Kamulaştırmada Peşin ve Nakden Ödeme İlkesi ve İstisnaları

Mülkiyet hakkının korunmasının en önemli güvencelerinden biri, kamulaştırma bedelinin peşin ve nakden ödenmesidir. Bu ilke, idarenin malikin taşınmazını bedelini ödemeden elinden almasını engeller. Bu yazı, peşin ödeme ilkesini, istisnalarını ve malik açısından sonuçlarını açıklar.

Anayasal İlke: Peşin ve Nakden Ödeme

Anayasa’nın 46. maddesi açıktır: kamulaştırma bedeli peşin ödenir ve bu bedel taşınmazın gerçek karşılığıdır. Bunun pratik yansıması bedel tespiti ve tescil davasında görülür: mahkemece belirlenen bedel idarece bankaya yatırılmadan (bloke edilmeden) taşınmaz idare adına tescil edilemez. Böylece mülkiyetin devri ile bedelin ödenmesi eşzamanlı gerçekleşir; malik, parasını almadan taşınmazını kaybetmez.

Taksitle Ödeme İstisnaları

Peşin ödeme kuraldır; ancak Anayasa ve 2942 sayılı Kanun, sınırlı sayıda istisna öngörür. Kanun’un 3. maddesine göre; tarım reformunun uygulanması, büyük enerji ve sulama projeleri, iskân projeleri, yeni ormanların yetiştirilmesi, kıyıların korunması ve turizm amacıyla yapılacak kamulaştırmalarda bedel, beş yılı aşmamak üzere ve eşit taksitlerle ödenebilir. Bu hâlde, peşin ödenmeyen (taksite bağlanan) kısma kanuni faiz işletilir; böylece taksitli ödeme malik aleyhine değer kaybına yol açmaz. Kentsel dönüşüm kapsamındaki kamulaştırmalar da iskân projesi sayıldığından taksitli ödemeye tabidir.

Acele El Koymada Avans

Acele kamulaştırmada, peşin ödeme ilkesi farklı işler: idare taşınmaza el koymadan önce, bilirkişice belirlenen bedeli bankaya bloke eder; ancak bu bedel avans niteliğindedir. Yargıtay, acele el koymada bedelin peşin ve nakit olarak yatırılmasını zorunlu görür. Taşınmazın kesin bedeli sonraki asıl davada belirlenir ve fark faiziyle ödenir.

Geç Ödemede Faiz

Bedelin geç ödenmesi de güvenceye bağlanmıştır. Bedel tespiti davası 4 ay içinde sonuçlanmazsa, tespit edilen bedele bu sürenin bitiminden itibaren faiz işletilir. Anayasa Mahkemesi’nin 2023 tarihli iptal kararı sonrası bu faiz, kanuni faiz yerine kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz olarak uygulanır.

Peşin Ödenmezse: Kamulaştırmasız El Atma

İdare, peşin ödeme ve diğer usul kurallarına uymadan taşınmaza el koyarsa, ortada hukuka uygun bir kamulaştırma değil kamulaştırmasız el atma vardır. Bu hâlde malik, idareye karşı el atmanın önlenmesi veya taşınmaz bedelinin (tazminatının) tahsili davası açabilir; mülkiyete dayanan bu davalar zamanaşımına tabi değildir.

Malik Açısından Önemi

Peşin ödeme ilkesi, malikin en güçlü kalkanıdır: olağan kamulaştırmada taşınmaz, bedel bankaya yatırılmadan elden çıkmaz. Malikin yapması gereken, bedelin gerçekten depo edilip edilmediğini kontrol etmek, taksitli istisna kapsamına girip girmediğini değerlendirmek ve gecikme hâlinde faiz hakkını takip etmektir. Sürecin doğru yönetimi için hukuki destek almak yerinde olur.

Kural: Bedel Nakden ve Peşin Ödenir

Kamulaştırmanın anayasal çerçevesi, ödemenin biçimini doğrudan belirler.

Anayasal kural: kamulaştırma bedeli ile kesin hükme bağlanan artırım bedeli nakden ve peşin olarak ödenir.

İki kalem birlikte anılmıştır: yalnızca ilk belirlenen bedel değil, artırım davası sonunda kesinleşen fark da aynı rejime tabidir.

“Nakden” ifadesi ayrıca önemlidir: ödeme para ile yapılır; ayni bir karşılık ancak kanunun izin verdiği özel yollarla (örneğin trampa) mümkündür.

Bu ilke kamulaştırmanın meşruiyet şartıdır: gerçek karşılığın ödenmesi, mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin anayasal dayanağını oluşturur.

Bedelin nasıl tespit edildiği için kamulaştırma süreci ve bedel tespiti (tescil davası) sayfamıza bakabilirsiniz.

Taksit İstisnası Yalnızca Altı Alanda Geçerli

Peşin ödeme kuralının istisnaları anayasada tek tek sayılmıştır; liste kapalıdır.

Sayılan alanlar şunlardır: tarım reformunun uygulanması, büyük enerji ve sulama projeleri, iskân projelerinin gerçekleştirilmesi, yeni ormanların yetiştirilmesi, kıyıların korunması ve turizm amacıyla yapılan kamulaştırmalar.

Bu alanların dışında taksit uygulanamaz: örneğin bir yol, okul veya hizmet binası kamulaştırmasında bedelin taksitlendirilmesi mümkün değildir.

İki sınır birlikte işler: taksitlendirme süresi beş yılı aşamaz ve taksitler eşit olarak ödenir.

Malik için ilk kontrol noktası budur: taksit teklif edilmişse, kamulaştırmanın gerçekten bu altı amaçtan birine dayanıp dayanmadığı araştırılmalıdır.

Taksitte Bile Peşin Ödenmesi Gereken Bir Taban Var

Taksitlendirme mümkün olduğunda dahi, bedelin bir kısmının peşin ödenmesi zorunludur.

Kural: bu kamulaştırmalarda bir gerçek veya özel hukuk tüzel kişisine ödenecek kamulaştırma bedelinin o yıl Genel Bütçe Kanunu’nda gösterilen miktarı nakden ve peşin olarak ödenir.

Ve bir alt sınır konmuştur: bu miktar, kamulaştırma bedelinin altıda birinden az olamaz.

Kalan kısım nasıl ödenir? Bu miktarın üstündeki bedeller, peşin ödeme miktarından az olmamak ve en fazla beş yıl içinde faiziyle birlikte ödenmek üzere eşit taksitlere bağlanır.

Faiz taksitlerde de işler: taksitlere, peşin ödeme gününü takip eden günden itibaren, Devlet borçları için öngörülen en yüksek faiz haddi uygulanır.

Pratik sonucu şudur: taksitli ödemede malikin eline geçen ilk tutar hiçbir hâlde bedelin altıda birinin altında olamaz.

Küçük Çiftçi İçin Mutlak Koruma

Anayasa, taksit istisnasının da istisnasını getirerek belirli bir grubu tamamen korumuştur.

Kural: kamulaştırılan topraktan, o toprağı doğrudan doğruya işleten küçük çiftçiye ait olanlarının bedeli, her hâlde peşin ödenir.

“Her hâlde” ifadesi mutlaktır: kamulaştırma sayılan altı amaçtan birine dayansa dahi, bu kişiler bakımından taksit uygulanamaz.

İki şart birlikte aranır. Birincisi kişinin küçük çiftçi olması, ikincisi toprağı doğrudan doğruya işletmesi.

“Doğrudan doğruya işletme” ne demektir? Toprağın bizzat çiftçi tarafından işlenmesini ifade eder; kiraya verilmiş veya ortakçıya bırakılmış araziler bakımından durum ayrıca değerlendirilir.

Bu nedenle belgeleme önemlidir: çiftçi kayıt sistemi kaydı, tarımsal destekleme belgeleri ve ürün satış kayıtları bu korumadan yararlanmanın dayanağını oluşturur.

Ödenmemiş Bedellerde En Yüksek Faiz

Anayasadaki faiz hükmü, sanıldığından daha geniş bir alanı kapsar.

Kural: taksitlendirmelerde ve herhangi bir sebeple ödenmemiş kamulaştırma bedellerinde, kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanır.

“Herhangi bir sebeple” ifadesi belirleyicidir: hüküm yalnızca taksitli ödemelerle sınırlı değildir; gecikmiş her türlü kamulaştırma bedeli bu kapsamdadır.

Malik açısından değeri büyüktür: ödeme geciktiğinde uygulanacak faiz, olağan kanuni faiz değil kamu alacakları için öngörülen en yüksek orandır.

Talep edilmesi gerekir: faiz kendiliğinden hükmedilmediğinden, dilekçede açıkça istenmeli ve başlangıç tarihi gösterilmelidir.

Ödemenin tahsili için kamulaştırmasız el atma tazminatının idareden tahsili sayfamıza bakabilirsiniz.

Ödenek Olmadan Kamulaştırmaya Başlanamaz

Peşin ödeme ilkesinin en önemli güvencelerinden biri, sürecin başlangıcına konmuş bir şarttır.

Kural: idarelerce yeterli ödenek temin edilmeden kamulaştırma işlemine başlanılamaz.

Bunun amacı açıktır: bedeli ödeyecek kaynağı bulunmayan bir idarenin süreci başlatarak maliki belirsizlikte bırakması engellenmek istenmiştir.

Malik için itiraz noktası oluşturabilir: ödenek bulunmaksızın başlatılan bir işlem, iptal davasında ileri sürülebilecek bir hukuka aykırılık iddiasıdır.

Uygulamadaki karşılığı sınırlı olabilir: ödeneğin varlığı idarenin iç işleyişine ilişkin olduğundan, ispatı için bilgi edinme başvurusu gerekebilir.

Sürecin başlangıç aşamaları için satın alma usulü (uzlaşma): dava açılmadan kamulaştırma sayfamıza bakabilirsiniz.

Acele Kamulaştırmada Yatırılan Tutar Peşin Ödeme Değildir

Acele kamulaştırmada bankaya yatırılan bedel, peşin ödeme ilkesinin karşılığı sayılmamalıdır.

Niteliği geçicidir: el koyma aşamasında yapılan hızlı tespitle belirlenen bu tutar, kesin bedel değildir.

Kesin bedel sonradan belirlenir: bedel tespiti ve tescil davasında, keşif ve ayrıntılı bilirkişi incelemesiyle saptanır.

Fark talep edilebilir: kesin bedel daha yüksek çıkarsa aradaki fark, faiziyle birlikte istenir.

Bu nedenle çekim sırasında imzalanan belgeler incelenmelidir: kayıtsız şartsız feragat içeren ifadeler taşıyan tutanaklar imzalanmamalıdır.

Peşin ödeme ilkesi burada da geçerlidir: sürecin sonunda kesin bedelin nakden ve peşin ödenmesi gerekir.

Peşin Ödenmezse Ne Olur?

Ödemenin yapılmaması, kamulaştırmanın hukuki niteliğini değiştirebilir.

Tescil ödemeye bağlıdır: mahkeme, bedelin bankaya yatırıldığına dair makbuzun ibrazı hâlinde tescile karar verir. Makbuz yoksa tescil aşamasına geçilmez.

Bu aşamada taşınmaz maliktedir: mülkiyet devri gerçekleşmemiştir.

Fiilen el atılmışsa durum ağırlaşır: bedel ödenmeden taşınmaza fiilen girilmesi, kamulaştırmasız el atma tartışmasını gündeme getirir.

Malikin talepleri değişir: bu hâlde el atmanın önlenmesi veya bedel tahsili yolları değerlendirilir.

Belgeleme kritiktir: el atmanın tarihi ile ödemenin yapılmadığı, tarihli kayıtlarla ortaya konmalıdır.

İlkenin Uygulama Maddeleri: 2942 s.K. m.10, m.27, Ek m.4 ve m.23

Peşin ödeme ilkesi soyut bir anayasal cümle değildir; her aşamada somut bir hükme dönüşür. Malikin dosyayı denetlerken bakacağı maddeler bunlardır.

Mahkeme aşamasındaki karşılığı: 2942 s.K. m.10. Kamulaştırmanın satın alma usulüyle yapılamaması hâlinde idare, topladığı bilgi ve belgelerle birlikte taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesine başvurur ve bedelin tespitiyle, bu bedelin peşin veya taksitle ödenmesi karşılığında idare adına tesciline karar verilmesini ister. Sıralama kritiktir: mahkeme, tespit edilen bedelin bankaya yatırıldığını belgeleyen makbuzun ibrazı hâlinde tescile karar verir. Yani önce para bankaya, sonra tapu idareye geçer; bu, peşin ödeme ilkesinin usul hukukundaki güvencesidir.

Tescil kararının niteliği. Aynı madde uyarınca tescil hükmü kesindir; tarafların bedele ilişkin temyiz hakları saklıdır. Pratik sonuç şudur: malik bedeli düşük buluyorsa kanun yoluna başvurabilir, ancak bu başvuru tescili durdurmaz. Bu nedenle bedel tespitine ilişkin itirazlar, keşif ve bilirkişi aşamasında etkili biçimde ileri sürülmelidir.

Acele kamulaştırma: 2942 s.K. m.27. Yazının belirttiği “avans” niteliği buradan gelir: yürütmenin durdurulması kararı verilmedikçe veya kanunda sayılan hâllerde, taşınmaza hemen el konulmasına idarece zorunluluk görüldüğünde, taşınmazın takdir olunan kıymeti millî bankalardan birine yatırılarak makbuzu mahkemeye verilir ve taşınmazın durumunun tespiti istenir. Mahkeme sekiz gün içinde taşınmaz malikini davet ederek beş gün zarfında taşınmazın 11 inci maddede yazılı nitelikleri tespit ettirir ve idare adına tesciline karar verir.

Yatırılan tutar kesin bedel değildir. Bu aşamada yatırılan miktar takdir olunan kıymettir; gerçek bedel, sonrasında açılacak m.10 kapsamındaki bedel tespiti davasında belirlenir. Malikin buradaki en önemli hakkı, acele el koyma kararına rağmen bedel tespiti davasının açılmasını beklemeden haklarını korumak üzere dosyaya emsal ve rapor sunabilmesidir.

Karardan sonra ödeme: 2942 s.K. Ek m.4. Mahkeme kararıyla hükmedilen bedelin ödenmesi de süreye bağlanmıştır: idareler, mahkeme kararı gereğince ödenmesi gereken tutarı, hak sahibinin banka hesap numarasının bildirilmesini müteakip otuz gün içinde öder. Süre hesap numarasının bildirildiği tarihte işlemeye başladığından, bildirimin evrak kaydıyla yapılması ve tarihin belgelenmesi gerekir; bu süre dolmadan başlatılan icra takibi erken sayılır.

Geri alma hakkı: 2942 s.K. m.23. Ödeme ilkesinin tamamlayıcısı, taşınmazın amacına uygun kullanılmamasına bağlanan sonuçtur. Kamulaştırma bedelinin kesinleşmesi tarihinden itibaren beş yıl içinde, kamulaştırmayı yapan idarece veya devir alan idarece kamulaştırma ve devir amacına uygun hiçbir işlem veya tesisat yapılmaz ya da kamu yararına yönelik bir ihtiyaca tahsis edilmeyerek taşınmaz olduğu gibi bırakılırsa, mal sahibi veya mirasçıları kamulaştırma bedelini aldıkları günden itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte ödeyerek taşınmazı geri alabilir.

Geri almanın süresi. Aynı madde bu hakkı da süreye bağlar: geri alma hakkı, beş yıllık sürenin dolmasından itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır. Bu, hak düşürücü nitelikte kısa bir süredir; bu nedenle kamulaştırılan taşınmazın akıbeti takip edilmeli ve beşinci yılın sonu takvime alınmalıdır.

Faizin hukuki niteliği: 3095 s.K. m.1. “Kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz” ölçütü dışındaki hâllerde genel hüküm işler: bir miktar paranın ödenmesinde temerrüde düşen borçlu, sözleşmeyle aksi kararlaştırılmadıkça geçmiş günler için kanuni faiz ödemeye mecburdur. 7589 sayılı Kanun ile değişen hâliyle kanuni faiz oranı, Merkez Bankası’nın avans işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni esas alınarak ve dönemsel olarak belirlenir. Dilekçede hangi faiz türünün istendiği açıkça yazılmalıdır; talep edilmeyen faize hükmedilmez.

Ödeme ilkesinin aşama aşama dayanağı

Malikin Ödeme Kontrol Listesi

Bedel belirlendikten sonra ödemenin usulüne uygunluğu şu sırayla denetlenmelidir.

1. Ödeme biçimini kontrol edin. Nakden ve peşin mi, yoksa taksit mi öngörülmüş?

2. Taksit varsa dayanağını sorgulayın. Kamulaştırma anayasada sayılan altı amaçtan birine mi dayanıyor?

3. Peşin tabanı hesaplayın. Peşin ödenen tutar, bedelin altıda birinden az olamaz.

4. Küçük çiftçi durumunu değerlendirin. Toprağı doğrudan işleten küçük çiftçiyseniz bedelin tamamı peşin ödenmelidir.

5. Taksit sayısını ve eşitliğini kontrol edin. Süre beş yılı aşamaz ve taksitler eşit olmalıdır.

6. Faizi takip edin. Taksitlerde ve gecikmiş ödemelerde en yüksek faiz uygulanır; başlangıç tarihi belgelenmelidir.

Tescil ve ödeme ilişkisi için kamulaştırmada tescil ve hatalı tescilin düzeltilmesi; sürecin bütünü için kamulaştırma hukuku rehberi: süreç, bedel tespiti ve malikin hakları sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Taksit İstisnasının Sınırları

Kural nakden ve peşin ödemedir. Taksit ise istisnadır ve kanun bu istisnayı hem konu hem oran hem süre bakımından sınırlamıştır.

Konu sınırı. Taksitli ödeme yalnızca şu kamulaştırmalarda mümkündür: büyük enerji ve sulama projeleri ile iskân projelerinin gerçekleştirilmesi, yeni ormanların yetiştirilmesi, kıyıların korunması ve turizm amacıyla yapılacak kamulaştırmalar.

Bu sayım dışındaki bir kamulaştırmada taksit uygulanamaz. Dosyanızda taksit teklif ediliyorsa, hangi amaca dayandırıldığı sorulmalıdır.

Oran sınırı. Bedelin o yıl Genel Bütçe Kanunu’nda gösterilen miktarı nakden ve peşin ödenir ve bu miktar kamulaştırma bedelinin altıda birinden az olamaz.

Süre sınırı. Bu miktarın üstündeki bedeller, peşin ödeme miktarından az olmamak ve en fazla beş yıl içinde faiziyle birlikte ödenmek üzere eşit taksitlere bağlanır.

Taksitlerin faizi de kanunda belirlenmiştir: taksitlere, peşin ödeme gününü takip eden günden itibaren, Devlet borçları için öngörülen en yüksek faiz haddi uygulanır.

Bu, malik bakımından önemlidir: taksitli ödemede faiz oranı serbest değil, kanunla belirlenmiş bir ölçüte bağlıdır ve hesabın buna uygunluğu denetlenebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Bedel bankaya yatırılmadan tapu idareye geçer mi?

2942 s.K. m.10 uyarınca mahkeme, tespit edilen bedelin bankaya yatırıldığını belgeleyen makbuzun ibrazı hâlinde taşınmazın idare adına tesciline karar verir. Yani önce para bankaya, sonra tapu idareye geçer; bu, peşin ödeme ilkesinin usul hukukundaki güvencesidir.

Bedeli düşük buluyorum, kanun yoluna başvurmam tescili durdurur mu?

Hayır. 2942 s.K. m.10 uyarınca tescil hükmü kesindir ve tarafların yalnızca bedele ilişkin temyiz hakları saklıdır. Bu nedenle bedele ilişkin itirazlar keşif ve bilirkişi aşamasında etkili biçimde ileri sürülmelidir.

Acele kamulaştırmada yatırılan para kesin bedel midir?

Hayır. 2942 s.K. m.27 uyarınca bu aşamada taşınmazın takdir olunan kıymeti bankaya yatırılır; mahkeme sekiz gün içinde maliki davet ederek beş gün zarfında nitelikleri tespit ettirir. Gerçek bedel, sonrasında açılacak m.10 kapsamındaki bedel tespiti davasında belirlenir.

Hükmedilen bedel ne kadar sürede ödenir?

2942 s.K. Ek m.4 uyarınca idareler, mahkeme kararı gereğince ödenmesi gereken tutarı hak sahibinin banka hesap numarasının bildirilmesini müteakip otuz gün içinde öder. Bu süre dolmadan başlatılan icra takibi erken sayılır.

Taşınmaz amacına uygun kullanılmazsa geri alabilir miyim?

2942 s.K. m.23 uyarınca kamulaştırma bedelinin kesinleşmesinden itibaren beş yıl içinde amaca uygun hiçbir işlem veya tesisat yapılmaz ya da kamu yararına bir ihtiyaca tahsis edilmezse, mal sahibi veya mirasçıları bedeli aldıkları günden itibaren işleyecek kanuni faiziyle ödeyerek taşınmazı geri alabilir; bu hak, beş yılın dolmasından itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır.

Kamulaştırma bedeli peşin mi ödenir?

Evet, kural olarak. Anayasa m.46 uyarınca kamulaştırma bedeli peşin ve nakden ödenir; mahkemece belirlenen bedel bankaya yatırılmadan taşınmaz idare adına tescil edilemez.

Hangi hâllerde taksitle ödenir?

Tarım reformu, büyük enerji ve sulama projeleri, iskân projeleri, yeni ormanların yetiştirilmesi, kıyıların korunması ve turizm amaçlı kamulaştırmalarda bedel, beş yılı aşmamak üzere eşit taksitlerle ödenebilir; taksitlere kanuni faiz işletilir.

Acele kamulaştırmada bedel peşin mi yatırılır?

Acele el koymada idare, bilirkişice belirlenen avans bedeli bankaya peşin ve nakit bloke eder. Kesin bedel sonraki asıl davada belirlenir, fark faiziyle ödenir.

Bedel geç ödenirse ne olur?

Bedel tespiti davası 4 ay içinde bitmezse, tespit edilen bedele bu sürenin bitiminden itibaren faiz işler. AYM’nin 2024 kararı sonrası bu faiz, kamu alacakları için öngörülen en yüksek faizdir.

İdare peşin ödemeden taşınmaza el koyarsa ne olur?

Bu durum kamulaştırmasız el atmadır. Malik, idareye karşı el atmanın önlenmesi veya taşınmaz bedelinin tahsili davası açabilir; mülkiyete dayanan bu davalar zamanaşımına tabi değildir.

Taksitli ödemede faiz alır mıyım?

Evet. Taksite bağlanan (peşin ödenmeyen) kısma kanuni faiz işletilir; böylece taksitli ödeme malik aleyhine değer kaybına yol açmaz.

Kamulaştırma bedeli nasıl ödenir?

Anayasaya göre kamulaştırma bedeli ile kesin hükme bağlanan artırım bedeli nakden ve peşin olarak ödenir. Taksit, yalnızca anayasada sayılan istisnai hâllerde mümkündür.

Hangi kamulaştırmalarda taksit uygulanabilir?

Tarım reformunun uygulanması, büyük enerji ve sulama projeleri, iskân projelerinin gerçekleştirilmesi, yeni ormanların yetiştirilmesi, kıyıların korunması ve turizm amacıyla yapılan kamulaştırmalarda. Bu liste dışında taksit uygulanamaz.

Taksitlendirme süresi en fazla ne kadar olabilir?

Beş yılı aşamaz ve taksitler eşit olarak ödenir.

Taksitli ödemede peşin bir tutar var mı?

Evet. Ödenecek bedelin o yıl Genel Bütçe Kanunu’nda gösterilen miktarı nakden ve peşin ödenir; bu miktar kamulaştırma bedelinin altıda birinden az olamaz.

Küçük çiftçiysem bedelim taksitlendirilebilir mi?

Hayır. Kamulaştırılan topraktan, o toprağı doğrudan doğruya işleten küçük çiftçiye ait olanlarının bedeli her hâlde peşin ödenir.

Taksitlere faiz işler mi?

Evet. Taksitlere, peşin ödeme gününü takip eden günden itibaren Devlet borçları için öngörülen en yüksek faiz haddi uygulanır.

Bedelim geç ödenirse hangi faiz uygulanır?

Anayasaya göre taksitlendirmelerde ve herhangi bir sebeple ödenmemiş kamulaştırma bedellerinde kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanır. Bu hüküm taksitlerle sınırlı değildir.

İdare ödenek olmadan kamulaştırmaya başlayabilir mi?

Hayır. Kanuna göre idarelerce yeterli ödenek temin edilmeden kamulaştırma işlemine başlanılamaz.

Kamulaştırma bedeli peşin mi ödenir?

Kural budur. Anayasa’nın 46. maddesi peşin ödemeyi esas alır; 2942 sayılı Kanun’un 3. maddesi de bedellerin nakden ve peşin olarak ödenmesini öngörür.

Hangi hâllerde taksit mümkündür?

3. maddenin ikinci fıkrasında sayılan projelerde: büyük enerji ve sulama projeleri, iskân projeleri, yeni ormanların yetiştirilmesi, kıyıların korunması ve turizm amaçlı kamulaştırmalar.

Taksitte peşin ödenecek asgari tutar nedir?

O yıl Genel Bütçe Kanunu’nda gösterilen miktar peşin ödenir ve bu miktar kamulaştırma bedelinin altıda birinden az olamaz.

Taksitlere hangi faiz uygulanır?

Peşin ödeme gününü takip eden günden itibaren Devlet borçları için öngörülen en yüksek faiz haddi uygulanır.

Ödenmemiş kamulaştırma bedeline hangi faiz işler?

Anayasa’nın 46. maddesi uyarınca, taksitlendirmelerde ve herhangi bir sebeple ödenmemiş kamulaştırma bedellerinde kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanır.

Küçük çiftçinin bedeli taksitlendirilebilir mi?

Hayır. Kamulaştırılan topraktan, o toprağı doğrudan doğruya işleten küçük çiftçiye ait olanların bedeli her hâlde peşin ödenir.