Polis Eşle Boşanma: Lojman, Silah Ruhsatı, Tayin ve Koruma Kararı (6284 m.5; 3201, 7068, 2946 s.K.)

Polis eşle boşanma, diğer boşanmalar gibi Türk Medeni Kanununa göre aile mahkemesinde görülür; polislik ayrı bir boşanma sebebi değildir. Farkı yaratan, silah, koruma kararı, tayin, lojman ve Polis Bakım ve Yardım Sandığı (POLSAN) gibi mesleğe özgü konulardır. Şiddet veya şiddet tehlikesi varsa aile mahkemesi, polis eşin müşterek konuttan uzaklaştırılmasına, ruhsatlı silahlarının kolluğa ve görevi nedeniyle zimmetindeki silahın kurumuna teslimine karar verebilir (6284 s.K. m.5/1-b, g, ğ); bunun için şiddetin delil veya belgeyle ispatı aranmaz (m.8/3). Hakkında tedbir kararı verilen kişiye tedbir süresince silah ruhsatı verilmez (Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik m.16). Lojman 2946 sayılı Kanuna tabi bir kamu konutudur ve tahsis polise bağlıdır. Disiplin bakımından 7068 sayılı Kanun uygulanır. POLSAN birikiminin paylaşımı ise, OYAK’ta olduğu gibi, eşin dava tarihinde görevde mi emekli mi olduğuna göre değerlendirilir (TMK m.219/2-2, m.225/2, m.228/2).

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• Hangi kurallar uygulanır?
• Koruma kararı: 6284 sayılı Kanundaki tedbirler
• Görev silahı, zati silah ve silah ruhsatı
• Tedbir kararına itiraz ve Anayasa Mahkemesinin Emre Kaya kararı
• Eşi polis olan kişi nereye ve nasıl başvurur?
• Tayin, eş durumu ve boşanmanın etkisi
• Tayin, ayrı yaşama ve terk
• Polis lojmanı: dava sürerken ve boşanmadan sonra
• POLSAN birikimi boşanmada paylaşılır mı?
• Emekli ikramiyesi ve diğer mallar
• Nafaka, maaş haczi ve ödememenin sonuçları
• 7068 sayılı Kanun ve disiplin
• Ceza boyutu: yaralama, tehdit, ısrarlı takip
• Velayet ve kişisel ilişki
• Anlaşmalı boşanma protokolü
• Dilekçe örnekleri
• Örnek senaryolar
• Adım adım yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

Eşi polis olan kişilerin boşanma sürecinde en çok sorduğu konular silah, güvenlik ve koruma kararıdır; ardından lojman, tayin, POLSAN birikimi ve nafaka gelir. Polis tarafında ise koruma kararının görev, silah ve disiplin üzerindeki etkisi merak edilir. Aşağıdaki tablo temel cevapları ve dayanaklarını özetler.

Askerî personelle boşanmadaki benzer konular için askerî personelle boşanma rehberimize, boşanmanın genel çerçevesi için Aile ve Boşanma Hukuku Rehberimize bakabilirsiniz.

Polis Eşle Boşanmada Hangi Kurallar Uygulanır?

Polis memuru, komiser, amir veya diğer Emniyet Hizmetleri Sınıfı mensubuyla evli olan kişinin boşanma davası, herkes için geçerli olan Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre görülür. Görevli mahkeme aile mahkemesidir (4787 s.K. m.4); yetkili mahkeme eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydan beri birlikte oturulan yer mahkemesidir (TMK m.168). Boşanma sebepleri de aynıdır: zina, hayata kast ve onur kırıcı davranış, suç ve haysiyetsiz hayat, terk, akıl hastalığı ve evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m.161-166).

Polis eşle boşanmayı farklı kılan, mesleğin getirdiği özel düzenlemelerdir. Polis görev gereği silah taşır; bu nedenle şiddet veya şiddet tehlikesi bulunan dosyalarda silah teslimi ve silah ruhsatı en önemli konu hâline gelir. Lojmanlar 2946 sayılı Kamu Konutları Kanununa tabidir. Atamalar Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğine göre yapılır. Disiplin konularında 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun uygulanır; bu Kanun Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatında çalışan her sınıftan memuru kapsar (m.2/1-a). Polis Bakım ve Yardım Sandığı ise 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun 90. maddesine dayanır.

Bu dağınık yapı nedeniyle polis eşle boşanmada aile mahkemesi dosyası, varsa ceza soruşturması, idareyle lojman ve atama yazışmaları ile disiplin süreci birbirini etkileyebilir. Özellikle koruma kararı, hem boşanma davasındaki kusur değerlendirmesini hem de polisin silahını, görevini ve lojmanını doğrudan ilgilendirir. Bu yüzden adımların baştan birlikte planlanması gerekir.

Koruma Kararı: 6284 Sayılı Kanundaki Tedbirler

6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, polis eş bakımından da aynen uygulanır. Kanun iki tür tedbir öngörür. Koruyucu tedbirler şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kişiyi korumaya yöneliktir. Hâkim bu kapsamda korunan kişinin işyerinin değiştirilmesine, evliyse müşterek yerleşim yerinden ayrı yerleşim yeri belirlenmesine, tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulmasına ve hayati tehlike varsa kimlik bilgilerinin değiştirilmesine karar verebilir (m.4/1). Önleyici tedbirler ise şiddet uygulayan veya uygulama tehlikesi bulunan kişiye yöneliktir (m.5/1).

Polis eşin bulunduğu dosyalarda en sık istenen önleyici tedbirler şunlardır: şiddet tehdidi, hakaret ve aşağılama içeren davranışlarda bulunmama; müşterek konuttan uzaklaştırma ve konutun korunan kişiye tahsisi (m.5/1-b); korunan kişiye, konutuna, okuluna ve işyerine yaklaşmama (m.5/1-c); çocuklarla kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılması, sınırlanması veya kaldırılması (m.5/1-ç); ruhsatlı silahların kolluğa teslimi (m.5/1-g) ve silah taşıması zorunlu bir kamu görevi yapsa bile görevi nedeniyle zimmetindeki silahın kurumuna teslimi (m.5/1-ğ).

Tedbir kararı, ilgilinin talebi, Bakanlık veya kolluk görevlileri ya da Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine verilir (m.8/1). Koruyucu tedbir kararı verilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz (m.8/3). Tedbir ilk defasında en çok altı ay için verilebilir; şiddet tehlikesinin devam ettiği anlaşılırsa süresinin veya şeklinin değiştirilmesine karar verilebilir (m.8/2). Karara karşı tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir (m.9/1). Tedbire aykırı davranan hakkında üç günden on güne kadar, tekrarında on beş günden otuz güne kadar zorlama hapsine karar verilir; zorlama hapsinin toplam süresi altı ayı geçemez (m.13).

Tedbir kararı boşanma davasından bağımsızdır; boşanma davası açılmadan da istenebilir. Uzaklaştırma kararı verilen tarafın eşyaları, işi ve çocuklarla görüşmesi gibi konular için hakkımda uzaklaştırma kararı var yazımıza, tedbirin kaldırılması ve zorlama hapsi için koruma kararını kaldırma ve zorlama hapsi yazımıza bakabilirsiniz.

Görev Silahı, Zati Silah ve Silah Ruhsatı

Polis eşle boşanmada güvenlik kaygısının merkezinde silah vardır. 6284 sayılı Kanun bu konuda iki ayrı bent içerir. Birinci bentle hâkim, bulundurulması veya taşınmasına kanunen izin verilen silahların kolluğa teslim edilmesine karar verebilir (m.5/1-g); bu bent kişinin ruhsatlı silahlarını kapsar. İkinci bentle hâkim, silah taşıması zorunlu olan bir kamu görevi ifa etse bile, bu görevi nedeniyle zimmetinde bulunan silahın kurumuna teslim edilmesine karar verebilir (m.5/1-ğ). Kanun koyucu, polisin görev silahının da teslim ettirilebileceğini özellikle düzenlemiştir.

Silah ruhsatı yönünden Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmeliğin 16. maddesi, 6284 sayılı Kanun uyarınca haklarında tedbir kararı verilenlere tedbir kararı süresince ateşli silah taşıma veya bulundurma izni verilmeyeceğini düzenler. Aynı maddede bu kişilerin ruhsat verilmesine ve yenilenmesine ilişkin işlemlerinin bekletileceği ve ruhsata bağlanmış silahlarının tedbir kararı kalkıncaya kadar emanette tutulacağı belirtilmiştir. Emniyet Hizmetleri Sınıfı personeli ile emeklilerinin silah ruhsat işlemleri Emniyet Genel Müdürlüğü ve bağlı birimlerince yürütülür (m.22).

Silah teslimi bir ceza değil, geçici bir güvenlik önlemidir; tedbir süresi sona erdiğinde veya karar kaldırıldığında silahın durumu yeniden değerlendirilir. Bu nedenle tedbir talep eden eşin, dilekçesinde silahla ilgili somut olayları, örneğin tehdit sırasında silahın gösterilmesini veya evde silahın ulaşılabilir yerde tutulmasını açıkça anlatması önemlidir. Silah ruhsatının reddi veya iptaline karşı yollar için silah ruhsatı reddi ve iptaline itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

Tedbir Kararına İtiraz ve Anayasa Mahkemesinin Emre Kaya Kararı

Polis eş açısından koruma kararı, yalnızca evden uzaklaştırma anlamına gelmez; silahın teslimi, görev biriminin değişmesi ve meslekte itibar gibi sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle itiraz hakkı önemlidir. Tedbir kararına tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir (6284 s.K. m.9/1).

Anayasa Mahkemesi, Emre Kaya başvurusunda (B. No: 2018/743, 10.02.2021) bu konuda önemli bir değerlendirme yapmıştır. Aktarıldığına göre başvurucu polis memuru ile eşi arasında çekişmeli boşanma davası sürerken eşi, kendisini ruhsatlı tabancasıyla tehdit ettiğini ve takip ettiğini ileri sürerek tedbir istemiş; aile mahkemesi altı aylık süreyle uzaklaştırma, yaklaşma ve iletişim yasağı ile kanunen izin verilen silahların kolluğa teslimine karar vermiştir. Başvurucunun itirazı kısa bir gerekçeyle reddedilmiştir. Anayasa Mahkemesi, itiraz kararında başvurucunun iddialarının ve tedbire dayanak olgunun tartışılmadığını, itirazın neden reddedildiğinin asgari düzeyde dahi açıklanmadığını belirterek gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine hükmetmiştir. Silahının alınmasının yaşam hakkını ihlal ettiği iddiasını ise somut olgularla desteklenmediği için açıkça dayanaktan yoksun bularak kabul edilemez saymıştır (memurlar.net’te aktarıldığına göre).

Bu karar iki taraf için de yol göstericidir. Tedbir isteyen eş, talebini somut olaylarla desteklemelidir; delil aranmaması, olayların hiç anlatılmaması anlamına gelmez. Tedbire itiraz eden polis eş ise itirazında somut iddialarını açıkça ortaya koymalı ve itiraz merciinin bunları tartışmasını istemelidir. İtiraz usulünün ayrıntıları için 6284 tedbir kararına itiraz ve tedbir kararına itiraz dilekçesi örneği yazılarımıza, tek taraflı beyanla verilen kararların kötüye kullanımı tartışması için koruma kararı ve tek taraflı beyan yazımıza bakabilirsiniz.

Eşi Polis Olan Kişi Nereye ve Nasıl Başvurur?

Şiddete uğrayan kişinin en çok çekindiği konu, eşinin meslektaşlarına başvurmaktır. Kanun bu konuda birden fazla yol öngörür: tedbir kararı ilgilinin doğrudan talebiyle, Bakanlığın, kolluk görevlilerinin veya Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine verilir (6284 s.K. m.8/1). Bu nedenle başvuru için eşin görev yaptığı birime gitmek zorunlu değildir. Aile mahkemesine veya Cumhuriyet başsavcılığına doğrudan başvurulabilir; acil durumda en yakın kolluk birimine, jandarma bölgesindeyse jandarmaya gidilebilir.

Eşin görev yaptığı birimde işlem yapılmasından endişe ediliyorsa, başvurunun doğrudan savcılığa veya aile mahkemesine yapılması ve dilekçede bu çekincenin belirtilmesi uygun olur (bizim yorumumuz). Başvuruda olayların tarih ve yer bilgileriyle anlatılması, varsa mesajlar, ses kayıtları, darp raporu ve tanıkların gösterilmesi, silahla ilgili olayların özellikle belirtilmesi gerekir. Delil aranmasa da somut anlatım, hem tedbirin kapsamını hem de itiraz aşamasında kararın ayakta kalmasını etkiler.

Tehdit hâlinde suç ve tedbir ilişkisi için eşim beni tehdit ediyor yazımıza, takip ve rahatsız etme davranışları için ısrarlı takip suçu rehberimize bakabilirsiniz.

Tayin, Eş Durumu ve Boşanmanın Etkisi

Emniyet Hizmetleri Sınıfı mensuplarının atamaları Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğine göre yapılır. İkincil kaynaklarda aktarıldığına göre eş durumuna dayalı atama bu yönetmeliğin 38. maddesinde düzenlenmiştir; atama, hizmet gerekleri bakımından uygun görülmesi hâlinde yapılır ve talep tek başına atamayı garanti etmez. Özel sektörde çalışan eş bakımından 2025 yılında yapılan bir değişiklikle, eşin başvuru tarihinde aynı ilde çalıştığını ve son üç yılda belirli bir prim gün sayısını doldurduğunu belgelemesi şartı getirildiği bildirilmektedir. Personelin kendisinin veya eşinin nüfusa kayıtlı olduğu yere atanma konusunda da sınırlamalar bulunduğu aktarılmaktadır.

Boşanmanın bu düzene etkisi konusunda yönetmelikte boşanmaya özgü bir hükme rastlamadık. Bizim yorumumuz şudur: Eş durumu evlilik bağına dayandığından dava sürerken eşler hâlâ evlidir ve eş durumu hükümleri kural olarak uygulanmaya devam eder. Boşanma kesinleştiğinde eş durumu bağı sona erer; eski eşin nüfusa kayıtlı olduğu yerle ilgili sınırlamaların da artık uygulanmaması gerekir. Daha önce eş durumu nedeniyle atanan polisin, boşanma üzerine eski yerine dönmesini zorunlu kılan bir hükme de rastlamadık.

Korunan kişi de kamu görevlisiyse 6284 sayılı Kanun hâkime işyerinin değiştirilmesi tedbirine karar verme imkânı tanır (m.4/1-a). Genel memurlar için Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelikte bu tedbirin uygulanmasına ve can güvenliği mazeretine ilişkin hükümler bulunduğu ikincil kaynaklarda aktarılmaktadır; Emniyet Hizmetleri Sınıfı için buna özgü bir hükmün metnine ulaşamadık. Polis olan korunan eş, tedbir kararını ve can güvenliğine ilişkin belgeleri idareye sunarak atama talebinde bulunabilir.

Atama ve yer değiştirme işlemleri idari işlemdir; hukuka aykırı olduğu düşünülen bir işleme karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir (2577 s.K. m.7). Askerî personelde benzer konular için askerî personelle boşanma yazımıza bakabilirsiniz.

Tayin, Ayrı Yaşama ve Terk

Polislikte tayin, eşlerin farklı şehirlerde yaşamasına yol açabilir. Eşler birlikte yaşamak, birbirine sadık kalmak ve yardımcı olmak zorundadır (TMK m.185/3) ve oturacakları konutu birlikte seçerler (TMK m.186/1). Ancak tayin, eşlerin iradesi dışında verilen idari bir karardır. Bu nedenle eşin işi, çocukların okulu veya bakıma muhtaç bir yakın gibi sebeplerle tayin yerine gidilmemesi kendiliğinden terk veya kusur sayılmamalıdır (bizim yorumumuz).

Terk sebebiyle boşanma için ayrılığın en az altı ay sürmesi, haklı sebep olmadan ortak konuta dönülmemesi ve hâkim veya noter ihtarının sonuçsuz kalması gerekir; ihtar altı aylık sürenin dördüncü ayı dolmadan istenemez ve ihtardan sonra iki ay geçmeden dava açılamaz (TMK m.164). Diğer eşi konutu terke zorlayan eş de terk etmiş sayılır. Bu son kural polis eşle boşanmada önemlidir: Hakkında uzaklaştırma kararı verilen eş, kendi şiddeti nedeniyle konuttan ayrılmak zorunda kalan eşe karşı terk iddiasına dayanamaz (bizim yorumumuz). Ortak hayat eşin kişiliğini, ekonomik güvenliğini veya ailenin huzurunu ciddi biçimde tehlikeye düşürüyorsa eşin ayrı yaşama hakkı vardır (TMK m.197/1).

Ayrı eve çıkmanın genel sonuçları için evden ayrılırsam terk sayılır mı yazımıza bakabilirsiniz.

Polis Lojmanı: Dava Sürerken ve Boşanmadan Sonra

Polis lojmanı, kira sözleşmesiyle değil idari tahsisle kullanılan bir kamu konutudur; tahsis ve boşaltma 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu ve Kamu Konutları Yönetmeliğine tabidir. Yönetmelikte boşanmaya özgü bir hüküm bulunmamaktadır. Konutta personelle birlikte oturabilecek aile bireyleri ve yakınlar yönetmelikte düzenlenmiştir (m.13); eşine konut tahsis edilen personelin ayrıca konut tahsisinden yararlanması ise sınırlıdır (m.12). Bu son hüküm, eşlerin ikisinin de polis veya kamu görevlisi olduğu durumlarda boşanmadan sonra her birinin ayrı tahsis talep edebilmesi bakımından önem taşır (bizim yorumumuz).

Dava sürerken hâkim, barınma ve çocukların korunması için geçici önlem alır (TMK m.169) ve lojmanın bir eş tarafından kullanılmasına karar verebilir. Şiddet varsa polis eşin müşterek konuttan uzaklaştırılmasına ve konutun korunan kişiye tahsisine karar verilebilir (6284 s.K. m.5/1-b). Bu kararlar eşler arasındaki kullanımı düzenler; konutun polise tahsisini ve idarenin boşaltma yetkisini ortadan kaldırmaz (bizim yorumumuz). Bu nedenle kararın konut tahsis birimine yazılı olarak bildirilmesi faydalı olur.

Özel, görev ve hizmet tahsisli konutlar tahsise esas görevin sona ermesinden itibaren iki ay içinde; sıra tahsisli konutlar beş yıllık sürenin bitiminden itibaren on beş gün içinde, emeklilik, istifa, nakil veya ilişik kesilmesi hâlinde ilişiğin kesildiği tarihten itibaren iki ay içinde boşaltılır (2946 s.K. m.7). Süresinde boşaltılmayan konut kolluk eliyle bir hafta içinde boşalttırılır ve buna karşı başvuru işlemin icrasını durdurmaz (m.8). Boşanma kesinleştikten sonra polis olmayan eski eşin konutta kalmasının tahsise dayalı bir dayanağı kalmaz (bizim yorumumuz).

Ayrıntılar için dava sürerken konutun kullanımı, boşanma kesinleşti, eş evden çıkmıyorsa ne yapılır ve lojman tahliye işlemine itiraz yazılarımıza bakabilirsiniz.

POLSAN Birikimi Boşanmada Paylaşılır mı?

Polis Bakım ve Yardım Sandığı, 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun 90. maddesine dayanır. 17.01.2026 tarihli ve 33140 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yeni Polis Bakım ve Yardım Sandığı Yönetmeliğine göre 28.12.2018’den sonra emniyet kadrosunda göreve başlayan memurlar görevleri süresince daimi üyedir; bu tarihten önce göreve başlayıp isteğiyle üye olanlar ile katılım payını bırakarak emekli olanlar ihtiyari üyedir (m.23). Aidat, emeklilik keseneğine esas aylık tutarın veya prime esas kazancın yüzde dokuzudur ve Genel Kurul bu oranı beş puana kadar artırıp azaltabilir (m.24). Emeklilik yardımı için en az üç yıl üyelik gerekir (m.33). Emeklilik yardımının dörtte ikisi, dörtte üçü veya tamamı Sandıkta bırakılarak 5, 10, 15 veya 20 yıl süreyle katılım payı kâr payı alınabilir (m.36); katılım payı ve kâr payının devri, temliki ve rehni yasaktır (m.36/10). Emeklilik yardımına hak kazanamadan üyeliği sona erenlere birikimleri, Sandığa olan borçları düşülerek ödenir (m.38). Bu hükümler Resmî Gazete metninin memurlar.net’teki yayımına göre aktarılmıştır.

Mal rejimi bakımından personele yardım amacıyla kurulmuş sandıkların ödemeleri edinilmiş maldır (TMK m.219/2-2). Mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer (TMK m.225/2). POLSAN birikiminin boşanmada paylaşılmasına ilişkin yayımlanmış bir Yargıtay kararına ulaşamadık. Bizim yorumumuz şudur: OYAK birikimine ilişkin, ikincil kaynaklarda aktarılan Yargıtay kararlarındaki mantık POLSAN için de ileri sürülebilir. Polis dava tarihinde görevdeyse birikim o tarihte ödenebilir durumda olmadığından tasfiye hesabına alınmaması beklenir. Emeklilik yardımı dava tarihinden önce alınmış ve mevcutsa veya onunla mal edinilmişse paylaşıma girer; ancak mal rejiminin sona ermesinden sonraki döneme düşen kısmın peşin sermaye değeri kişisel mal sayılır (TMK m.228/2).

Polis görevdeyken POLSAN birikimi davada paylaşılmayacaksa, anlaşmalı boşanmada bu konunun protokolde açıkça düzenlenmesi diğer eş için önemlidir. Benzer bir yapı olan OYAK için ayrıntılı hesap yöntemini OYAK birikimi boşanmada paylaşılır mı yazımızda anlattık.

Polis Emekli İkramiyesi ve Diğer Mallar

01.01.2002’den sonraki evlilik döneminde yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır. Polisin maaşı çalışmasının karşılığıdır ve bu maaşla edinilen konut, araç ve birikimler edinilmiş maldır (TMK m.219/2-1). Sosyal güvenlik kurumlarının ödemeleri de edinilmiş mal niteliğindedir (TMK m.219/2-2); bu nedenle emekli ikramiyesi dava tarihinden önce alınmışsa ve mevcutsa veya onunla mal edinilmişse paylaşıma girer, ancak sonraki döneme düşen kısım TMK m.228/2 uyarınca kişisel mal sayılır. Evlilikten önce sahip olunan mallar ve sonradan miras veya bağışla gelenler kişisel maldır (TMK m.220).

Kredili konutlarda dava tarihinden sonraya kalan kredi borcu ilgili maldan düşülür; her eşin artık değeri bulunur (TMK m.231) ve diğer eş bu değerin yarısını katılma alacağı olarak isteyebilir (TMK m.236/1). Boşanma sürecinde malların elden çıkarılması ihtimaline karşı tasarruf yetkisinin sınırlandırılması (TMK m.199) ve ihtiyati tedbir (HMK m.389) istenebilir; katılma alacağını azaltmak amacıyla yapılan devirler hesaba eklenir (TMK m.229).

Emekli ikramiyesinin hesabı için emekli ikramiyesi, kıdem tazminatı ve BES ve emekli ikramiyesi ve maaşı yazılarımıza, genel kurallar için katılma alacağı rehberimize, kendi rakamlarınızla ön hesap için katılma alacağı hesaplama aracımıza bakabilirsiniz.

Nafaka, Maaş Haczi ve Ödememenin Sonuçları

Polis eş için nafakada özel bir kural yoktur. Dava sürerken hâkim tedbir nafakasına hükmedebilir (TMK m.169). Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla diğer taraftan mali gücü oranında süresiz nafaka isteyebilir (TMK m.175). Velayet kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılır (TMK m.182/2); bu nafaka çocuğun ihtiyaçlarına ve ana babanın ekonomik güçlerine göre belirlenir (TMK m.330/1). Polisin maaşı kamu bordrosuna dayandığından gelir kolayca tespit edilir; mahkeme genellikle bordroyu bağlı olduğu birimden ister.

Nafaka ödenmezse ilamlı icra takibiyle maaşa haciz konulabilir. İİK m.83’e göre maaştan, borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli görülen miktar düşüldükten sonra haciz yapılır ve haczedilecek miktar dörtte birden az olamaz; uygulamada işleyen nafaka için dörtte bir sınırı uygulanmamaktadır. Nafaka kararının gereğini yerine getirmeyen borçlu, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsiyle ödemeye zorlanabilir (İİK m.344).

Disiplin yönünden 7068 sayılı Kanun, kabul edilebilir mücbir sebepler dışında borçlanıp ödememeyi alışkanlık hâline getirmeyi altı ay kısa süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller arasında saymıştır (m.8/4-b-2). Askerî personele uygulanan 6413 sayılı Kanundan farklı olarak bu metinde nafakaya özgü bir istisnaya rastlamadık. Nafaka, borçlanma sonucu doğmuş bir borç olmayıp kanundan doğan bir yükümlülük olduğundan bu bendin doğrudan nafakaya uygulanması tartışmalıdır (bizim yorumumuz).

Ayrıntılar için tedbir nafakası, maaş haczi ve nafaka borcunu ödememe ve tazyik hapsi yazılarımıza, nafakanın genel kuralları için Nafaka Hukuku Rehberimize bakabilirsiniz.

7068 Sayılı Kanun ve Disiplin: Boşanma Polisin Kariyerini Etkiler mi?

Polislerin disiplin hukuku 08.03.2018 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanunla düzenlenmiştir. Disiplin cezaları uyarma, kınama, aylıktan kesme, kısa süreli durdurma, uzun süreli durdurma, meslekten çıkarma ve Devlet memurluğundan çıkarmadır (m.7/1). Boşanma davası açmak veya boşanmak bu Kanunda disiplinsizlik olarak sayılmamıştır. Boşanma özel hayata ilişkin bir hakkın kullanılmasıdır ve tek başına disiplin sonucu doğurmaz.

Bununla birlikte boşanma sürecinde ortaya çıkan bazı fiiller ayrıca disiplin konusu olabilir. Hizmet dışında resmî sıfatın gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak altı ay kısa süreli durdurma (m.8/4-b-6); silahla yaralama suçunu kasten işlemek yirmi dört ay uzun süreli durdurma (m.8/5-ç-2) cezasını gerektirir ve bu fiilin işleniş şekli, durumun ağırlığı veya zararın derecesine göre meslekten çıkarma cezası da verilebilir (m.10/11). Görevine, sosyal ve aile yaşantısına zarar verecek derecede içkiye, kumara ve benzeri kötü alışkanlıklara düşkün olmak meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiiller arasındadır (m.8/6-çç).

Disiplin süreci ceza soruşturmasından ve boşanma davasından bağımsız yürür; ancak aynı olaylar üç dosyada da değerlendirilebilir. Bu nedenle polis eşin boşanma davasındaki beyanlarını disiplin ve ceza dosyalarıyla uyumlu ve ölçülü biçimde vermesi önemlidir. Disiplin soruşturmasının usulü ve itiraz yolları için polis ve jandarma disiplin soruşturması yazımıza bakabilirsiniz.

Ceza Boyutu: Yaralama, Tehdit ve Israrlı Takip

Eşe karşı işlenen suçlarda polis için ayrı bir ceza kuralı yoktur; genel hükümler uygulanır. Kasten yaralamanın eşe veya boşandığı eşe karşı işlenmesi nitelikli hâldir; bu durumda şikâyet aranmaz ve ceza artırılır (TCK m.86/3-a). Suçun silahla işlenmesi de ayrı bir nitelikli hâldir (TCK m.86/3-e). Polisin görev silahını veya ruhsatlı silahını kullanarak tehdit etmesi, silahla tehdit olarak daha ağır cezayı gerektirir (TCK m.106/2-a). Israrlı takip suçunun boşandığı eşe karşı veya hakkında uzaklaştırma ya da yaklaşmama tedbiri bulunan fail tarafından işlenmesi de cezayı artıran hâller arasındadır (TCK m.123/A/2).

Eşe karşı işlenen suçlar görevden kaynaklanmadığından, kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlar için öngörülen soruşturma izni usulü kural olarak uygulanmaz ve soruşturma doğrudan Cumhuriyet başsavcılığınca yürütülür (bizim yorumumuz). Ceza soruşturması boşanma davasını beklemez; boşanma davası da ceza davasının sonucunu beklemek zorunda değildir. Ancak ceza dosyasındaki deliller, boşanma davasında kusurun belirlenmesinde kullanılabilir.

Şikâyetten vazgeçme ve uzlaştırma konusundaki sınırlar için eşe karşı yaralama ve şikâyetten vazgeçme yazımıza bakabilirsiniz.

Velayet ve Kişisel İlişki: Vardiya, Nöbet ve Tayin

Hâkim boşanma kararıyla velayeti ve kişisel ilişkiyi düzenler; esas ölçü çocuğun üstün yararıdır (TMK m.182). Polis olmak velayet almaya engel değildir. Ancak vardiya, nöbet, olağanüstü görevlendirme ve tayin gibi koşullar, çocuğun bakımının fiilen nasıl sağlanacağı bakımından değerlendirilir; önemli olan bakımın kim tarafından ve hangi destekle üstlenileceğidir (bizim yorumumuz). Velayeti altında olmayan çocukla uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkı her iki ebeveyne aittir (TMK m.323).

Şiddet bulunan dosyalarda hâkim, daha önce verilmiş kişisel ilişki kararı varsa kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılmasına, sınırlanmasına veya tümüyle kaldırılmasına karar verebilir (6284 s.K. m.5/1-ç). Kişisel ilişki çocuğun huzurunu tehlikeye sokuyorsa kısıtlanabilir; velayet sahibi ebeveyn kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse velayet değiştirilebilir (TMK m.324). Ebeveynlerden birinin başka bir yere gitmesi gibi yeni durumlarda hâkim gerekli önlemleri alır (TMK m.183).

Velayet sahibinin başka şehre taşınması için velayet ve başka şehre taşınma, kişisel ilişkinin kapsamı için boşanma sonrası kişisel ilişki ve velayetin değiştirilmesi için velayet değişikliği davası yazılarımıza bakabilirsiniz.

Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Polise Özgü Maddeler

Evlilik en az bir yıl sürmüşse eşler birlikte başvurarak veya bir eşin davasını diğeri kabul ederek anlaşmalı boşanabilir; hâkim tarafları bizzat dinler ve mali sonuçlar ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulursa onaylar, gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir (TMK m.166/3). Polis eşle yapılan protokolde genel maddelere ek olarak mesleğe özgü konuların açıkça yazılması gerekir.

Koruma kararı bulunan dosyalarda dikkat gerekir. 6284 sayılı Kanun kapsamındaki tedbirler kamu düzenine ilişkin olup hâkim kararıyla verilir ve kaldırılır; protokolde tedbirden vazgeçildiğinin yazılması tedbiri kendiliğinden ortadan kaldırmaz (bizim yorumumuz). Tedbirin kaldırılması veya şeklinin değiştirilmesi ayrıca aile mahkemesinden istenmelidir (6284 s.K. m.8/2).

Feragat ifadelerinin kapsamı için anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı ve feragat yazımıza bakabilirsiniz.

Dilekçe Örnekleri

1. Polis eş hakkında tedbir talebi (6284 s.K. m.5)

2. Tedbir kararına itiraz (6284 s.K. m.9)

3. Tasfiye davasında POLSAN kayıtlarının getirtilmesi talebi

Örnek Senaryolar

Örnek 1: Silahla tehdit ve koruma kararı. Polis memuru eş, lojmanda çıkan tartışmada belindeki silahı göstererek eşini tehdit eder. Eş ertesi gün doğrudan aile mahkemesine başvurur.

Örnek 2: Tedbire itiraz. Polis eş, hakkında verilen tedbir kararının silah teslimine ilişkin kısmına itiraz eder; tedbir talebinde silahtan söz edilmediğini ve olay günü nöbette olduğunu belgelerle gösterir.

Örnek 3: POLSAN ve emekli ikramiyesi. Polis eş, boşanma davasından sekiz ay önce emekli olmuş; emekli ikramiyesini ve POLSAN emeklilik yardımının tamamını toplu olarak almış ve dava tarihinde bankada tutmaktadır. Evlilik 2002 sonrasıdır; diğer eşin edinilmiş malı yoktur.

Örnek 3’te ödemelerin büyük kısmının kişisel mal sayılması, ödemenin dava tarihine yakın yapılmasından ve eşin kalan ömrünün büyük kısmının mal rejimi sonrasına düşmesinden kaynaklanır. Gerçek dosyada bu hesap yaşam tablosu ve teknik faizle bilirkişice yapılır.

Adım Adım Yol Haritası

1. Güvenliği önceleyin. Silah veya şiddet tehlikesi varsa önce aile mahkemesine veya savcılığa başvurarak uzaklaştırma ve silah teslimi isteyin (6284 s.K. m.5/1-b, g, ğ).
2. Başvuru yerini doğru seçin. Eşin görev yaptığı birime gitmek zorunda değilsiniz; aile mahkemesine veya savcılığa doğrudan başvurabilirsiniz (m.8/1).
3. Olayları somut anlatın. Delil aranmasa da tarih, yer ve silahla ilgili ayrıntılar kararın kapsamını ve itirazda ayakta kalmasını etkiler.
4. Kararı ilgili birimlere bildirin. Tedbir kararının konut tahsis birimine ve gerekirse polis eşin birimine iletilmesini isteyin.
5. İtiraz süresini kaçırmayın. Tedbire karşı tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir (m.9/1).
6. Boşanma ve geçici önlemleri planlayın. Barınma, tedbir nafakası ve çocuklar için geçici önlem isteyin (TMK m.169).
7. Mali kayıtları getirtin. Maaş bordrosu, POLSAN kayıtları, emekli ikramiyesi ve kredi belgeleri mahkeme kanalıyla istenmelidir.
8. Kesinleşmeden sonra bildirimleri yapın. Lojman, eş durumu, sağlık güvencesi ve lehtar kayıtları güncellenmelidir.

Sık Yapılan Hatalar

1. Eşin birimine başvurmak zorunda olduğunu sanmak. Tedbir için aile mahkemesine veya savcılığa doğrudan başvurulabilir (6284 s.K. m.8/1).
2. Silahla ilgili olayları dilekçede anlatmamak. Silah teslimi talebi somut olayla desteklenmezse kapsam dar tutulabilir veya itirazda kaldırılabilir.
3. Görev silahının teslim ettirilemeyeceğini düşünmek. Kanun, kamu görevi nedeniyle zimmetteki silahın da kuruma teslimini açıkça düzenler (m.5/1-ğ).
4. İtiraz süresini kaçırmak. İki haftalık süre geçtikten sonra itiraz yolu kapanır; tedbirin kaldırılması veya değiştirilmesi ancak 6284 s.K. m.8/2 kapsamında ayrıca istenebilir.
5. Protokolle tedbirin kalkacağını sanmak. Tedbir hâkim kararıyla kaldırılır; protokol tek başına yetmez (bizim yorumumuz).
6. POLSAN birikimini unutmak veya kesin paylaşılacak sanmak. Görevdeki polisin birikimi davada paylaşılmayabilir; protokolde düzenlenmelidir.
7. Lojmandaki geçici önlemin tahsisi değiştirdiğini düşünmek. Boşaltma süreleri 2946 sayılı Kanuna göre işler.
8. Disiplin, ceza ve boşanma dosyalarında çelişkili beyan vermek. Aynı olaylar üç dosyada da değerlendirilebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Polis eşimden korkuyorum; koruma kararı için nereye başvurmalıyım?

Aile mahkemesine veya Cumhuriyet başsavcılığına doğrudan başvurabilirsiniz; tedbir kararı ilgilinin talebiyle de verilir (6284 s.K. m.8/1). Eşinizin görev yaptığı birime gitmek zorunda değilsiniz. Acil durumda en yakın kolluk birimine başvurmalısınız.

Koruma kararı için şiddeti ispat etmem gerekir mi?

Hayır. Koruyucu tedbir kararı verilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz (6284 s.K. m.8/3). Yine de olayları tarih ve yer belirterek somut anlatmanız, kararın kapsamı ve itiraz aşaması bakımından önemlidir.

Polis eşimin görev silahı alınabilir mi?

Evet. Hâkim, silah taşıması zorunlu bir kamu görevi ifa etse bile, görevi nedeniyle zimmetinde bulunan silahın kurumuna teslimine karar verebilir (6284 s.K. m.5/1-ğ).

Eşimin ruhsatlı zati silahı ne olur?

Hâkim ruhsatlı silahların kolluğa teslimine karar verebilir (6284 s.K. m.5/1-g). Ateşli Silahlar Yönetmeliğinin 16. maddesine göre tedbir kararı süresince silah ruhsatı verilmez, ruhsat işlemleri bekletilir ve ruhsata bağlanmış silahlar tedbir kalkıncaya kadar emanette tutulur.

Hakkımda koruma kararı verildi; polislik görevim ne olur?

Tedbir kararı tek başına bir disiplin cezası değildir. Ancak silahın teslimi görevin fiilen yürütülmesini etkileyebilir; Anayasa Mahkemesinin Emre Kaya kararında aktarılan Bakanlık görüşünde görev biriminin değiştirildiği ve silaha el konulmasının geçici olduğu belirtilmiştir.

Tedbir kararına nasıl itiraz edilir?

Karara tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilir (6284 s.K. m.9/1). İtirazda somut iddialar ve deliller ortaya konmalıdır; Anayasa Mahkemesi, itirazın gerekçesiz reddini gerekçeli karar hakkının ihlali saymıştır (Emre Kaya, B. No: 2018/743).

Tedbir kararına uyulmazsa ne olur?

Tedbire aykırı davranan hakkında üç günden on güne kadar zorlama hapsine, tekrarında on beş günden otuz güne kadar zorlama hapsine karar verilir; toplam süre altı ayı geçemez (6284 s.K. m.13). Ayrıca ısrarlı takip gibi suçlar oluşabilir.

Polis eşimin lojmanında dava sürerken kalabilir miyim?

Hâkim, dava süresince barınma için geçici önlem alarak lojmanı size bırakabilir (TMK m.169); şiddet varsa polis eşin uzaklaştırılmasına ve konutun size tahsisine karar verebilir (6284 s.K. m.5/1-b). Ancak bu kararlar idari tahsisi değiştirmez; polis eş tayin olursa boşaltma süreleri işleyebilir (2946 s.K. m.7).

Boşanma kesinleşince polis lojmanından çıkmam gerekir mi?

Kanunda boşanmaya özgü bir süre yoktur; ancak tahsis polise bağlı olduğundan eski eşin konutta kalmasının dayanağı kalmaz (bizim yorumumuz). Süresinde boşaltılmayan konut kolluk eliyle bir hafta içinde boşalttırılabilir (2946 s.K. m.8).

POLSAN birikimi boşanmada paylaşılır mı?

POLSAN ödemeleri edinilmiş mal niteliğindedir (TMK m.219/2-2). Polis dava tarihinde görevdeyse birikim ödenebilir durumda olmadığından hesaba alınmaması beklenir; emeklilik yardımı dava öncesi alınmış ve mevcutsa TMK m.228/2 düzeltmesiyle paylaşılır. POLSAN’a özgü yayımlanmış bir Yargıtay kararına ulaşamadık; bu değerlendirme bizim yorumumuzdur.

Polis eşimden nafakayı nasıl tahsil ederim?

Nafaka ödenmezse ilamlı icra takibiyle maaşa haciz konulabilir (İİK m.83); uygulamada işleyen nafaka için dörtte bir sınırı uygulanmamaktadır. Ödememe hâlinde şikâyet üzerine üç aya kadar tazyik hapsi istenebilir (İİK m.344).

Boşanma davası polisin kariyerini etkiler mi?

Boşanma davası açmak veya boşanmak 7068 sayılı Kanunda disiplinsizlik olarak sayılmamıştır. Ancak hizmet dışında saygınlığı sarsan davranışlar, silahla yaralama ve aile yaşantısına zarar veren içki veya kumar alışkanlığı ayrıca disiplin cezası gerektirebilir (m.8).

Eşime yaralama şikâyetimi geri alabilir miyim?

Eşe veya boşandığı eşe karşı kasten yaralama nitelikli hâldir ve şikâyet aranmaz (TCK m.86/3-a); bu nedenle şikâyetten vazgeçmek soruşturmayı kendiliğinden sona erdirmez.

Polis eşim tayin oldu; peşinden gitmezsem terk sayılır mı?

Tek başına sayılmaz. Terk için ayrılığın en az altı ay sürmesi, haklı sebep olmadan ortak konuta dönülmemesi ve ihtarın sonuçsuz kalması gerekir (TMK m.164). İş, çocukların okulu gibi sebepler haklı sebep olarak değerlendirilebilir.

Boşanınca polis eşin eş durumu tayini ne olur?

Eş durumu evlilik bağına dayandığından boşanma kesinleşince bu bağ sona erer (bizim yorumumuz). Daha önce eş durumu nedeniyle yapılan atamanın boşanma üzerine geri alınacağına ilişkin bir hükme rastlamadık.

Polis eşle anlaşmalı boşanmada protokole neler yazılmalı?

Lojmanın boşaltılma tarihi, POLSAN birikimi ve emekli ikramiyesi için karşılık, nafakanın ödeme günü ve artış ölçütü, vardiya ve tayine göre kişisel ilişki takvimi ve çocuğun teslim yeri açıkça yazılmalıdır. Koruma kararı varsa akıbeti ayrıca mahkemeden istenmelidir.