Yabancı Para Borcu Hesaplama Aracı (2026): Döviz Borcunda Kur Seçimi, Döviz Faizi, Kanuni ve Avans Faizi (TBK m.99, 3095 m.4/a)

Döviz cinsinden bir borcun bugün kaç Türk lirası ettiğini bulmak, tutarı güncel kurla çarpmaktan ibaret değildir. Hangi günün kurunun esas alınacağı, faizin hangi tarihten ve hangi oranla işleyeceği ve faizin döviz üzerinden mi yoksa Türk lirası üzerinden mi hesaplanacağı, kanunun ve Yargıtayın belirlediği kurallara bağlıdır. Bu sayfadaki hesaplama aracı, Türk Borçlar Kanununun 99 uncu maddesindeki seçenekleri, 3095 sayılı Kanunun kanuni faiz, ticari temerrüt faizi ve yabancı para faizi hükümlerini ve icra takibinde kur tarihinin etkisini aynı tabloda gösterir. Döviz borcunun hukuki çerçevesi, kur seçimi, tevdi ve uyarlama gibi konular Döviz Borcunda Kur Farkı: Hangi Kurla Ödenir? rehberimizde anlatılmıştır. Bu sayfa hesabın kendisine odaklanır.

Araç Nasıl Kullanılır? Alanlar Tek Tek

Araç, girdiğiniz verilerle alacaklının kullanabileceği bütün seçenekleri ayrı ayrı hesaplar ve en yüksek sonucu veren seçeneği işaretler. Alacaklı iseniz bu, talebinizi hangi yönde kuracağınızı gösterir. Borçlu iseniz alacaklının isteyebileceği en yüksek tutarı ve önünüze konan hesabın bu sınır içinde kalıp kalmadığını görürsünüz. Alanların doldurulmasında dikkat edilecek noktalar şunlardır:

Araç kurları kendisi çekmez. Bunun bilinçli bir sebebi vardır: borcun hangi kur türüyle çevrileceği sözleşmeye ve somut uyuşmazlığa göre değişir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının her iş günü ilan ettiği gösterge niteliğindeki kurlar arasında döviz alış, döviz satış, efektif alış ve efektif satış kurları bulunur. Sözleşmede kur türü belirlenmemişse yargı kararlarında sıklıkla fiilî ödeme tarihindeki efektif satış kurunun esas alındığı görülür (örneğin Yargıtay 3. HD, 28.09.2016, E.2016/2549, K.2016/11315); ancak tek tip bir uygulama olduğunu söylemek güçtür. Hafta sonu veya resmî tatil gibi kur ilan edilmeyen günler için hangi kurun kullanılacağı da ayrıca tartışılabilir; hesapta kullandığınız kurun tarihini ve kaynağını her zaman not edin.

Hesabın Dayandığı Kurallar

Yabancı para borcunun hesabı, birbirine bağlı birkaç hükmün birlikte uygulanmasıyla yapılır. Kur tarihini Türk Borçlar Kanunu, faiz oranını 3095 sayılı Kanun, faizin başlangıcını temerrüt hükümleri, takipte gösterilecek tutarı İcra ve İflas Kanunu belirler. Aşağıdaki tablo her kuralın hesaba nasıl yansıdığını özetler.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, yabancı para alacağının takip talebinde Türk lirası karşılığının gösterilmesine ilişkin İcra ve İflas Kanunu hükmünün kamu düzenine ilişkin olduğunu kabul etmiştir (19.10.2022, E.2019/12-500, K.2022/1326). Takip yolunun ayrıntıları Yabancı Para (Döviz) Alacağında İcra Takibi yazımızda, faizin genel hesap yöntemi İcra Borcuna Faiz Nasıl Hesaplanır? yazımızda yer alır.

Adım Adım Hesap: Beş Soru

Bir yabancı para borcunu hesaplamaya başlamadan önce beş sorunun cevabı netleşmelidir. Bu soruların sırası önemlidir; ilk sorunun cevabı sonrakileri değiştirir.

1. Borç gerçekten döviz borcu mu? Borcun konusu yabancı paraysa döviz borcudur. Tutarı kura bağlanmış bir Türk lirası borcu (dövize endeksli borç) ise TBK m.99/3’teki seçim hakkı aynı şekilde işlemez; hesap sözleşmedeki endeks hükmüne göre yapılır. Türkiye’de yerleşik kişiler arasındaki bazı sözleşmelerde döviz bedel kararlaştırılması 32 Sayılı Karar uyarınca yasaktır; bu durumda döviz üzerinden hesap yapılmadan önce bedel hükmünün geçerliliği incelenir. Yasağın kapsamı için Döviz Cinsinden Sözleşme Yasağı, kira sözleşmeleri için Kira Bedelinin Döviz Cinsinden Belirlenmesi Yasağı yazılarımıza bakabilirsiniz.
2. Sözleşmede aynen ödeme kaydı var mı? Varsa borç dövizle ödenir ve kur seçenekleri devreye girmez.
3. Vade veya temerrüt tarihi hangisi? Faiz ve kur seçimi bu tarihe göre kurulur.
4. Alacaklı hangi kuru seçti veya seçecek? Seçim, faizin türünü de belirler: fiilî ödeme günü kuru seçilirse döviz faizi, vade veya takip günü kuru seçilirse Türk lirası faizi işler.
5. Hangi faiz oranı ve kaç gün? Sözleşmede oran varsa o oran; yoksa kanundaki oran uygulanır. Gün sayısı oran dönemlerine bölünerek hesaplanır.

Faiz Ne Zaman Başlar? Vade, İhtar ve Ticari Borçlar

Faizin başlangıç tarihi, hesabın en çok tartışılan kalemlerinden biridir. Yanlış seçilen bir başlangıç tarihi, özellikle yüksek faiz dönemlerinde sonucu ciddi ölçüde değiştirir. Kanun, borcun türüne ve vadenin belirlenme biçimine göre farklı başlangıç noktaları öngörür.

İhtarnamede tebliğ tarihi kritik önemdedir; noter ihtarnamesinin tebliğ şerhi, temerrüdün ve faiz başlangıcının ispat belgesidir. İhtarname içeriğinde borcun döviz tutarının, ödeme için verilen sürenin ve alacaklının hangi kuru seçtiğinin açıkça yazılması, ileride çıkacak hesap tartışmalarını önler. Alacağın zamanaşımı süresi de hesaptan önce kontrol edilmelidir; bunun için Alacak Zamanaşımı Hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Gün Sayısı ve 365 Gün Esası

Basit faizin formülü şudur: faiz = tutar × yıllık oran × gün sayısı ÷ 365. Gün sayısı takvim günüdür; hafta sonları ve resmî tatiller de sayılır. Araç, başlangıç gününü dâhil edip bitiş gününü hariç tutar. Başlangıç gününü hariç tutup bitiş gününü dâhil eden yöntem de toplamda aynı gün sayısını verir; fark yalnızca oranın değiştiği sınır günlerinde bir günlük kaymadır.

Oran değiştiğinde dönem bölünür. Örneğin 1 Mart 2026’da doğan ve 1 Kasım 2026’da ödenen Türk lirası alacağında kanuni faiz tek oranla hesaplanmaz: 30 Temmuz 2026’ya kadar olan günlere yıllık %24, 31 Temmuz 2026’dan itibaren olan günlere yıllık %31 uygulanır. Bu bölme işlemi, bütün döneme tek bir oran uygulamaktan doğan hatayı önler.

Bileşik faiz, yani işlemiş faizin anaparaya eklenerek yeniden faiz yürütülmesi, kanuni faiz ve temerrüt faizinde yasaktır (3095 s.K. m.3). Bunun istisnası Türk Ticaret Kanununda düzenlenmiştir: üç aydan aşağı olmamak üzere faizin anaparaya eklenmesi şartı yalnızca cari hesaplarla, her iki taraf bakımından da ticari iş niteliğinde olan ödünç sözleşmelerinde geçerlidir; sözleşenleri tacir olmayanlara bu hüküm uygulanmaz (TTK m.8/2). Bu kurala aykırı olarak işletilen faiz yok hükmündedir (TTK m.8/4).

Kanuni Faiz Oranları: Dönem Dönem

Alacaklı vade veya takip günü kurunu seçtiğinde alacak o tarihten itibaren Türk lirası alacağına dönüşür ve sözleşmede faiz yoksa kanuni faiz işler. 2006’dan bu yana kanuni faizde üç ayrı oran uygulanmıştır. 31 Temmuz 2026’dan itibaren oran sabit bir kararla değil, bir formülle belirlenmektedir: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde seksenidir. 30 Haziran günkü reeskont oranı önceki 31 Aralık oranından beş puan veya daha fazla farklıysa yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının yüzde sekseni geçerli olur (3095 s.K. m.1, 7589 s.K. m.10 ile değişik).

TCMB reeskont oranı 20 Aralık 2025’ten bu yana yıllık %38,75’tir ve 30 Haziran 2026’da da bu oran geçerliydi; bu nedenle 2026’nın ikinci yarısında oran değişmemiştir. 2027 yılı için kanuni faiz, 31 Aralık 2026 günü geçerli reeskont oranının yüzde sekseni olacaktır. Araç kanuni faizi 31.12.2026’ya kadar hesaplar; sonraki günler için uyarı verir. Türk lirası alacaklarında dönemsel kanuni faiz hesabı ayrıca Yasal Faiz Hesaplama aracımızda yapılabilir.

Ticari Borçta Avans Faizi

Ticari işlerde, Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli avanslar için uyguladığı faiz oranı kanuni faizden yüksekse, sözleşme olmasa bile temerrüt faizi bu oran üzerinden istenebilir. Avans oranı 30 Haziran günü önceki 31 Aralık oranından beş puan veya daha fazla farklıysa yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranı uygulanır (3095 s.K. m.2/2). Sözleşmede kararlaştırılmış bir akdi faiz bu oranlardan yüksekse ve temerrüt faizi ayrıca kararlaştırılmamışsa temerrüt faizi akdi faizden az olamaz (3095 s.K. m.2/3; TBK m.120/3).

Araç, avans faizi seçildiğinde 2017’den bu yana yarıyıl esasıyla belirlenen oranları otomatik uygular. 2017–2023 dönemine ait oranların tamamı ve hesaplama yöntemi Yasal Faiz Hesaplama sayfamızdaki ticari temerrüt faizi tablosunda gösterilmiştir. Uygulamada bazı kurumların avans oranını Merkez Bankası her değiştirdiğinde değiştirerek uyguladığı görülür; kanun metni ise 31 Aralık ve 30 Haziran kuralını öngörür. Sözleşmede “değişen avans faizi oranlarında” gibi bir hüküm varsa sözleşme uygulanır. Ticari işlerde faiz oranı serbestçe belirlenebilir (TTK m.8/1); tüketicinin korunmasına ilişkin hükümler saklıdır (TTK m.8/3).

Döviz Faizi (3095 m.4/a) Nasıl Bulunur?

Sözleşmede daha yüksek bir akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmamışsa yabancı para borcunun faizinde, devlet bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanır (3095 s.K. m.4/a). Bu oran, kanuni faiz gibi tek bir resmî tabloda ilan edilmez. Uygulamada mahkeme veya icra mahkemesi oranı çoğunlukla devlet bankalarına müzekkere yazarak öğrenir; Hukuk Genel Kurulunun 2022 tarihli kararına konu dosyada icra mahkemesi taraflara banka isimlerini sordurmuş, bildirilen bankalardan temerrüt tarihi itibarıyla bir yıllık mevduata uygulanan oranları getirtmiş ve hesabı bilirkişiye yaptırmıştır (HGK, 19.10.2022, K.2022/1326).

Döviz mevduatına ödenen faiz oranları, Türk lirası faizlerine göre genellikle düşük kalır ve zaman içinde değişir. Bu nedenle uzun süreli bir döviz alacağında tek oran kullanmak yaklaşık bir sonuç verir. Araçtaki döviz faizi alanına girdiğiniz oran bütün döneme uygulanır; kesin hesap için dönemsel oranların bankalardan alınması ve her dönemin ayrı hesaplanması gerekir. Döviz faizi oranının yaklaşık olarak yazılması, özellikle fiilî ödeme günü kuruyla vade günü kuru arasındaki tercihte belirleyici olmaz; bu tercihte asıl belirleyici olan kur artış hızı ile Türk lirası faiz oranı arasındaki farktır.

Dört Seçeneğin Formülü

Gecikmiş bir döviz borcunda alacaklının önünde, kanunun saydığı üç seçenek ve icra takibinde ortaya çıkan bir uygulama biçimi vardır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, alacaklının fiilî ödeme günü kurunu seçmesi hâlinde alacağın tahsil tarihine kadar yabancı para alacağı olarak kalacağını ve 4/a faizi isteyebileceğini; vade veya takip tarihindeki kur üzerinden Türk parası istemesi hâlinde ise alacağı o tarihteki kurla Türk parasına çevirip takip talebinde göstermesi gerektiğini, bu tarihten itibaren Türk parası alacağına dönüşen alacağa 3095 sayılı Kanunun 1 inci maddesine göre faiz isteyebileceğini belirtmiştir (19.10.2022, K.2022/1326). Aşağıdaki formüller bu esaslara göre kurulmuştur. Tabloda D döviz tutarını, Kv vade günü kurunu, Kt takip günü kurunu, Kö fiilî ödeme günü kurunu gösterir.

Formüllerden şu sonuç çıkar: kur artışı her zaman fiilî ödeme günü kurunu en avantajlı seçenek yapmaz. Türk lirası faiz oranlarının yüksek olduğu dönemlerde vade günü kuruyla çevrilip Türk lirası faizi işletilen alacak, fiilî ödeme günü kuruyla çevrilen alacağı geçebilir. Kur düştüğünde ise vade günü kuru seçeneği neredeyse her zaman önde olur. Karşılaştırma, gerçek kurlar ve gerçek oranlar girilmeden yapılamaz; araç bu yüzden bütün seçenekleri aynı anda gösterir.

Örnek 1: Takipsiz Ticari Satış Bedeli

Bir şirket, döviz bedel kararlaştırılmasının 32 Sayılı Karar mevzuatı bakımından geçerli olduğu bir satışta, bir makineyi başka bir şirkete 20.000 USD bedelle satmıştır; satış her iki taraf için ticari iştir. Bedelin ödeme günü 2 Mart 2026’dır; sözleşmede aynen ödeme kaydı ve faiz oranı yoktur. Alıcı borcu 2 Kasım 2026’da ödemiştir. Hesap için aşağıdaki varsayımsal değerler kullanılmıştır: vade günü kuru 44,00 TL, ödeme günü kuru 49,00 TL, döviz faizi yıllık %1,5. Bu kurlar gerçek Merkez Bankası kurları değildir, yalnızca yöntemi göstermek içindir.

Tutarlar yuvarlanmamış ara değerlerle hesaplanmıştır; kuruş farkları bundan kaynaklanır. Bu örnekte kur 245 günde yaklaşık %11,4 artmıştır. Aynı dönemde kanuni faiz Türk lirası anaparaya yaklaşık %17,9 eklediği için vade günü kuruyla çevrilip kanuni faiz işletilen alacak, fiilî ödeme günü kuruyla çevrilen alacaktan yaklaşık 47.760 TL yüksek çıkmıştır. İşlem her iki taraf bakımından ticari iş niteliğinde olduğu için alacaklının ticari avans faizi istemesi de mümkündür; bu durumda fark yaklaşık 124.930 TL’ye çıkar. Bu nedenle ticari bir döviz alacağında alacaklının ilk sorusu, avans faizi isteyip isteyemeyeceği olmalıdır. Borçlu açısından ise alacaklının hangi seçeneği seçeceğini bilmeden ödeme planı yapmak risklidir; vadesinde ödeme, seçim hakkını borçluda tutan tek yoldur.

Örnek 2: İcra Takibi Yapılmış Alacak

Aynı alacak için alacaklı, 1 Haziran 2026’da genel haciz yoluyla takip başlatmış ve alacağı takip günündeki kurla Türk lirasına çevirmiştir. Takip günü kuru varsayımsal olarak 46,50 TL alınmıştır. Alacaklı, vade ile takip arasındaki dönem için döviz faizini de takip günü kuruyla Türk lirasına çevirerek takip talebine yazmıştır. Borç 2 Kasım 2026’da ödenmektedir.

Takip sonrası faiz yalnızca asıl alacak olan 930.000 TL’ye işletilmiştir. Bu örnekteki işlemiş döviz faizi sözleşmeden doğan bir faiz değil, gecikme nedeniyle işleyen faizdir; temerrüt faizine ayrıca temerrüt faizi yürütülemez (TBK m.121/3) ve kanuni faiz ile temerrüt faizinde mürekkep faiz yasaktır (3095 s.K. m.3). Sözleşmeden doğan işlemiş akdi faiz ise farklıdır: faiz borcunda temerrüde düşen borçlu, takip veya dava gününden başlayarak temerrüt faizi ödemekle yükümlüdür (TBK m.121/1). Alacaklı alacağı takip günü kuruyla Türk lirasına çevirip Türk lirası olarak talep ettiyse takip sonrası dönem için 4/a döviz faizi isteyemez (HGK, 19.10.2022, K.2022/1326). Fiilî ödeme günü kurunu seçen alacaklı ise takip talebinde takip günündeki Türk lirası karşılığını gösterir, ayrıca alacağın fiilî ödeme günündeki kur üzerinden tahsilini ister ve tahsile kadar döviz faizini isteyebilir. Aynı dönem için hem döviz faizi hem Türk lirası faizi talep eden bir takip talebi, borçlu tarafından ödeme emrine itirazla veya ilamlı takipte icra mahkemesine şikâyetle tartışılabilir. Ödeme emrine itirazın usulü Ödeme Emrine 7 Gün İçinde İtiraz yazımızda anlatılmıştır.

Örnek 3: Kısmi Ödemeler Nasıl Mahsup Edilir?

Kısmi ödeme yapılan döviz borçlarında hesap, ödemelerin hangi kalemden düşüleceğine göre değişir. Borçlu faiz veya giderleri ödemede gecikmemişse kısmi ödemeyi ana borçtan düşme hakkına sahiptir; bunun aksine anlaşma yapılamaz (TBK m.100/1). Faiz veya giderler gecikmişse uygulamada kısmi ödeme önce bu kalemlere, kalanı anaparaya mahsup edilir. Alacak döviz olarak tutuluyorsa Türk lirası ödeme, ödeme günündeki kurla döviz karşılığına çevrilerek mahsup edilir.

Örnek: 10.000 EUR tutarındaki borcun vadesi 5 Ocak 2026’dır; sözleşmede yıllık %1 döviz faizi kararlaştırılmıştır (örnekte bu oranın 3095 s.K. m.4/a’daki mevduat oranından düşük olmadığı varsayılmıştır). Borçlu 6 Nisan 2026’da 100.000 TL ödemiştir; o günün kuru varsayımsal olarak 50,00 TL’dir. Kalan borç 5 Ekim 2026’da hesaplanmaktadır ve o günün kuru varsayımsal olarak 51,50 TL alınmıştır.

Araçta bu hesabı yapmak için kalan anaparayı (8.024,93 EUR) döviz tutarı alanına, son ödeme gününü (6 Nisan 2026) vade alanına, o günün kurunu (50,00) vade günü kuru alanına yazabilirsiniz; çünkü o güne kadar işlemiş faiz ödenmiştir. Araç ara değerleri yuvarlamadığı için 415.344,65 TL gösterir; fark yuvarlamadan kaynaklanır. Bu yöntem yalnızca fiilî ödeme günü kuru ve aynen ödeme satırları için doğru sonuç verir; bu kullanımda araçtaki vade günü kuru satırı dikkate alınmamalıdır. Alacaklı vade günü kurunu seçmişse alacak vade gününde Türk lirasına dönüştüğü için kısmi ödemeler Türk lirası olarak, Türk lirası faiz hesabına göre mahsup edilir. Birden fazla borç varsa borçlunun ödeme gününde hangi borcu ödediğini bildirme hakkı vardır (TBK m.101).

Takip Talebine ve Dava Dilekçesine Nasıl Yazılır?

Hesabın doğru yapılması kadar doğru yazılması da önemlidir. Takip talebinde alacağın Türk parasıyla tutarı, faizli alacaklarda faizin miktarı ve işlemeye başladığı gün; alacak yabancı para ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve faizi gösterilir (İİK m.58/2-3). Bu bilgilerin eksik olması, ödeme emrinin iptali tartışmasına yol açabilir.

Dava dilekçesinde de aynı açıklık gerekir. Fiilî ödeme günü kurunu seçen alacaklının talep sonucu genellikle şöyle kurulur: “20.000 USD’nin vade tarihi olan [tarih]’ten itibaren işleyecek 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesine göre faiziyle birlikte fiilî ödeme günündeki kur üzerinden Türk lirası karşılığının davalıdan tahsiline.” Vade günü kurunu seçen alacaklı ise tutarı Türk lirası olarak yazar ve vade tarihinden itibaren Türk lirası faizi ister. Seçimin talep sonucundan açıkça anlaşılması gerekir; çünkü yenilik doğuran bu hak kullanıldıktan sonra ıslahla değiştirilemez (HGK, 18.06.2025, K.2025/368). İtiraz edilen bir döviz alacağı için açılacak dava hakkında İtirazın İptali Davası yazımıza bakabilirsiniz. İlamlı takipte icra emrinin içeriği ve süresi İlamlı İcra Emri yazımızda anlatılmıştır.

Bilirkişi Hesabını Kontrol Etmek

Döviz alacağına ilişkin davalarda ve icra mahkemesindeki şikâyetlerde hesap çoğunlukla bilirkişiye yaptırılır. Taraflar bilirkişi raporunun kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içinde raporda eksik gördükleri hususların tamamlattırılmasını, belirsiz hususların açıklattırılmasını veya yeni bilirkişi atanmasını isteyebilir. Talebin bu süre içinde hazırlanması çok zor veya imkânsızsa ya da özel yahut teknik bir çalışma gerektiriyorsa, yine bu süre içinde mahkemeye başvuran tarafa, sürenin bitiminden itibaren işlemeye başlamak, bir defaya mahsus olmak ve iki haftayı geçmemek üzere ek süre verilebilir (HMK m.281/1). Süre ve usul ayrıntıları Bilirkişi Raporuna İtiraz yazımızdadır. Raporu incelerken şu kontrol listesi kullanılabilir:

Sık Yapılan Hesap Hataları

• Bugünün kuruyla çarpıp vade faizini Türk lirası olarak eklemek. Fiilî ödeme günü kuru ile Türk lirası faizi birlikte istenemez. Ödeme günü kuru seçilmişse faiz döviz üzerinden, vade kuru seçilmişse Türk lirası üzerinden işler.
• Bütün döneme tek faiz oranı uygulamak. 2024 ve 2026’daki kanuni faiz değişiklikleri ve yarıyıl esasıyla değişen avans oranları nedeniyle dönem bölünmelidir.
• Ticari olmayan bir borçta avans faizi istemek. Sözleşmede hüküm yoksa avans faizi yalnızca ticari işlerde istenebilir (3095 s.K. m.2/2).
• İşlemiş faizi anaparaya ekleyip yeniden faiz yürütmek. Kanuni faiz ve temerrüt faizinde mürekkep faiz yasaktır (3095 s.K. m.3).
• Takip talebinde kur tarihini yazmamak. Yabancı para alacağında hangi tarihteki kurun esas alındığı takip talebinde gösterilmelidir (İİK m.58/2-3).
• Aynen ödeme kaydını gözden kaçırmak. Bu kayıt varsa borçlu Türk lirası ile ödeyerek borçtan kurtulamaz.
• Kur türünü karıştırmak. Döviz satış kuru ile efektif satış kuru arasındaki küçük fark, büyük tutarlarda önemli bir sonuç farkı yaratır.
• Kısmi ödemeleri yanlış kurla düşmek. Döviz olarak tutulan alacakta her Türk lirası ödeme kendi ödeme günündeki kurla çevrilmelidir.

İhtarname ve Dilekçe Örnekleri

Aşağıdaki metinlerde köşeli parantez içindeki bilgiler kendi durumunuza göre doldurulmalıdır. Kurları ve oranları ilgili günün resmî verileriyle kontrol edin; hesap tablosunu metne ek olarak koyun.

Örnek 1: Alacaklının seçimini bildiren hesaplı ihtarname

Örnek 2: Döviz alacağı hesabına ilişkin bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi

Örnek 3: İlamlı takipte faiz hesabına karşı icra mahkemesine şikâyet dilekçesi

Bu şikâyet, alacaklının alacağı takip günü kuruyla Türk lirasına çevirdiği hâlde takip sonrası için ayrıca döviz faizi istediği durum içindir. Şikâyetin sonucu, takip sonrası döviz faizi talebinin iptalidir; dilekçe, takip talebinde istenmemiş bir Türk lirası faizinin işletilmesini önermez. Şikâyetten önce, takip talebindeki bütün kalemleri yukarıdaki araçla karşılaştırın; alacaklının istediği döviz faizi düşükse şikâyet borçluya beklenen yararı sağlamayabilir.

Sık Sorulan Sorular

Yabancı para borcu nasıl hesaplanır?

Önce borcun vadesinde ödenip ödenmediğine bakılır. Aynen ödeme kaydı bulunmayan borç vadesinde dövizle ya da borçlunun tercihiyle ödeme günündeki kur üzerinden Türk lirası olarak ödenebilir (TBK m.99/2). Gecikmede, aynen ödeme kaydı yoksa alacaklı dövizi aynen, vade günündeki kur veya fiilî ödeme günündeki kur üzerinden Türk lirası karşılığını isteyebilir (TBK m.99/3). Ardından seçilen kura uygun faiz türü ve oranı, oran dönemlerine bölünerek basit faizle hesaplanır.

Döviz borcuna hangi faiz uygulanır?

Sözleşmede daha yüksek bir akdi veya gecikme faizi yoksa döviz borcuna, devlet bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanır (3095 s.K. m.4/a). Alacak vade veya takip günündeki kurla Türk lirasına çevrilmişse o tarihten sonra Türk lirası faizi işler.

Türk lirasına çevrilen döviz alacağına hangi faiz işler?

Sözleşmede oran yoksa kanuni faiz işler; kanuni faiz 01.06.2024 – 30.07.2026 arasında yıllık %24, 31.07.2026’dan itibaren yıllık %31’dir (3095 s.K. m.1). Ticari işlerde ise Merkez Bankası avans oranı üzerinden temerrüt faizi istenebilir; bu oran 2026 için yıllık %39,75’tir (3095 s.K. m.2/2).

Fiilî ödeme günü kuru her zaman en yüksek sonucu mu verir?

Hayır. Kur artışı Türk lirası faiz oranından yavaş kalırsa, vade günü kuruyla çevrilip Türk lirası faizi işletilen alacak daha yüksek çıkabilir. Kur düştüğünde vade günü kuru seçeneği genellikle önde olur. Doğru karşılaştırma için gerçek kurlar ve oranlarla bütün seçeneklerin hesaplanması gerekir.

Hesapta hangi kur kullanılır?

Sözleşmede kur türü belirlenmişse o kur kullanılır. Hüküm yoksa yargı kararlarında sıklıkla efektif satış kurunun esas alındığı görülür; ancak tek tip bir uygulama bulunduğunu söylemek güçtür. Hesapta kullanılan kurun tarihi ve türü mutlaka belirtilmelidir.

Döviz faizi oranını nereden öğrenebilirim?

Bu oran resmî bir tabloda ilan edilmez. Devlet bankalarından ilgili dövizle açılmış bir yıl vadeli mevduata uygulanan en yüksek oran yazıyla sorulabilir. Dava veya icra mahkemesi aşamasında mahkeme bankalara müzekkere yazarak oranları getirtebilir ve hesabı bilirkişiye yaptırabilir.

İcra takibinde döviz alacağı nasıl yazılır?

Takip talebinde alacağın Türk parasıyla tutarı ve alacak yabancı para ise hangi tarihteki kur üzerinden istendiği ile faizi gösterilir (İİK m.58/2-3). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu gerekliliğin kamu düzenine ilişkin olduğunu kabul etmiştir.

Takip günü kuruyla çevrilen alacağa takipten sonra döviz faizi istenebilir mi?

Hayır. Alacaklı yabancı para alacağını takip tarihindeki kurla Türk lirasına çevirerek Türk lirası olarak istemişse, takipten sonraki dönem için 4/a döviz faizi isteyemez; bu döneme Türk lirası faizi işler (HGK, 19.10.2022, K.2022/1326).

İşlemiş faize de faiz istenebilir mi?

Kanuni faiz ve temerrüt faizinde mürekkep faiz yürütülemez (3095 s.K. m.3). Temerrüt faizine ayrıca temerrüt faizi yürütülemez (TBK m.121/3). Bileşik faiz yalnızca cari hesaplarda ve her iki taraf için ticari iş niteliğindeki ödünç sözleşmelerinde, üç aydan kısa olmamak üzere kararlaştırılabilir (TTK m.8/2).

Kısmi ödemeler döviz borcundan nasıl düşülür?

Borçlu faiz veya giderleri ödemede gecikmemişse kısmi ödemeyi ana borçtan düşme hakkına sahiptir (TBK m.100/1). Faiz veya giderler gecikmişse uygulamada ödeme önce bu kalemlere mahsup edilir. Döviz olarak tutulan alacakta Türk lirası ödeme, ödeme günündeki kurla döviz karşılığına çevrilerek düşülür.

Alacaklı kur seçimini sonradan değiştirebilir mi?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, TBK m.99’daki seçim hakkının yenilik doğuran bir hak olduğunu ve kullanıldıktan sonra ıslahla değiştirilemeyeceğini kabul etmiştir (18.06.2025, K.2025/368). Bu nedenle seçim, dava veya takip öncesinde hesap yapılarak bilinçli biçimde kullanılmalıdır.

Bilirkişi raporundaki hesap hatasına ne zaman itiraz edilir?

Taraflar raporun kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içinde eksikliklerin tamamlattırılmasını, açıklama yapılmasını veya yeni bilirkişi atanmasını isteyebilir. Talebin bu süre içinde hazırlanması çok zor veya imkânsızsa ya da özel yahut teknik bir çalışma gerektiriyorsa, süre içinde başvurulması şartıyla, sürenin bitiminden itibaren işlemek üzere bir defaya mahsus en fazla iki haftalık ek süre verilebilir (HMK m.281/1).

İlgili Rehberler ve Araçlar

• Döviz Borcunda Kur Farkı: Hangi Kurla Ödenir?
• Yabancı Para (Döviz) Alacağında İcra Takibi
• Yasal Faiz Hesaplama Aracı
• İcra Borcuna Faiz Hesabı
• Ödeme Emrine 7 Gün İçinde İtiraz
• İtirazın İptali Davası
• İlamlı İcra Emri
• Bilirkişi Raporuna İtiraz
• Islah ve Talep Artırımı
• Döviz Cinsinden Sözleşme Yasağı
• Konkordatoda Döviz Alacağı ve Kur Tarihi
• Sigorta Tazminatında Avans Faizi ve Kur Farkı
• Terekede Döviz ve Kur Tarihi
• Alacak Zamanaşımı Hesaplama
• Borçlarımı Ödeyemiyorum: Borçlu Rehberi
• Hesaplama Araçları

Kaynakça

Mevzuat

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.99, 100, 101, 117, 120, 121
• 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun: m.1 (7589 sayılı Kanunla değişik, yürürlük 31.07.2026), m.2, m.3, m.4/a
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.8, 9, 10
• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu: m.16, 58/2-3, 62
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.26, 281
• Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Reeskont ve Avans İşlemlerinde Uygulanacak Faiz Oranlarının Tespiti Hakkında Tebliğ (RG 20.12.2025, sayı 33113): reeskont %38,75, avans %39,75

Yargıtay kararları

• Yargıtay HGK, 19.10.2022, E.2019/12-500, K.2022/1326: kur seçimine göre faiz türü; takip günü kuruyla çevrilen alacağa takip sonrası döviz faizi istenemeyeceği
• Yargıtay HGK, 18.06.2025, E.2024/305, K.2025/368: TBK m.99 seçim hakkının yenilik doğuran niteliği ve ıslahla değiştirilemeyeceği
• Yargıtay 3. HD, 28.09.2016, E.2016/2549, K.2016/11315: fiilî ödeme tarihindeki efektif satış kuru üzerinden Türk lirası karşılığına hükmedilmesi

Kanun metinleri 10 Kasım 2026 tarihinde mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel metinlerden kontrol edilmiştir. Örneklerdeki kurlar ve döviz faizi oranları varsayımsaldır. Bu sayfa ve hesaplama aracı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınız için hukuki destek alınız.