İzinsiz Çalışan Yabancıya ve İşverene İdari Para Cezası 2026: 40.977 TL ve 102.503 TL, 15 Günlük İtiraz, Yüzde 25 İndirim, Sınır Dışı ve Masrafların İşverenden Tahsili (6735 m.23)

Türkiye’de çalışma izni olmadan çalışan yabancıya ve onu çalıştıran işverene 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’nun 23. maddesine göre idari para cezası verilir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yayımladığı 2026 tutarlarına göre bir işverene bağlı olarak izinsiz çalışan yabancıya 40.977 TL, bağımsız çalışan yabancıya 82.010 TL, işverene ise her bir yabancı için 102.503 TL ceza uygulanır. Tekrarında ceza bir kat artırılır. Cezayı Çalışma ve İş Kurumu il müdürü verir. Cezaya karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.27); Uyuşmazlık Mahkemesi de bu cezalarda adli yargıyı görevli bulmuştur. Bu rehber; tutarları, itiraz sebeplerini, ödeme indirimini, cezanın sınır dışı kararıyla ilişkisini, işverenden tahsil edilen masrafları ve yabancı öğrencilerin çalışma hakkını kanun maddeleriyle anlatır.

Kısa Cevap: Kaçak Çalışan Yabancıya ve İşverene Ne Olur?

Kanun Ne Diyor? 6735 Sayılı Kanun m.6 ve m.23

Yasağın kaynağı 6. maddedir: “Bu Kanun kapsamında yer alan yabancıların çalışma izni olmaksızın Türkiye’de çalışmaları veya çalıştırılmaları yasaktır.” Aynı maddeye göre diğer kanunlarda veya Türkiye’nin taraf olduğu anlaşmalarda çalışma izni almadan çalışabileceği belirtilen yabancılar izinsiz çalışabilir (m.6/3). 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 28. maddesi kapsamındaki kişilerin çalışma hakkı da saklıdır (m.6/4). Çalışma izni muafiyeti de Bakanlıkça resmî bir belge şeklinde düzenlenir (m.3/1-ç).

Yaptırımlar ise 23. maddede, dokuz fıkra hâlinde düzenlenmiştir:

Çalışma izni türleri ve başvuru süreci için yabancıların çalışma izni rehberimize, izinden muaf olan yabancılar için çalışma izni muafiyeti rehberimize bakabilirsiniz.

2026 Ceza Tutarları ve Yıllara Göre Değişim

Kanundaki tutarlar 2016 yılında belirlenmiştir: bildirim aykırılığında dört yüz, bağımlı izinsiz çalışan yabancıya iki bin dört yüz, bağımsız çalışan yabancıya dört bin sekiz yüz, işverene her bir yabancı için altı bin Türk lirası (m.23/5). Bu tutarlar her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298. maddesine göre ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılır ve bir liranın küsuru dikkate alınmaz (5326 m.17/7). 2026 için uygulanan oran yüzde 25,49’dur. Bakanlığın yayımladığı tablo şöyledir:

Son sütundaki tutarlar, Bakanlık tablosundaki 2026 tutarının m.23/6 uyarınca bir kat artırılmasıyla hesaplanmıştır. İşverene verilen ceza her bir yabancı için ayrı uygulanır. Örneğin 2026’da izinsiz üç yabancı çalıştırdığı tespit edilen işverene 307.509 TL ceza verilir. Bir ay içinde ödenirse yüzde 25 indirimle 230.631,75 TL ödenir. Bir işverene bağlı çalışan yabancı için aynı hesap 40.977 TL ve indirimli 30.732,75 TL’dir.

Ceza Nasıl Tespit Edilir, Kim Verir?

İzinsiz çalışma çoğu zaman üç yoldan ortaya çıkar: iş müfettişi veya SGK denetimi, kolluğun rutin işyeri kontrolü ya da Bakanlığa ulaşan bilgi ve belgeler. Uygulama Yönetmeliği, Bakanlığa ulaşan bilgi ve belgelerden yabancının izinsiz çalıştırıldığının açık olarak tespit edildiği hâllerde de yaptırımın il müdürünce uygulanacağını düzenler (m.64/3). Hangi yoldan gelirse gelsin, ceza kararını veren makam Çalışma ve İş Kurumu il müdürüdür (6735 m.23/3; Yönetmelik m.64/1).

Bu tablo, dosyada hangi belgelerin aranacağını da gösterir. Denetim tutanağı, il müdürlüğünün ceza kararı ve tebliğ belgesi itirazın temel dayanaklarıdır. Tespitin tarihi, yeri, yabancının işyerinde ne yaptığı ve kimin beyanına dayanıldığı tutanakta yazılı değilse, cezanın dayanağı tartışmaya açılır.

İtiraz: On Beş Gün İçinde Sulh Ceza Hâkimliği

6735 sayılı Kanun, idari para cezalarına karşı özel bir yargı yolu öngörmez. Bu durumda Kabahatler Kanunu’nun kanun yoluna ilişkin hükümleri uygulanır (5326 m.3/1-a). İdari para cezasına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir. Kanun metninde “sulh ceza mahkemesi” ifadesi geçer; bu görev bugün sulh ceza hâkimliklerince yerine getirilir. Bu süre içinde başvurulmazsa karar kesinleşir (m.27/1).

Uyuşmazlık Mahkemesi kararı. Uyuşmazlık Mahkemesi 7/6/2021 tarihli kararında (E.2021/260, K.2021/330), 6735 sayılı Kanun’un 23. maddesinin beşinci fıkrasının (b) bendi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğine karar vermiştir. Olayda Eskişehir Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü, beş yabancıyı izinsiz çalıştırdığı gerekçesiyle işverene 54.060 TL ceza vermişti. İşveren tek işçi çalıştırdığını, cezanın 10.812 TL olması gerektiğini ileri sürerek 43.248 TL’lik kısmın iptalini istedi. Sulh ceza hâkimliği, 6735 m.21/2’yi gerekçe göstererek başvuruyu görev yönünden reddetti ve bu karar kesinleşti. İşverenin aynı istemle açtığı davada idare mahkemesi, 5326 m.27/1 uyarınca adli yargının görevli olduğunu belirterek konuyu Uyuşmazlık Mahkemesine taşıdı. Uyuşmazlık Mahkemesi, 6735’te idari para cezasına karşı yargı yolu gösterilmediğinden Kabahatler Kanunu’nun kanun yolu hükümlerinin uygulanacağını belirtti ve sulh ceza hâkimliğinin görevsizlik kararını oybirliğiyle kaldırdı.

Bu karar önemli bir karışıklığı giderir. 6735 m.21/2’ye göre Bakanlığın bu Kanun kapsamında verdiği kararlara karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde Bakanlığa itiraz edilebilir, itirazın reddi hâlinde idari yargıya başvurulabilir. Uyuşmazlık Mahkemesi bu yolu, çalışma izni ve muafiyet başvurusunun reddi ile belgelerin iptali gibi Bakanlık kararlarına ilişkin saymıştır. İdari para cezası için yol, on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğidir.

Cezaya Karşı Hangi Sebepler İleri Sürülebilir?

İtiraz dilekçesinde her sebep, dayandığı kanun maddesiyle birlikte ayrı ayrı yazılmalıdır. Aşağıdaki tablo, yabancı ve işveren dosyalarında en sık kullanılan sebepleri gösterir.

Soruşturma zamanaşımı süresi ceza miktarına göre üç, dört veya beş yıldır ve kabahate ilişkin fiilin işlenmesiyle işlemeye başlar (5326 m.20/2, m.20/4). Zamanaşımı dolduktan sonra idari para cezasına karar verilemez (m.20/1). Kesinleşmiş cezalarda ise ayrı bir yerine getirme zamanaşımı vardır (m.21).

Ödeme, İndirim, Taksit ve Ödenmeyen Cezanın Sonuçları

6735 sayılı Kanun’a göre idari para cezası tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir (m.23/4). Kabahatler Kanunu’na göre ödeme süresi içinde ödenen idari para cezasından yüzde 25 oranında indirim yapılır. Ödeme yapılması, kişinin karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez (5326 m.17/6). Kişinin ekonomik durumu müsait değilse, ilk taksidi peşin ödenmek koşuluyla cezanın bir yıl içinde dört eşit taksitte ödenmesine karar verilebilir. Taksitler zamanında ödenmezse kalan tutarın tamamı tahsil edilir (m.17/3).

Genel bütçeye gelir kaydedilen cezaların kesinleşen kararları, 6183 sayılı Kanun’a göre tahsil edilmek üzere tahsil dairelerine gönderilir (5326 m.17/4; 6735 m.23/7). Ödenmeyen ceza, yabancı bakımından Türkiye’ye ileride dönüşü de etkileyebilir:

• İdari para cezaları ve kamu alacakları sebebiyle valilikler, yabancının ülkeye kabulünü ön izin şartına bağlayabilir (6458 m.9/7).
• 6183 sayılı Kanun’a göre takip edilmesi gereken alacaklarını ödemeyi kabul etmeyenlere vize verilmez (6458 m.15/1-ğ).

Giriş yasakları ve kayıtların nasıl öğrenileceği konusunda tahdit kodu ve giriş yasağı rehberimize bakabilirsiniz. Danıştay kararlarında izinsiz çalışma tespitiyle birlikte geçen Ç-117 kodu ve diğer kodların kararlardaki açıklamaları için tahdit kodları ve anlamları rehberimize bakabilirsiniz.

İdari Para Cezası ile Sınır Dışı Kararı Arasındaki İlişki

Çalışma izni bulunmadan çalıştığı tespit edilen yabancı, sınır dışı edilmek üzere İçişleri Bakanlığına bildirilir (6735 m.23/8). Uygulama Yönetmeliğine göre bu bildirimi Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğü, il göç idaresi müdürlüğüne yapar (m.65/1). 6458 sayılı Kanun’un 54. maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi, “Çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilenler” hakkında sınır dışı etme kararı alınacağını düzenler. Bu kural, 55. maddedeki sınır dışı etme kararı alınmayacak hâllerle birlikte uygulanır. Masraf Yönetmeliği, bu bende göre hakkında karar alınan yabancıların çıkış işlemlerinin ivedilikle ve öncelikle gerçekleştirileceğini öngörür (m.7/1).

Bu ayrımın pratik sonucu şudur: Cezanın ödenmesi sınır dışı kararını ortadan kaldırmaz. Ceza sulh ceza hâkimliğinde kaldırılsa bile sınır dışı kararı kendiliğinden düşmez; ancak hâkimlik kararı, izinsiz çalışma tespitinin dayanaksız olduğunu gösteren güçlü bir delil olarak idare mahkemesine sunulabilir. İki işlemin süreleri farklı olduğundan, her ikisine karşı da ayrı ayrı ve süresinde başvurulmalıdır. Sınır dışı davası için Deport Kararına İtiraz rehberimize, tebliğin usule aykırı olduğu dosyalar için sınır dışı kararında usulsüz tebliğ rehberimize, (ğ) bendinin ayrıntıları için sınır dışı edilme sebepleri rehberimize bakabilirsiniz.

İşverenin Masraf Sorumluluğu: 2026’da Yürürlüğe Giren Yönetmelik

6735 m.23/9’a göre işveren veya işveren vekili, çalışma izni bulunmayan yabancının ve varsa eş ve çocuklarının konaklama giderlerini, ülkelerine dönmeleri için gerekli masrafları ve gerektiğinde sağlık harcamalarını karşılamak zorundadır. Bu giderler Göç İdaresi bütçesinden karşılanırsa, ödenen tutarlar 6183 sayılı Kanun’a göre işverenden tahsil edilir. Uygulamanın usulü, 23 Temmuz 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan ve yayımından altı ay sonra, 23 Ocak 2026’da yürürlüğe giren Yönetmelikle belirlenmiştir (m.9).

Yabancının kendisinin ödeyeceği seyahat masrafları, kalışı garanti eden kişilerin sorumluluğu ve terke davet süresinde kendi imkânıyla çıkmanın masraf ve giriş yasağına etkisi için Türkiye’yi terke davet ve Çıkış İzin Belgesi rehberimize bakabilirsiniz.

İşverene yapılan masraf tebligatına karşı başvuru yolu ne 6735’te ne de Yönetmelikte ayrıca düzenlenmiştir. Tebligat, il göç idaresinin kesin ve yürütülmesi gereken bir işlemi olarak kabul edildiğinde, tutarın hesabına veya işverenin sorumlu tutulmasına yönelik itirazlar idari yargıda dava konusu yapılabilir; bu durumda genel dava süresi altmış gündür (İYUK m.7). Süre kaybı yaşamamak için bu süreye göre hareket etmek güvenlidir. Vergi dairesince ödeme emri düzenlenirse, ödeme emrine karşı tebliğden itibaren on beş günlük süre ayrıca gözetilmelidir (6183 m.58).

İşverenin bildirim, sosyal güvenlik ve diğer yükümlülükleri için yabancı işçi çalıştırmada işveren yükümlülükleri rehberimize ve yabancıların sosyal güvenliği rehberimize bakabilirsiniz.

Yabancı Öğrenci Çalışabilir mi? Lisans ve Lisansüstü Farkı

Öğrenci ikamet izni tek başına çalışma hakkı vermez: Kanuna göre mülteci ve ikincil koruma statüsü dışında, yabancının herhangi bir nedenle ikamet izni olması ona çalışma hakkı vermez (6735 m.12/1). Türkiye’de bir yükseköğretim kurumunda örgün öğretim programına kayıtlı yabancı öğrenciler, çalışma izni almak kaydıyla çalışabilir (6735 m.19/1; Uygulama Yönetmeliği m.43/1). Kanun lisans ile lisansüstü öğrenciler arasında önemli bir ayrım yapar:

Öğrencilere verilen çalışma izni, geçerli öğrenci ikamet iznini ve bu iznin sağladığı hakları sona erdirmez (m.19/3). Uygulama Yönetmeliği, örgün öğretim programına kayıtlı olup ilgili mevzuat gereği mesleki eğitim kapsamında bir işveren yanında staj yapması zorunlu olan öğrencileri, zorunlu staj süresince çalışma izni muafiyeti kapsamında sayar (m.48/1-n). Ancak muafiyet kapsamındaki yabancı da ancak çalışma izni muafiyeti alarak çalışabilir (6735 m.13/1); yani bu öğrenciler için de belge alınması gerekir. Bu nedenle bir doktora öğrencisinin izinsiz çalıştığı tespit edildiğinde ilk soru, kişinin lisansüstü öğrenci olup olmadığı değil, çalışma izni veya muafiyet belgesinin bulunup bulunmadığıdır. Çalışma izni alınmamışsa m.23/5-b-1’deki ceza ve 54/1-ğ’deki sınır dışı riski doğar.

Öğrenci ikamet izninin şartları ve kayıt dondurma, okul değişikliği gibi durumlar için öğrenci ikamet izni rehberimize bakabilirsiniz.

Sulh Ceza Hâkimliğine Başvuru Dilekçesinden Örnek Bölüm

Aşağıdaki metin, işyerinde misafir olarak bulunduğu hâlde çalışıyor sayılarak ceza verilen bir yabancı için örnek bir bölümdür. Köşeli parantezli yerler dosyaya göre doldurulmalıdır.

Dilekçeye ceza kararı, tebliğ belgesi, varsa denetim tutanağı ve yabancının çalışma izni veya muafiyet belgeleri eklenir. İdarenin cevabına işlem dosyasının tamamını eklemesi zorunludur (5326 m.28/3); dosya geldiğinde tutanaktaki eksiklikler ayrıca değerlendirilir.

Sık Yapılan Hatalar

• İdari para cezasına karşı otuz gün içinde Bakanlığa itiraz etmek veya idare mahkemesinde dava açmak; doğru yol on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğidir.
• Cezayı ödeyince sınır dışı kararının da kalkacağını düşünmek.
• Sınır dışı kararına karşı yedi günlük dava süresini, ceza itirazının sonucunu bekleyerek kaçırmak.
• İndirimli ödeme imkânını kullanmamak; ödeme yapmak itiraz hakkını ortadan kaldırmaz.
• Tutanakta yabancı sayısını ve her yabancının durumunu kontrol etmeden işveren cezasını kabullenmek.
• Öğrenci ikamet izninin çalışma hakkı verdiğini sanmak; lisansüstü öğrenci de çalışma izni almak zorundadır.
• Ödenmemiş cezanın ileride vize ve girişte sorun çıkarabileceğini hesaba katmamak.
• İşveren olarak masraf tebligatını süresinde incelememek ve ödeme emri aşamasındaki on beş günlük süreyi kaçırmak.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaçak çalışan yabancıya 2026’da ne kadar ceza kesilir?

Bir işverene bağlı olarak çalışma izni olmaksızın çalışan yabancıya 40.977 TL, bağımsız çalışan yabancıya 82.010 TL idari para cezası uygulanır. Tutarlar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 2026 tablosundandır; fiilin tekrarında ceza bir kat artırılır (6735 m.23/5-6).

Yabancı işçi çalıştıran işverene ceza ne kadar?

Çalışma izni bulunmayan her bir yabancı için 2026 yılında 102.503 TL ceza uygulanır. Ceza işverene veya işveren vekiline verilir ve her yabancı için ayrı hesaplanır (6735 m.23/5-b-3).

İdari para cezasına nereye ve ne kadar sürede itiraz edilir?

Kararın tebliğinden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (5326 m.27/1). Uyuşmazlık Mahkemesi, 6735 m.23/5-b cezalarına karşı açılan davalarda adli yargının görevli olduğuna karar vermiştir (E.2021/260, K.2021/330, 7/6/2021). On beş bin TL dahil cezalarda hâkimlik kararı kesindir (5326 m.28/10).

Cezayı ödersem itiraz hakkım kaybolur mu?

Hayır. Ödeme süresi içinde ödenen cezadan yüzde 25 indirim yapılır ve ödeme, kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez (5326 m.17/6). 6735’e göre ödeme süresi tebliğden itibaren bir aydır (m.23/4).

Cezayı ödersem sınır dışı edilmez miyim?

Hayır. İdari para cezası ile sınır dışı kararı ayrı işlemlerdir. İzinsiz çalıştığı tespit edilen yabancı sınır dışı edilmek üzere bildirilir (6735 m.23/8) ve hakkında 6458 m.54/1-ğ’ye göre, m.55’teki hâller saklı kalmak kaydıyla karar alınır. Bu karara karşı yedi gün içinde idare mahkemesinde ayrıca dava açılmalıdır.

Cezayı kim verir?

Denetim tutanakları ve bildirimler üzerine idari yaptırımları Çalışma ve İş Kurumu il müdürü uygular (6735 m.23/3; Uygulama Yönetmeliği m.64).

Ödenmeyen ceza Türkiye’ye dönüşümü etkiler mi?

Etkileyebilir. Valilikler idari para cezaları ve kamu alacakları sebebiyle yabancının ülkeye kabulünü ön izin şartına bağlayabilir (6458 m.9/7). 6183’e göre takip edilen alacaklarını ödemeyi kabul etmeyenlere vize verilmez (m.15/1-ğ).

Doktora öğrencisiyim, çalışma izni almadan çalışabilir miyim?

Hayır. Örgün lisansüstü öğrenciler için ilk yıl ve kısmi süre sınırlamaları uygulanmaz, ancak çalışma izni almak şarttır (6735 m.19/1-2). Mevzuat gereği zorunlu olan staj ise Uygulama Yönetmeliğinde çalışma izni muafiyeti kapsamında sayılmıştır (m.48/1-n); bu durumda da çalışma izni muafiyeti alınması gerekir (6735 m.13/1).

İşveren sınır dışı masraflarını öder mi?

Evet. İşveren, izinsiz çalıştırdığı yabancının ve varsa eş ve çocuklarının konaklama, dönüş ve gerektiğinde sağlık masraflarını karşılamak zorundadır (6735 m.23/9). 23 Ocak 2026’da yürürlüğe giren Yönetmeliğe göre en fazla üç aylık idari gözetim maliyeti de işverenden tahsil edilir (m.7/6).

Eski bir tespit için bugün ceza verilebilir mi?

Soruşturma zamanaşımı dolmuşsa idari para cezasına karar verilemez. Süre, ceza miktarına göre üç, dört veya beş yıldır ve fiilin işlenmesiyle başlar (5326 m.20).

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara; izinsiz çalışma gerekçesiyle idari para cezası verilen yabancılar ve işverenler için ceza kararının ve denetim tutanağının incelenmesi, sulh ceza hâkimliğine başvuru, indirimli ödeme ile itirazın birlikte planlanması, aynı tespite dayanan sınır dışı kararına karşı idare mahkemesinde dava, giriş yasağı ve ön izin kayıtlarının kaldırılması ile işverene yöneltilen masraf ve ödeme emri süreçlerinde hukuki destek sağlar. Yabancılar hukukunun bütünü için Yabancılar Hukuku Rehberi’ne, iş hukuku konuları için İş Hukuku Rehberi’ne bakabilirsiniz. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Mevzuat ve kaynaklar: 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m.3, 6, 12, 13, 19, 21, 22, 23; Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği (RG 2/2/2022, 31738; değişik: RG 15/10/2024, 32693) m.43, 48, 63-66; İzinsiz Çalıştığı İçin Haklarında Sınır Dışı Etme Kararı Alınan Yabancıların Çeşitli Masraflarının İşverenlerinden Tahsili Hakkında Yönetmelik (RG 23/7/2025, 32964) m.1-9; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.3, 5, 17, 20, 21, 27-31; 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.9, 15, 53, 54, 55; 6183 sayılı Kanun m.58; 2577 sayılı İYUK m.7; Uyuşmazlık Mahkemesi E.2021/260, K.2021/330, 7/6/2021; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü, İdari Para Cezaları (2024-2026 tablosu). Yazı 9 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuatı yansıtır ve genel bilgilendirme amaçlıdır.