İhtiyaç kredisinin bir taksidi gecikince banka kalan borcun tamamını hemen isteyemez. Bunun için birbirini izleyen en az iki taksidin ödenmemiş olması ve bankanın en az otuz gün süre veren bir muacceliyet uyarısı göndermesi gerekir (TKHK m.28). Muaccel kılınan taksitler hesaplanırken faiz, komisyon ve benzeri masraflar dikkate alınmaz. Gecikme faizi sözleşmedeki akdi faizin yüzde otuz fazlasını geçemez ve yalnızca geç ödenen tutarın içindeki anapara üzerinden işletilir; fazla tahsil edilen tutar faiziyle iade edilir (Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği m.18). Belirli süreli kredinin faizi ve şartları, gecikme gerekçesiyle tüketici aleyhine değiştirilemez (TKHK m.25, 26). Tüketici kredisinde kefalet, sözleşmede ne yazarsa yazsın adi kefalet sayılır (TKHK m.4/6); kefilin sorumluluğu azami miktarla sınırlıdır ve gerçek kişinin verdiği kefalet on yıl sonra kendiliğinden sona erer (TBK m.589, 598). Banka hesabı kesip noter aracılığıyla hesap özeti gönderirse bir aylık itiraz süresi işlemeye başlar (İİK m.68/b).
Bu yazı, ihtiyaç kredisinin taksitlerini ödemekte zorlanan, bankadan gecikme veya muacceliyet uyarısı alan, bir yakınının kredisine kefil olduğu için ödeme talebiyle karşılaşan ya da kredi borcu nedeniyle icra takibine uğrayan kişiler için hazırlandı. Kredi sözleşmesi kurulurken sahip olduğunuz cayma, sigorta ve erken ödeme haklarını Tüketici Kredisi Sözleşmeleri yazımızda; bütün borç türlerini Borçlarımı Ödeyemiyorum: Borçlu Rehberi sayfamızda anlattık. Bu yazı, taksitler ödenemediğinde adım adım ne olacağına ve borçlu ile kefilin bu aşamadaki haklarına odaklanıyor. Kredi bir araç üzerindeki rehinle güvence altındaysa Taşıt Kredisi Ödenmezse Ne Olur? yazımız rehinli aracın durumunu anlatıyor.
- Taksit ödenmezse adım adım ne olur?
- Gecikme faizi: tavan ve hesap yöntemi
- Muacceliyet uyarısı ve otuz günlük süre
- Banka faizi veya şartları değiştirebilir mi?
- İhtiyaç kredisi yapılandırma
- Kredili mevduat hesabı (KMH) borcu
- Kredinin kefili: sorumluluk sınırları
- Hesap kat ihtarı ve icra takibi
- Vefat, hastalık ve kredi bağlantılı sigorta
- Bankaya ödeme planı talep yazısı örneği
- Örnek hesap
- Yapılmaması gerekenler
- Sık sorulan sorular
- İlgili rehberler
- Kaynakça
Taksit Ödenmezse Adım Adım Ne Olur?
İhtiyaç kredisi belirli süreli bir tüketici kredisidir ve taksitlerin ödenmemesinin sonuçları kanunla sıraya konmuştur. Banka her aşamada farklı bir hakka sahiptir; borçlunun da her aşamada yapabileceği bir şey vardır. Aşağıdaki tablo bu sırayı gösterir.
İhtiyaç kredisinde taksitlerin ödenmemesinde aşamalar
| Aşama | Ne olur? | Dayanak | Bu aşamada yapılabilecek |
|---|---|---|---|
| Bir taksit gecikti | Geç ödenen tutarın içindeki anapara üzerinden gecikme faizi işler | Yönetmelik m.18/3 | Taksidi en kısa sürede ödemek; gecikme faizi gün sayısına göre artar |
| Birbirini izleyen iki taksit ödenmedi | Banka kalan borcun tamamını isteyebilmek için muacceliyet uyarısı gönderebilir | TKHK m.28; Yönetmelik m.18/1 | Uyarı gelmeden ödeme planı görüşmek |
| Muacceliyet uyarısı geldi | En az otuz günlük süre verilir; bu sürede ödenmezse kalan borcun tamamı muaccel olur | TKHK m.28 | Süre içinde gecikmiş taksitleri ödemek veya yazılı ödeme planı istemek |
| Kalan borç muaccel oldu | Banka hesabı kesip noter aracılığıyla hesap özeti ve ihtar gönderebilir | İİK m.68/b | Hesap özetine alındığı tarihten itibaren bir ay içinde itiraz |
| Kefile başvuru | Kefaletin türüne göre banka kefile de ödeme talebi yöneltir | TBK m.585, 586, 590 | Kefil, şekil şartlarını ve azami miktarı kontrol eder |
| İcra takibi | Ödeme emri; itiraz edilmezse haciz | İİK m.60, 62 | Ödeme emrine yedi gün içinde itiraz veya ödeme planı |
Bu sıranın en önemli sonucu şudur: Tek bir taksidin gecikmesi kredinin tamamını tehlikeye sokmaz. Borç ancak iki ardışık taksit ödenmez ve bankanın verdiği otuz günlük süre de sonuçsuz geçerse topluca istenebilir. Bu otuz gün, borçlunun elindeki en değerli zamandır. Gecikmelerin kredi notuna etkisini KKB kaydı ve kredi notu yazımızda inceledik.
Gecikme Faizi: Tavan ve Hesap Yöntemi
Tüketici kredisinde gecikme faizi için iki sınır vardır. Birincisi oran sınırıdır: Temerrüt veya geç ödeme durumunda tüketiciden, sözleşmedeki akdi faiz oranının yüzde otuz fazlasından daha yüksek bir oranda gecikme faizi tahsil edilemez. Kredi veren bu sınırı aşarak fazla tahsilat yaparsa, fazla tahsil ettiği tutarı, tahsil tarihinden iade tarihine kadar akdi faiz oranının yüzde otuz fazlası üzerinden hesaplanacak faiziyle birlikte tüketiciye ödemek zorundadır (Yönetmelik m.18/2).
İkincisi matrah sınırıdır: Kredi veren, geç ödenen tutarın içindeki anapara tutarı üzerinden, gecikme faiz oranı ve geç ödenen gün sayısı dikkate alınarak bulunacak faizi ve bu faiz üzerinden hesaplanacak vergi ve benzeri yasal yükümlülükleri isteyebilir. Hesapta tüketicinin ödemeyi yaptığı tarih esas alınır ve bu süre tüketici aleyhine değiştirilemez (Yönetmelik m.18/3). Yani gecikme faizi taksidin tamamına değil, taksidin içindeki anapara kısmına işletilir; taksidin faiz kısmına ayrıca gecikme faizi yürütülemez.
Gecikme faizinde kontrol edilecek noktalar
| Nokta | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Gecikme faizi oranı | Akdi faiz oranının en fazla %30 fazlası | Yönetmelik m.4/1-e, 18/2 |
| Gecikme faizinin matrahı | Geç ödenen tutarın içindeki anapara | Yönetmelik m.18/3 |
| Süre | Geç ödenen gün sayısı; ödemenin yapıldığı tarih esas alınır | Yönetmelik m.18/3 |
| Muaccel kılınan taksitler | Hesaplanırken faiz, komisyon ve benzeri masraflar dikkate alınmaz | TKHK m.28/2; Yönetmelik m.18/1 |
| Bileşik faiz | Temerrüt hâli de dahil, tüketici işlemlerinde faize faiz yürütülemez | TKHK m.4/7 |
| Fazla tahsilat | Faiziyle birlikte iade edilir | Yönetmelik m.18/2 |
Muacceliyet uyarısı veya ihtar mı geldi?
Bankanın uyarısındaki otuz günlük süre, borcun tamamının istenmesini önlemek için en önemli zamandır. Kredi sözleşmenizi, ödeme planınızı ve gelen yazıları birlikte inceleyerek faiz hesabını ve izlenecek yolu belirleyebiliriz. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Muacceliyet Uyarısı ve Otuz Günlük Süre
Muacceliyet, vadesi henüz gelmemiş taksitlerin de hemen ödenmesi gereken borca dönüşmesidir. Tüketici kredisinde banka, sözleşmede bu hakkı saklı tutmuş olsa bile, ancak üç şart birlikte gerçekleşirse kalan borcun tamamını isteyebilir: Bankanın bütün edimlerini ifa etmiş olması, tüketicinin birbirini izleyen en az iki taksidi ödemede temerrüde düşmesi ve bankanın tüketiciye en az otuz gün süre veren bir muacceliyet uyarısı göndermesi (TKHK m.28; Yönetmelik m.18/1).
Bu kuralın üç pratik sonucu vardır. Birincisi, tek taksit gecikmesi veya iki taksidin ardışık olmayan gecikmesi muacceliyet için yeterli değildir. İkincisi, otuz günlük süre içinde gecikmiş taksitleri ödeyen tüketicinin kredisi, ödeme planına göre devam eder. Üçüncüsü, muaccel kılınan taksitlerin hesaplanmasında faiz, komisyon ve benzeri masraflar dikkate alınmaz; yani vadesi öne çekilen taksitlerin içindeki gelecek dönem faizleri istenemez (TKHK m.28/2). Uyarı geldiğinde ilk iş, uyarıda yazan tutarın hangi taksitlerden oluştuğunu ve verilen sürenin otuz günden az olup olmadığını kontrol etmektir.
Banka Faizi veya Şartları Değiştirebilir mi?
Belirli süreli tüketici kredisinde faiz oranı sabit olarak belirlenir ve sözleşmenin kurulduğu tarihte belirlenen bu oran tüketici aleyhine değiştirilemez (TKHK m.25). Belirli süreli kredi sözleşmesinin şartları da tüketici aleyhine değiştirilemez (TKHK m.26). Bu nedenle banka, taksitler geciktiği için akdi faizi yükseltemez; gecikmenin sonucu, yukarıda anlatılan sınırlar içindeki gecikme faizidir.
Borçlunun elindeki en güçlü araçlardan biri de erken ödemedir. Tüketici, vadesi gelmemiş bir veya birden çok taksidi ödeyebilir ya da kredi borcunun tamamını erken ödeyebilir; bu durumda kredi veren, erken ödenen miktara göre gerekli bütün faiz ve diğer maliyet indirimlerini yapmak zorundadır (TKHK m.27). Elinize toplu bir para geçtiğinde, gecikmiş taksitleri kapattıktan sonra kalan borcun bir kısmını erken ödemek toplam maliyeti düşürür. İndirimi kredi erken ödeme hesaplama aracımızla kontrol edebilirsiniz.
İhtiyaç Kredisi Yapılandırma
BDDK, Eylül 2024’ten bu yana üç kez, gecikmiş ihtiyaç kredilerinin de yeniden yapılandırılmasına imkân tanıyan kararlar aldı. Bu kararlarda yapılandırma, borçlunun talebine ve belirli bir başvuru süresine bağlandı ve ilave kredi kullandırılmaksızın yapılması şart koşuldu.
BDDK’nın ihtiyaç kredisi yapılandırma kararları
| Karar | Kapsam | Azami vade | Başvuru süresi |
|---|---|---|---|
| 10972 sayılı Karar (26.09.2024) | Karar tarihinden önce kullandırılmış ve 30 günden fazla gecikmiş ihtiyaç kredileri | 60 ay | Karar tarihinden itibaren 1 yıl |
| 11240 sayılı Karar (10.07.2025) | Gecikmiş veya daha önce yeniden yapılandırılmış ihtiyaç kredileri, kredili mevduat hesapları dahil | 48 ay | Karar tarihinden itibaren 3 ay |
| 11366 sayılı Karar (29.01.2026) | Karar tarihinden önce kullandırılmış ve 30 günden fazla gecikmiş ihtiyaç kredileri, kredili mevduat hesapları dahil | 48 ay | Karar tarihinden itibaren 3 ay; 29 Nisan 2026’da sona erdi |
9 Kasım 2026 itibarıyla BDDK’nın internet sitesinde, bu kararlardan sonra açılmış yeni bir özel yapılandırma dönemi bulunmamaktadır. Özel dönem dışında da banka, borçluyla anlaşarak krediyi yeniden yapılandırabilir; ancak bu bir zorunluluk değil, tarafların anlaşmasıdır. Yeni bir ödeme planı imzalamadan önce faiz oranını, toplam geri ödeme tutarını, gecikme hâlinde uygulanacak sonucu ve kefilin durumunu yazılı olarak görün. İmzalı bir yapılandırma belgesi borcun senetle ikrarıdır ve zaman aşımı açısından yeni süre her durumda on yıldır; bu konuyu Kredi Kartı Borcu Zaman Aşımı yazımızda anlattık.
Kredili Mevduat Hesabı (KMH) Borcu
Kredili mevduat hesabı, bankanın önceden kararlaştırılan bir limit dahilinde tüketicinin hesabındaki bakiyeden fazlasını kullanmasına izin verdiği sözleşmedir (Yönetmelik m.4). Belirli süreli bir kredi sözleşmesiyle ilişkili bir kredili mevduat sözleşmesi, tüketicinin açık talimatı olmaksızın yapılamaz (TKHK m.31/2). KMH borcunda uygulanabilecek aylık azami faiz oranlarını Merkez Bankası ilan eder; 1 Kasım 2026 itibarıyla kredili mevduat hesapları için aylık azami akdi faiz yüzde 4,25, azami gecikme faizi yüzde 4,55’tir (TCMB azami oranlar).
KMH, maaş hesabına bağlı olduğunda en hızlı büyüyen borç türlerinden biridir; çünkü hesaba yatan her tutar önce eksi bakiyeyi kapatır ve ay içinde yeniden kullanılır. Gelir düştüğünde KMH limitini düşürmek veya kapatmak ve borcu sabit taksitli bir plana bağlamak, faizin her ay yeniden işlemesini önler. BDDK’nın 2025 ve 2026 yapılandırma kararları kredili mevduat hesaplarını da kapsıyordu.
Kredinin Kefili: Sorumluluk Sınırları
İhtiyaç kredilerinde bankalar çoğu zaman bir yakını kefil olarak ister. Kefilin sorumluluğu, Türk Borçlar Kanununun kefalete ilişkin sıkı şekil ve kapsam kurallarına bağlıdır. Kefil olarak ödeme talebi aldıysanız, önce aşağıdaki noktaları kontrol edin.
İhtiyaç kredisi kefilinin kontrol listesi
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Şekil | Kefalet yazılı olmalı; azami miktar ve kefalet tarihi yazılmalı; kefil bunları ve müteselsil kefilse bu sıfatı kendi el yazısıyla belirtmeli | TBK m.583 |
| Eşin rızası | Evli kefil için, istisnalar dışında, eşin yazılı rızası sözleşmeden önce veya en geç sözleşme anında verilmeli | TBK m.584 |
| Kefaletin türü | Tüketici kredisinde borçlunun borcu için alınan şahsi teminat, her ne isim altında olursa olsun adi kefalet sayılır | TKHK m.4/6 |
| Önce borçluya başvurma | Adi kefalette alacaklı borçluya başvurmadıkça kefili takip edemez; kesin aciz belgesi, iflas, konkordato mehli veya Türkiye’de takibin imkânsızlaşması hâlleri ayrıktır | TBK m.585 |
| Sorumluluğun üst sınırı | Kefil her durumda sözleşmedeki azami miktara kadar sorumludur | TBK m.589 |
| Faiz sorumluluğu | Aksi kararlaştırılmamışsa işlemiş bir yıllık ve işlemekte olan yıla ait akdi faizlerden sorumludur | TBK m.589 |
| Takip masrafları | Alacaklı, kefile uygun bir zaman önce bildirimde bulunmadıysa borçluya karşı yaptığı takip masraflarından kefil sorumlu değildir | TBK m.589 |
| Muacceliyet bildirimi | Asıl borcun muacceliyeti süre içeren bir bildirime bağlıysa, kefil için bu süre bildirimin kefile yapıldığı tarihte işlemeye başlar | TBK m.590 |
| On yıllık süre | Gerçek kişinin verdiği kefalet, sözleşmenin kurulmasından itibaren on yıl geçince kendiliğinden ortadan kalkar | TBK m.598 |
| Rücu | Ödeme yapan kefil, ödediği ölçüde bankanın haklarına halef olur ve borçluya rücu edebilir | TBK m.596 |
İhtiyaç kredisinde kefili koruyan en güçlü kural, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin altıncı fıkrasıdır: Tüketici işlemlerinde, tüketicinin edimlerine karşılık olarak alınan şahsi teminatlar, her ne isim altında olursa olsun adi kefalet sayılır. Banka sözleşmeye “müteselsil kefil” yazdırmış ve kefil bunu el yazısıyla belirtmiş olsa bile, ihtiyaç kredisini tüketici sıfatıyla kullanan bir borçlunun kefili adi kefil hükmündedir. Yönetmelik de bankadan, sözleşme öncesi bilgi formunda ve sözleşmede bu kuralı tüketiciye açıkça bildirmesini ister (Yönetmelik m.6/1-k, 11/1-k).
Adi kefaletin sonucu, bankanın önce asıl borçluya başvurmak zorunda olmasıdır. Alacaklı, borçlu aleyhine yapılan takip kesin aciz belgesiyle sonuçlanmadıkça, borçlunun iflasına karar verilmedikçe, borçluya konkordato mehli verilmedikçe veya borçlu aleyhine Türkiye’de takip imkânsız ya da önemli ölçüde güç hâle gelmedikçe kefili takip edemez (TBK m.585). Alacak ayrıca rehinle güvence altına alınmışsa, adi kefil alacağın önce rehinden alınmasını isteyebilir. Bu nedenle borçlu ile birlikte veya borçludan önce takip edilen kefilin, ödeme emrine itirazında kefaletin adi kefalet sayıldığını ve bu şartların gerçekleşmediğini ileri sürmesi gerekir.
Bu listedeki bir başka sık atlanan kural, muacceliyet bildirimine ilişkin olanıdır. Banka muacceliyet uyarısını yalnızca asıl borçluya gönderdiyse, kefil için otuz günlük süre işlemeye başlamamıştır; kefil ancak kendisine yapılan bildirimden itibaren bu süreyi kullanabilir (TBK m.590). Kefaletin genel kuralları için Kefalet ve Kişisel Güvence, takip sonrası savunmalar için Kefil Oldum, Şimdi Bana Takip Geldi yazılarımıza bakabilirsiniz.
Kefil olarak takip edildiyseniz sözleşmeyi inceletin
Kefalet sözleşmesinin şekil şartları, azami miktar, eşin rızası ve on yıllık süre, kefilin sorumluluğunu doğrudan belirler. Ödeme emrine itiraz süresi tebliğden itibaren yedi gündür. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Hesap Kat İhtarı ve İcra Takibi
Kalan borç muaccel olduktan sonra banka genellikle kredi hesabını keser ve noter aracılığıyla bir hesap özeti ile ihtarname gönderir. Bu belgeler önemsiz görünse de icra takibinin sonucunu doğrudan etkiler. İcra ve İflas Kanununa göre kredi veren, kredi sözleşmesinde gösterilen adrese, faiz tahakkuk dönemlerini izleyen on beş gün içinde noter aracılığıyla hesap özeti göndermek zorundadır. Süresi içinde gönderilen hesap özetinin içeriğine, alındığı tarihten itibaren bir ay içinde itiraz etmeyen borçlu, hesap özetinin gerçeğe aykırı olduğunu ancak borcunu ödedikten sonra dava edebilir (İİK m.68/b).
Aynı maddeye göre kredi sözleşmeleri ve süresinde itiraz edilmemiş hesap özetleri ile ihtarnameler, İcra ve İflas Kanununun 68 inci maddesindeki belgelerden sayılır. Bunun anlamı şudur: Borçlu ödeme emrine itiraz etse bile banka, bu belgelere dayanarak icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir. Hesap kat ihtarının içeriğine itiraz etmek de, daha önce tebliğ edilip itiraz edilmeyen dönem hesap özetlerinin kesinleşmiş olmasını ortadan kaldırmaz. Adres konusuna da dikkat edin: Sözleşmedeki adresin değiştiği, noter aracılığıyla bankaya bildirilmedikçe sonuç doğurmaz ve hesap özetinin eski adrese ulaştığı tarih tebliğ tarihi sayılır (İİK m.68/b). Taşındıysanız yeni adresinizi bankaya noterden bildirmeniz, haberiniz olmadan süre işlemesini önler.
Kredi borcunda icra takibinin süreleri
| Aşama | Süre veya kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Hesap özetine itiraz | Hesap özetinin alındığı tarihten itibaren bir ay | İİK m.68/b |
| Ödeme emrine itiraz | Tebliğden itibaren yedi gün; itiraz icra dairesine dilekçeyle veya sözlü yapılır | İİK m.62 |
| Kısmi itiraz | Borcun bir kısmına itiraz eden borçlu itiraz ettiği kısmı ve miktarı açıkça göstermelidir; aksi hâlde itiraz edilmemiş sayılır | İİK m.62 |
| İtirazın etkisi | Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur | İİK m.66 |
| İtirazın iptali davası | Alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde dava açabilir; haksız itirazda %20’den az olmamak üzere tazminat | İİK m.67 |
| İtirazın kaldırılması | Alacaklı, belgeye dayanan takipte itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesine başvurabilir | İİK m.68, 68/b |
| Maaş haczi | Borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar ayrıldıktan sonra haczedilir; haczolunacak miktar dörtte birden az olamaz; birden fazla haciz sıraya konur | İİK m.83 |
| Emekli aylığı | SGK’dan bağlanan gelir ve aylıklar, nafaka ve Kurum alacakları dışında borçlunun muvafakati olmadan haczedilemez | 5510 sayılı Kanun m.93 |
| İcrada taksit | Satış talebinden önce, yeterli mal haczedilmişse; her taksit borcun dörtte birinden az olmamak üzere aydan aya ve en fazla üç ay | İİK m.111 |
| Hapis | Yalnızca sözleşmeden doğan bir yükümlülüğü yerine getirememek nedeniyle kimse özgürlüğünden alıkonulamaz | Anayasa m.38 |
Takipte borcun bir kısmını kabul ediyor, faiz hesabına itiraz ediyorsanız, itirazın hangi kalemlere ve hangi tutara yönelik olduğunu dilekçede açıkça yazmalısınız; aksi hâlde itiraz edilmemiş sayılır (İİK m.62). Kabul edilen kısım için takip devam eder (İİK m.66). Haciz aşamasındaki korumaları Haczedilemeyen Mal ve Haklar, icra dairesinde taksitlendirmeyi İcrada Taksitle Ödeme ve Taahhüdü İhlal yazılarımızda ayrıntılı olarak anlattık. Borcun ödenmemesinin bir suç olup olmadığı sorusunu da Borcumu Ödeyemiyorum, Hapse Girer miyim? yazımızda cevapladık.
Vefat, Hastalık ve Kredi Bağlantılı Sigorta
İhtiyaç kredilerinde bankalar çoğu zaman hayat sigortası veya işsizlik ve hastalık teminatı içeren bir poliçe önerir. Tüketicinin yazılı veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla açık talebi olmadan kredi bağlantılı sigorta yaptırılamaz; kredi veren, sigortalı teklifle birlikte sigortasız bir teklif de sunmak zorundadır (TKHK m.29/1). Tüketicinin istediği sigorta şirketinden aldığı teminat banka tarafından kabul edilmek zorundadır ve kredi bağlantılı sigorta, meblağ sigortalarında kalan borç tutarı ve vadesiyle uyumlu olmalıdır (TKHK m.29/2).
Taksitler hastalık, iş kaybı veya vefat nedeniyle ödenemiyorsa ilk iş, kredi dosyasında bir poliçe bulunup bulunmadığını ve hangi riskleri kapsadığını öğrenmektir. Poliçe kalan borcu karşılıyorsa sigorta şirketine başvuru yapılır; bu süreçte bankaya da yazılı bilgi verilmesi gecikme faizi ve muacceliyet tartışmalarını azaltır. Kredi borçlusu vefat ettiğinde borç mirasçılara geçer; ancak yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilir. Ret süresi kural olarak üç aydır ve yasal mirasçılar için ölümü öğrenme tarihinden işler (TMK m.605, 606). Ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (TMK m.605/2). Bu konuyu Ölen Kişinin Kredi Borcu ve Kredi Hayat Sigortası ve Babamın Banka Borcu İçin Ödeme Baskısı yazılarımızda ayrıntılı ele aldık.
Fazla Tahsil Edilen Faiz ve Masraflar İçin Başvuru
Gecikme faizi akdi faizin yüzde otuz fazlasını aşan oranda ya da taksidin tamamı üzerinden hesaplanmışsa, fazla tahsil edilen tutar iade edilmelidir. Kredi veren, fazla tahsil ettiği tutarı, tahsil tarihinden iade tarihine kadar akdi faizin yüzde otuz fazlası üzerinden hesaplanacak faiziyle birlikte ödemekle yükümlüdür (Yönetmelik m.18/2). Önce bankaya yazılı başvuru yapıp gecikme faizinin hesap dökümünü istemek gerekir. Banka iade etmezse, değeri her yıl yeniden belirlenen parasal sınırın altında kalan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurmak zorunludur (TKHK m.68). Sınırın üstündeki uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesinde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (TKHK m.73/A). Güncel sınırı tüketici hakem heyeti sınır aracımızla, başvuru metnini tüketici hakem heyeti başvuru dilekçesi örneğimizle hazırlayabilirsiniz.
Kredi borcunda sık görülen hatalı hesaplar
| Uygulama | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Gecikme faizinin taksidin tamamına işletilmesi | Yalnızca geç ödenen tutarın içindeki anapara üzerinden hesaplanır | Yönetmelik m.18/3 |
| Gecikme faizi oranının akdi faizin %30 fazlasını aşması | Fazla tahsilat faiziyle iade edilir | Yönetmelik m.18/2 |
| Gecikme faizine yeniden faiz yürütülmesi | Tüketici işlemlerinde bileşik faiz uygulanmaz | TKHK m.4/7 |
| Muaccel kılınan taksitlere gelecek dönem faizinin eklenmesi | Faiz, komisyon ve benzeri masraflar dikkate alınmaz | TKHK m.28/2 |
| Gecikme gerekçesiyle akdi faizin artırılması | Belirli süreli kredide faiz tüketici aleyhine değiştirilemez | TKHK m.25, 26 |
| Erken ödemede indirim yapılmaması | Erken ödenen miktara göre faiz ve maliyet indirimi zorunludur | TKHK m.27 |
Bankaya Yazı ve Kefilin İtiraz Dilekçesi Örnekleri
Aşağıdaki birinci metin, muacceliyet uyarısı alan borçlunun otuz günlük süre içinde bankaya göndereceği yazı içindir. İkinci metin, ihtiyaç kredisine kefil olduğu için kendisine ödeme emri gönderilen kişinin itiraz dilekçesidir. Köşeli parantez içindeki yerleri kendi belgelerinize göre doldurun; dosyanızda karşılığı olmayan bir hususu metinden çıkarın.
Örnek 1: Muacceliyet uyarısı üzerine bankaya yazı
[Genel Müdürlük veya şube adresi]
Konu: [Tarih] tarihli muacceliyet uyarınız hakkında ödeme planı ve hesap dökümü talebi
[Tarih] tarihinde tarafıma ulaşan yazınızla, [kredi numarası] numaralı ihtiyaç kredisine ilişkin gecikmiş taksitlerin ödenmesi istenmiş, aksi hâlde kalan borcun tamamının muaccel olacağı bildirilmiştir.
1. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.28 uyarınca muacceliyet uyarısında tüketiciye en az otuz gün süre verilmesi zorunludur. Bu süre içinde, gelirimdeki düşüş nedeniyle aylık [tutar] TL’yi aşmayacak taksitlerle yeni bir ödeme planı yapılmasını talep ediyorum.
2. Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği m.18/2 ve m.18/3 uyarınca gecikme faizi, sözleşmedeki akdi faiz oranının yüzde otuz fazlasını aşamaz ve yalnızca geç ödenen taksitlerin içindeki anapara üzerinden, gecikilen gün sayısına göre hesaplanabilir. Gecikmiş her taksit için anapara tutarını, gecikme gün sayısını ve uygulanan oranı gösteren hesap dökümünün tarafıma gönderilmesini talep ediyorum.
3. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.28/2 uyarınca, kalan taksitlerin muaccel kılınması hâlinde bu taksitlerin hesaplanmasında faiz, komisyon ve benzeri masraflar dikkate alınamaz. Muacceliyet hâlinde talep edilecek tutarın kalemleriyle birlikte bildirilmesini talep ediyorum.
4. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.4/7 uyarınca, temerrüt hâli de dahil olmak üzere tüketici işlemlerinde bileşik faiz uygulanamaz. Hesap dökümünde gecikme faizine ayrıca faiz yürütülmediğinin gösterilmesini talep ediyorum.
5. Yeni bir ödeme planı yapılması hâlinde uygulanacak faiz oranının, toplam geri ödeme tutarının, kredi sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin şartların ve kefaletin durumunun yazılı olarak tarafıma bildirilmesini talep ediyorum.
Sözleşmeden ve kanundan doğan bütün haklarımı saklı tutarım.
[Tarih]
[Ad Soyad]
[İmza]
[Adres]
[Telefon]
Yazıyı bankanın kayıtlı elektronik posta adresine, noter aracılığıyla veya şubeye teslim edip alındı belgesi alarak gönderin. Otuz günlük süre içinde gecikmiş taksitlerin ödenmesi muacceliyeti önler; ödeme planı görüşmesi süreyi kendiliğinden uzatmaz. Bu nedenle bankanın cevabını beklerken gecikmiş taksitlerin bir kısmını da olsa ödemek, borcun tamamının istenmesi riskini azaltır.
Örnek 2: Kefilin ödeme emrine itiraz dilekçesi
DOSYA NO: [Yıl/Numara] Esas
İTİRAZ EDEN (BORÇLU): [Ad Soyad, T.C. Kimlik No]
ALACAKLI: [Bankanın unvanı]
KONU: Ödeme emrine itirazımdır.
AÇIKLAMALAR
1. Dosyanızdan gönderilen ve tarafıma [tebliğ tarihi] tarihinde tebliğ edilen ödeme emri ile [asıl borçlunun adı] adına kullandırılan [kredi numarası] numaralı ihtiyaç kredisine kefil olduğum ileri sürülerek [tutar] TL asıl alacak ile faiz ve ferileri talep edilmiştir. Borcun tamamına, faizine ve ferilerine itiraz ediyorum.
2. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.4/6 uyarınca, tüketici işlemlerinde tüketicinin edimlerine karşılık olarak alınan şahsi teminatlar, her ne isim altında olursa olsun adi kefalet sayılır. Asıl borçlu krediyi tüketici olarak kullanmıştır. Sözleşmede hangi ifade kullanılmış olursa olsun kefaletim adi kefalettir.
3. Türk Borçlar Kanunu m.585 uyarınca adi kefalette alacaklı, borçluya başvurmadıkça kefili takip edemez. Asıl borçlu hakkında yapılmış bir takip sonucunda kesin aciz belgesi alınmamış, asıl borçlunun iflasına karar verilmemiş ve kendisine konkordato mehli verilmemiştir. Asıl borçlu aleyhine Türkiye’de takip yapılması imkânsız veya önemli ölçüde güç değildir. Bu nedenle tarafıma takip yapılamaz.
4. Türk Borçlar Kanunu m.589 uyarınca kefil, her durumda kefalet sözleşmesinde belirtilen azami miktara kadar sorumludur ve aksi kararlaştırılmamışsa akdi faizlerden yalnızca işlemiş bir yıllık ve işlemekte olan yıla ait olanlardan sorumludur. Kefalet sözleşmesinde azami miktar [tutar] TL olarak belirtilmiştir. Talep edilen tutar bu sınırı ve kanundaki faiz sınırını aşmaktadır.
5. Türk Borçlar Kanunu m.590/3 uyarınca, asıl borcun muaccel olması süre içeren bir bildirime bağlıysa, kefalet borcu için bu süre bildirimin kefile yapıldığı tarihte işlemeye başlar. Kredinin muaccel kılınmasına ilişkin uyarı tarafıma tebliğ edilmemiştir. Borç, kefalet borcu bakımından muaccel hâle gelmemiştir.
6. İcra ve İflas Kanunu m.62 uyarınca yurt içindeki adresimi aşağıda bildiriyorum.
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle borcun tamamına, faizine ve ferilerine itiraz ettiğimden takibin durdurulmasını talep ederim.
[Tarih]
İtiraz Eden
[Ad Soyad]
[İmza]
Yurt içi adres: [Adres]
İtiraz, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yapılmalıdır (İİK m.62). Kefalet sözleşmesinde azami miktar veya tarih yazılmamışsa, müteselsil kefil sıfatı kefilin el yazısıyla belirtilmemişse ya da evli kefil için eşin yazılı rızası alınmamışsa, bu eksiklikleri de ayrı birer husus olarak ekleyin (TBK m.583, 584). Kefaletin sözleşme tarihinden itibaren on yıl geçmişse, gerçek kişinin verdiği kefaletin kendiliğinden sona erdiğini belirtin (TBK m.598). İtiraz takibi durdurur; banka bunun üzerine itirazın kaldırılması veya iptali yoluna gider ve kefalete ilişkin savunmalar o aşamada da ileri sürülür. Kefilin takipten sonraki haklarını Kefil Oldum, Şimdi Bana Takip Geldi yazımızda ayrıca anlattık.
Örnek Hesap
Aşağıdaki örnek, Yönetmeliğin 18 inci maddesindeki ana kuralların nasıl uygulandığını göstermek için hazırlanmıştır. Rakamlar varsayımsaldır. Aylık oranın günlüğe çevrilmesinde Yönetmeliğin Ek-5’inde yer alan esaslar uygulanır; örnek, yöntemi göstermek amacıyla ayı otuz gün kabul eder ve vergi ile benzeri yasal yükümlülükleri ayrıca hesaplamaz.
Varsayımsal ihtiyaç kredisi örneği
| Kalem | Değer | Açıklama |
|---|---|---|
| Sözleşmedeki aylık akdi faiz | %3,50 | Kredi sözleşmesi ve ödeme planından |
| Azami gecikme faizi oranı | %4,55 | %3,50 × 1,30 (Yönetmelik m.18/2) |
| Geciken taksit | 10.000 TL | Ödeme planındaki taksit |
| Taksidin içindeki anapara | 6.000 TL | Ödeme planındaki anapara sütunu |
| Gecikme süresi | 20 gün | Ödemenin yapıldığı tarihe kadar |
| Doğru gecikme faizi | 182 TL | 6.000 × %4,55 × 20/30 (Yönetmelik m.18/3) |
| Taksidin tamamı üzerinden hatalı hesap | 303,33 TL | 10.000 × %4,55 × 20/30; fark 121,33 TL |
Aynı kredide iki ardışık taksit ödenmemiş ve banka muacceliyet uyarısı göndermiş olsun. Ödeme planına göre kalan yirmi taksidin toplamı 200.000 TL, bu taksitlerin içindeki anapara toplamı 150.000 TL ise, otuz günlük süre sonuçsuz geçtiğinde banka gecikmiş iki taksit ve gecikme faizine ek olarak kalan taksitler için 150.000 TL isteyebilir. Kalan taksitlerin içindeki 50.000 TL’lik gelecek dönem faizi, muaccel kılınan taksitlerin hesaplanmasında dikkate alınamaz (TKHK m.28/2). Muacceliyetten sonra işleyecek temerrüt faizinin oranı ve hesap yöntemi sözleşmeye ve Yönetmeliğe göre ayrıca kontrol edilmelidir.
Erken ödemenin etkisini görmek için aynı ödeme planını kredi erken ödeme hesaplama aracımıza girebilirsiniz. Elinizdeki toplu parayı önce gecikmiş taksitlere, sonra kalan borcun erken ödenmesine kullanmak, hem muacceliyet riskini ortadan kaldırır hem de erken ödenen kısım için faiz indirimi sağlar (TKHK m.27).
Yapılmaması Gerekenler
- Bankadan gelen muacceliyet uyarısını, hesap özetini veya ihtarnameyi açmadan bekletmeyin. Otuz günlük, bir aylık ve yedi günlük süreler bu belgelerin tebliğiyle işlemeye başlar.
- Taşındığınızda yeni adresinizi bankaya noter aracılığıyla bildirmeyi ihmal etmeyin. Bildirilmeyen adres değişikliğinde hesap özetinin eski adrese ulaştığı tarih tebliğ tarihi sayılır (İİK m.68/b).
- Bir kredinin taksidini başka bir kartın nakit avansıyla veya yüksek faizli yeni bir krediyle ödemeye çalışmayın. Bu yol, borcu daha yüksek maliyetli bir borca çevirir; önce bankadan yazılı ödeme planı isteyin.
- Kefilinizi süreçten habersiz bırakmayın. Kefilin savunmaları ve süreleri ayrıdır; bilgilendirilmiş bir kefil, kendisine gelen ödeme emrine süresinde itiraz edebilir.
- Yapılandırma protokolünü faiz oranını, toplam geri ödeme tutarını ve fesih şartlarını görmeden imzalamayın. İmzalı protokol borcun yazılı ikrarıdır ve zaman aşımı açısından yeni bir dönem başlatır; bu konuyu Kredi Kartı Borcu Zaman Aşımı yazımızda anlattık.
- Ödeme emrine itiraz süresini, bankayla görüşme sürdüğü gerekçesiyle kaçırmayın. Görüşmeler süreyi durdurmaz.
- “Hapse girersiniz” veya “dolandırıcılıktan şikâyet ederiz” gibi ifadelerle yapılan baskı karşısında panikle yeni borç almayın. Borcun ödenmemesi tek başına suç değildir; konuyu Borcumu Ödeyemedim, Dolandırıcılıktan Şikâyet Ederim Diyorlar yazımızda ele aldık.
Gecikmelerin ve yapılandırmanın kredi notuna etkisini KKB kaydı ve kredi notu yazımızda, borcun bir varlık yönetim şirketine devredilmesi hâlinde neler değiştiğini Borcum Varlık Yönetim Şirketine Satıldı yazımızda bulabilirsiniz. Bütün borçlarınızı birlikte değerlendirmek isterseniz 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Bir taksit gecikirse banka kalan borcun tamamını isteyebilir mi?
Hayır. Belirli süreli tüketici kredisinde kalan borcun tamamının istenebilmesi için tüketicinin birbirini izleyen en az iki taksidi ödememiş olması ve bankanın en az otuz gün süre veren bir muacceliyet uyarısı göndermesi gerekir (TKHK m.28). Tek taksit gecikmesinde yalnızca gecikme faizi işler.
İhtiyaç kredisinde gecikme faizi en fazla ne kadar olabilir?
Gecikme faizi oranı, sözleşmedeki akdi faiz oranının yüzde otuz fazlasını geçemez. Faiz, geç ödenen tutarın içindeki anapara üzerinden ve gecikilen gün sayısına göre hesaplanır; fazla tahsil edilen tutar faiziyle iade edilir (Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği m.18/2, 18/3).
Taksitlerimi geciktirdim, banka kredinin faizini artırabilir mi?
Hayır. Belirli süreli tüketici kredisinde faiz oranı sabittir ve sözleşmenin kurulduğu tarihte belirlenen oran tüketici aleyhine değiştirilemez; sözleşmenin diğer şartları da tüketici aleyhine değiştirilemez (TKHK m.25, 26). Gecikmenin sonucu, kanuni sınırlar içindeki gecikme faizidir.
Muacceliyet uyarısı aldım, ne yapmalıyım?
Uyarıdaki sürenin en az otuz gün olup olmadığını ve istenen tutarın hangi taksitlerden oluştuğunu kontrol edin. Bu süre içinde gecikmiş taksitleri ödemeniz hâlinde kredi ödeme planına göre devam eder. Ödeyemiyorsanız süre içinde bankadan yazılı ödeme planı ve gecikme faizinin hesap dökümünü isteyin; görüşmelerin süreyi kendiliğinden uzatmadığını unutmayın.
Kalan borcun tamamı istendiğinde gelecek aylara ait faizler de istenir mi?
Hayır. Muaccel kılınan taksitlerin hesaplanmasında faiz, komisyon ve benzeri masraflar dikkate alınmaz (TKHK m.28/2). Banka kalan taksitlerin anapara kısmını isteyebilir; gelecek dönem faizini isteyemez.
İhtiyaç kredisine kefil oldum, banka bana doğrudan başvurabilir mi?
Tüketici kredisinde borçlunun borcu için alınan şahsi teminat, her ne isim altında olursa olsun adi kefalet sayılır (TKHK m.4/6). Adi kefalette alacaklı, kesin aciz belgesi, iflas, konkordato mehli veya Türkiye’de takibin imkânsızlaşması gibi hâller dışında önce borçluya başvurmadan kefili takip edemez (TBK m.585).
Kefilin sorumluluğu kredinin tamamı kadar mıdır?
Kefil her durumda kefalet sözleşmesinde belirtilen azami miktara kadar sorumludur. Aksi kararlaştırılmamışsa akdi faizlerden yalnızca işlemiş bir yıllık ve işlemekte olan yıla ait olanlardan sorumludur (TBK m.589). Kefalet sözleşmesinde azami miktar ve tarih yazılı değilse kefalet geçerli olmaz (TBK m.583).
On yıldan eski bir krediye kefil olmuştum, sorumluluğum sürüyor mu?
Gerçek kişi tarafından verilmiş her türlü kefalet, sözleşmenin kurulmasından itibaren on yıl geçince kendiliğinden ortadan kalkar. Kefalet uzatılmamış veya yeni bir kefalet verilmemişse kefil ancak on yıllık süre doluncaya kadar takip edilebilir (TBK m.598).
Şu anda ihtiyaç kredisi yapılandırma imkânı var mı?
BDDK’nın 10972, 11240 ve 11366 sayılı kararlarıyla açılan özel yapılandırma dönemleri sona ermiştir; sonuncusu 29 Nisan 2026’da bitmiştir. 9 Kasım 2026 itibarıyla yeni bir özel dönem bulunmamaktadır. Banka ile borçlu, özel dönem dışında da anlaşarak yeni bir ödeme planı yapabilir.
Kredi borcumu ödeyemezsem hapse girer miyim?
Hayır. Anayasaya göre hiç kimse, yalnızca sözleşmeden doğan bir yükümlülüğü yerine getirememesinden dolayı özgürlüğünden alıkonulamaz (Anayasa m.38). Kredi borcu için icra takibi ve haciz yapılabilir; borcun ödenmemesi tek başına suç değildir.
Kredi borcu için maaşıma veya emekli aylığıma haciz konabilir mi?
Maaşa, borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar ayrıldıktan sonra haciz konabilir ve haczolunacak miktar dörtte birden az olamaz (İİK m.83). SGK’dan bağlanan gelir ve aylıklar ise nafaka ve Kurum alacakları dışında, borçlunun muvafakati olmadan haczedilemez (5510 sayılı Kanun m.93).
Bankanın gönderdiği hesap özetine itiraz etmezsem ne olur?
Süresinde gönderilen hesap özetine alındığı tarihten itibaren bir ay içinde itiraz etmeyen borçlu, hesap özetinin gerçeğe aykırılığını ancak borcu ödedikten sonra dava edebilir. İtiraz edilmeyen hesap özeti ve ihtarnameler, bankanın icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını istemesine dayanak olabilir (İİK m.68/b).
Kredi borçlusu vefat ederse borç ne olur?
Önce kredi bağlantılı bir hayat sigortası bulunup bulunmadığı araştırılır; poliçe kalan borcu karşılıyorsa sigorta şirketine başvurulur. Sigorta yoksa borç mirasçılara geçer; mirasçılar mirası kural olarak ölümü öğrendikleri tarihten itibaren üç ay içinde reddedebilir (TMK m.605, 606).
İlgili Rehberler
- Borçlarımı Ödeyemiyorum: Borçlu Rehberi 2026
- Tüketici Kredisi: Cayma, Sigorta Dayatması, Erken Ödeme
- Kredi Kartı Borcumu Ödeyemiyorum
- Kredi Kartı Borcu Zaman Aşımı
- Kefil Oldum, Şimdi Bana Takip Geldi
- Kefalet ve Kişisel Güvence (TBK 581-603)
- Kredi Gecikmesinde KKB Kaydı ve Kredi Notu
- Kredi Erken Ödeme Hesaplama Aracı
- İcrada Taksitle Ödeme ve Taahhüdü İhlal
- Haczedilemeyen Mal ve Haklar
- Borcumu Ödeyemiyorum, Hapse Girer miyim?
- Ölen Kişinin Kredi Borcu ve Kredi Hayat Sigortası
- Borcum Varlık Yönetim Şirketine Satıldı
- Tüketici Hakem Heyeti Sınır Hesaplama
- İcra ve İflas Hukuku Rehberi
- Hukuki Hesaplama Araçları
Kaynakça
Mevzuat
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun: m.4/6, 4/7, 25, 26, 27, 28, 29, 31, 68, 73/A
- Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği: m.2, 4, 6, 11, 18
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.583, 584, 585, 586, 589, 590, 596, 598
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu: m.62, 66, 67, 68, 68/b, 83, 111
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu: m.93
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu: m.605, 606
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası: m.38
Kurul kararları ve oranlar
- BDDK 10972 sayılı Karar (26.09.2024)
- BDDK 11240 sayılı Karar (10.07.2025)
- BDDK 11366 sayılı Karar (29.01.2026)
- TCMB, kredi kartı ve kredili mevduat hesabı azami faiz oranları (1 Kasım 2026)
Madde metinleri 9 Kasım 2026 tarihinde mevzuat.gov.tr, BDDK ve TCMB üzerindeki güncel metinlerden kontrol edilmiştir. Faiz ve borç hesabı somut sözleşmeye ve ödeme planına bağlıdır; bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.


