Hakkımda Uzaklaştırma Kararı Var, Evime Giremiyorum: Eşyalarım, İşim ve Çocuğum (6284 m.5, 9; TMK 169)

Hakkınızda müşterek konuttan uzaklaştırma kararı verildiyse, ev sizin adınıza kayıtlı olsa bile karar süresince eve giremezsiniz. Hâkim, şiddet uygulayanın müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhâl uzaklaştırılmasına ve korunan kişilere, bulundukları konuta, okula ve işyerine yaklaşmamasına karar verebilir (6284 s.K. m.5/1-b, c). Eşyalarınızı almak için kendi başınıza eve gitmek yerine mahkemeden karar istemelisiniz: Uygulama Yönetmeliğine göre mülki amir ya da hâkim, talep edilmesi hâlinde şiddet uygulayana ait kişisel eşya ve belgelerin kolluk marifetiyle kendisine teslim edilmesine karar verebilir ve teslim edilecek eşya ve belgeler kararda gösterilir (Yönetmelik m.19/2). Uzaklaştırma, konutun kira, elektrik, su ve benzeri giderlerini karşılamaya devam etmenize engel değildir; hâkim, kira sözleşmesini feshetmemenize de karar verebilir (Yönetmelik m.19/3). Çocuklarınızla ilişki ayrıca düzenlenir: Hâkim, kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılmasına, sınırlanmasına veya kaldırılmasına karar verebileceği gibi (m.5/1-ç), velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki kurulması hususlarında da karar vermeye yetkilidir (m.5/3). İşiniz bakımından tedbir, kural olarak çalışmanızı engellemez; ancak korunan kişinin işyerine yaklaşma yasağı ve silah teslimi gibi tedbirler işinizi doğrudan etkileyebilir (m.5/1-c, g, ğ). Karara tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edebilirsiniz (m.9). Karara aykırı davranmak ise üç günden on güne, tekrarında on beş günden otuz güne kadar zorlama hapsi sonucunu doğurur (m.13).

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• Uzaklaştırma kararı neyi yasaklar?
• Ev benim adıma: mülkiyet, kira ve giderler
• Eşyalarımı nasıl alırım?
• İşim: işyeri, silah ve kamu görevi
• Çocuğum: kişisel ilişki, okul ve teslim
• Nafaka ve ailenin geçimi
• İtiraz, değiştirme ve süre
• Kararı ihlal etmemek için
• Süre dolunca eve dönebilir miyim?
• Boşanma ve ceza dosyasıyla bağlantı
• Örnek senaryolar
• Adım adım yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

Uzaklaştırma kararı çoğu zaman bir gece içinde, kolluk tarafından tebliğ edilerek uygulanır. Kararı alan kişi bir anda evinden, eşyalarından ve çoğu zaman çocuklarından ayrı kalır. Bu dönemde yapılan hatalar, zorlama hapsine ve boşanma davasında aleyhe sonuçlara yol açabilir. Aşağıdaki tablo, en sık sorulan soruların kısa cevaplarını verir.

Uzaklaştırma Kararı Neyi Yasaklar?

“Uzaklaştırma kararı” günlük dilde tek bir tedbir gibi kullanılsa da, 6284 sayılı Kanun hâkime birçok farklı önleyici tedbir seçeneği tanır. Hâkim bunlardan birine, birkaçına veya benzer tedbirlere karar verebilir. Bu nedenle size tebliğ edilen kararın hangi bentleri içerdiğini dikkatle okumanız gerekir; çünkü yasakların kapsamı ve karara aykırılığın ne olduğu bu bentlere göre belirlenir.

Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde (a), (b), (c) ve (d) bentlerindeki tedbirleri kolluk amirleri de alabilir; hâkim tarafından yirmi dört saat içinde onaylanmayan tedbirler kendiliğinden kalkar (6284 s.K. m.5/2). Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir (m.8/2). Karar size tebliğ veya tefhim edilirken, karara aykırılık hâlinde zorlama hapsi uygulanacağı ihtar edilir (m.8/5). Kararın kapsamını uzaklaştırma kararı işyeri ve okulu da kapsar mı, süresini 6284 tedbir süresi hesaplama yazılarımızda anlattık.

Ev Benim Adıma: Mülkiyet, Kira ve Giderler

En sık duyulan itiraz “ev benim, tapu benim adıma” itirazıdır. Ancak uzaklaştırma, konutun mülkiyetini değil kullanımını düzenler. Uygulama Yönetmeliğine göre hâkim, şiddet uygulayanın korunan kişi ile birlikte oturdukları müşterek konuttan uzaklaştırılarak konutun korunan kişiye tahsis edilmesine karar verebilir (Yönetmelik m.19/1). Tapu sizin adınıza olmaya devam eder; yalnızca karar süresince konutu kullanamazsınız.

Kira sözleşmesine ilişkin tedbir kararı kiralayana, kamu konutu tahsisinin kaldırılmamasına yönelik tedbir kararı ise ilgili kuruma bildirilir (Yönetmelik m.19/4). Ayrıca aile konutu olarak kullanılmak üzere kiralanan taşınmazlarda kiracı, eşinin açık rızası olmadıkça kira sözleşmesini feshedemez (TBK m.349/1). Aile konutu şerhinin etkisini aile konutu şerhi tapuya nasıl konulur, boşanma davası öncesinde konutla ilgili adımları eşim boşanma davası açacağını söyledi yazılarımızda anlattık.

Eşyalarımı Nasıl Alırım?

Uzaklaştırma kararı çoğu zaman bir valiz bile hazırlanamadan uygulanır. Kimlik, telefon şarjı, ilaçlar, iş için gerekli belgeler ve kıyafetler evde kalır. Bu eşyaları almak için kendi başınıza eve gitmek karara aykırılık oluşturabilir. Doğru yol, mahkemeden eşyaların teslimi için karar istemektir. Mülki amir ya da hâkim, talep edilmesi hâlinde korunan kişiye, şiddet uygulayana ya da bu kişilerin yakınlarına ait kişisel eşya ve belgelerin kolluk marifetiyle kendilerine teslim edilmesine karar verebilir; teslim edilecek kişisel eşya ve belgeler tedbir kararında gösterilir (Yönetmelik m.19/2).

Eşyalarınızın korunması da önemlidir. Kanun, şiddet uygulayanın korunan kişinin şahsi eşyalarına ve ev eşyalarına zarar vermemesini tedbir olarak sayar (6284 s.K. m.5/1-e). Sizin eşyalarınız ise uzaklaştırma süresince evde kalmaya devam eder; bu eşyaların akıbeti, mal rejiminin tasfiyesinde ve gerekirse eşya alacağı davasında belirlenir. Uzaklaştırma, eşyaların mülkiyetini değiştirmez. Eşya almanın genel yollarını boşanma sürecinde evden eşya alma, ev eşyası ve aracın paylaşımını boşanmada ev eşyaları ve otomobilin paylaşımı yazılarımızda anlattık.

İşim: İşyeri, Silah ve Kamu Görevi

Uzaklaştırma kararı kural olarak çalışmanızı engellemez. Ancak bazı tedbirler iş hayatınızı doğrudan etkileyebilir. Yaklaşmama tedbiri korunan kişinin işyerini de kapsayabilir (6284 s.K. m.5/1-c). Eşinizle aynı işyerinde çalışıyorsanız, kararın bu durumu nasıl düzenlediği belirsiz kalabilir; bu hâlde kararın açıklığa kavuşturulmasını veya şeklinin değiştirilmesini mahkemeden istemek gerekir (m.8/2).

Görev silahının kuruma teslimi, işvereninizin kararı öğrenmesi anlamına gelir; bunun kurum içindeki sonuçları ilgili personel mevzuatına göre ayrıca değerlendirilir. Tedbir kararı bir ceza mahkûmiyeti değildir; ancak kararın gereklerine aykırılık zorlama hapsine, aynı olayda işlenen suçlar ise ayrı ceza soruşturmalarına yol açabilir. Elektronik izleme gibi teknik tedbirler için 6284 kapsamında elektronik kelepçe yazımıza bakabilirsiniz.

Çocuğum: Kişisel İlişki, Okul ve Teslim

Uzaklaştırma kararı, çoğu zaman çocuklarla ilişkinin de kesilmesi anlamına geldiği için en çok endişe yaratan konudur. Kanun bu konuda ayrıntılı bir düzen kurar. Hâkim, gerekirse şiddete uğramamış olsa bile yakınlara, tanıklara ve çocuklara yaklaşmama tedbirine karar verebilir; ancak bu tedbir, kişisel ilişki kurulmasına ilişkin hâller saklı kalmak kaydıyla uygulanır (6284 s.K. m.5/1-d). Daha önce verilmiş bir kişisel ilişki kararı varsa hâkim, kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılmasına, sınırlanmasına ya da tümüyle kaldırılmasına karar verebilir (m.5/1-ç). Ayrıca hâkim, velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki kurulması hususlarında karar vermeye yetkilidir (m.5/3).

Ana veya babadan her biri, velayeti altında bulunmayan veya kendisine bırakılmamış olan çocukla uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir (TMK m.323). Ancak çocukla kişisel ilişki, çocuğun huzurunu tehlikeye düşürüyorsa sınırlanabilir veya kaldırılabilir (TMK m.324). Uzaklaştırma kararı alan ebeveynin, çocuğun yararını öne çıkaran somut bir görüşme planıyla başvurması, refakatçi eşliğinde de olsa ilişkinin sürmesine yardımcı olur. Kişisel ilişki talebini çocukla kişisel ilişki dilekçesi örneği, teslim sürecini çocuk teslimi ve adli destek sistemi, görüşmenin engellenmesini çocukla kişisel ilişki engelleniyor yazılarımızda anlattık.

Nafaka ve Ailenin Geçimi

Uzaklaştırma kararı, ailenin geçimine katkı yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Şiddet uygulayan aynı zamanda ailenin geçimini sağlayan veya katkıda bulunan kişi ise, hâkim talep edilmese bile tedbir nafakasına hükmedebilir (6284 s.K. m.5/4). Boşanma davası açıldığında ise hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri resen alır (TMK m.169).

Tedbir nafakasının kapsamını ve kusurun rolünü tedbir nafakası: dava sürerken geçim ve kusurun rolü yazımızda anlattık. Mali yükümlülüklerinizi düzenli ve belgeli biçimde yerine getirmeniz, hem tedbir dosyasında hem de boşanma davasında lehinize bir tutum olarak değerlendirilebilir.

İtiraz, Değiştirme ve Süre

Karara katılmıyorsanız, karara karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edebilirsiniz (6284 s.K. m.9/1). İtiraz mercii bir hafta içinde karar verir ve itiraz üzerine verilen kararlar kesindir (m.9/3). Kanunda itirazın tedbirin uygulanmasını durduracağına dair bir hüküm yoktur; bu nedenle itiraz sonuçlanıncaya kadar karara uyulmalıdır.

Tek taraflı beyanla verilen kararlarda itiraz, sizin için delil sunma ve kendinizi anlatma fırsatıdır. Ancak itirazın kabul edilmemesi hâlinde karar kesinleşir. İtiraz usulünü 6284 tedbir kararına itiraz: iki haftalık süre, dilekçe örneğini 6284 tedbir kararına itiraz dilekçesi örneği, tek taraflı beyan tartışmasını koruma kararı ve tek taraflı beyan yazılarımızda anlattık. Kararın uzatılmasına ilişkin kuralları koruma kararının süresi dolmadan uzatılması yazısında bulabilirsiniz.

Kararı İhlal Etmemek İçin

Hakkında tedbir kararı verilen şiddet uygulayan, kararın gereklerine aykırı hareket ederse, fiili ayrıca bir suç oluştursa bile, ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur (6284 s.K. m.13/1). Aykırılığın tekrarı hâlinde her defasında süre on beş günden otuz güne kadardır; toplam süre altı ayı geçemez (m.13/2).

Eşinizle bir konuyu görüşmeniz zorunluysa, bunu avukatlar aracılığıyla veya mahkemeden kararın değiştirilmesini isteyerek yapın. Korunan kişinin rızası, kararı kendiliğinden ortadan kaldırmaz; bu konuyu uzaklaştırma kararı varken barıştık yazımızda ayrıntılı olarak anlattık. Zorlama hapsinin uygulanışı için 6284 tedbir kararının ihlali ve zorlama hapsi yazısına bakabilirsiniz.

Süre Dolunca Eve Dönebilir miyim?

Tedbir kararında belirtilen süre dolduğunda, mahkeme uzatma veya yeni bir tedbir kararı vermemişse uzaklaştırma sona erer. Ancak bu, eve dönüşün her zaman sorunsuz olacağı anlamına gelmez. Şiddet veya şiddet uygulanma tehlikesinin devam edeceği anlaşılırsa mahkeme, resen veya korunan kişinin, Bakanlığın ya da kolluk görevlilerinin talebi üzerine tedbirin süresinin uzatılmasına veya şeklinin değiştirilmesine karar verebilir (6284 s.K. m.8/2). Boşanma davası açılmışsa, aile mahkemesi davanın devamı süresince eşlerin barınmasına ilişkin geçici önlemleri de resen alır (TMK m.169).

Süre sonunda eve dönmeden önce, ceza ve boşanma dosyalarında konutla ilgili başka bir karar bulunup bulunmadığını kontrol etmek gerekir. Tedbir süresinin hesaplanmasını 6284 tedbir süresi hesaplama yazımızda anlattık.

Boşanma ve Ceza Dosyasıyla Bağlantı

Uzaklaştırma kararı çoğu zaman tek başına kalmaz; aynı olay nedeniyle bir ceza soruşturması ve bir boşanma davası da gündeme gelir. Bu üç süreç birbirinden bağımsız yürür ama birbirini etkiler.

Ceza dosyasında eşin şikâyetten vazgeçmesinin etkisini eşimden şikâyetçi oldum, geri çekebilir miyim, eşin çocuklarla evden ayrılması hâlinde yapılacakları eşim çocukları alıp ailesinin yanına gitti yazılarımızda anlattık.

Örnek Senaryolar

Aşağıdaki senaryolar gerçek dosyalar değil, kuralların nasıl uygulandığını göstermek için hazırlanmış basitleştirilmiş örneklerdir.

Bu senaryoların ortak noktası şudur: Her ihtiyaç için mahkemeye başvurmak mümkündür; kendi başınıza çözüm üretmek ise çoğu zaman zorlama hapsi riskini doğurur.

Adım Adım Yol Haritası

1. Kararı dikkatle okuyun. Hangi bentlerin uygulandığını, süreyi ve kapsanan adresleri not edin (6284 s.K. m.5/1, m.8/2).
2. İtiraz süresini hesaplayın. Tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edebilirsiniz (m.9/1).
3. Eşya ve belge listesi hazırlayın. Kolluk marifetiyle teslim için mahkemeye başvurun (Yönetmelik m.19/2).
4. Silah teslimi istendiyse yerine getirin. Ruhsatlı silah kolluğa, görev silahı kuruma teslim edilir (m.5/1-g, ğ).
5. Çocuklarla ilişki için başvurun. Kişisel ilişki düzenlenmesini isteyin; kararı aşan temas kurmayın (m.5/3, m.5/1-ç, d).
6. Mali yükümlülükleri aksatmayın. Kira, faturalar ve nafaka ödemelerini belgeli yapın (Yönetmelik m.19/3; m.5/4).
7. İletişimi avukat aracılığıyla yürütün. Doğrudan veya yakınlar aracılığıyla temas zorlama hapsine yol açabilir (m.13).
8. Ceza ve boşanma dosyalarını takip edin. Tedbir dosyasındaki tutumunuz diğer dosyalarda da değerlendirilir.

Sık Yapılan Hatalar

1. “Ev benim, girerim” demek. Uzaklaştırma kullanımı düzenler; mülkiyet ihlali ortadan kaldırmaz.
2. Eşyaları almak için habersiz gitmek. Kolluk marifetiyle teslim için mahkemeden karar isteyin.
3. İtiraz edince kararın durduğunu sanmak. Kanunda böyle bir hüküm yoktur; itiraz sonuçlanana kadar karara uyun.
4. Kirayı ve faturaları ödemeyi bırakmak. Hâkim bu yükümlülüklerin devamına karar verebilir.
5. Kira sözleşmesini feshetmek. Aile konutunda eşin açık rızası gerekir ve hâkim fesih yasağına karar verebilir.
6. Çocukların okuluna gitmek. Kararda okul varsa bu bir aykırılıktır.
7. Yakınlar aracılığıyla mesaj göndermek. “Sair surette rahatsız etme” yasağına takılabilir.
8. Kişisel ilişki için başvurmamak. Çocuklarla ilişkinin sürmesi için mahkemeden düzenleme isteyin.

Sıkça Sorulan Sorular

Ev benim adıma; uzaklaştırma kararı varken girebilir miyim?

Hayır. Uzaklaştırma konutun kullanımına ilişkindir; hâkim şiddet uygulayanın müşterek konuttan uzaklaştırılmasına ve konutun korunan kişiye tahsisine karar verebilir (6284 s.K. m.5/1-b; Yönetmelik m.19/1). Tapu kaydınız değişmez.

Eşyalarımı nasıl alırım?

Mülki amir ya da hâkim, talep edilmesi hâlinde şiddet uygulayana ait kişisel eşya ve belgelerin kolluk marifetiyle teslim edilmesine karar verebilir; teslim edilecek eşya ve belgeler kararda gösterilir (Yönetmelik m.19/2).

Kendim gidip eşyalarımı alsam ne olur?

Karara aykırılık olarak değerlendirilebilir ve üç günden on güne kadar zorlama hapsine yol açabilir (6284 s.K. m.13/1). Rızasız girişte konut dokunulmazlığının ihlali de gündeme gelebilir (TCK m.116).

Uzaklaştırıldığım evin kirasını ödemeye devam edecek miyim?

Uzaklaştırma, kira, elektrik, su, telefon, doğalgaz ve benzeri giderleri karşılamaya devam etmenize engel değildir; hâkim kira sözleşmesini feshetmemenize de karar verebilir (Yönetmelik m.19/3).

Kira sözleşmesini feshedebilir miyim?

Aile konutu olarak kiralanan taşınmazda kiracı, eşinin açık rızası olmadıkça kira sözleşmesini feshedemez (TBK m.349/1). Hâkim, koruma kararı süresince fesih yapmamanıza da karar verebilir (Yönetmelik m.19/3).

İşime gidebilir miyim?

Kural olarak evet. Ancak kararda korunan kişinin işyerine yaklaşmama tedbiri varsa oraya gidemezsiniz (6284 s.K. m.5/1-c). Aynı işyerinde çalışıyorsanız kararın değiştirilmesini isteyin (m.8/2).

Silahımı teslim etmek zorunda mıyım?

Kararda yer alıyorsa evet. Kanunen izin verilen silahlar kolluğa (m.5/1-g), kamu görevi nedeniyle zimmetinizdeki silah kurumunuza teslim edilir (m.5/1-ğ). Silahlar tedbir süresinin sonuna kadar emanette kalır (Yönetmelik m.25).

Çocuğumu görebilir miyim?

Çocuklara yaklaşmama tedbiri, kişisel ilişki kurulmasına ilişkin hâller saklı kalmak kaydıyla uygulanır (6284 s.K. m.5/1-d). Kişisel ilişki kararı yoksa aile mahkemesinden düzenleme isteyebilirsiniz; hâkim bu konuda karar vermeye yetkilidir (m.5/3).

Refakatçi eşliğinde görüşme ne demek?

Daha önce verilmiş kişisel ilişki kararı varsa hâkim, görüşmenin bir refakatçi eşliğinde yapılmasına, sınırlanmasına veya kaldırılmasına karar verebilir (6284 s.K. m.5/1-ç).

Çocuğumun okuluna gidebilir miyim?

Çocuk korunan kişi olarak gösterilmişse ve kararda okul kapsanıyorsa gidemezsiniz (6284 s.K. m.5/1-c).

Nafaka ödemem gerekir mi?

Ailenin geçimini sağlıyor veya katkıda bulunuyorsanız hâkim talep edilmese bile tedbir nafakasına hükmedebilir (6284 s.K. m.5/4). Boşanma davasında da geçim için geçici önlemler alınır (TMK m.169).

Karara nasıl itiraz ederim?

Tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edebilirsiniz; itiraz mercii bir hafta içinde karar verir ve bu karar kesindir (6284 s.K. m.9).

İtiraz edince eve dönebilir miyim?

Hayır. Kanunda itirazın tedbiri durduracağına dair bir hüküm yoktur; itiraz sonuçlanıncaya kadar karara uyulmalıdır.

Uzaklaştırma kararı ne kadar sürer?

İlk defasında en çok altı ay için verilebilir; şiddet tehlikesi sürerse süresi uzatılabilir veya şekli değiştirilebilir (6284 s.K. m.8/2).

Uzaklaştırma kararı sicilime işler mi?

Tedbir kararı bir ceza mahkûmiyeti değildir. Zorlama hapsi de bir ceza değildir; ancak aynı olayda işlenen suçlar için ayrıca ceza soruşturması yürütülebilir.

Eşim eşyalarımı vermiyor veya zarar verdi; ne yapabilirim?

Teslim edilmeyen kalemleri tutanağa geçirtin; bunlar mal rejiminin tasfiyesinde veya eşya alacağı davasında ileri sürülür. Zarar için tazminat istenebilir (TBK m.49). Ancak mala zarar verme bir malvarlığı suçu olduğundan, ayrılık kararı verilmemiş eş hakkında cezaya hükmolunmaz (TCK m.167/1-a).

Aracım ve anahtarlarım evde kaldı; ne yapabilirim?

Anahtar, ruhsat ve benzeri belgeleri teslim edilecek kişisel eşya ve belgeler listesine ekleyin (Yönetmelik m.19/2). Aracın kullanımı tartışmalıysa boşanma davasında geçici önlem istenebilir (TMK m.169).

Evimi satabilir miyim?

Konut aile konutuysa eşin açık rızası olmadan devredilemez (TMK m.194/1). Korunan kişi ayrıca tapuya aile konutu şerhi konulmasını isteyebilir (6284 s.K. m.4/1-c).