Oyuncak drone, mini kameralı drone ve hobi amaçlı insansız hava aracı (İHA) satan firmalar bugün üç ayrı mevzuatın kesişiminde çalışır. Ürün 14 yaş altı çocukların oyununa yönelikse Oyuncak Güvenliği Yönetmeliğine ve Ticaret Bakanlığı denetimine; kumandası, kamerası veya Wi-Fi bağlantısı radyo dalgası kullandığı için Telsiz Ekipmanları Yönetmeliğine ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) denetimine; havada uçan bir araç olarak da Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün (SHGM) 2026’da yeniden hazırlanan İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatına (SHT-İHA) tabidir. Yeni Talimat, tasarımı gereği yatayda 10 metre yarıçaplı ve dikeyde 20 metre yükseklikteki silindirik uçuş zarfının dışına çıkamayan “Basit İHA (oyuncak)”yı pilot lisansı, kayıt, tescil ve ithal uygunluk yükümlülüklerinden muaf tutar; 500 gramın altında olup bu tanımı karşılamayan drone’ları ise M0 sınıfı hükümlerine bağlar. İthalatta oyuncaklar 2026/10 sayılı Tebliğ ile TAREKS’ten geçer; Basit İHA dışındaki drone’larda SHGM’den ithal uygunluk yazısı alınması zorunludur. Uygunsuzlukta toplatma, piyasaya arz yasağı ve 7223 sayılı Kanunun 20. maddesindeki idari para cezaları gündeme gelir; kararlara karşı 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir.
Kısa cevap: Bir drone’un hangi kurallara tabi olduğunu üç soru belirler: (1) 14 yaş altı çocukların oyununa yönelik bir oyuncak mı (Oyuncak Güvenliği Yön. m.2/1-a), (2) radyo dalgasıyla mı kumanda ediliyor veya görüntü aktarıyor (Telsiz Ekipmanları Yön. m.4/1-ş), (3) tasarımı gereği 10 metre yarıçap ve 20 metre yükseklikteki uçuş zarfını aşabiliyor mu (yeni SHT-İHA m.4/1-b, 8/2). Oyuncak drone’da CE işareti, AT/AB uygunluk beyanı, teknik dosya, Türkçe talimat ve uyarılar zorunludur; ithalatçı, TAREKS’ten geçmiş olsa bile ürünün bütün mevzuata uygunluğundan sorumludur (2026/10 m.12). Basit İHA tanımını aşan drone’larda ayrıca SHGM ithal uygunluk yazısı, uyum yazılım modülü ve yazılım sertifikası gündeme gelir (SHT-İHA m.23, 24).
Drone veya oyuncak drone için yazı, numune ya da ceza mı geldi?
Ürününüzün oyuncak mı, telsiz ekipmanı mı, SHT-İHA kapsamında İHA mı olduğunu; TAREKS ve SHGM belgelerinizi, savunma ve dava sürelerinizi birlikte değerlendirmek için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.
Oyuncak Drone ile İnsansız Hava Aracı Arasındaki Fark Neden Önemli?
Piyasada “drone” adıyla satılan ürünler çok geniş bir yelpazeye yayılır: avuç içi büyüklüğünde, pervane korumalı, odanın içinde birkaç metre uçabilen bir oyuncaktan; katlanabilir, kameralı, GPS’li ve kilometrelerce uzağa görüntü aktarabilen bir hobi veya profesyonel İHA’ya kadar. Bu ürünlerin hepsi aynı kategori adıyla listelense de hukuken aynı rejime tabi değildir. Hangi rejimin uygulanacağı; denetimi hangi kurumun yapacağını, ithalatta hangi belgenin isteneceğini, kullanıcının kayıt ve lisans yükümlülüğü olup olmadığını ve uygunsuzlukta hangi yaptırımın uygulanacağını doğrudan belirler.
Firmalar açısından en sık karşılaşılan sorun, ürünün tanımlanmasının yalnızca pazarlama diliyle yapılmasıdır. Ambalajda “8+ yaş” yazan, ama 100 metrenin üzerine çıkabilen kameralı bir drone hem oyuncak mevzuatının hem de sivil havacılık mevzuatının sorularını birlikte doğurur. Tersine, “profesyonel” diye pazarlanan ama gerçekte yalnızca kapalı alanda birkaç metre uçabilen bir ürün, yeni SHT-İHA’daki Basit İHA muafiyetinden yararlanabilir. Bu nedenle bir denetim yazısı, TAREKS sonucu ya da SHGM başvurusu söz konusu olduğunda ilk iş, ürünün teknik özelliklerinin (azami kalkış kütlesi, menzil, irtifa sınırı, kamera ve veri aktarımı, coğrafi sınırlama yazılımı) ve hedef kullanıcının belgeyle ortaya konmasıdır.
Ürün türüne göre uygulanacak temel rejim (genel görünüm)
| Ürün | Oyuncak mı? | Telsiz ekipmanı mı? | SHT-İHA bakımından |
|---|---|---|---|
| Avuç içi, pervane korumalı, kapalı alanda birkaç metre uçan çocuk drone’u | Genellikle evet (14 yaş altı oyun amaçlı) | Radyo kumandalıysa evet | Tasarımı gereği 10 m / 20 m zarfını aşamıyorsa Basit İHA: lisans, kayıt, tescil ve ithal uygunluk muafiyeti |
| Kameralı, uygulamayla uçurulan, 14 yaş altına pazarlanan oyuncak drone | Evet | Evet (Wi-Fi/radyo kumanda, görüntü aktarımı) | Zarfı aşabiliyorsa Basit İHA değildir; 500 g altında olsa bile M0 hükümlerine tabidir (m.8/3) |
| 500 gramın altında, GPS’li, katlanabilir hobi drone’u (yetişkinlere yönelik) | Genellikle hayır | Evet | Basit İHA tanımını karşılamıyorsa M0 hükümleri; kullanıcı kaydı, ithal uygunluk yazısı, uzaktan tanımlama |
| 500 g – 4 kg kameralı drone | Hayır | Evet | M0 sınıfı |
| 4 kg ve üzeri profesyonel veya tarımsal İHA | Hayır | Evet | M1–M3 sınıfı; ilaçlama dronunda ayrıca zirai mücadele mevzuatı |
| İçten yanmalı (nitro) motorlu oyuncak uçak veya helikopter | Oyuncak Güvenliği Yön. uygulanmaz (m.2/1-b-3) | Radyo kumandalıysa evet | Teknik özelliklerine göre değerlendirilir |
Tablo genel bir yol haritasıdır; somut ürünün hangi satıra girdiği, teknik dosyası ve hedef kullanıcısı incelenerek belirlenmelidir. Tarımsal ilaçlama amaçlı drone’lar ayrıca ruhsat rejimine tabidir; bu konu ilaçlama dronunda ruhsat rehberimizde ele alınmıştır.
Üç Ayrı Mevzuat: Oyuncak Güvenliği, Telsiz Ekipmanları ve Sivil Havacılık (SHT-İHA)
Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği (RG 04/10/2016-29847), özellikle oyunda kullanımının amaçlanmasına veya oyun amaçlı tasarlanmasına bakılmaksızın 14 yaş altı çocuklar tarafından oyunlarda kullanılan ürünleri kapsar; Ek-1’de listelenen ürünler oyuncak sayılmaz (m.2/1-a). Yönetmelik içten yanmalı motorlu oyuncak vasıtalara uygulanmaz (m.2/1-b-3). Oyuncak yönünden piyasa gözetimi ve denetimi Ticaret Bakanlığı tarafından 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu çerçevesinde yapılır. Yönetmeliğin dayanak maddesinde hâlâ 4703 sayılı Kanun anılmaktadır; 4703 sayılı Kanuna yapılan atıflar 7223 sayılı Kanuna yapılmış sayılır (7223 m.25/2).
Telsiz Ekipmanları Yönetmeliği (2014/53/AB; RG 05/11/2020-31295), tek başına ya da anten gibi aksesuarlarla tamamlanarak kullanıldığında telsiz iletişimi veya telsiz tespiti amacıyla radyo dalgaları yayan veya alan elektrikli veya elektronik ürünleri kapsar (m.4/1-ş). Radyo kumandalı bir drone, kumandası ve uygulamayla görüntü aktaran kamerası bu tanıma girer. Telsiz ekipmanının piyasa gözetimi ve denetiminde yetki BTK’dadır (5809 sayılı Kanun m.53; Telsiz Ekipmanlarının Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmelik, RG 27/03/2024-32502).
İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA), SHGM tarafından 2026’da yeniden hazırlanmış ve SHGM duyurusuna göre onaylanarak yürürlüğe girmiştir. Talimat; Türk hava sahasında işletilecek sivil İHA sistemlerinin ithali, satışı, ruhsatlandırılması, kayıt ve tescili, uçuşa elverişliliği, yazılım sertifikasyonu ve operasyon kurallarını düzenler (m.1, 2). Dayanakları arasında 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu ve 7223 sayılı Kanun da sayılır (m.3). 22/2/2016 tarihli eski SHT-İHA ve değişiklikleri yürürlükten kaldırılmıştır (m.30). Münhasıran kapalı alanlarda gerçekleştirilen İHA operasyonları Talimatın kapsamı dışındadır (m.2/2-b).
Drone satışında üç rejimin karşılaştırması
| Konu | Oyuncak Güvenliği Yön. | Telsiz Ekipmanları Yön. | SHT-İHA (2026) |
|---|---|---|---|
| Kapsam ölçütü | 14 yaş altı çocukların oyunda kullandığı ürün (m.2/1-a) | Radyo dalgası yayan/alan elektrikli-elektronik ürün (m.4/1-ş) | Türk hava sahasında sivil amaçla işletilecek İHA sistemleri (m.2/1) |
| Yetkili kuruluş | Ticaret Bakanlığı | BTK | SHGM |
| Temel belge | AT uygunluk beyanı (Türkçe tercümesiyle), teknik dosya, CE (m.5, 16, 17) | AB uygunluk beyanı, teknik dosya, CE (m.12, 21, 23) | Basit İHA dışındaki araçlarda ithal uygunluk yazısı (m.24/2); M0–M1’de emniyet ve uygunluk beyanı (m.8/5) |
| Kullanıcıya yönelik yükümlülük | Uyarılar ve kullanıcı kısıtlamaları (m.12, Ek-5) | Kısıtlama/izin bilgisi (m.12/10, 17) | Basit İHA hariç kullanıcı kaydı (m.11/1), pilot lisansı (m.6, 15) |
| Yaptırım | 7223 m.16 önlemleri ve m.20 cezaları | 7223 m.20 cezaları; BTK bir katından dört katına kadar artırır | 2920 sayılı Kanunun beşinci kısmı ve SHY-İPC (m.25/1) |
İki kurum, iki dosya: Bir kurumun ürünü uygun bulması, başka bir kurumun kendi mevzuatı yönünden denetim yapmasını engellemez (7223 m.15/6). Kameralı bir oyuncak drone için Ticaret Bakanlığının oyuncak yönünden, BTK’nın telsiz yönünden ayrı yazıları gelebilir; süreler ayrı işler ve bir dosyada yapılan savunma diğerinde kendiliğinden dikkate alınmaz.
Yeni SHT-İHA’da “Basit İHA (Oyuncak)” Tanımı ve Muafiyetler
Yeni Talimatın oyuncak drone satıcıları için en önemli hükmü “Basit İHA (oyuncak)” tanımıdır. Buna göre Basit İHA; tasarımı gereği yatayda 10 metre yarıçaplı ve dikeyde 20 metre (60 ft) yükseklikteki silindirik uçuş zarfının dışına çıkamayan ve azami kalkış kütlesi ile teknik özellikleri bakımından M0 sınıfı için öngörülen özelliği aşmayan, Talimattaki pilot lisansı, kayıt, tescil ve ithal uygunluk izni yükümlülüklerinden muaf olan insansız hava aracıdır (m.4/1-b). Aynı kural sınıflandırma maddesinde de tekrarlanır: Basit İHA sınıflandırmanın dışındadır ve pilot lisansı, kayıt, tescil ve ithal uygunluk yükümlülüklerinden muaftır (m.8/2).
Muafiyet yalnızca bu yükümlülüklerle sınırlı değildir. Talimat, kayıt yükümlülüğüne tabi araçlarda aranan coğrafi sınırlama (geofence) varsayılan zarf kuralının tasarımı gereği bu zarfı aşamayan Basit İHA’yı kapsamadığını (m.23/2), yazılım sertifikasyonu zorunluluğunun “basit İHA hariç” bütün araçlar için öngörüldüğünü (m.23/4) ve uzaktan tanımlama sistemi zorunluluğunun da Basit İHA hariç tutulduğunu (m.23/7) ayrıca belirtir. Kullanıcı kaydı zorunluluğu da “Basit İHA hariç olmak üzere” düzenlenmiştir (m.11/1).
Tanımın kilit ifadesi “tasarımı gereği”dir. Ürünün kullanım kılavuzunda “10 metreden yükseğe uçurmayın” yazması yeterli değildir; ürünün donanımı ve yazılımı bu zarfın dışına çıkmayı fiilen imkânsız kılmalıdır. Kumanda menzili, irtifa sınırlayıcısı, batarya kapasitesi ve yazılım ayarlarının değiştirilip değiştirilemediği bu değerlendirmenin unsurlarıdır. Talimat, coğrafi sınırlama işlevini aracın izin verilen uçuş zarfı ve bölge dışına çıkmasını “yalnızca uyararak değil fiilen engelleyen yerleşik işlev” olarak tanımlar (m.4/1-ç); Basit İHA iddiasında da benzer bir fiilî sınırlamanın teknik belgeyle gösterilmesi beklenecektir.
Basit İHA muafiyetinin kapsamı (SHT-İHA)
| Yükümlülük | Basit İHA için | Dayanak |
|---|---|---|
| Pilot lisansı | Muaf | m.4/1-b, 8/2 |
| Kullanıcı kaydı (İHATTYS) | Muaf | m.11/1 |
| Tescil | Muaf | m.4/1-b, 8/2 |
| İthal uygunluk yazısı | Muaf | m.4/1-b, 8/2 |
| Varsayılan geofence zarfı kuralı | Uygulanmaz (tasarımı gereği zarfı aşamadığı için) | m.23/2 |
| Yazılım sertifikasyonu | Aranmaz | m.23/4 |
| Uzaktan tanımlama sistemi | Aranmaz | m.23/7 |
| Oyuncak Güvenliği ve Telsiz Ekipmanları Yönetmelikleri | Muafiyet yok; ürün oyuncaksa ve radyo kullanıyorsa her iki rejim aynen uygulanır | OGY m.2; TEY m.4/1-ş |
Dikkat: SHT-İHA’daki Basit İHA muafiyeti yalnızca sivil havacılık yükümlülüklerine ilişkindir. Ürünün oyuncak olarak CE işareti, uygunluk beyanı, test raporları ve Türkçe uyarılarla piyasaya arz edilmesi; telsiz modülünün Telsiz Ekipmanları Yönetmeliğine uygun olması ve ithalatta 2026/10 sayılı Tebliğ kapsamında TAREKS denetimi bu muafiyetten etkilenmez.
500 Gram Altı Mini Drone Artık Otomatik Olarak Serbest Değil: M0–M3 Sınıfları
Eski SHT-İHA, azami kalkış ağırlığı 500 gramdan az olan İHA’ları Talimatın kapsamı dışında tutuyordu. Piyasada “250 gramın altında, kayıt gerektirmez” şeklinde yapılan tanıtımların bir kısmı bu eski kurala ve yabancı ülkelerin düzenlemelerine dayanıyordu. Yeni Talimat bu yaklaşımı değiştirmiştir: Azami kalkış kütlesi 500 gramın altında olup Basit İHA tanımını karşılamayan insansız hava araçları M0 sınıfına ilişkin hükümlere tabidir (m.8/3).
Yeni SHT-İHA’da sınıflar
| Sınıf | Azami kalkış kütlesi | Not |
|---|---|---|
| Basit İHA (oyuncak) | M0 özelliklerini aşmayan; tasarımı gereği 10 m yarıçap / 20 m yükseklik zarfında kalan | Sınıflandırma dışında; lisans, kayıt, tescil, ithal uygunluk muafiyeti (m.8/2) |
| M0 | 500 g (dâhil) – 4 kg; 500 g altında olup Basit İHA olmayanlar da M0 hükümlerine tabi | Emniyet ve uygunluk beyanı esas alınır (m.8/1-a, 3, 5) |
| M1 | 4 kg (dâhil) – 25 kg | Emniyet ve uygunluk beyanı (m.8/5) |
| M2 | 25 kg (dâhil) – 150 kg | SHGM uçuşa elverişlilik belgesi (m.8/5) |
| M3 | 150 kg (dâhil) ve üzeri | SHGM uçuşa elverişlilik belgesi (m.8/5) |
Talimat, sınıfın operasyonun kapsamını tek başına belirlemediğini; operasyonel yetkinin pilot lisansı seviyesi (P0, P1, P2) ile bölge durumu esas alınarak verildiğini vurgular (m.8/4, 6/1). Görerek yürütülen amatör operasyonlar asgari P0, görerek yürütülen ticari operasyonlar asgari P1 lisansı gerektirir; görüş hattı dışı uçuşlar ile kalabalık üstü uçuş gibi yüksek riskli operasyonlar P2 kapsamındadır (m.6/2). P0 lisansı gerektiren operasyonlarda İHA pilotunun asgari on yaşını doldurmuş olması gerekir; P1 ve P2 için asgari yaş on sekizdir (m.17).
Bu kuralın satıcıya yansıması önemlidir. Basit İHA tanımını karşılamayan, örneğin uygulamayla 20 metrenin üzerine çıkabilen kameralı bir drone 14 yaş altı çocuklara “oyuncak” olarak pazarlanıyorsa, hem Oyuncak Güvenliği Yönetmeliğinin gerekleri hem de SHT-İHA’nın kullanıcı kaydı ve lisans kuralları aynı ürün üzerinde birleşir; on yaşından küçük bir çocuğun P0 lisansı gerektiren bir operasyonu yürütmesi Talimata göre mümkün değildir. Değerlendirmemize göre, ambalajdaki yaş ibaresi, ürün açıklaması ve kullanım kılavuzunun bu kurallarla çelişmemesi, ileride hem tüketici uyuşmazlıklarında hem de idari denetimlerde firmanın savunmasını güçlendirir.
Geçiş takvimi: Talimatın yürürlüğe girdiği tarihte kullanımda olan İHA’lar bakımından kullanıcı kaydı yükümlülüğü 31/07/2027 tarihine kadar yerine getirilmelidir; Talimatın yürürlüğünden sonra edinilen araçlarda kayıt yükümlülüğü edinme tarihinden itibaren doğar (m.25/7). Mevcut araçların uzaktan tanımlama, coğrafi sınırlama, uyum yazılım modülü ve yazılım sertifikasyonu bakımından dönüştürülmesi de 31/07/2027 tarihine kadar tamamlanmalıdır; kullanıcılar bunun için aracı edindikleri imalatçı, ithalatçı veya dağıtıcıyla iletişime geçer (m.27/2-3; geçici m.2). İHATTYS devreye alınıp duyurulana kadar kayıt, bildirim ve izin işlemlerinde eski mevzuatın bu işlemlere ilişkin hükümleri de uygulanır (geçici m.1/3).
Oyuncak Drone İçin Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği: Temel Güvenlik Gerekleri, Uyarılar ve CE
Oyuncak drone, piyasaya arz edildiği andan itibaren öngörülen ve normal kullanım süresi boyunca temel güvenlik gereklerine uygun olmalıdır (OGY m.11/3). Oyuncaklar, çocukların davranışları göz önünde bulundurulduğunda ve amaçlandığı veya öngörüldüğü şekilde kullanıldığında kullanıcının veya üçüncü tarafların sağlığını veya güvenliğini tehlikeye atamaz (m.11/2). “Üçüncü taraflar” ifadesi drone bakımından özellikle anlamlıdır: Uçan bir oyuncak, onu kullanan çocuktan çok yakındaki kişilere de çarpabilir.
Ek-2’deki özel güvenlik gerekleri drone bakımından şu noktalarda öne çıkar: Oyuncaklar ve parçaları kullanım esnasında maruz kaldıkları zorlamalara karşı kırılmadan dayanacak mekanik dayanıklılığa sahip olmalıdır (Ek-2 I/1); erişilebilir kenarlar ve çıkıntılar fiziksel yaralanma riskini mümkün olduğu kadar azaltacak şekilde tasarlanmalıdır (I/2); oyuncaklar parçalarının hareket ettirilerek kullanılmasından kaynaklanan riski en düşük seviyede tutacak şekilde imal edilmelidir (I/3). Dönen pervaneler, pervane korumasının varlığı ve sağlamlığı, düşme sonrası kırılan parçaların keskin kenar veya küçük parça oluşturup oluşturmadığı bu hükümler çerçevesinde test edilir. 36 aydan küçük çocukların kullanımına yönelik olmayan ancak küçük parça içeren oyuncaklarda yaş uyarısı gerekir (Ek-5 B/1); küçük parça değerlendirmesi için küçük parça ve boğulma riski rehberimize bakılabilir.
Elektriksel gerekler bataryalı drone’larda belirleyicidir: Oyuncaklar 24 volt doğru akımı veya eşdeğer alternatif akımı geçen bir voltaj ile çalıştırılamaz (Ek-2 IV/1); elektrikli oyuncakların erişilebilir yüzey sıcaklığı yanmaya neden olmamalı, arıza koşullarında elektriksel tehlikelere ve yangına karşı koruma sağlanmalıdır (IV/3–5). Elektronik kontrol sistemine sahip oyuncaklar, sistem kendi arızasından veya bir dış faktörden dolayı çalışmamaya başlasa bile güvenli çalışmalıdır (IV/7); bu hüküm, kumanda bağlantısı koptuğunda drone’un nasıl davrandığı sorusuyla doğrudan ilgilidir. Oyuncaklar lazer veya LED gibi iyonlaştırıcı olmayan radyasyon tiplerinden gözde veya ciltte yaralanma riski doğurmamalıdır (IV/8) ve oyuncağın elektrik transformatörü oyuncağın ayrılmaz parçası olamaz (IV/9). Lityum bataryanın şarjı ve şarj adaptörüne ilişkin sorular için powerbank ve şarj adaptörü rehberimize, pil bölmesi ve düğme pil riski için pil ve düğme pil rehberimize bakılabilir.
Oyuncak drone’da Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği bakımından tipik inceleme noktaları
| Konu | Drone’daki karşılığı | Dayanak |
|---|---|---|
| Mekanik dayanıklılık | Düşme ve çarpma sonrası gövde, kol ve pervane koruması kırılıyor mu? | OGY Ek-2 I/1 |
| Kenar ve çıkıntılar | Pervane uçları ve kırık parçalar keskin kenar oluşturuyor mu? | Ek-2 I/2 |
| Hareketli parçalar | Dönen pervaneye parmak erişimi, pervane koruması | Ek-2 I/3 |
| Küçük parçalar | Yedek pervane, vida, pervane koruması klipsleri; 36 ay uyarısı | Ek-2 I/4; Ek-5 B/1 |
| Elektrik ve batarya | 24 V sınırı, ısınma, arıza koşulu, yangın koruması | Ek-2 IV/1, 3–5 |
| Elektronik kontrol arızası | Kumanda bağlantısı koparsa güvenli davranış | Ek-2 IV/7 |
| Işık kaynakları | LED ve varsa lazer işaretleyici | Ek-2 IV/8 |
| Uyarılar | Asgari/azami yaş, gerekiyorsa yetişkin gözetimi, Türkçe | m.12; Ek-5 A |
Uyarılar konusunda Yönetmelik, kullanıcı kısıtlamalarının en az asgari veya azami kullanıcı yaşını ve uygun olan durumlarda oyuncağın yalnızca yetişkin gözetiminde kullanılmasının gerekip gerekmediğini belirtmesini ister (Ek-5 A). Uyarılar açıkça görünür, kolayca okunabilir ve doğru şekilde oyuncağın üzerinde, iliştirilmiş etikette veya ambalajda ve uygun durumlarda kullanma talimatında yer alır (m.12/2). İmalatçı kullanma talimatını ve güvenlik bilgilerini Türkçe hazırlar (m.5/7); ithalatçı da bunu sağlamakla yükümlüdür (m.7/4).
CE işareti, piyasada bulundurulan her oyuncakta zorunludur (m.17/1) ve oyuncak piyasaya arz edilmeden önce konulur (m.18/2). AT uygunluk beyanı Türkçe değilse Türkçe tercümesi beyanla birlikte verilir (m.16/2). İmalatçı, oyuncağı piyasaya arz etmeden önce kimyasal, fiziki, mekanik, elektriksel, alevlenebilirlik, hijyen ve radyoaktivite tehlikelerinin analizini yapar (m.19/1); teknik dosya ve AT uygunluk beyanı 10 yıl saklanır (m.5/3). Belge ve işaret eksikliklerinde idarenin izlediği yol için CE işareti ve uygunluk beyanı eksikliği rehberimize bakılabilir.
Ek-1, bazı ürünleri açıkça oyuncak saymaz. Drone satıcıları için en ilgili kalem, ürün veya ambalajı üzerinde görülür ve okunaklı şekilde 14 yaş ve üzeri koleksiyoncular için yapıldığını gösteren bir ibare taşıması şartıyla, detaylı ve aslına uygun ölçekli maketlerdir (Ek-1 sıra 2-a). Bu istisna, uçan ve kumanda edilen bir drone’dan çok ölçekli model uçaklar için anlam taşır; uzaktan kumandalı bir drone’u yalnızca “14+” ibaresiyle oyuncak rejiminin dışına çıkarmak mümkün değildir. Ürün oyuncak değilse oyuncak mevzuatı uygulanmaz, ancak telsiz ve sivil havacılık rejimleri ile genel ürün güvenliği kuralları devam eder. Oyuncak mı spor ekipmanı mı tartışmasının benzer bir örneği kaykay, paten ve scooter rehberimizde incelenmiştir.
Kumanda, Kamera ve Wi-Fi: Telsiz Ekipmanları Yönetmeliği ve BTK
Radyo kumandalı her drone, kumanda ünitesi ve hava aracındaki alıcı-verici modülü nedeniyle telsiz ekipmanıdır. Telsiz ekipmanı; herhangi bir gerilim sınırı olmaksızın Alçak Gerilim Yönetmeliğindeki emniyet gerekleri ile elektromanyetik uyumluluk şartlarını sağlamalı (TEY m.5/1) ve zararlı girişimi önlemek için radyo spektrumunu verimli kullanmalıdır (m.5/2). Uygunluk değerlendirmesi, AB uygunluk beyanı ve CE işareti bu Yönetmelik üzerinden kurulur; cihaz birden fazla düzenlemeye tabiyse tek bir uygunluk beyanı hazırlanır ve beyanda ilgili düzenlemelerin isim ve yayım bilgileri yer alır (m.21/3). Oyuncak drone için bu, beyanda hem Oyuncak Güvenliği Yönetmeliğinin hem Telsiz Ekipmanları Yönetmeliğinin anılması anlamına gelir; önemli olan, her iki rejimin gerektirdiği değerlendirmenin fiilen yapılmış olmasıdır.
Radyo dalgası yayan cihazlarda kullanım talimatında çalışılan frekans bandı ve bu bantta iletilen azami çıkış gücü yer almalıdır (TEY m.12/8). Cihazın hizmete sunulmasına ilişkin bir kısıtlama varsa veya cihaz kullanım iznine tabiyse, bu bilgi ambalajda ve beraberindeki belgelerde gösterilir (m.12/10, 17). SHT-İHA da aynı noktaya işaret eder: İHA sistemlerinde kullanılan elektronik haberleşme cihazlarının BTK tarafından yayımlanan teknik düzenlemelere uygun olması zorunludur ve frekans kullanımı 5809 sayılı Kanun ile ilgili mevzuata tabidir (SHT-İHA m.23/5). Bu yazıda belirli frekans bantları ve güç sınırları verilmemiştir; ürünün kullandığı bantların Türkiye’de kullanım koşulları BTK düzenlemelerinden ürün bazında kontrol edilmelidir.
BTK denetiminde teknik belgeler bir ay içinde Kuruma gönderilir (BTK PGD Yön. m.9); işaretleme ve belge uygunsuzluklarında da, test sonucunda riskli ve uygunsuz bulunan cihazlarda da savunma için on beş iş günü verilir (m.13/1-2). BTK, 7223 sayılı Kanundaki idari para cezalarını 5809 sayılı Kanunun 60/6 maddesi uyarınca bir katından dört katına kadar artırarak uygular (BTK PGD m.24/1). Telsiz yönündeki ayrıntılı usul ve savunma taslağı için telsiz ekipmanı rehberimize, aynı Yönetmelik altındaki giyilebilir cihazlar için akıllı saat ve Bluetooth kulaklık rehberimize bakılabilir.
Kamera ve kişisel veri: Görüntü kaydeden ve uygulamaya aktaran drone’larda Telsiz Ekipmanları Yönetmeliği, kullanıcıların kişisel bilgileri ile gizliliğinin korunmasına ilişkin ek temel gereklerden söz eder; ancak bu ek gerekler yalnızca BTK’nın çıkaracağı düzenlemelerle belirlenen kategorilere uygulanır (TEY m.5/3-d, 6/2). SHT-İHA ise İHA sahibi ve pilotu bakımından mahremiyet ve 6698 sayılı Kanunu dayanakları arasında anar (m.3/1-ç). Satıcı açısından bu konu, ürün güvenliği dosyasından çok ürün açıklaması ve kullanım talimatının içeriğiyle ilgilidir.
İthalatta TAREKS (2026/10 ve 2026/8) ve SHGM İthal Uygunluk Yazısı
Oyuncaklar ithalatta Oyuncakların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/10) kapsamında denetlenir. Tebliğ, Ek-1’de yer alan ürünlerin ithalatta Oyuncak Güvenliği Yönetmeliğine uygunluğunun denetimini düzenler ve serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulacak ürünleri kapsar (m.1). Ek-1’de 9503 pozisyonundaki oyuncaklar 24–45. sıralarda ayrıntılı olarak sayılır. Denetimler TAREKS üzerinden ve gümrük beyannamesinin tescili öncesinde yapılır (m.4, 5).
Fiili denetime yönlendirilen oyuncaklar için AB uygunluk beyanı (Türkçe tercümesinin onaylı örneğiyle), Oyuncak Güvenliği Yönetmeliğine uygunluğu gösteren akredite laboratuvar test raporları, KKDİK Ek-17’de oyuncaklar için belirtilen kimyasallara ilişkin akredite laboratuvar test raporları ve gümrüklü sahada çekilmiş ürün görselleri başvuru günü dâhil yirmi iş günü içinde TAREKS’e yüklenir; süresinde yüklenmezse başvuru olumsuz sonuçlanır (2026/10 m.9/1, Ek-2). Telsiz ekipmanlarının ithalatını düzenleyen 2026/8 sayılı Tebliğ Ek-1’i ise 8517, 8518, 8525 ve 8526 pozisyonlarındaki belirli cihazları sayar.
Resmî Gazete’de yayımlanan eklerin görüntüsünden yaptığımız incelemede, 2026/10 ve 2026/8 sayılı Tebliğlerin Ek-1 listelerinde insansız hava araçlarının yer aldığı 8806 pozisyonuna ait bir satır görmedik. Bir drone’un hangi GTİP’te sınıflandırılacağı gümrük mevzuatına göre belirlenir; oyuncak niteliği taşıyıp taşımadığı bu sınıflandırmada belirleyici olabilir. Tereddüt hâlinde gümrük idaresinden bağlayıcı tarife bilgisi alınması değerlendirilmelidir. Bir ürünün TAREKS listelerinde yer almaması, piyasada Oyuncak Güvenliği veya Telsiz Ekipmanları Yönetmeliğinden muaf olduğu anlamına gelmez.
Sivil havacılık tarafında yeni SHT-İHA, İHA’ların ithalinde ilgili GTİP kapsamında SHGM’den ithal uygunluk yazısı alınmasını zorunlu tutar. Başvuruda aracın markası, modeli, seri numarası, azami kalkış kütlesi ve sınıfı (M0–M3) belirtilir; SHGM sınıfa ilişkin teknik gereklilikleri karşıladığına dair belge veya beyan isteyebilir. Yazının düzenlenebilmesi için ayrıca uyum yazılım modülünün ilgili modele gömülü olduğunun ve entegrasyonun model bazında yapıldığının ve yazılım sertifikasyonunun alınmış olduğunun belgelenmesi zorunludur; bu husus SHGM’nin yerinde veya uzaktan denetimine tabidir (m.24/2). Basit İHA bu yükümlülükten muaftır (m.8/2).
Drone ithalatında istenebilecek belgeler
| Belge | Hangi üründe? | Dayanak |
|---|---|---|
| AB uygunluk beyanı ve onaylı Türkçe tercümesi | TAREKS’te fiili denetime düşen oyuncak | 2026/10 Ek-2/3 |
| OGY’ye uygunluk için akredite laboratuvar test raporları | Oyuncak drone | 2026/10 Ek-2/4 |
| KKDİK Ek-17 kimyasal test raporları | Oyuncak drone | 2026/10 Ek-2/5 |
| Gümrüklü sahada çekilmiş ürün görselleri | Oyuncak drone | 2026/10 Ek-2/6 |
| SHGM ithal uygunluk yazısı (marka, model, seri no, kütle, sınıf) | Basit İHA dışındaki İHA’lar | SHT-İHA m.24/2 |
| Uyum yazılım modülünün gömülü ve entegre olduğuna, yazılım sertifikasının alındığına dair belgeler | Basit İHA dışındaki İHA’lar | SHT-İHA m.23/3-4, 24/2 |
TAREKS’ten geçmek ürünün uygun olduğu anlamına gelmez: İthalatçı, Tebliğ kapsamında denetlensin veya denetlenmesin, ithal ettiği ürünlerin Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği dâhil ilgili tüm mevzuata uygun ve güvenli olmasından ve ürünlere eşlik eden belgelerin doğruluğundan 7223 sayılı Kanun uyarınca sorumludur; TAREKS referans numarası ürünün güvenli ve mevzuata uygun olduğunun ispatı olarak kullanılamaz (2026/10 m.12/1-3). Olumsuz sonuç ve gümrükte bekleyen eşya için TAREKS’te olumsuz sonuç rehberimize, izin veya uygunluk belgesi olmadan yapılan ithalatın gümrük sonuçları için izin ve uygunluk belgesi olmadan ithalat rehberimize bakılabilir.
Yolcu beraberinde getirilen drone’lar: Yolcu beraberinde veya bireysel yollarla yurt dışından getirilen İHA’larda da uyum yazılım modülünün mevcudiyeti ve entegrasyonu aranır; bu şart sağlanmadıkça araç kayıt işlemlerine konu edilemez ve Türk hava sahasında uçurulamaz (SHT-İHA m.24/4). Yurt dışından bireysel olarak getirilen drone’ları satışa sunan küçük işletmeler ve pazaryeri satıcıları bu hükmü özellikle dikkate almalıdır.
Uyum Yazılım Modülü, Geofence, Uzaktan Tanımlama ve Yazılım Sertifikası: Satıcıyı Neler Bekliyor?
Yeni SHT-İHA’nın satıcıyı en çok etkileyecek yeniliği, teknik gerekliliklerin yazılım düzeyinde tanımlanmasıdır. Kayıt yükümlülüğüne tabi araçlarda mobil uygulama veya sistem bağlantısı bulunmalı; uygulama açık ve haberleşme sağlanmadıkça araç çalışmamalı, bağlantı kurulduğunda seri numarası veri tabanı üzerinden doğrulanmalı ve aracın tanımlı bölgeler içinde kaldığı test edilerek doğrulanmalıdır (m.23/1). Coğrafi sınırlama işlevi, kullanıcı kaydı doğrulanmadıkça aracı yatayda 10 metre yarıçaplı ve dikeyde 20 metre yükseklikteki varsayılan zarfın dışına çıkaramayacak biçimde tasarlanır; kayıt doğrulanınca zarf pilot lisansı seviyesine göre genişler (m.23/2).
Bu işlevlerin, aracın kumanda (kontrol istasyonu) sistemine gömülü bir “uyum yazılım modülü” olarak entegre edilmesi zorunludur. Modül; İHATTYS üzerinden iletilen uçuş zarfı daraltma, güzergâh değişikliği, iniş ve uçuş sonlandırma dâhil talimatları gecikmeksizin icra edebilecek nitelikte olmalıdır. Üretici, ithalatçı veya yazılım sağlayıcısı, bu modülün ilgili kumanda sistemlerine ve komuta yazılımlarına entegrasyonunu sağlamakla yükümlüdür (m.23/3). Basit İHA hariç bütün İHA’ların uçuş kontrol ve kontrol ünitesi yazılımları için SHGM yazılım sertifikasyonu zorunludur; sertifikasız araçlarla yapılan operasyonlar izinsiz ve hukuka aykırı kullanım sayılır (m.23/4). Kayıt yükümlülüğüne tabi araçlarda uzaktan tanımlama sistemi de zorunludur (m.23/7).
Talimat, modülün asgari işlev seti, güncelleme ve sürüm yönetimi ile doğrulama usullerinin ve yazılım sertifikasyonunun usul ve esaslarının SHGM tarafından belirleneceğini öngörür (m.23/3-4). İHA’ların piyasaya arzı, uygunluk değerlendirmesi ve piyasa gözetimine ilişkin usul ve esasların da 7223 sayılı Kanun çerçevesinde SHGM’nin çıkaracağı ayrı bir teknik düzenlemeyle belirleneceği; bu düzenlemenin kütle temelli sınıflandırmayı esas alacağı ve ithal ürünlerde yabancı uygunluk veya sınıf sertifikalarını eşdeğerlik delili olarak tanıyabileceği belirtilmiştir (m.24/1). Bu yazının hazırlandığı tarihte söz konusu ayrı teknik düzenlemenin yayımlandığını tespit edemedik; ithalat ve satış planlaması yapan firmaların SHGM duyurularını takip etmesi gerekir.
SHGM, teknik düzenlemeye aykırılık veya emniyet riski tespit ettiği bir İHA modeli veya serisi için, ilgiliye savunma hakkı tanıdıktan sonra uçuş izni vermeyebilir (m.24/3). Bu yetki, ürün güvenliği mevzuatındaki toplatma kararından farklı olsa da pratikte benzer sonuç doğurur: Uçuş izni verilmeyen bir modelin satışı ticari olarak anlamsızlaşır ve satıcıya yönelik iade ve tazminat talepleri gündeme gelir.
Satıcı ve ithalatçı açısından SHT-İHA teknik yükümlülükleri
| Yükümlülük | Kimden beklenir? | Dayanak |
|---|---|---|
| Uyum yazılım modülünün kumanda sistemine entegrasyonu | Üretici, ithalatçı veya yazılım sağlayıcısı | m.23/3 |
| Yazılım sertifikasyonu (Basit İHA hariç) | Aracın Türk hava sahasında işletilebilmesi için zorunlu; ithal uygunluk yazısında belgelenir | m.23/4, 24/2 |
| Uzaktan tanımlama sistemi | Kayıt yükümlülüğüne tabi araçlar | m.23/7 |
| Varsayılan 10 m / 20 m geofence zarfı | Kayıt doğrulanmadıkça zarfı aşmayacak tasarım | m.23/2 |
| Mevcut araçların dönüştürülmesi için güncelleme temini | Kullanıcı; imalatçı, ithalatçı veya dağıtıcıyla iletişime geçer | m.27/2-3 |
| Uyumsuz model için uçuş izni verilmemesi | SHGM, savunma hakkı tanıdıktan sonra | m.24/3 |
İmalatçı, İthalatçı, Dağıtıcı, Kendi Markasıyla Satan ve Pazaryeri Satıcısı
Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği sorumluluğu tedarik zincirindeki role göre dağıtır. İmalatçı, oyuncağın temel güvenlik gereklerine uygun tasarlanmasını ve imal edilmesini temin eder; teknik dosyayı hazırlar, uygunluk değerlendirmesini yapar, AT uygunluk beyanını düzenler ve CE işaretini koyar (m.5/1-2). İthalatçı yalnızca teknik düzenlemeye uygun oyuncakları piyasaya arz eder; piyasaya arzdan önce uygunluk değerlendirmesinin yapıldığını, teknik dosyanın hazırlandığını, CE işaretinin bulunduğunu ve gerekli belgelerin verildiğini teyit eder; uygun olmadığını düşündüğü oyuncağı uygun hâle getirilene kadar piyasaya arz edemez ve risk varsa imalatçıyı ve Bakanlığı bilgilendirir (m.7/1-2). İthalatçı kendi adını ve adresini oyuncak, ambalaj veya beraberindeki belgede gösterir (m.7/3) ve AT uygunluk beyanının bir örneğini 10 yıl saklar (m.7/8).
Dağıtıcı, oyuncağı piyasada bulundurmadan önce CE işaretini, Türkçe belge, kullanma talimatı ve güvenlik bilgilerini ve imalatçı ile ithalatçı bilgilerini doğrular (m.8/2). Bütün iktisadi işletmeler, kendilerine oyuncak tedarik eden ve kendilerinin oyuncak tedarik ettiği işletmelerin kimliğini talep üzerine Bakanlığa bildirir ve bu bilgileri 10 yıl sunabilmelidir (m.10). Telsiz Ekipmanları Yönetmeliği de cihazı kendi ticari adı veya markasıyla piyasaya arz eden ya da uygunluğu etkileyecek şekilde değiştiren ithalatçı veya dağıtıcıyı imalatçı sayar (TEY m.16). Yurt dışından “beyaz etiketli” drone getirip kendi logosuyla satan firmalar bu nedenle imalatçının bütün yükümlülüklerine tabi olur.
Tedarik zincirinde kim neyden sorumlu?
| Rol | Temel yükümlülük | Dayanak |
|---|---|---|
| İmalatçı (kendi markasıyla satan dâhil) | Güvenlik değerlendirmesi, teknik dosya, uygunluk değerlendirmesi, uygunluk beyanı, CE, Türkçe talimat ve uyarılar, 10 yıl arşiv | OGY m.5, 19; TEY m.12, 16 |
| İthalatçı | Uygun olmayanı piyasaya arz etmeme, imalatçı yükümlülüklerini teyit, kendi bilgilerini ekleme, Türkçe talimat, depolama-taşıma, numune testi ve şikâyet kaydı; SHT-İHA kapsamındaki araçlarda ithal uygunluk yazısı ve uyum yazılım modülü entegrasyonu | OGY m.7; TEY m.14; SHT-İHA m.23/3, 24/2 |
| Dağıtıcı (mağaza, e-ticaret satıcısı) | Piyasada bulundurmadan önce CE, Türkçe belge, imalatçı/ithalatçı bilgisi kontrolü; uygunsuzlukta piyasada bulundurmama | OGY m.8; TEY m.15 |
| Pazaryeri (aracı hizmet sağlayıcı) | Uygunsuz ürün içeriğinin kaldırılması, izlenebilirlik ve işbirliği | 7223 m.17; BTK PGD m.19, 25/2 |
| Bütün işletmeler | Tedarik zinciri bilgilerinin 10 yıl saklanması ve bildirilmesi | OGY m.10; TEY m.18 |
Yabancı imalatçının Türkiye’deki temsilcisinin sorumluluk sınırları için yetkili temsilci rehberimize, pazaryerinde satılan drone’lara yönelik ilan kaldırma ve ceza süreçleri için pazaryeri satıcısına ürün güvenliği cezası rehberimize bakılabilir.
Eski Talimattaki satıcı kaydı: Yürürlükten kaldırılan eski SHT-İHA, ithalatçı firma tarafından satılan her İHA’nın bilgilerinin satın alan kişi bilgileriyle birlikte satan firmanın sorumlu yöneticilerince aynı gün kayıt sistemine girilmesini öngörüyordu. Yeni Talimat kaydı kullanıcı kaydı olarak düzenler (m.11/1); ancak İHATTYS devreye alınıp duyurulana kadar kayıt ve bildirim işlemlerinde kaldırılan mevzuatın bu işlemlere ilişkin hükümlerinin de uygulanacağını belirtir (geçici m.1/3). Satış anında hangi kaydın kim tarafından yapılacağı, geçiş döneminde SHGM’den güncel olarak teyit edilmelidir.
Denetim, Savunma ve Toplatma: Ticaret Bakanlığı, BTK ve SHGM Süreçleri
Oyuncak yönündeki denetim 7223 sayılı Kanun çerçevesinde Ticaret Bakanlığınca yürütülür. Ciddi risk hâli dışında Bakanlık nihai karardan önce işletmeciye on iş gününden az olmamak üzere savunma süresi verir; yaptırım kararının tebligatında kararın gerekçeleri, varsa çözüm önerileri, yasal itiraz yolları ve süreleri belirtilir (7223 m.16/5). Uygunsuzluk tespitinde piyasaya arz yasağı, piyasadan çekme, geri çağırma ve imha gibi önlemler alınabilir ve kararlar GÜBİS dâhil kamuoyuna duyurulabilir. Test sonucuna itiraz ve şahit numune için ürünüm testten kaldı rehberimize, savunma yazısının kurgusu için ürün güvenliği savunma yazısı rehberimize, toplatma kararından sonra yapılacaklar için düzeltici önlem planı rehberimize bakılabilir.
Telsiz yönündeki denetimde BTK PGD Yönetmeliği uygulanır: Savunma için on beş iş günü verilir; savunma uygun bulunmazsa imalatçı veya ithalatçı uygunsuzluğun giderilmesi talebinin tebliğinden itibaren on iş günü içinde düzeltici önlem planıyla başvurur; plan için altı ayı geçmeyen süre verilir (m.13). Uygunsuz ürün internette satılıyorsa Kurum aracı hizmet sağlayıcıya bildirimde bulunur; içerik yirmi dört saat içinde kaldırılmazsa URL bazında erişim engeli kararı verilir (m.19/1).
SHGM tarafında ise yaptırımlar daha çok kullanıcıya ve pilota yöneliktir: Talimata uymayan kullanıcıların operasyonel yetkilendirmeleri ve pilot lisansları sınırlandırılabilir, askıya alınabilir veya iptal edilebilir; bu kararlar alınmadan önce en az on beş gün savunma süresi verilir, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde tedbir uygulanıp savunma sonradan alınır (m.25/2-4). Kararlar gerekçeli olmak zorundadır ve savunmadan veya savunma süresinin bitiminden itibaren on beş gün içinde verilir (m.25/5). Satıcı açısından en önemli SHGM yetkisi, yukarıda belirtilen model bazında uçuş izni vermeme yetkisidir (m.24/3).
Drone dosyalarında kritik süreler
| Aşama | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Ticaret Bakanlığı (oyuncak) savunma süresi | Ciddi risk hâli dışında en az on iş günü | 7223 m.16/5 |
| BTK savunma süresi | On beş iş günü | BTK PGD Yön. m.13/1-2 |
| BTK’ya düzeltici önlem planı ile başvuru | Talebin tebliğinden itibaren on iş günü | BTK PGD Yön. m.13 |
| Pazaryerinin uygunsuz içeriği kaldırması (BTK) | Yirmi dört saat | BTK PGD Yön. m.19/1 |
| TAREKS’te fiili denetim belgelerinin yüklenmesi | Başvuru günü dâhil yirmi iş günü | 2026/10 m.9/1 |
| SHGM lisans/yetkilendirme tedbirinde savunma | En az on beş gün | SHT-İHA m.25/4 |
| Mevcut İHA’larda kayıt ve dönüştürme | 31/07/2027’ye kadar | SHT-İHA m.25/7, 27/2; geçici m.1–2 |
| İdare mahkemesinde iptal davası | Yazılı bildirimden itibaren altmış gün | İYUK m.7; 7223 m.22/2 |
Savunma süreniz işliyor mu?
Denetim tutanağını, test raporunu, TAREKS kayıtlarını ve varsa SHGM yazışmalarını birlikte inceleyelim; savunma ve düzeltici önlem takvimini netleştirmek için 0554 648 37 15 numarasından Hukukçular Evi’ne ulaşabilirsiniz.
2026 İdari Para Cezaları ve SHGM Yaptırımları
Oyuncak ve telsiz yönündeki aykırılıklarda 7223 sayılı Kanunun 20. maddesindeki idari para cezaları uygulanır. 2026 tutarları, 31 Aralık 2025 tarihli ve 33124 (4. mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/13 sayılı Tebliğ ile belirlenmiş olup 1 Ocak – 31 Aralık 2026 arasında geçerlidir. Ticaret Bakanlığı oyuncak yönündeki aykırılıklarda bu tutarları uygular; BTK ise fiil bir suç veya daha ağır idari para cezası gerektiren bir kabahat oluşturmuyorsa bu cezaları 5809 sayılı Kanunun 60/6 maddesi uyarınca bir katından dört katına kadar artırarak uygular (BTK PGD m.24/1).
2026 yılı idari para cezası aralıkları (7223 m.20, 2026/13 sayılı Tebliğ)
| Aykırılık | 7223 m.20 dayanağı | 2026 aralığı | BTK dört kat uygularsa üst sınır |
|---|---|---|---|
| Teknik düzenlemenin ürün güvenliğine ilişkin hükümlerine aykırılık | m.20/1-a | 434.505 TL – 4.345.058 TL | 17.380.232 TL |
| Ürün güvenliği dışındaki hükümlere aykırılık | m.20/1-b | 173.801 TL – 1.738.022 TL | 6.952.088 TL |
| Teknik dosya, uygunluk beyanı, CE gibi işaret, bilgi ve belge aykırılıkları | m.20/1-c | 173.801 TL – 1.738.022 TL | 6.952.088 TL |
| İthalatçı/dağıtıcının bazı bilgi, izlenebilirlik ve işbirliği yükümlülükleri | m.20/1-ç | 86.900 TL – 869.010 TL | 3.476.040 TL |
| Denetim görevlilerinin görevini engelleme | m.20/2 | 60.830 TL – 608.307 TL | 2.433.228 TL |
Son sütundaki tutarlar 2026 üst sınırının dört ile çarpılmasıyla bulunmuş aritmetik değerlerdir; BTK’nın her dosyada dört kat uyguladığı anlamına gelmez. (c), (ç), (d) ve (e) bentlerindeki aykırılıklarda aynı fiil nedeniyle ayrıca (a) ve (b) bentleri uygulanmaz (7223 m.20/7); uygunsuzluğun iki yıl içinde tekrarında her tekrar için bir önceki cezanın iki katı uygulanır (m.20/8). Cezalar idari önlemlerin uygulanmasına engel değildir (m.20/9). Tekerrür ve aynı ürüne birden fazla ceza verilmesi sorunları için ürün güvenliği cezasında tekerrür rehberimize bakılabilir.
Sivil havacılık tarafında Talimata aykırı hareket edenler hakkında 2920 sayılı Kanunun beşinci kısmındaki ceza hükümleri ve Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Tarafından Verilecek İdari Para Cezaları Hakkında Yönetmelik (SHY-İPC) hükümleri uygulanır (SHT-İHA m.25/1). 31/07/2027 tarihine kadar kayıt yükümlülüğünü yerine getirmeyenler ile bu tarihten sonra kayıtsız işletilen İHA’ların kullanıcıları hakkında da SHY-İPC ve 2920 sayılı Kanun hükümleri uygulanır (m.25/7). Bu yazıda SHY-İPC’deki tutarlar verilmemiştir; somut dosyada güncel tutar ve kanun yolu ceza kararında gösterilen bilgilerle birlikte kontrol edilmelidir.
İtiraz ve İptal Davası: 60 Gün, Yürütmenin Durdurulması ve Ödeme
7223 sayılı Kanuna göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre idari yargı yoluna başvurulabilir (m.22/2). İdare mahkemesinde dava açma süresi, özel kanunda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde yazılı bildirimden itibaren altmış gündür (İYUK m.7). Dava açılmadan önce işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi idareden dava süresi içinde istenebilir; bu başvuru dava süresini durdurur ve otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.11).
Dava açmak işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. Mahkeme, işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğacak olması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartları birlikte gerçekleşirse yürütmenin durdurulmasına karar verebilir (İYUK m.27/2). Drone ve oyuncak drone satışında yılbaşı ve okul tatilleri gibi dönemlerde stok değeri hızla eridiğinden, yürütmenin durdurulması talebinin stok, sipariş ve sezon kayıtlarıyla somutlaştırılması önemlidir. Kabahatler Kanunu, ödeme süresi içinde ödenen idari para cezasında yüzde 25 indirim yapılacağını ve ödemenin kanun yoluna başvurma hakkını etkilemeyeceğini düzenler (5326 m.17/6).
SHGM işlemlerine (uçuş izni verilmemesi, lisans veya yetkilendirmenin askıya alınması gibi) karşı da genel kural olarak idari yargı yolu açıktır; ancak SHGM idari para cezalarında başvurulacak yargı yolu ve süre bu yazıda doğrulanmamıştır ve ceza kararında gösterilen kanun yolu bilgisiyle birlikte ayrıca kontrol edilmelidir. Ürün güvenliği cezalarına itiraz, iptal davası ve peşin ödeme ilişkisi ürün güvenliği idari para cezası rehberimizde ayrıntılı anlatılmıştır. Duyurunun ardından firma adının listelerde kalması sorunu için GÜBİS ilanı rehberimize bakılabilir.
Varsayımsal Örnekler ve Sık Yapılan Hatalar
Varsayımsal örnek 1 – Kameralı “çocuk drone’u”: Bir e-ticaret firması, 6+ yaş ibareli, uygulama üzerinden görüntü aktaran ve 50 metreye kadar yükselebildiği tanıtılan küçük bir drone’u kendi markasıyla satıyor. Ürün 500 gramın altında olduğu için firma “kayıt gerekmez” açıklaması kullanıyor. Yeni SHT-İHA’ya göre ürün tasarımı gereği 10 m / 20 m zarfını aşabildiğinden Basit İHA değildir ve M0 hükümlerine tabidir (m.8/3); kullanıcı kaydı ve P0 lisansı gerektirir; P0 için asgari yaş ise ondur (m.17/1). Ürün açıklaması, yaş ibaresi ve ithal uygunluk süreci birlikte gözden geçirilmelidir. Bu örnek varsayımsaldır ve gerçek bir olaya dayanmaz.
Varsayımsal örnek 2 – Pervane koruması kırılan oyuncak drone: Pervane korumalı, kapalı alanda kullanılan bir oyuncak drone TAREKS’ten referans numarası almış ve satışa sunulmuştur. Piyasa denetiminde alınan numunede düşme testinden sonra pervane korumasının kırıldığı ve dönen pervaneye parmak erişiminin mümkün hâle geldiği iddia edilir (OGY Ek-2 I/1, I/3). İthalatçı TAREKS sonucunu savunma olarak sunmak ister; ancak referans numarası uygunluğun ispatı olarak kullanılamaz (2026/10 m.12/3). Savunmanın test yöntemi, numunenin temsil kabiliyeti ve test raporundaki standart baskısı üzerine kurulması gerekir. Bu örnek varsayımsaldır.
Varsayımsal örnek 3 – Yolcu beraberinde getirilen drone’ların satışı: Bir işletme yurt dışından bireysel yollarla getirilen kameralı drone’ları ikinci el platformunda satıyor. Bu araçlarda uyum yazılım modülünün mevcudiyeti ve entegrasyonu sağlanmadıkça araçlar kayıt işlemlerine konu edilemez ve Türk hava sahasında uçurulamaz (SHT-İHA m.24/4). Alıcıların uçuş yapamaması hâlinde satıcıya yönelik ayıp ve iade talepleri gündeme gelir. Bu örnek varsayımsaldır.
Sık yapılan hatalar:
- “500 gram altı drone kayıt gerektirmez” ifadesini yeni Talimata göre kontrol etmeden kullanmak.
- Basit İHA muafiyetini yalnızca kullanım kılavuzundaki bir uyarıya dayandırmak; zarfın “tasarımı gereği” aşılamadığını teknik belgeyle göstermemek.
- Oyuncak drone’da yalnızca telsiz test raporuna güvenip Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği ve KKDİK Ek-17 testlerini ihmal etmek.
- Uygunluk beyanında yalnızca bir yönetmeliği anmak; oyuncak drone için hem OGY hem TEY değerlendirmesinin yapıldığını göstermemek (TEY m.21/3).
- Kullanım talimatında frekans bandı ve azami çıkış gücü bilgisini vermemek (TEY m.12/8).
- Yaş uyarısı, yetişkin gözetimi ve küçük parça uyarılarını Türkçe ve görünür şekilde vermemek (OGY m.12; Ek-5).
- TAREKS referans numarasını ürünün uygun olduğunun kanıtı saymak (2026/10 m.12/2-3).
- Beyaz etiketli ürünü kendi markasıyla satarken imalatçı yükümlülüklerini üstlendiğini fark etmemek (TEY m.16).
- BTK ve Ticaret Bakanlığı yazılarındaki farklı savunma sürelerini (15 iş günü ve en az 10 iş günü) karıştırmak.
Drone Satan Firma İçin Adım Adım Yol Haritası
- Ürünü tanımlayın: Azami kalkış kütlesi, menzil, irtifa sınırı, kamera ve görüntü aktarımı, geofence yazılımı ve hedef yaş grubunu belgeye bağlayın.
- Rejimleri belirleyin: Oyuncak mı (OGY m.2 ve Ek-1), telsiz ekipmanı mı (TEY m.4/1-ş), Basit İHA mı yoksa M0–M3 sınıfında mı (SHT-İHA m.4/1-b, 8)?
- Teknik dosyayı tamamlayın: Güvenlik değerlendirmesi, OGY ve TEY test raporları, KKDİK Ek-17 raporları, uygunluk beyanı ve Türkçe tercümesi, CE işareti.
- Etiket ve talimatı kontrol edin: Türkçe uyarılar, yaş ve gözetim ibaresi, frekans bandı ve çıkış gücü, imalatçı ve ithalatçı bilgileri, seri veya parti numarası.
- İthalatı planlayın: GTİP’i netleştirin; 2026/10 kapsamındaysa TAREKS belgelerini hazırlayın; Basit İHA değilse SHGM ithal uygunluk yazısı, uyum yazılım modülü ve yazılım sertifikası belgelerini temin edin.
- Satış metinlerini uyumlu hâle getirin: Kayıt, lisans ve yaş konusundaki açıklamaları yeni SHT-İHA’ya göre güncelleyin.
- Denetim yazısı gelirse: Tebliğ tarihini kaydedin, hangi kurumun hangi mevzuat yönünden yazdığını belirleyin, süreleri ayrı ayrı hesaplayın ve savunmayı test verilerine dayandırın.
- Karar sonrası: Düzeltici önlem planı, geri çağırma, tedarikçiye rücu ve gerekiyorsa 60 gün içinde iptal davası ile yürütmenin durdurulması talebini değerlendirin.
Güvensiz ürün nedeniyle zarar doğarsa imalatçı veya ithalatçının tazminat sorumluluğu ayrıca gündeme gelir (7223 m.6); bu davalarda savunma için güvensiz ürün nedeniyle tazminat davası rehberimize bakılabilir. Telsiz ve elektronik haberleşme yetkilendirmeleriyle ilgili genel sorular için BTK yetkilendirme sayfamıza göz atılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Oyuncak drone hangi yönetmeliklere tabidir?
14 yaş altı çocukların oyununa yönelik drone Oyuncak Güvenliği Yönetmeliğine (m.2/1-a), radyo kumandası veya görüntü aktarımı nedeniyle Telsiz Ekipmanları Yönetmeliğine (m.4/1-ş) tabidir. Uçan bir araç olarak ayrıca SHGM’nin İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA) gündeme gelir; tasarımı gereği 10 metre yarıçap ve 20 metre yükseklikteki zarfı aşamayan Basit İHA bu Talimattaki lisans, kayıt, tescil ve ithal uygunluk yükümlülüklerinden muaftır.
Yeni SHT-İHA’daki Basit İHA (oyuncak) nedir?
Basit İHA; tasarımı gereği yatayda 10 metre yarıçaplı ve dikeyde 20 metre (60 ft) yükseklikteki silindirik uçuş zarfının dışına çıkamayan ve azami kalkış kütlesi ile teknik özellikleri bakımından M0 sınıfı özelliklerini aşmayan insansız hava aracıdır. Pilot lisansı, kayıt, tescil ve ithal uygunluk yükümlülüklerinden muaftır (SHT-İHA m.4/1-b, 8/2); yazılım sertifikasyonu ve uzaktan tanımlama da aranmaz (m.23/4, 7).
500 gramın altındaki drone kayıt gerektirir mi?
Eski Talimat 500 gramın altındaki İHA’ları kapsam dışında tutuyordu. Yeni SHT-İHA’ya göre azami kalkış kütlesi 500 gramın altında olup Basit İHA tanımını karşılamayan insansız hava araçları M0 sınıfına ilişkin hükümlere tabidir (m.8/3). Basit İHA hariç İHA ile operasyon yapan kullanıcıların İHATTYS üzerinden kaydı zorunludur (m.11/1).
Oyuncak drone ithalatında TAREKS başvurusu gerekir mi?
Ürün Oyuncakların İthalat Denetimi Tebliği (2026/10) Ek-1’deki bir GTİP’te yer alıyorsa ithalat TAREKS üzerinden denetlenir; Ek-1’de 9503 pozisyonundaki oyuncaklar 24–45. sıralarda sayılır. Fiili denetimde uygunluk beyanı ve Türkçe tercümesi, OGY ve KKDİK Ek-17 test raporları ile ürün görselleri başvuru günü dâhil yirmi iş günü içinde yüklenir (m.9/1, Ek-2). GTİP gümrük mevzuatına göre belirlenir.
Drone ithalatında SHGM ithal uygunluk yazısı ne zaman gerekir?
Yeni SHT-İHA’ya göre İHA’ların ithalinde ilgili GTİP kapsamında SHGM’den ithal uygunluk yazısı alınması zorunludur; başvuruda marka, model, seri numarası, azami kalkış kütlesi ve sınıf belirtilir ve uyum yazılım modülü ile yazılım sertifikasyonunun belgelenmesi gerekir (m.24/2). Basit İHA bu yükümlülükten muaftır (m.8/2).
TAREKS’ten geçen oyuncak drone uygun sayılır mı?
Hayır. İthalatçı, denetlensin veya denetlenmesin, ithal ettiği ürünün Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği dâhil ilgili tüm mevzuata uygun ve güvenli olmasından sorumludur. İthaline izin verilmesi veya TAREKS referans numarası oluşturulması ürünün uygun olduğu anlamına gelmez ve uygunluğun ispatı olarak kullanılamaz (2026/10 m.12/1-3).
Oyuncak drone’un ambalajında ve talimatında neler bulunmalı?
CE işareti, imalatçı ve ithalatçı adı ve adresi, tip veya seri numarası, Türkçe kullanma talimatı ve güvenlik bilgileri, asgari veya azami yaş ve gerekiyorsa yetişkin gözetimi uyarısı (OGY m.5, 7, 12, 17; Ek-5 A) ile radyo dalgası yayan cihaz olarak çalışılan frekans bandı ve azami çıkış gücü bilgisi (TEY m.12/8) yer almalıdır.
Kendi markamızla sattığımız drone’lardan kim sorumludur?
Telsiz ekipmanını kendi ticari adı veya markasıyla piyasaya arz eden ithalatçı veya dağıtıcı imalatçı sayılır ve imalatçının bütün yükümlülüklerine tabi olur (TEY m.16). Oyuncak yönünde de piyasaya arz eden işletme teknik dosya, uygunluk beyanı ve CE dâhil yükümlülüklerin yerine getirildiğini göstermek durumundadır (OGY m.5, 7).
Oyuncak drone için savunma süresi ne kadardır?
Ticaret Bakanlığının oyuncak denetiminde ciddi risk hâli dışında en az on iş günü savunma süresi verilir (7223 m.16/5). BTK’nın telsiz yönündeki denetiminde savunma süresi on beş iş günüdür (BTK PGD Yön. m.13/1-2). İki kurumun süreleri ayrı işler.
2026’da oyuncak drone için ne kadar idari para cezası verilebilir?
7223 m.20 ve 2026/13 sayılı Tebliğe göre ürün güvenliğine ilişkin aykırılıkta 434.505–4.345.058 TL, ürün güvenliği dışındaki aykırılıklarda ve teknik dosya, uygunluk beyanı, CE gibi belge aykırılıklarında 173.801–1.738.022 TL uygulanır. BTK telsiz yönündeki cezaları bir katından dört katına kadar artırarak uygular (BTK PGD Yön. m.24/1).
Toplatma kararına veya para cezasına karşı dava süresi nedir?
7223 sayılı Kanuna göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı idari yargı yolu açıktır (m.22/2); idare mahkemesinde dava açma süresi yazılı bildirimden itibaren altmış gündür (İYUK m.7). Dava açmak kararı kendiliğinden durdurmaz; yürütmenin durdurulması ayrıca istenmelidir (İYUK m.27/2).
Mevcut drone’lar yeni Talimata nasıl uyum sağlayacak?
Talimatın yürürlüğünden önce edinilmiş İHA’lar kayıt, uzaktan tanımlama, coğrafi sınırlama, uyum yazılım modülü, yazılım sertifikasyonu ve İHATTYS entegrasyonu gerekliliklerine uygun hâle getirilmek kaydıyla işletilebilir; dönüştürme 31/07/2027 tarihine kadar tamamlanmalıdır ve kullanıcılar bunun için imalatçı, ithalatçı veya dağıtıcıyla iletişime geçer (SHT-İHA m.27; geçici m.2).
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?
Oyuncak drone ve insansız hava aracı dosyalarında; ürünün oyuncak, telsiz ekipmanı ve SHT-İHA bakımından nitelendirilmesi, Basit İHA muafiyetine ilişkin teknik belgelerin hukuki değerlendirmesi, teknik dosya ve uygunluk beyanının eksiklerinin tespiti, TAREKS başvurusu ve olumsuz sonuçlar, SHGM ithal uygunluk süreci, Ticaret Bakanlığı ve BTK denetimlerinde savunma ve düzeltici önlem planı, pazaryeri ilan kaldırma ve erişim engeli, geri çağırma ile idari para cezasına ve toplatma kararına karşı iptal davası ve yürütmenin durdurulması talepleri üzerinde çalışılır. Tedarikçiye rücu ve tüketici talepleri gibi özel hukuk boyutu da aynı dosyada ele alınabilir.
Süreler kısa olduğu için tebligat tarihini, denetim tutanağını, test raporunu ve ürünün teknik belgelerini bir arada hazır etmeniz değerlendirmeyi hızlandırır. Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Drone dosyanızda süre işliyor olabilir
Tebligatınızı, test raporunuzu, TAREKS ve SHGM belgelerinizi birlikte değerlendirmek için 0554 648 37 15 numarasından Hukukçular Evi’ne ulaşabilirsiniz.
📚 İlgili Rehberler
- 🗂️ Piyasa Gözetimi ve Denetimi (PGD): Denetim Usulü, Yaptırımlar ve İtiraz YollarıÜrün güvenliği rehberlerinin tamamı
- GÜBİS Rehberi: Güvensiz Ürün Duyuruları, İtiraz Yolları ve İlan İstatistikleri
- Drone (İHA) Kayıt ve Uçuş İzinleri: SHT-İHA Kuralları
- Oyuncakta Toplatma Kararı, Piyasaya Arz Yasağı ve İtiraz Süresi
- Bebek Telsizi, Bebek Kamerası ve Akıllı Oyuncakta Toplatma
- Telsiz Ekipmanında CE İşareti ve Uygunluk Eksikliği: BTK Denetimi ve Ceza
- Akıllı Saat ve Bluetooth Kulaklıkta Toplatma ve Ceza
- TAREKS’te Olumsuz Sonuç: İthal Ürün Gümrükte Durduruldu
- Ürün Güvenliği Savunma Yazısı Geldi
- Ürün Güvenliği İdari Para Cezasına İtiraz ve İptal Davası
Bu içerik Ürün Güvenliği ve Piyasa Gözetimi alanındadır.
Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi · Ticaret ve Şirketler Hukuku rehberleri · Tüm hukuk dalları
Mevzuat ve kaynaklar: SHGM İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA, 2026; SHGM internet sitesindeki imzalı metin ve “SHT-İHA Yayımlanmıştır” duyurusu) m.1, 2, 3, 4/1-b, ç, 6, 8, 11, 17, 23, 24, 25, 27, 30, geçici m.1–2; Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği (RG 04/10/2016-29847) m.2, 5, 7, 8, 10, 11, 12, 16, 17, 18, 19 ve Ek-1 sıra 2, Ek-2 I/1–4 ve IV, Ek-5 A ve B/1 (ekler taranmış görüntüden okunmuştur); Telsiz Ekipmanları Yönetmeliği (2014/53/AB) (RG 05/11/2020-31295) m.4/1-ş, 5, 6, 12, 14, 15, 16, 17, 18, 21; Telsiz Ekipmanlarının Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmelik (RG 27/03/2024-32502) m.9, 13, 19, 24; Oyuncakların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/10) m.1, 4, 5, 9, 12, Ek-1 ve Ek-2 ile Telsiz Ekipmanlarının İthalat Denetimi Tebliği (2026/8) Ek-1 (her ikisi RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer; ekler Resmî Gazete görüntüsünden okunmuştur); 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu m.6, 15/6, 16/5, 17, 20, 22/2, 25/2 ve 2026/13 sayılı Tebliğ ile belirlenen 2026 tutarları; 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu m.53, 60/6; 2577 sayılı İYUK m.7, 11, 27; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17/6. SHT-İHA m.24/1’de öngörülen SHGM teknik düzenlemesinin ve SHY-İPC tutarlarının güncel durumu bu yazıda doğrulanamamıştır. Bu yazıda yargı kararına atıf yapılmamıştır; örnekler varsayımsaldır ve gerçek bir firma veya ürünle ilgisi yoktur. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.


