletin geçerliliği için azami miktarın, kefalet tarihinin ve müteselsil kefil ibaresinin kefilin el yazısıyla yazıldığından, kefil evliyse eşin yazılı rızasının alındığından emin olunmalıdır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş veya reklam niteliği taşımaz. Dilekçe metni genel bir şablondur; somut dosyanıza göre uyarlanması gerekir. İdari ve adli dava süreleri hak düşürücüdür; mutlaka güncel mevzuat ve kendi tebligat tarihiniz esas alınmalıdır.