Kredi kartı borcu için kanunda özel bir zaman aşımı süresi yoktur; anapara alacağına genel on yıllık süre uygulanır (TBK m.146). Süre, borcun muaccel olduğu günden işlemeye başlar; muacceliyet bir bildirime bağlıysa bildirimin yapılabileceği günden başlar (TBK m.149). Borçlunun kısmi ödeme yapması, faiz ödemesi veya borcu ikrar etmesi süreyi keser; borç bir senetle, örneğin imzalı bir yapılandırma belgesiyle ikrar edilmişse yeni süre her durumda on yıldır (TBK m.154, 156). İcra takibi de süreyi keser ve takipteki her işlemden sonra süre yeniden işler (TBK m.157). Zaman aşımı ileri sürülmedikçe hâkim veya icra dairesi bunu kendiliğinden dikkate almaz (TBK m.161). Süresi dolmuş bir borcu ödeyen kişi ödediğini geri isteyemez (TBK m.78). Aciz belgesine bağlanan alacak ise yirmi yılda zaman aşımına uğrar (İİK m.143).
Bu yazı, yıllar önce ödenmemiş bir kredi kartı borcu için bankadan, avukatlık bürosundan veya varlık yönetim şirketinden ödeme talebi alan, bu borcun “zaman aşımına uğrayıp uğramadığını” merak eden kişiler için hazırlandı. Kart borcunu ödeyemediğiniz ilk dönemde neler olacağını Kredi Kartı Borcumu Ödeyemiyorum yazımızda, bütün borç türlerini Borçlarımı Ödeyemiyorum: Borçlu Rehberi sayfamızda anlattık. İcra takibi başladıktan sonraki süreler ve takibin düşmesi ise İcra Takibinde Zamanaşımı ve Takibin Düşmesi yazımızın konusudur. Bu yazı, kart borcuna özgü soruları cevaplıyor: hangi süre uygulanır, ne zaman başlar, hangi işlem süreyi keser ve süre dolmuşsa nasıl ileri sürülür.
- Kredi kartı borcu kaç yılda zaman aşımına uğrar?
- Süre ne zaman başlar?
- Süreyi hangi işlemler keser?
- Yapılandırma ve borç kabulü: süre neden on yıla döner?
- İcra takibi başladıysa zaman aşımı
- Borç varlık yönetim şirketine satıldıysa
- Kefil ve mirasçılar açısından zaman aşımı
- Zaman aşımının durması
- Sık karıştırılan süreler
- Zaman aşımı nasıl ileri sürülür?
- Süresi dolmuş borcu ödemek: geri alınabilir mi?
- Zaman aşımını belgeyle ispat
- Cevap yazısı ve itiraz dilekçesi örnekleri
- Örnek hesaplar
- Yapılmaması gerekenler
- Sık sorulan sorular
- İlgili rehberler
- Kaynakça
Kredi Kartı Borcu Kaç Yılda Zaman Aşımına Uğrar?
5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu, kart borcunun zaman aşımına ilişkin özel bir hüküm içermez. Bu durumda Türk Borçlar Kanununun genel kuralı uygulanır: Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça her alacak on yıllık zaman aşımına tabidir (TBK m.146). Bu nedenle kart borcunun anaparası, genel kural olarak on yılda zaman aşımına uğrar.
Faiz bakımından durum biraz farklıdır. Kanun; kira bedelleri, anapara faizleri ve ücret gibi dönemsel edimler için beş yıllık zaman aşımı öngörür (TBK m.147/1). Kart borcunda zaman içinde işleyen faiz alacakları için bu beş yıllık sürenin uygulanması ileri sürülebilir; bu ayrım, özellikle yıllarca birikmiş faiz kalemleri talep edildiğinde önem taşır. Bunun yanında asıl alacak zaman aşımına uğrayınca, ona bağlı faiz ve diğer alacaklar da zaman aşımına uğramış olur (TBK m.152).
Kart borcunda uygulanabilecek süreler
| Alacak veya durum | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Kart borcunun anaparası | 10 yıl | TBK m.146 |
| Dönemsel olarak işleyen faiz alacakları | 5 yıl (ileri sürülebilir) | TBK m.147/1 |
| Asıl alacak zaman aşımına uğramışsa faiz ve feri alacaklar | Asıl alacakla birlikte düşer | TBK m.152 |
| Borcun senetle ikrarı veya mahkeme kararına bağlanması sonrası yeni süre | Her durumda 10 yıl | TBK m.156 |
| İlama dayalı takip | Son işlemden itibaren 10 yıl | İİK m.39 |
| Aciz belgesine bağlanan alacak | Belgenin düzenlenmesinden itibaren 20 yıl | İİK m.143 |
| Çek veya bono imzalanmışsa kambiyo senedi alacağı | Daha kısa süreler; örneğin poliçede kabul edene karşı ve çekte başvuru haklarında üç yıl | TTK m.749, 814 |
Zaman aşımı süreleri sözleşmeyle değiştirilemez (TBK m.148) ve zaman aşımından önceden feragat edilemez (TBK m.160). Kart sözleşmesine “zaman aşımı def’inden feragat ediyorum” ya da “süre yirmi yıldır” gibi bir madde konmuş olsa bile bu madde geçerli değildir.
Anapara ve faiz ayrımı neden önemli?
Bir örnekle açıklayalım: Banka veya varlık yönetim şirketi, 2014 yılında hesabı kesilmiş bir kart için 20.000 TL anapara ile birlikte on iki yıllık faiz talep ediyor olsun. Arada borçlunun 2018’de yaptığı bir kısmi ödeme varsa, anapara için on yıllık süre 2018’den itibaren yeniden işlediğinden anapara alacağı henüz zaman aşımına uğramamış olabilir. Ancak talep edilen faizin beş yıldan daha eski dönemlere ait kısmı için TBK m.147/1’deki beş yıllık sürenin ileri sürülmesi, talep edilen toplam tutarı önemli ölçüde değiştirebilir. Bu nedenle itiraz veya cevapta anapara ve faiz kalemlerinin ayrı ayrı gösterilmesini istemek ve her kalem için süreyi ayrı değerlendirmek gerekir.
Faiz hesabının kendisi de kontrol edilmelidir. Kart borçlarında bileşik faiz uygulanamaz ve dönem borcuna hesap kesim tarihinden önceki bir tarihten itibaren faiz yürütülemez (5464 s.K. m.26). Uzun süredir bekleyen dosyalarda talep edilen tutar çoğu zaman anaparanın birkaç katına çıkar; bu tutarın hangi oran ve hangi tarihlerle hesaplandığını yazılı olarak talep etmek borçlunun hakkıdır.
Kendi tarihlerinizle bir ön hesap yapmak için alacak zamanaşımı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Süre Ne Zaman Başlar?
Zaman aşımı, alacağın muaccel olmasıyla, yani alacaklının ödemeyi isteyebileceği günle işlemeye başlar. Alacağın muaccel olması bir bildirime bağlıysa, süre bu bildirimin yapılabileceği günden işlemeye başlar (TBK m.149). Bu ikinci kural kart borcunda özellikle önemlidir: Bankanın borcun tamamını isteme hakkı bir bildirime bağlıysa, banka bildirimi yıllarca geciktirerek süreyi uzatamaz; süre, bildirimin yapılabileceği ilk günden işler.
Kredi kartında her hesap döneminin borcu, hesap özetindeki son ödeme tarihinde ödenmesi gereken bir borçtur. Asgari tutar uzun süre ödenmezse kartlar iptal edilir ve banka genellikle hesabı kesip borcun tamamını ister (5464 s.K. m.8). Bu nedenle somut bir dosyada başlangıç tarihi; son ödeme tarihlerine, kartın iptal tarihine, hesabın kesildiği tarihe ve sözleşmedeki muacceliyet hükmüne birlikte bakılarak belirlenir. Süre hesaplanırken başladığı gün sayılmaz ve zaman aşımı ancak sürenin son günü de hak kullanılmadan geçince gerçekleşir (TBK m.151).
Başlangıç tarihini belirlemek için bakılacak belgeler
| Belge | Neyi gösterir? | Neden önemli? |
|---|---|---|
| Son hesap özetleri | Son ödeme tarihleri ve en son yapılan ödeme | Kısmi ödeme süreyi keser; son ödeme tarihi başlangıcı etkiler |
| Kart iptal veya kapatma bildirimi | Kartın kullanıma kapandığı tarih | Bankanın borcun tamamını isteyebildiği tarihe işaret eder |
| Hesap kat ihtarnamesi | Borcun tamamının istendiği tarih | Bildirime bağlı muacceliyette TBK m.149/2 uygulanır |
| Ödeme dekontları ve banka kayıtları | Sonradan yapılan her ödeme | Her ödeme süreyi keser ve yeni süre başlatır |
| Yapılandırma veya borç kabul belgeleri | Borcun yazılı ikrarı | Yeni süre her durumda on yıl olur |
| UYAP icra dosyası kayıtları | Takip tarihi ve takipteki son işlem | Takipte her işlemden sonra süre yeniden işler |
Süre dolmuş olabilir mi? Belgelerle hesaplayalım
Zaman aşımı hesabı tek bir tarihe değil, son ödemenize, bankanın bildirimlerine ve varsa icra dosyasındaki işlemlere bağlıdır. Hesap özetleri, ödeme dekontları ve UYAP kayıtlarıyla süreyi birlikte hesaplayabiliriz. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Süreyi Hangi İşlemler Keser?
Zaman aşımının kesilmesi, o ana kadar geçen sürenin silinmesi ve yeni bir sürenin başlaması demektir (TBK m.156). Kanun kesilme sebeplerini iki grupta sayar. Birinci grup borçludan kaynaklanır: Borçlu borcu ikrar etmişse, özellikle faiz ödemiş veya kısmen ifada bulunmuşsa ya da rehin vermiş veya kefil göstermişse zaman aşımı kesilir (TBK m.154/1). İkinci grup alacaklıdan kaynaklanır: Alacaklı dava veya def’i yoluyla mahkemeye ya da hakeme başvurmuşsa, icra takibinde bulunmuşsa veya iflas masasına başvurmuşsa zaman aşımı kesilir (TBK m.154/2).
Kart borcunda zaman aşımını kesen ve kesmeyen durumlar
| Durum | Süreyi keser mi? | Dayanak |
|---|---|---|
| Asgari tutarın veya herhangi bir tutarın ödenmesi | Evet, kısmi ifa olarak | TBK m.154/1 |
| Faiz ödemesi | Evet | TBK m.154/1 |
| Yapılandırma protokolü, ödeme taahhüdü veya borç kabul yazısı imzalamak | Evet; senetle ikrarda yeni süre her durumda 10 yıl | TBK m.154/1, 156 |
| Bankaya rehin vermek veya yeni bir kefil göstermek | Evet | TBK m.154/1 |
| Bankanın icra takibi başlatması | Evet; takipteki her işlemden sonra yeniden işler | TBK m.154/2, 157 |
| Bankanın dava açması | Evet; yargılamadaki her işlem veya karardan sonra yeniden işler | TBK m.154/2, 157 |
| Bankanın telefonla veya mesajla ödeme hatırlatması | Kural olarak hayır; ancak bu görüşmede borcu kabul eden beyanlar ikrar olarak ileri sürülebilir | TBK m.154 |
| Alacağın varlık yönetim şirketine devri | Hayır; devir tek başına süreyi kesmez | TBK m.188 |
Tablodaki en sık atlanan nokta, küçük ödemelerdir. Yıllardır ödeme yapılmayan bir kart borcu için “iyi niyet göstergesi” olarak yapılan küçük bir ödeme, kısmi ifa sayılır ve o güne kadar geçen bütün süreyi siler. Telefonla yapılan görüşmelerde verilen “borcu kabul ediyorum, ödeyeceğim” türünden beyanlar da ikrar olarak ileri sürülebilir; bu görüşmelerin kayıt altına alındığını unutmayın.
Yapılandırma ve Borç Kabulü: Süre Neden On Yıla Döner?
Zaman aşımı kesilince yeni bir süre işlemeye başlar; kanun bu yeni süre için bir istisna getirir: Borç bir senetle ikrar edilmiş veya bir mahkeme ya da hakem kararına bağlanmışsa, yeni süre her zaman on yıldır (TBK m.156). Bankalar ve varlık yönetim şirketleri eski kart borçları için çoğu zaman imzalı bir yapılandırma protokolü, ödeme taahhütnamesi veya borç ikrar belgesi ister. Bu belge imzalandığında, borcun faiz kalemleri için beş yıllık süre ileri sürülebilecek durumda olsa bile, ikrar edilen borç için yeni süre on yıl olur.
Bu nedenle eski bir kart borcu için imzalanacak her yapılandırma belgesi, yalnızca bir ödeme planı değil, aynı zamanda zaman aşımı açısından yeni bir başlangıçtır. Belgeyi imzalamadan önce borcun hangi tarihte muaccel olduğunu, en son ne zaman ödeme yapıldığını ve varsa icra dosyasındaki son işlemin tarihini kontrol edin. Yapılandırma şartlarını ve imzadan önce bakılacak noktaları Kredi Kartı Borcumu Ödeyemiyorum yazımızın yapılandırma bölümünde anlattık.
İcra Takibi Başladıysa Zaman Aşımı
Banka kart borcu için icra takibi başlattığında zaman aşımı kesilir ve süre, alacağın takibine ilişkin her işlemden sonra yeniden işlemeye başlar (TBK m.157). Yani takip dosyasında haciz talebi, haciz, satış talebi gibi her işlem, sürenin yeniden başlamasına yol açar. Bu nedenle “takip açılalı on yıl oldu” demek tek başına yeterli değildir; dosyadaki son işlemin tarihine bakmak gerekir.
Takibin kendi süreleri de vardır. Ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl geçmekle haciz isteme hakkı düşer ve haciz talebi kanuni süre içinde yapılmazsa dosya işlemden kaldırılır; alacaklı yenileme talebinde bulunarak yeniden haciz isteyebilir (İİK m.78). İlama dayalı takip ise son işlemden itibaren on yıl geçmekle zaman aşımına uğrar (İİK m.39). Dosyanın işlemden kaldırılması ile alacağın zaman aşımına uğraması aynı şey değildir; bu farkı ve satış sürelerini İcra Takibinde Zamanaşımı ve Takibin Düşmesi yazımızda ayrıntılı olarak inceledik.
Borç Varlık Yönetim Şirketine Satıldıysa
Bankalar, tahsil edemedikleri kart alacaklarını çoğu zaman varlık yönetim şirketlerine devreder. Alacaklı, borçlunun rızasını aramaksızın alacağını üçüncü bir kişiye devredebilir (TBK m.183). Devir, alacağın niteliğini değiştirmez: Borçlu, devri öğrendiği sırada devredene karşı sahip olduğu savunmaları devralana karşı da ileri sürebilir (TBK m.188). Banka karşısında ileri sürülebilecek zaman aşımı savunması, varlık yönetim şirketi karşısında da ileri sürülebilir; devir tek başına süreyi kesmez veya yeniden başlatmaz.
Varlık yönetim şirketleri eski borçlar için çoğu zaman indirimli kapama teklifi yapar. Bu teklif, borç zaman aşımına uğramamışsa borçlu için avantajlı olabilir. Ancak teklifi kabul etmeden önce sürenin dolup dolmadığını kontrol etmek gerekir; çünkü teklifi kabul eden yazılı bir taahhüt veya küçük bir ön ödeme, süreyi baştan başlatabilir. Varlık yönetim şirketiyle yazışma ve kapama adımlarını Borcum Varlık Yönetim Şirketine Satıldı yazımızda bulabilirsiniz.
Varlık yönetim şirketinin yazısında kontrol edilecekler
- Devir tarihi ve devreden banka: Alacağın hangi bankadan, hangi tarihte devralındığı yazıda gösterilmeli.
- Borcun muaccel olduğu tarih: Hesabın kesildiği veya borcun tamamının istendiği tarih, zaman aşımının başlangıcı için belirleyicidir.
- Anapara ve faiz ayrımı: Talep edilen toplam tutarın ne kadarının anapara, ne kadarının faiz olduğu ve faizin hangi oranla, hangi tarihler arasında hesaplandığı.
- Son ödeme ve son işlem: Şirketin kayıtlarında görünen son ödeme veya son takip işlemi; bu tarih sizin kayıtlarınızla karşılaştırılmalıdır.
- Varsa icra dosyası: Dosya numarası ve icra dairesi; dosyadaki son işlemin tarihi UYAP üzerinden kontrol edilebilir.
Kefil ve Mirasçılar Açısından Zaman Aşımı
Kart borcuna kefil olan kişi bakımından kanun dengeli bir kural koyar: Zaman aşımı asıl borçluya karşı kesilince kefile karşı da kesilmiş olur; ancak kefile karşı kesilince asıl borçluya karşı kesilmiş olmaz (TBK m.155). Asıl borçlunun zaman aşımından feragat etmesi de kefile karşı ileri sürülemez (TBK m.160). Yani kart sahibinin yaptığı bir ödeme kefil için de süreyi keser; ama kefilin yaptığı bir ödeme kart sahibi için süreyi kesmez. Kredi kartı kefaletinin adi kefalet olduğunu ve kefile ancak asıl borçluya bütün yollar denendikten sonra gidilebileceğini de hatırlatalım (5464 s.K. m.24).
Kart sahibinin vefatından sonra borç terekeye geçer ve zaman aşımı, mirasçılar bakımından da işlemeye devam eder. Aciz belgesine bağlanmış bir alacakta, borçlunun mirasçıları, mirasın açılmasından itibaren bir yıl içinde alacaklı hakkını aramamışsa borcun zaman aşımına uğradığını ileri sürebilir (İİK m.143). Mirasçıların kart borcundan sorumluluğu ve mirasın reddi için Ölen Kişinin Kredi Borcu ve Kredi Hayat Sigortası ve Babamın Kredi Kartı Borcu İçin Ödeme Baskısı Geliyor yazılarımıza bakabilirsiniz.
Zaman Aşımının Durması: Süre Hangi Hâllerde İşlemez?
Kesilmeden farklı olarak, zaman aşımının durmasında o ana kadar geçen süre silinmez; durma sebebi ortadan kalkınca süre kaldığı yerden işlemeye devam eder (TBK m.153). Kanunun saydığı durma sebeplerinin çoğu aile içi ilişkilere ilişkindir: Velayet süresince çocukların ana ve babalarından alacakları, evlilik devam ettiği sürece eşlerin birbirinden alacakları ve vesayet süresince vesayet altındakilerin alacakları bunlardandır. Banka ile kart hamili arasındaki ilişkide en çok gündeme gelebilecek durma sebebi, alacağın Türk mahkemelerinde ileri sürülme imkânının bulunmadığı süredir (TBK m.153/6).
Borçlu konkordato talep etmiş ve mühlet almışsa, mühlet süresince bir takip işlemiyle kesilebilen zaman aşımı ve hak düşürücü süreler işlemez (İİK m.294). Bu kural, tacir olmayan bir kişinin konkordato talebinde de geçerlidir. İcra takibinde ise haciz isteme hakkının bir yıllık süresine, itiraz veya dava hâlinde hükmün kesinleşmesine kadar geçen süre ile icra dairesinde yapılan taksit sözleşmesinin ihlaline kadar geçen süre katılmaz (İİK m.78).
Sık Karıştırılan Süreler
Kart borcu konuşulurken “zaman aşımı” kelimesi çoğu zaman birbirinden farklı sürelerin yerine kullanılır. Oysa bu sürelerin her birinin dayanağı ve sonucu farklıdır. Birini diğeriyle karıştırmak, ya gereksiz yere ödeme yapmaya ya da bir itiraz süresinin kaçırılmasına yol açar.
Kart borcunda karıştırılan süreler
| Süre | Ne için? | Kaçırılırsa veya dolarsa ne olur? | Dayanak |
|---|---|---|---|
| 10 yıl | Kart borcunun anaparası için zaman aşımı | Borçlu ileri sürerse alacak istenemez | TBK m.146 |
| 7 gün | Ödeme emrine itiraz | Takip kesinleşir; zaman aşımı ancak kesinleşmeden sonra icra mahkemesinde ileri sürülebilir | İİK m.62, 71 |
| 1 yıl | Ödeme emrinin tebliğinden itibaren haciz isteme hakkı | Dosya işlemden kaldırılır; alacaklı yenileme ile devam edebilir | İİK m.78 |
| 10 yıl | İlama dayalı takipte son işlemden itibaren | Takip zaman aşımına uğrar | İİK m.39 |
| 20 yıl | Aciz belgesine bağlanan alacak | Alacak borçluya karşı zaman aşımına uğrar | İİK m.143 |
| 1 ay | Kartların iptali için bankanın bildiriminden sonra asgari tutarın ödenmesi | Bankanın bütün kartları iptal edilir | 5464 s.K. m.8 |
Bu tablodaki en kritik ayrım, yedi günlük itiraz süresi ile on yıllık zaman aşımı arasındadır. Zaman aşımı dolmuş bir borç için gelen ödeme emrine yedi gün içinde itiraz edilmezse takip kesinleşir. Zaman aşımı savunması ortadan kalkmaz, ancak artık icra mahkemesine yapılacak bir başvuruyla ve resmî belgelerle ileri sürülmesi gerekir. Bu da daha masraflı ve daha zor bir yoldur.
Zaman Aşımı Nasıl İleri Sürülür?
Zaman aşımı kendiliğinden işleyen bir sonuç değildir; borçlu tarafından ileri sürülmesi gerekir. Kanuna göre zaman aşımı ileri sürülmedikçe hâkim bunu kendiliğinden göz önüne alamaz (TBK m.161). Bu nedenle süresi dolmuş bir borç için bile, itiraz etmeyen borçlu hakkında takip kesinleşebilir. Zaman aşımının ileri sürüleceği yer ve süre, borçlunun bulunduğu aşamaya göre değişir.
Zaman aşımının ileri sürüleceği yer ve süre
| Aşama | Nerede ileri sürülür? | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Genel haciz yoluyla ilamsız takip | Ödeme emrine itirazla icra dairesine | Tebliğden itibaren 7 gün | İİK m.62 |
| Çek veya senede dayalı takip | İcra mahkemesine itiraz dilekçesiyle | Tebliğden itibaren 5 gün | İİK m.168 |
| Takip kesinleştikten sonra | İcra mahkemesine; resmî belgelere dayanarak | Kanunda ayrı bir süre öngörülmemiştir | İİK m.71, 33/a |
| Alacaklı dava açtıysa | Cevap dilekçesinde zaman aşımı def’i | Cevap süresi içinde | TBK m.161 |
| Henüz takip veya dava yoksa | Ödeme talebine yazılı cevapta | — | TBK m.161 |
Takip kesinleştikten sonra borçlu, borcun zaman aşımına uğradığını ileri sürerse, ilamın zaman aşımına ilişkin kural kıyasen uygulanır: İcra mahkemesi iddiayı resmî belgelere dayanarak inceler ve icranın geri bırakılmasına veya devamına karar verir (İİK m.71, 33/a). Bu aşamada ödeme dekontları, hesap özetleri ve UYAP’taki işlem tarihleri belirleyici olur. Ödeme emrine itirazın genel kuralları için Kredi Kartı Borcum İcraya Verildi yazımıza bakabilirsiniz.
Süresi Dolmuş Borcu Ödemek: Geri Alınabilir mi?
Zaman aşımı borcu ortadan kaldırmaz; yalnızca borçluya ödemekten kaçınma hakkı verir. Bu nedenle süresi dolmuş bir borcu ödeyen kişi, ödediğini sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanarak geri isteyemez; kanun, zaman aşımına uğramış bir borcun ifasından kaynaklanan zenginleşmelerin geri istenemeyeceğini açıkça söyler (TBK m.78). Zaman aşımından önceden feragat edilemez (TBK m.160); bu, sürenin dolmasından sonra yapılan bir feragatin mümkün olduğu anlamına gelir. Süre dolduktan sonra yapılan bir ödeme, imzalanan bir yapılandırma veya yazılı borç kabulü, zaman aşımı savunmasından vazgeçildiği şeklinde yorumlanma riski taşır.
Pratik sonuç şudur: Eski bir kart borcu için ödeme talebi aldığınızda ilk iş, sürenin dolup dolmadığını belgelerle kontrol etmektir. Süre dolmuşsa ve borcu ödemek istemiyorsanız, yazılı cevabınızda zaman aşımını açıkça ileri sürün ve ödeme ya da borç kabulü içeren bir beyanda bulunmayın. Süre dolmamışsa, indirimli kapama veya yapılandırma pazarlığı daha anlamlı hâle gelir.
Zaman Aşımını Belgeyle İspat
Zaman aşımı savunması, tarihlerin belgeyle gösterilmesine dayanır. Takip kesinleştikten sonra icra mahkemesi bu iddiayı resmî belgelere dayanarak inceler (İİK m.71, 33/a); dava aşamasında da borçlunun ileri sürdüğü tarihleri belgelemesi gerekir. Aşağıdaki kayıtlar, sürenin başlangıcını ve kesilip kesilmediğini göstermek için en çok kullanılan belgelerdir.
Zaman aşımı için toplanacak kayıtlar
| Kayıt | Neyi gösterir? | Nereden alınır? |
|---|---|---|
| Kart hesap özetleri | Son ödeme tarihleri, son ödeme, faiz kalemleri | Bankanın internet şubesi veya şube; bankaya yazılı talep |
| Hesap hareketleri ve ödeme dekontları | Yapılan son ödemenin tarihi ve tutarı | Banka kayıtları; ödemenin yapıldığı hesap |
| Kart iptal ve hesap kat bildirimleri | Borcun tamamının istenebildiği tarih | Tebligat zarfları, noter ihtarları, bankadan suret talebi |
| Devir bildirimi | Alacağın varlık yönetim şirketine geçtiği tarih | Varlık yönetim şirketinin veya bankanın yazısı |
| İcra dosyası işlem listesi | Takip tarihi, tebliğ tarihi ve son işlem | UYAP Vatandaş Portal veya e-Devlet icra dosyası sorgulama |
| Yapılandırma veya taahhüt belgeleri | Borcun ikrar edildiği tarih | Kendi suretiniz veya bankadan suret talebi |
Belgeleri toplarken amaç, “son olayı” bulmaktır: en son ödeme, en son imza, en son takip işlemi veya en son mahkeme işlemi. Süre bu son olaydan itibaren hesaplanır. Belgelerden biri eksikse, bankadan veya varlık yönetim şirketinden yazılı olarak hesap dökümü ve tarihleri istemek, savunmanın ilk adımıdır.
Cevap Yazısı ve İtiraz Dilekçesi Örnekleri
Aşağıdaki iki metin, zaman aşımının dolduğu kanaatine varılan bir dosyada kullanılabilecek örneklerdir. Tarihleri ve tutarları kendi belgelerinize göre doldurun; süre dolmamışsa bu metinleri kullanmayın. Birinci metin henüz takip başlamadan gelen ödeme talebine yazılı cevap, ikincisi ödeme emrine itiraz içindir.
Örnek 1: Varlık yönetim şirketine zaman aşımı cevabı
[Adresi]
Konu: [Tarih] tarihli ödeme talebiniz hakkında
[Tarih] tarihli yazınızla, [banka adı] tarafından adıma tahsis edilen kredi kartından kaynaklandığı belirtilen [tutar] TL alacağı devraldığınızı bildirerek ödeme talep ettiniz.
Söz konusu kart hesabından kaynaklanan borç [tarih] tarihinde muaccel olmuştur. Bu tarihten sonra tarafımdan herhangi bir ödeme yapılmamış, borç ikrar edilmemiş, aleyhime icra takibi veya dava açılmamıştır. Türk Borçlar Kanunu’nun 146. maddesinde öngörülen on yıllık zaman aşımı süresi [tarih] tarihinde dolmuştur.
Alacağın size devri, devri öğrendiğim sırada bankaya karşı sahip olduğum savunmaları ortadan kaldırmaz (TBK m.188). Bu nedenle zaman aşımı savunmamı şirketinize karşı da ileri sürüyorum. Asıl alacak zaman aşımına uğradığından ona bağlı faiz ve diğer alacaklar da zaman aşımına uğramıştır (TBK m.152).
Bu yazı hiçbir şekilde borcun kabulü anlamına gelmez. Talebinize ilişkin herhangi bir ödeme yapmayacağımı bildiririm.
[Tarih]
[Ad Soyad]
[İmza]
[Adres]
Örnek 2: Ödeme emrine zaman aşımı itirazı
DOSYA NO: [Yıl/Numara] Esas
İTİRAZ EDEN (BORÇLU): [Ad Soyad, T.C. Kimlik No]
ALACAKLI: [Banka veya varlık yönetim şirketinin unvanı]
KONU: Ödeme emrine itirazımdır.
AÇIKLAMALAR
1. Dosyanızdan gönderilen ve tarafıma [tebliğ tarihi] tarihinde tebliğ edilen ödeme emri ile kredi kartı borcundan kaynaklandığı ileri sürülen [tutar] TL asıl alacak ile faiz ve ferileri talep edilmiştir. Borcun tamamına, faizine ve ferilerine itiraz ediyorum.
2. Türk Borçlar Kanunu m.146 ve m.149 uyarınca takibe konu kart alacağı [muacceliyet tarihi] tarihinde muaccel olmuştur. Bu tarihten takip tarihine kadar ödeme, ikrar, takip veya dava gibi zaman aşımını kesen bir işlem bulunmamaktadır. On yıllık süre takip tarihinden önce dolmuştur. Zaman aşımı def’inde bulunuyorum (TBK m.161).
3. Türk Borçlar Kanunu m.147/1 ve m.152 uyarınca, asıl alacak zaman aşımına uğradığından ona bağlı faiz alacakları da zaman aşımına uğramıştır. Bunun yanında talep edilen faizin beş yıldan eski dönemlere ilişkin kısmı için ayrıca zaman aşımı def’inde bulunuyorum.
4. İcra ve İflas Kanunu m.62 uyarınca yurt içindeki adresimi aşağıda bildiriyorum.
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle borcun tamamına, faizine ve ferilerine itiraz ettiğimden takibin durdurulmasını talep ederim.
[Tarih]
İtiraz Eden
[Ad Soyad]
[İmza]
Yurt içi adres: [Adres]
İtiraz, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde yapılmalıdır (İİK m.62). Takip bir çek veya senede dayanıyorsa süre beş gündür ve itiraz icra mahkemesine yapılır (İİK m.168). Takip kesinleşmişse, zaman aşımı iddiası icra mahkemesine yapılacak bir başvuruyla ve resmî belgelerle ileri sürülür (İİK m.71, 33/a).
Örnek Hesaplar
Aşağıdaki örnekler, kanundaki kuralların tarihlere nasıl uygulandığını göstermek için hazırlanmıştır. Gerçek bir dosyada başlangıç tarihi, sözleşmedeki muacceliyet hükmü, hesap özetleri ve icra dosyasındaki işlemlerle birlikte belirlenir; bu nedenle tarihler yalnızca yöntem örneğidir.
Kart borcunda zaman aşımı örnekleri
| Durum | Süre nasıl işler? | Sonuç |
|---|---|---|
| Son ödeme 2015’te yapıldı; banka 2015 sonunda borcun tamamını istedi; o tarihten beri ödeme, takip veya ikrar yok | Anapara için 10 yıllık süre, borcun tamamının istenebildiği tarihten işler (TBK m.146, 149) | 2025 sonunda anapara bakımından süre dolmuştur; borçlu ileri sürerse alacak istenemez |
| Aynı borç için 2019’da 500 TL ödeme yapıldı | Kısmi ödeme süreyi keser, 2019’dan itibaren yeni 10 yıl başlar (TBK m.154/1, 156) | Süre 2029’a kadar işler |
| 2020’de yapılandırma protokolü imzalandı, iki taksit ödendi, sonra ödeme durdu | Senetle ikrar; yeni süre her durumda 10 yıl; son taksit ödemesi de süreyi keser (TBK m.154/1, 156) | Süre son ödemeden itibaren yeniden 10 yıl |
| 2016’da icra takibi başladı; dosyada son işlem 2018’de yapıldı | Takipte her işlemden sonra süre yeniden işler (TBK m.157) | Süre 2018’deki son işlemden itibaren hesaplanır |
| Alacak 2022’de varlık yönetim şirketine devredildi | Devir süreyi kesmez; borçlu bankaya karşı savunmalarını yeni alacaklıya karşı da ileri sürebilir (TBK m.188) | Süre, devirden bağımsız olarak hesaplanır |
| 2017’de haciz yapıldı, mal bulunamadı ve aciz belgesi düzenlendi | Aciz belgesindeki alacak için faiz istenemez; süre 20 yıl (İİK m.143) | Süre 2037’de dolar |
Örneklerden çıkan sonuç açıktır: Zaman aşımı hesabında belirleyici olan, borcun ilk doğduğu tarih değil, süreyi kesen son olaydır. Bu son olay bir ödeme, bir imza, bir takip işlemi veya bir mahkeme kararı olabilir. Bu nedenle ödeme dekontlarınızı, hesap özetlerinizi ve size gelen tebligatları saklamanız, yıllar sonra zaman aşımı savunması yapabilmenin ön şartıdır.
Yapılmaması Gerekenler
- Süreyi kontrol etmeden ödeme yapmak. Süresi dolmamış bir borçta küçük bir ödeme süreyi baştan başlatır; süresi dolmuş bir borçta ise ödenen tutar geri istenemez (TBK m.78, 154).
- Telefonda borcu kabul etmek. Kayıt altındaki görüşmelerde verilen “borcu kabul ediyorum” türünden beyanlar ikrar olarak ileri sürülebilir. Görüşmeleri yazılı yazışmaya taşıyın.
- Yapılandırma belgesini okumadan imzalamak. Senetle ikrarda yeni süre her durumda on yıldır (TBK m.156).
- Ödeme emrini “zaman aşımı oldu” diye görmezden gelmek. Zaman aşımı ileri sürülmedikçe dikkate alınmaz (TBK m.161). İtiraz edilmeyen takip kesinleşir ve haciz başlayabilir.
- Takip açıldığı tarihe bakarak karar vermek. Takipte her işlemden sonra süre yeniden işler (TBK m.157); son işlemin tarihini UYAP’tan kontrol edin.
- Kefil olarak asıl borçlunun ödemelerini bilmemek. Asıl borçlunun yaptığı ödeme kefil için de süreyi keser (TBK m.155).
- Kredi notu kaydını zaman aşımıyla karıştırmak. Kredi kayıt sistemindeki kaydın görünmesi ile alacağın zaman aşımı farklı konulardır; ayrıntısı KKB kaydı ve kredi notu yazımızda.
Ödeme yapmadan veya imza atmadan önce sorun
Eski bir kart borcu için banka veya varlık yönetim şirketi ödeme, yapılandırma ya da borç kabulü istiyorsa, imza atmadan önce sürenin dolup dolmadığını kontrol edin. Küçük bir ödeme bile süreyi baştan başlatabilir. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Sık Sorulan Sorular
Kredi kartı borcu kaç yılda zaman aşımına uğrar?
Kanunda özel bir süre olmadığı için anapara alacağına genel on yıllık süre uygulanır (TBK m.146). Dönemsel olarak işleyen faiz alacakları için beş yıllık sürenin (TBK m.147/1) uygulanması ileri sürülebilir.
Zaman aşımı ne zaman başlar?
Alacağın muaccel olduğu günden başlar. Muacceliyet bir bildirime bağlıysa, bildirimin yapılabileceği günden başlar (TBK m.149). Süre hesaplanırken başladığı gün sayılmaz (TBK m.151).
Küçük bir ödeme zaman aşımını keser mi?
Evet. Borçlunun faiz ödemesi veya kısmen ifada bulunması zaman aşımını keser ve yeni bir süre başlatır (TBK m.154/1, 156).
Yapılandırma imzalarsam ne olur?
Yapılandırma veya borç kabul belgesi, borcun senetle ikrarıdır. Bu durumda zaman aşımı kesilir ve yeni süre her durumda on yıldır (TBK m.156).
İcra takibi açıldıysa zaman aşımı işler mi?
Takip zaman aşımını keser; süre, alacağın takibine ilişkin her işlemden sonra yeniden işlemeye başlar (TBK m.157). Bu nedenle dosyadaki son işlemin tarihi önemlidir.
Borcum varlık yönetim şirketine satıldı, süre yeniden mi başladı?
Hayır. Devir tek başına süreyi kesmez. Borçlu, devri öğrendiği sırada bankaya karşı sahip olduğu savunmaları varlık yönetim şirketine karşı da ileri sürebilir (TBK m.188).
Zaman aşımı dolmuşsa borç kendiliğinden siliniyor mu?
Hayır. Zaman aşımı ileri sürülmedikçe hâkim bunu kendiliğinden dikkate alamaz (TBK m.161). Ödeme emrine itirazda veya davada açıkça ileri sürülmelidir.
Takip kesinleştikten sonra zaman aşımını ileri sürebilir miyim?
Evet. Takibin kesinleşmesinden sonra borcun zaman aşımına uğradığı icra mahkemesinde ileri sürülebilir; mahkeme resmî belgelere dayanarak inceler (İİK m.71, 33/a).
Zaman aşımına uğramış borcu ödersem geri alabilir miyim?
Hayır. Zaman aşımına uğramış bir borcun ifasından kaynaklanan zenginleşmeler geri istenemez (TBK m.78).
Aciz belgesi varsa süre ne kadar?
Aciz belgesine bağlanan alacak, belgenin düzenlenmesinden itibaren yirmi yılda zaman aşımına uğrar ve bu alacak için faiz istenemez (İİK m.143).
Kart sözleşmesindeki ‘zaman aşımından feragat ediyorum’ maddesi geçerli mi?
Hayır. Zaman aşımından önceden feragat edilemez ve zaman aşımı süreleri sözleşmeyle değiştirilemez (TBK m.148, 160).
İlgili Rehberler
- Borçlarımı Ödeyemiyorum: Borçlu Rehberi 2026
- Kredi Kartı Borcumu Ödeyemiyorum
- İcra Takibinde Zamanaşımı ve Takibin Düşmesi
- Alacak ve Kambiyo Senedi Zamanaşımı Aracı
- Kredi Kartı Borcum İcraya Verildi
- Borcum Varlık Yönetim Şirketine Satıldı
- Kredi ve Kart Gecikmesinde KKB Kaydı
- Kefil Oldum, Şimdi Bana Takip Geldi
- Ölen Kişinin Kredi Borcu ve Kredi Hayat Sigortası
- Haczedilemeyen Mal ve Haklar
- İcrada Taksitle Ödeme ve Taahhüdü İhlal
- İcra ve İflas Hukuku Rehberi
- Hukuki Hesaplama Araçları
Kaynakça
Mevzuat
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.78, 146-157, 160, 161, 183, 188
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu: m.33/a, 39, 62, 71, 78, 143, 168
- 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu: m.8, 24
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.749, 814
Madde metinleri 9 Kasım 2026 tarihinde mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel metinlerden kontrol edilmiştir. Zaman aşımı hesabı somut belgelere bağlıdır; bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.


