Maaş indirimi işverenin tek taraflı kararıyla yapılamaz: ücretin düşürülmesi çalışma koşullarında esaslı değişikliktir ve işverenin yazılı bildirimi ile işçinin altı işgünü içinde yazılı kabulünü gerektirir; yazılı olarak kabul edilmeyen değişiklik işçiyi bağlamaz (İş K. m.22). Taraflar anlaşarak ücreti ileriye dönük olarak ve asgari ücretin altına inmemek şartıyla düşürebilir; geçmişe etkili indirim yapılamaz. Yargıtay, düşük ücrete ihtirazi kayıt koymadan çalışmaya devam etmeyi veya bordroyu imzalamayı kural olarak zımni kabul saymamakta ve aradaki farkın ödenmesine hükmetmektedir. Ücreti onayı olmadan düşürülen işçi sözleşmesini haklı nedenle feshedip kıdem tazminatı isteyebilir (İş K. m.24/II-e). Düşük ücretin yazılı olduğu yeni bir sözleşmeyi imzalayan işçi ise o tarihten sonrası için fark isteyemez. Yıllarca hiç itiraz etmemek, 2026 tarihli bir Hukuk Genel Kurulu kararında dürüstlük kuralı yönünden işçinin aleyhine değerlendirilmiştir.
Bu rehber, maaşı düşürülen ya da düşürülmesi önerilen işçiler ve ücret indirimi yoluna gitmeyi düşünen işverenler için hazırlandı. Ücretin hangi şartlarla düşürülebileceğini, işçinin sessiz kalmasının ne anlama geldiğini, fark ücretin ve kıdem tazminatının nasıl hesaplanacağını, haklı fesih için sürelerin nasıl işlediğini kanun maddeleri ve tam metnine ulaştığımız Yargıtay kararlarıyla anlatıyor. Çalışma koşullarındaki esaslı değişikliğin genel kurallarını Çalışma Koşullarında Esaslı Değişiklik yazımızda, işverenin ekonomik nedenle fesih seçeneklerini İşletmesel Kararla Fesih rehberimizde bulabilirsiniz. Kendi durumunuz için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
- Maaş indirimi yapılabilir mi? Kanuni çerçeve
- Ücretin hangi unsurları korunur?
- Maaşınız tek taraflı düşürüldüyse: üç yol
- Sessiz kalırsam indirimi kabul etmiş olur muyum?
- İndirimi yazılı kabul ettiyseniz
- İşveren için doğru usul: öneri ve değişiklik feshi
- Asgari ücret, toplu iş sözleşmesi ve eşit davranma sınırları
- Maaş indirimi, kısa çalışma ve ücret kesintisi farkı
- Fark ücret ve kıdem tazminatı hesabı
- Adım adım yol haritası
- Dilekçe ve yazı örnekleri
- Sık yapılan hatalar
- Sık sorulan sorular
- Kaynakça
Maaş İndirimi Yapılabilir mi? Kanuni Çerçeve
İş Kanununun 22 nci maddesine göre işveren, iş sözleşmesiyle veya iş sözleşmesinin eki niteliğindeki personel yönetmeliği ve benzeri kaynaklar ya da işyeri uygulamasıyla oluşan çalışma koşullarında esaslı bir değişikliği ancak durumu işçiye yazılı olarak bildirmek suretiyle yapabilir. Bu şekle uygun olarak yapılmayan ve işçi tarafından altı işgünü içinde yazılı olarak kabul edilmeyen değişiklikler işçiyi bağlamaz. Taraflar aralarında anlaşarak çalışma koşullarını her zaman değiştirebilir; ancak değişiklik geçmişe etkili olarak yürürlüğe konulamaz (İş K. m.22). Ücret iş sözleşmesinin esaslı unsurudur. Yargıtay, işçinin aldığı ücret miktarının düşürülmesini, ikramiyenin veya sosyal yardımın kaldırılmasını iş sözleşmesinin işçi aleyhine değiştirilmesi saymakta ve bunun ancak işçinin yazılı onayı ile yapılabileceğini belirtmektedir (Yargıtay 9. HD, 20.05.2019, E.2017/12111, K.2019/11460).
İş Kanununun 62 nci maddesi de çalışma sürelerinin yasal olarak indirilmesi, işverene düşen yasal bir yükümlülüğün yerine getirilmesi veya Kanun hükümlerinden birinin uygulanması gerekçesiyle işçi ücretlerinden her ne şekilde olursa olsun eksiltme yapılamayacağını hükme bağlar (İş K. m.62). Yargıtay bu yasağın işverenin tek taraflı indirimiyle ilgili olduğunu, tarafların ise karşılıklı anlaşarak, ileriye dönük olarak ve asgari ücretin altına inmemek şartıyla her zaman ücrette indirim yapabileceğini kabul etmektedir; çünkü işyerinin ekonomik şartları bunu zorunlu kılabilir ve işçi işsiz kalmamak için indirimi kabul edebilir (Yargıtay 22. HD, 15.05.2019, E.2017/21718, K.2019/10729; Yargıtay 9. HD, 02.12.2021, E.2021/8234, K.2021/16098).
Maaş indirimi hangi durumda geçerli olur?
| Durum | Geçerli mi? | Dayanak |
|---|---|---|
| İşverenin tek taraflı kararı, duyurusu veya iç genelgesi | Hayır; işçiyi bağlamaz | İş K. m.22; Y. 9. HD E.2016/8311 |
| Yazılı öneri ve işçinin altı işgünü içinde yazılı kabulü | Evet, kabulden itibaren ileriye dönük | İş K. m.22 |
| Düşük ücretin yazılı olduğu yeni iş sözleşmesinin imzalanması | Evet, sözleşmenin kapsadığı dönemden itibaren; öncesi için fark istenebilir | Y. 9. HD E.2017/12111; E.2021/8234 |
| Düşük ücretli bordroyu imzalamak, ihtirazi kayıtsız ödeme almak | Kural olarak kabul sayılmaz | Y. 22. HD E.2016/12124; Y. 9. HD E.2016/29114, E.2016/8311, E.2017/12111 |
| Geçmiş aylar için geriye dönük indirim | Hayır | İş K. m.22/2 |
| Asgari ücretin altına indirim | Hayır, anlaşma olsa bile | İş K. m.39; Y. 22. HD E.2017/21718 |
| TİS’ten yararlanan işçinin ücretinin TİS ücretinin altına bireysel olarak indirilmesi | Hayır, TİS aksini öngörmedikçe | 6356 s.K. m.36/1, 39 |
| Görev ve ücret değişikliğine yıllarca hiç itiraz etmemek | Somut olaya göre; uzun sessizlik dürüstlük kuralı yönünden işçi aleyhine değerlendirilebilir | Y. HGK E.2025/9-129 (oy çokluğu) |
Esaslı Değişiklik: Ücretin Hangi Unsurları Korunur?
Koruma yalnızca aylık çıplak ücretle sınırlı değildir. Madde, sözleşmeyle olduğu kadar personel yönetmeliği ve işyeri uygulamasıyla oluşan çalışma koşullarını da kapsar (İş K. m.22). Yargıtay ikramiyenin veya sosyal yardımın kaldırılmasını da işçi aleyhine esaslı değişiklik saymış; Bakanlık genelgesine dayanılarak alt işveren işçilerinin temel ücretlerinin düşürülmesinin de genelgeye rağmen işçinin yazılı onayını gerektirdiğini belirtmiştir (Yargıtay 9. HD, 20.05.2019, E.2017/12111, K.2019/11460). Yemek ve yol yardımında ise ayrım yapılmıştır: nakdî yemek veya yol ücretinin kaldırılıp yerine işyerinde yemek verilmesi ya da otobüs bileti verilmesi, dürüstlük kuralına aykırı olmamak koşuluyla işverenin yönetim hakkı kapsamında kalır ve esaslı değişiklik sayılmaz; buna karşılık bu yardımların niteliği değiştirilmeden miktarının azaltılması veya kaldırılması esaslı değişikliktir (Yargıtay 9. HD, 04.04.2016, E.2016/8311, K.2016/8126). Ücretin ödenmemesi bakımından da ücret geniş anlamda değerlendirilir; ikramiye, prim, yakacak ve giyecek yardımı, fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil ücretlerinin ödenmemesi işçiye haklı fesih imkânı verir (Yargıtay 9. HD, 07.06.2012, E.2010/13886, K.2012/19879).
Hangi değişiklik ücretin işçi aleyhine değiştirilmesidir?
| Uygulama | Değerlendirme | Kaynak |
|---|---|---|
| Aylık ücret tutarının düşürülmesi | İşçinin yazılı onayı olmadan yapılamaz | İş K. m.22; Y. 9. HD E.2017/12111 |
| İkramiyenin veya sosyal yardımın kaldırılması | İşçi aleyhine esaslı değişiklik | Y. 9. HD E.2017/12111 |
| Nakdî yemek veya yol ücretinin niteliği değiştirilmeden azaltılması veya kaldırılması | Esaslı değişiklik; yazılı onay gerekir | Y. 9. HD E.2016/8311 |
| Nakdî yemek veya yol ücreti yerine işyerinde yemek veya otobüs bileti verilmesi | Dürüstlük kuralına aykırı değilse yönetim hakkı kapsamında; esaslı değişiklik sayılmaz | Y. 9. HD E.2016/8311 |
| Çalışma süresinin yasal olarak azaltılması gerekçesiyle ücretin düşürülmesi | Yasaktır | İş K. m.62 |
| Görev değişikliğiyle birlikte ücretin düşürülmesi | Hem görev hem ücret yönünden esaslı değişiklik; yazılı kabul gerekir | İş K. m.22 |
| Disiplin cezası olarak ücretten kesinti | Ayrı kurala tabidir; ayda iki gündeliği aşamaz | İş K. m.38 |
Ücret kesme cezası ise başka bir kurumdur. İşveren toplu sözleşme veya iş sözleşmesinde gösterilmiş sebepler dışında ücret kesme cezası veremez; kesintiler işçiye derhal sebepleriyle bildirilmeli ve bir ayda iki gündeliği aşmamalıdır (İş K. m.38). Bu konuyu Ücret Kesintileri ve Disiplin Cezalarının Yasal Sınırı yazımızda anlattık.
Maaşınız Tek Taraflı Düşürüldüyse: İşçinin Üç Yolu
İşveren yazılı onayınızı almadan ücretinizi düşürdüyse indirim sizi bağlamaz ve sözleşmedeki ücret hakkınız devam eder. Bu durumda önünüzde üç yol vardır ve bunlar birbirini dışlamaz.
Birinci yol, çalışmaya devam ederek indirimi kabul etmediğinizi yazılı olarak bildirmek ve eksik ödenen tutarı fark ücret olarak istemektir. Yargıtay, ücretin düşürülmesine ilişkin yazılı bir beyanı bulunmayan işçinin fark ücretinin, asgari ücrete yapılan artış oranları dikkate alınmaksızın, düşürülmeden önceki son ücreti esas alınarak ödenenlerle arasındaki farktan hesaplanması gerektiğini belirtmiş; dosyayı bu yönden, işçinin yazılı bir beyanı veya ücreti gösteren bir sözleşmesi bulunup bulunmadığının araştırılması için bozmuştur (Yargıtay 22. HD, 02.06.2016, E.2016/12124, K.2016/16191). Ücret alacaklarında zamanaşımı beş yıldır (İş K. m.32/son; TBK m.147/1). Fark ücret için dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (7036 s.K. m.3). İş sözleşmeniz devam ederken bireysel alacaklarınız için iş müfettişlerine de başvurabilirsiniz (İş K. m.91).
İkinci yol, iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmektir. İşçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse ya da çalışma şartları uygulanmazsa işçi sözleşmeyi bildirim süresini beklemeden feshedebilir (İş K. m.24/II-e, f). Yargıtay, ameliyathanede oda personeli olarak çalışırken temizlik işine verileceği ve ücretinin düşürüleceği bildirilen, fesih tarihi itibarıyla ücreti fiilen düşmüş olan ve bunu kabul etmeyerek sözleşmesini fesheden işçinin, esaslı değişiklik kendisine yazılı bildirilmediği ve rızası alınmadığı için haklı olarak feshettiğini ve kıdem tazminatına hak kazandığını kabul etmiştir (Yargıtay 22. HD, 15.05.2019, E.2017/21718, K.2019/10729). Ücretin işverenin ödeme güçlüğü nedeniyle eksik ödenmesi sonucu değiştirmez; işçinin ücretinin bir kısmını Ücret Garanti Fonundan alabilecek olması da fesih hakkını ortadan kaldırmaz (Yargıtay 9. HD, 07.06.2012, E.2010/13886, K.2012/19879). Haklı fesihte kıdem tazminatı doğar (1475 s.K. m.14) ve işçinin haklı feshi işsizlik ödeneği hakkı veren hâller arasındadır (4447 s.K. m.51); ancak sözleşmeyi fesheden siz olduğunuz için ihbar tazminatı istenemez. Haklı feshin genel kurallarını İşçinin Haklı Nedenle Derhal Fesih Hakkı yazımızda bulabilirsiniz.
Üçüncü yol, değişikliği reddettiğinizi bildirip eski koşullarla çalışmaya devam etmektir. Bu durumda işveren, değişikliğin geçerli bir nedene dayandığını veya fesih için başka bir geçerli nedenin bulunduğunu yazılı olarak açıklayıp bildirim süresine uyarak sözleşmeyi feshedebilir. Bu durumda şartları varsa ihbar ve kıdem tazminatı ödenir; iş güvencesi kapsamındaysanız (otuz veya daha fazla işçi, en az altı aylık kıdem) fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurarak işe iade yolunu da kullanabilirsiniz (İş K. m.18, 20, 22).
Tek taraflı maaş indiriminde işçinin seçenekleri
| Yol | Sonuç | Dikkat | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Yazılı itiraz + çalışmaya devam + fark ücret | Sözleşme sürer, eksik ödenen tutar istenir | Önce arabulucu; zamanaşımı beş yıl | İş K. m.22; TBK m.147/1; 7036 s.K. m.3 |
| Haklı fesih | Kıdem tazminatı, fark ücret, şartları varsa işsizlik ödeneği; ihbar tazminatı yok | Fesih bildiriminde gerekçeyi açık yazın; süreleri gözetin | İş K. m.24/II-e, 26; 1475 s.K. m.14; 4447 s.K. m.51 |
| Reddedip eski koşullarla çalışmak | İşveren değişiklik feshi yapabilir; işe iade ve tazminat yolu açılır | Feshin geçerli nedene dayandığını işveren ispatlar | İş K. m.20, 22 |
| İş müfettişine başvuru | İdari denetim ve inceleme | Sözleşme devam ederken bireysel alacak için | İş K. m.91 |
Haklı fesih için süreye dikkat edin. İşçi ve işveren için tanınan ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hâllere dayanan fesih yetkisi, olayın öğrenilmesinden itibaren altı işgünü ve her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır (İş K. m.26). Yargıtay, haklı fesih nedeninin devam ettiği durumlarda bu sürenin işlemeyeceğini, ücreti ödenmeyen işçinin ödeme yapılana kadar haklı nedenle feshedebileceğini belirtmiştir. Aynı kararın genel açıklamalarında sürekli olarak başka bir göreve atama veya iş şartlarının esaslı biçimde ağırlaştırılması hâlinde işlemin anlık olduğu ve feshin altı işgünü içinde yapılması gerektiği de ifade edilmiştir; ancak somut olayda, yıllarca park ve bahçe biriminde çalıştıktan sonra çöp ayıklama işine verilen ve yirmi bir gün sonra sözleşmesini fesheden işçi bakımından, ağırlaştırma devam ettiği ve fesih tarihinde de mevcut olduğu için altı işgününün geçtiğinden söz edilemeyeceğine karar verilmiş ve işçinin kıdem tazminatı talebinin reddi bozulmuştur (Yargıtay 9. HD, 25.04.2011, E.2009/11573, K.2011/12219). Her ay tekrarlanan eksik ödeme de aynı mantıkla devam eden bir ihlal olarak savunulabilir. Yine de tartışmayı baştan önlemek için itirazınızı yazılı yapın ve fesih kararınızı geciktirmeyin.
Maaş bordrolarınızı birlikte inceleyelim
İş sözleşmenizi, indirimden önceki ve sonraki bordrolarınızı, banka hesap dökümünüzü ve işverenden gelen yazı veya mesajları yanınıza alın. İndirimin geçerli olup olmadığını, fark ücretinizi ve haklı fesih seçeneğini birlikte değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Sessiz Kalırsam Maaş İndirimini Kabul Etmiş Olur muyum?
Kural olarak hayır. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, ücretine itiraz etmediği ve ödemeleri ihtirazi kayıt koymadan aldığı gerekçesiyle “ücretin düşürülmesi konusunda zımnen anlaşma sağlandığı” kabul edilerek reddedilen bir fark ücret davasında, işçinin rızasının yazılı alınmasının şart olduğunu ve altı işgünü içinde yazılı kabul edilmeyen değişikliğin işçiyi bağlamayacağını belirterek kararı bozmuştur (Yargıtay 22. HD, 02.06.2016, E.2016/12124, K.2016/16191). 9. Hukuk Dairesi de 22 nci maddenin yürürlüğe girdiği 10 Haziran 2003’ten itibaren işçi aleyhine değişikliklerde zımni kabul ve işyeri şartı hâline gelme müesseselerinin uygulanma olanağının kalmadığını, ücretin açık yazılı rıza olmadan düşürülemeyeceğini ve değişikliğin usulüne uygun yapıldığını ispat yükünün işverende olduğunu belirtmiştir (Yargıtay 9. HD, 03.10.2016, E.2016/29114, K.2016/17089). Ücret bordrosunun işçi tarafından imzalanması durumunda dahi fark ücret isteme hakkının devam ettiği de kabul edilmiştir (Yargıtay 9. HD, 20.05.2019, E.2017/12111, K.2019/11460; Yargıtay 9. HD, 04.04.2016, E.2016/8311, K.2016/8126). Bununla birlikte 9. Hukuk Dairesi, işçinin değişikliği kabul ettiğini tereddüte yer bırakmayacak biçimde gösteren davranışlarının, örneğin alt bir göreve atanan yöneticinin yeni görevine başlamasının, kabul olarak değerlendirilebileceğini de belirtmektedir (Yargıtay 9. HD, 03.10.2016, E.2016/29114, K.2016/17089).
Ancak sessizliğin sınırsız bir güvence olmadığını gösteren yeni bir karar var. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2026’da, başka bir göreve atandıktan sonra yevmiyesi düşürülen ve yaklaşık beş yıl boyunca hiç itiraz etmeden yeni görevinde çalışmaya devam eden işçinin fark ücret davasında, uzun süre sessiz kalıp işverenin işlemine uygun davrandıktan sonra 22 nci maddedeki şekil eksikliğini ileri sürmesini dürüstlük kuralına aykırı bulmuştur. Kurul ayrıca işçinin fark talep ettiği dönemde önceki görevini fiilen yapmadığını da dikkate almıştır. Karar oy çokluğuyla verilmiş, karşı oyda sessizliğin zımni kabul sayılamayacağı savunulmuştur (Yargıtay HGK, 28.01.2026, E.2025/9-129, K.2026/27). Bu karar, görev değişikliğinin de bulunduğu ve beş yıla yaklaşan bir sessizlikle ilgilidir; yine de sonuç açıktır: haklarınızı korumak istiyorsanız indirimi kabul etmediğinizi yazılı olarak ve zamanında bildirin.
Maaş indirimine ilişkin Yargıtay kararlarının özeti
| Karar | Olay | Sonuç |
|---|---|---|
| Y. 22. HD, E.2016/12124, K.2016/16191 | Ücreti düşürülen işçi itiraz etmeden ödemeleri almış, yerel mahkeme zımni kabul var diyerek davayı reddetmiş | Bozma: yazılı kabul şart; yazılı beyan yoksa fark, asgari ücret artışları dikkate alınmadan indirimden önceki son ücrete göre hesaplanmalı |
| Y. 9. HD, E.2016/29114, K.2016/17089 | Genelgeye dayanılarak ücret düşürülmüş, yerel mahkeme itirazsız kabul gerekçesiyle reddetmiş | Bozma: 2003’ten bu yana zımni kabul uygulanamaz; ispat yükü işverende |
| Y. 22. HD, E.2017/21718, K.2019/10729 | Temizlik işine verileceği ve ücretinin düşürüleceği bildirilen, ücreti fiilen düşen işçi kabul etmeyip sözleşmesini feshetmiş | Bozma: fesih haklı, kıdem tazminatı kabul edilmeli |
| Y. 9. HD, E.2017/12111, K.2019/11460 | Ücret düşürülmüş, ancak işçi alt işverenlerle düşük ücretli yeni sözleşmeler imzalamış | Bozma: yeni sözleşme yazılı kabuldür; sonrası için fark istenemez |
| Y. 9. HD, E.2021/8234, K.2021/16098 | Ücret asgari ücretin iki katından bir buçuk katına düşürülmüş; işçi 01.01.2014–31.12.2014 dönemine ilişkin, ücretin yazılı olduğu sözleşmeyi imzalamış | Bozma (işverenlerin temyizi üzerine): 01.01.2014 öncesi için fark kabul, sonrası için ret |
| Y. HGK, E.2025/9-129, K.2026/27 | Başka göreve atandıktan sonra yevmiyesi düşürülen işçi yaklaşık beş yıl itiraz etmeden çalışmış | Bozma (oy çokluğu): uzun sessizlikten sonra şekil eksikliğine dayanmak dürüstlük kuralına aykırı |
Maaş İndirimini Yazılı Kabul Ettiyseniz
İndirimi altı işgünü içinde yazılı olarak kabul ettiyseniz ya da düşük ücretin yazılı olduğu yeni bir iş sözleşmesini imzaladıysanız, değişiklik kabul tarihinden itibaren geçerli hâle gelir. Yargıtay, alt işverenlerle imzalanan ve ücret miktarının yazılı olduğu sözleşmelerin indirimin yazılı kabulü anlamına geldiğini ve bu tarihten sonrası için fark ücret istenemeyeceğini belirtmiştir (Yargıtay 9. HD, 20.05.2019, E.2017/12111, K.2019/11460). Başka bir kararda, ücreti asgari ücretin iki katından bir buçuk katına düşürülen işçinin 01.01.2014–31.12.2014 dönemine ilişkin ve ücretin yazılı olduğu bir sözleşme imzaladığı tespit edilmiş; fark ücretin 01.01.2014’ten önceki dönem için kabul edilmesi, sonraki dönem için reddedilmesi gerektiğine hükmedilmiştir (Yargıtay 9. HD, 02.12.2021, E.2021/8234, K.2021/16098). Kabul, geçmiş ayları kapsamaz; değişiklik geçmişe etkili olarak yürürlüğe konulamaz (İş K. m.22/2).
Kabulün kıdem tazminatına da etkisi vardır. Kıdem tazminatı fesih tarihindeki son ücret üzerinden hesaplandığından (1475 s.K. m.14), geçerli olarak kabul edilmiş bir indirim, yıllar boyunca biriken kıdeminizin tamamının düşük ücret üzerinden hesaplanması sonucunu doğurabilir. Bu nedenle indirimi kabul edecekseniz, yazılı anlaşmaya indirimin süresini, eski ücrete hangi koşulda dönüleceğini ve indirimin kıdem hesabına etkisini açıkça yazdırmanız yararlı olur.
Kabul beyanı esaslı yanılma, aldatma veya korkutma altında verilmişse sonradan buna dayanmak mümkündür. Esaslı yanılmaya düşen, aldatılan veya korkutulan taraf sözleşmeyle bağlı değildir (TBK m.30, 31, 36, 37); ancak yanılma veya aldatmayı öğrendiği ya da korkutmanın etkisi ortadan kalktığı andan başlayarak bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirmezse sözleşmeyi onamış sayılır (TBK m.39). İrade fesadını ileri süren işçi bunu ispatlamak zorundadır. Yazılı onay verip bir süre sonra herhangi bir dayanak göstermeden bundan dönmek ise dürüstlük kuralı yönünden işçinin aleyhine değerlendirilebilir.
Yazılı kabulün sonuçları
| Konu | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Kabulden sonraki aylar | Düşük ücret geçerlidir; fark istenemez | İş K. m.22; Y. 9. HD E.2017/12111 |
| Kabulden önceki aylar | İndirim geçersizdir; fark istenebilir | İş K. m.22/2; Y. 9. HD E.2021/8234 |
| Kıdem tazminatı | Fesih tarihindeki son ücret esas alınır | 1475 s.K. m.14 |
| Asgari ücret ve TİS sınırı | Kabule rağmen asgari ücretin ve TİS’ten yararlanan işçi bakımından TİS ücretinin altına inilemez | İş K. m.39; 6356 s.K. m.36/1 |
| Esaslı yanılma, aldatma veya korkutma altında verilen onay | Bağlamaz; ancak bir yıl içinde bildirilmelidir | TBK m.30, 31, 36, 37, 39 |
İşveren İçin Doğru Usul: Yazılı Öneri ve Değişiklik Feshi
Ekonomik sıkıntı yaşayan bir işverenin ücret indirimine gitmesi hukuken yasak değildir; ancak bunun yolu işçinin rızasından geçer. İşveren önce indirimi, süresini ve gerekçesini işçiye yazılı olarak bildirmeli, işçinin altı işgünü içinde yazılı olarak kabul edip etmediğini beklemelidir (İş K. m.22). Kabul eden işçi bakımından indirim, kabul tarihinden itibaren uygulanabilir. Kabul etmeyen işçi bakımından ise işveren ya eski koşullarla çalıştırmaya devam eder ya da değişikliğin geçerli bir nedene dayandığını veya fesih için başka bir geçerli nedenin bulunduğunu yazılı olarak açıklayıp bildirim süresine uyarak sözleşmeyi fesheder (İş K. m.22). Bu fesih, iş güvencesi kapsamındaki işçi bakımından işe iade denetimine tabidir ve geçerli nedeni ispat yükü işverendedir (İş K. m.20/2).
Değişiklik feshinde de işletmesel kararın denetimine ilişkin ölçütler uygulanır: işveren gerçek bir ekonomik zorunluluğu, indirimin bu zorunluluğa uygun ve ölçülü olduğunu ve kararı tutarlı uyguladığını gösterebilmelidir. Bu ölçütleri İşletmesel Kararla Fesih rehberimizde Yargıtay kararlarıyla anlattık. Geçici bir nakit sıkışıklığında ücret indirimi yerine kısa çalışma da değerlendirilebilir; şartlarını Kısa Çalışma Başvurusu Nasıl Yapılır? rehberimizde bulabilirsiniz. Maaşların hiç ödenemediği durum için Maaşları Ödeyemeyen Şirket Ne Yapmalı? yazımıza bakın.
İşveren için ücret indirimi kontrol listesi
| Adım | Yapılacak | Dayanak |
|---|---|---|
| 1. Gerekçe | İndirimi zorunlu kılan ekonomik verileri ve kararı yazılı hâle getirin | İş K. m.20/2, 22 |
| 2. Sınırlar | Yeni ücretin asgari ücretin ve varsa TİS ücretinin altında kalmadığını kontrol edin | İş K. m.39; 6356 s.K. m.36/1 |
| 3. Yazılı öneri | Her işçiye ayrı, tutarı, başlangıç tarihini ve varsa süresini gösteren yazılı öneri verin | İş K. m.22 |
| 4. Altı işgünü | Yazılı kabulü bekleyin; sessizliği kabul saymayın | İş K. m.22; Y. 22. HD E.2016/12124 |
| 5. İleriye dönük uygulama | İndirimi yalnızca kabulden sonraki dönem için uygulayın | İş K. m.22/2 |
| 6. Kabul etmeyenler | Eski koşulla çalıştırın veya geçerli nedenle, bildirim süresine uyarak fesih yapın | İş K. m.17, 22 |
| 7. Eşit davranma | İndirimi kanunda sayılan ayrım sebeplerine dayandırmayın; esaslı sebep olmadan kısmi süreli veya belirli süreli çalışanlara farklı uygulamayın | İş K. m.5 |
Asgari Ücret, Toplu İş Sözleşmesi ve Eşit Davranma Sınırları
Taraflar anlaşsa bile ücret, İş Kanununun 39 uncu maddesine göre belirlenen asgari ücretin altına indirilemez; Yargıtay da tarafların ücrette indirim yapabilmesini asgari ücretin altına inmemek şartına bağlamaktadır (Yargıtay 22. HD, 15.05.2019, E.2017/21718, K.2019/10729). 2026 yılı için brüt asgari ücret aylık 33.030 TL’dir (Asgari Ücret Tespit Komisyonu Kararı 2025/1).
İşyerinde toplu iş sözleşmesi varsa, toplu iş sözleşmesinde aksi belirtilmedikçe iş sözleşmeleri toplu iş sözleşmesine aykırı olamaz; iş sözleşmesinin aykırı hükümlerinin yerini toplu iş sözleşmesindeki hükümler alır, iş sözleşmesindeki işçi yararına hükümler ise geçerliliğini korur (6356 s.K. m.36/1). Toplu iş sözleşmesinden kural olarak taraf işçi sendikasının üyeleri yararlanır (6356 s.K. m.39). Bu nedenle TİS’ten yararlanan bir işçiyle yapılan bireysel “indirim mutabakatı”, TİS aksini öngörmedikçe TİS ücretinin altına inemez.
Eşit davranma ilkesi de dikkate alınmalıdır. İşveren, esaslı sebepler olmadıkça tam süreli çalışan işçi karşısında kısmi süreli çalışana, belirsiz süreli çalışan karşısında belirli süreli çalışana farklı işlem yapamaz; aynı veya eşit değerde bir iş için cinsiyet nedeniyle daha düşük ücret kararlaştırılamaz. Bu kurallara aykırılık hâlinde işçi dört aya kadar ücreti tutarında uygun bir tazminattan başka yoksun bırakıldığı hakları da talep edebilir (İş K. m.5). Ayrıntılar için Eşit Davranma İlkesi ve Ayrımcılık Tazminatı yazımıza bakın.
Maaş İndirimi, Kısa Çalışma, Ücretsiz İzin ve Ücret Kesintisi Farkı
Uygulamada farklı araçlar birbirine karıştırılır. Aşağıdaki tablo, ücrete etkisi bakımından en sık karşılaşılan yolları karşılaştırıyor. Kısa çalışmada işçinin hakları için Kısa Çalışma Ödeneği 2026: İşçinin Hakları, ücretin hiç ödenmemesi için Fon Kilidi Nedeniyle Maaş Ödeyemeyen İşveren yazılarımıza bakabilirsiniz.
Ücrete etki eden uygulamaların karşılaştırması
| Uygulama | Ücrete etkisi | İşçinin onayı | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Maaş indirimi | Sözleşmedeki ücret kalıcı veya süreli olarak düşer | Yazılı kabul gerekir | İş K. m.22 |
| Kısa çalışma | Çalışılmayan süre için ücret yerine İŞKUR ödeneği | Aranmaz; İŞKUR onayı gerekir | 4447 s.K. ek m.2 |
| Ücretsiz izin | Ücret ödenmez | Yazılı kabul gerekir | İş K. m.22 |
| Çalışma süresinin ve ücretin birlikte azaltılması | Daha az saat, daha az ücret | Yazılı kabul gerekir | İş K. m.22 |
| Çalışma süresinin yasal olarak azaltılması | Ücretten eksiltme yapılamaz | — | İş K. m.62 |
| Ücret kesme cezası | Ayda en fazla iki gündelik | Sözleşmede veya TİS’te sebep gösterilmiş olmalı | İş K. m.38 |
| Ücretin hiç veya geç ödenmesi | Ücret alacağı doğar | — | İş K. m.32, 34, 24/II-e |
Fark Ücret ve Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Onayı alınmadan ücreti düşürülen işçinin fark ücreti, düşürülmeden önceki son ücreti ile kendisine fiilen ödenen ücret arasındaki farktır; Yargıtay, işçinin yazılı bir beyanı bulunmadığı takdirde bu hesapta asgari ücrete yapılan artış oranları dikkate alınmaksızın indirimden önceki son ücretin esas alınmasını istemiştir (Yargıtay 22. HD, 02.06.2016, E.2016/12124, K.2016/16191). Kıdem tazminatı ise her tam yıl için otuz günlük ücret üzerinden ve son ücret esas alınarak hesaplanır; ücrete ek olarak sağlanan para ve para ile ölçülebilen sözleşmesel ve kanuni menfaatler de dikkate alınır ve tazminat, yasal tavanı aşamaz (1475 s.K. m.14). Geçersiz bir indirim, son ücreti düşürmez; hesap indirimden önceki ücret üzerinden yapılmalıdır.
Varsayımsal örnek: onaysız maaş indirimi
| Kalem | Hesap | Sonuç (brüt) |
|---|---|---|
| Sözleşmedeki aylık ücret | — | 40.000 TL |
| Onaysız indirimden sonra ödenen | — | 30.000 TL |
| Aylık fark | 40.000 − 30.000 | 10.000 TL |
| On aylık fark ücret | 10.000 × 10 | 100.000 TL |
| Altı tam yıllık kıdem (haklı fesihte) | 40.000 × 6 | 240.000 TL |
| Kıdemin yanlışlıkla düşük ücretten hesabı | 30.000 × 6 | 180.000 TL |
Örnek, kuralların nasıl işlediğini göstermek için basitleştirilmiştir; gerçek hesapta ek ödemeler, kıdem tazminatı tavanı, vergi ve damga vergisi kesintileri dikkate alınır. Kendi rakamlarınızla tahmini hesap için Kıdem, İhbar ve Yıllık İzin Hesaplama Aracı sayfamızı, zamanaşımı sürelerini İş Hukukunda Zamanaşımı Süreleri yazımızı kullanabilirsiniz. Bordronun ispat değerini Ücret Bordrosunun İspat Değeri yazımızda anlattık.
Adım Adım Yol Haritası
- İndirimi öğrendiğiniz gün, iş sözleşmenizi, son bordrolarınızı ve banka dökümlerinizi bir araya getirin.
- Size yazılı bir öneri verildiyse altı işgünü içinde cevap verin; kabul etmiyorsanız bunu yazılı bildirin (İş K. m.22).
- Öneri olmadan doğrudan düşük ödeme yapıldıysa, indirimi kabul etmediğinizi ve fark haklarınızı saklı tuttuğunuzu yazılı olarak bildirin.
- Bordroyu imzalamanız istenirse imzanın yanına ihtirazi kayıt yazın.
- Çalışmaya devam edecekseniz, fark ücret için arabulucuya başvurmayı planlayın (7036 s.K. m.3).
- Haklı fesih düşünüyorsanız, kıdem ve fark ücretinizi hesaplatın, fesih bildiriminizi gerekçesini açıkça yazarak ve gecikmeden gönderin (İş K. m.24/II-e, 26).
- Fesihten sonra işsizlik ödeneği için fesih tarihini izleyen günden itibaren otuz gün içinde İŞKUR’a başvurun (4447 s.K. m.48).
- Kıdem ve fark ücret ödenmezse arabulucuya, anlaşma olmazsa iş mahkemesine başvurun.
Fesihten önce hesabı birlikte yapalım
Haklı fesih bildirimini göndermeden önce kıdem tazminatınızı, fark ücretinizi ve işsizlik ödeneği hakkınızı hesaplayalım. Bildirimin dili, gerekçesi ve zamanlaması, davadaki sonucu doğrudan etkiler. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Dilekçe ve Yazı Örnekleri
Aşağıdaki metinler maaş indiriminde en sık ihtiyaç duyulan yazılar içindir. Köşeli parantez içindeki yerleri kendi bilgilerinizle doldurun ve durumunuza uymayan paragrafları çıkarın. Haklı fesih ihtarnamesinin genel kurgusu için İşçinin Haklı Nedenle Fesih İhtarnamesi Örneği sayfamıza da bakabilirsiniz.
Örnek 1: Maaş indirimine itiraz yazısı
KONU: Ücretimin düşürülmesine itirazımdır.
İşyerinizde [işe giriş tarihi] tarihinden bu yana [görev] olarak çalışmaktayım. İş sözleşmeme göre aylık brüt ücretim [tutar] TL’dir.
[Ay/yıl] dönemine ait ödemede ücretim, tarafıma herhangi bir yazılı öneri yapılmadan ve onayım alınmadan brüt [tutar] TL’ye düşürülmüştür. [Varsa: [Tarih] tarihli yazınızla yapılan öneriyi kabul etmiyorum.]
4857 sayılı İş Kanununun 22 nci maddesine göre çalışma koşullarında esaslı değişiklik ancak işçiye yazılı bildirim ve işçinin altı işgünü içinde yazılı kabulü ile yapılabilir; yazılı olarak kabul edilmeyen değişiklik işçiyi bağlamaz. Ücretimin düşürülmesini kabul etmiyorum. Düşük ücretle çalışmaya devam etmem ve bordroları imzalamam bu indirimi kabul ettiğim anlamına gelmez.
Eksik ödenen ücret farkımın ödenmesini ve sözleşmemdeki ücretin uygulanmaya devam edilmesini talep ederim. Fark ücret, kıdem tazminatı ve iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme dahil tüm yasal haklarımı saklı tutarım.
[Tarih]
[Ad Soyad, imza]
Örnek 2: Ücretin düşürülmesi nedeniyle haklı fesih ihtarnamesi
İHTARNAME
İHTAR EDEN: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: […], [Adres]
MUHATAP: [İşveren unvanı], [Adres]
KONU: Ücretin onayım alınmadan düşürülmesi nedeniyle iş sözleşmesinin haklı nedenle feshi ile kıdem tazminatı ve fark ücretin ödenmesi ihtarıdır.
AÇIKLAMALAR
1. İşyerinizde [işe giriş tarihi] tarihinden bu yana [görev] olarak çalışmaktayım. İş sözleşmeme göre aylık brüt ücretim [tutar] TL’dir.
2. [Ay/yıl] döneminden itibaren ücretim, tarafıma yazılı bir öneri yapılmadan ve yazılı onayım alınmadan brüt [tutar] TL’ye düşürülmüştür. [Tarih] tarihli yazımla bu indirimi kabul etmediğimi bildirdiğim hâlde eksik ödeme devam etmektedir.
4857 sayılı İş Kanunu madde 22 yönünden
3. Çalışma koşullarında esaslı değişiklik işçinin altı işgünü içinde yazılı kabulü olmadan işçiyi bağlamaz. Ücretimin düşürülmesine yazılı olarak onay vermediğimden, sözleşmemdeki ücret hakkım devam etmekte, her ay eksik ödeme yapılmaktadır.
4857 sayılı İş Kanunu madde 24/II-e yönünden
4. Ücretin kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmemesi veya ödenmemesi işçiye iş sözleşmesini derhal feshetme hakkı verir. Eksik ödeme her ay tekrarlandığından fesih nedenim devam etmektedir. İşverenin ekonomik sıkıntı içinde bulunması da bu sonucu değiştirmez.
1475 sayılı İş Kanunu madde 14 yönünden
5. Haklı nedenle fesih hâlinde kıdem tazminatına hak kazanırım. Kıdem tazminatımın, onayım olmadan yapılan indirimden önceki son ücretim olan brüt [tutar] TL ve ücrete ek olarak sağlanan diğer menfaatler esas alınarak hesaplanması gerekir.
SONUÇ
Yukarıda açıklanan nedenlerle iş sözleşmemi bu ihtarnamenin tebliği tarihi itibarıyla 4857 sayılı İş Kanununun 24 üncü maddesinin (II) numaralı bendinin (e) alt bendi uyarınca haklı nedenle feshediyorum. Kıdem tazminatımın, [ay/yıl] ile fesih tarihi arasındaki dönemde eksik ödenen ücret farkının ve varsa diğer işçilik alacaklarımın tebliğden itibaren [yedi] gün içinde [IBAN] numaralı hesabıma ödenmesini; aksi hâlde yasal yollara başvuracağımı ihtar ederim.
[Tarih]
İhtar Eden [Ad Soyad, imza]
Örnek 3: Fark ücret ve kıdem tazminatı dava dilekçesi
DAVACI: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: […], [Adres]
VEKİLİ: [Varsa vekilin adı ve adresi]
DAVALI: [İşveren unvanı], [Adres]
KONU: Onay alınmadan düşürülen ücretten doğan fark ücret alacağı ile haklı fesih nedeniyle kıdem tazminatının tahsili istemidir.
DAVA DEĞERİ: [Tutar] TL
AÇIKLAMALAR
1. Davacı, davalı işyerinde [işe giriş tarihi] ile [fesih tarihi] arasında [görev] olarak çalışmıştır. İş sözleşmesindeki aylık brüt ücreti [tutar] TL’dir.
2. Davalı, [ay/yıl] döneminden itibaren davacının ücretini yazılı bir öneri yapmadan ve yazılı onayını almadan brüt [tutar] TL’ye düşürmüştür. Davacı [tarih] tarihli yazısıyla indirimi kabul etmediğini bildirmiş, eksik ödemenin sürmesi üzerine [tarih] tarihli ihtarnameyle iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmiştir.
3. Davacı [başvuru tarihi] tarihinde arabulucuya başvurmuş, [son tutanak tarihi] tarihli son tutanakla anlaşma sağlanamamıştır.
4857 sayılı İş Kanunu madde 22 yönünden
4. Ücretin düşürülmesi çalışma koşullarında esaslı değişikliktir ve işçinin altı işgünü içinde yazılı kabulü olmadan işçiyi bağlamaz. Davacının indirime ilişkin yazılı bir kabulü bulunmamaktadır. Değişikliğin usulüne uygun yapıldığını ispat yükü davalıdadır (Yargıtay 9. HD, 03.10.2016, E.2016/29114, K.2016/17089). Davacının düşük ücretle bir süre çalışmaya devam etmesi ve ödemeleri ihtirazi kayıt koymadan alması indirimi zımnen kabul ettiği anlamına gelmez (Yargıtay 22. HD, 02.06.2016, E.2016/12124, K.2016/16191); bordroların imzalanmış olması da fark ücret isteme hakkını ortadan kaldırmaz (Yargıtay 9. HD, 20.05.2019, E.2017/12111, K.2019/11460). Kaldı ki davacı indirimi öğrendikten kısa süre sonra yazılı olarak itiraz etmiştir.
4857 sayılı İş Kanunu madde 62 yönünden
5. Yargıtay, Kanunun 62 nci maddesindeki ücretten eksiltme yasağının işverenin tek taraflı indirim yapamaması anlamına geldiğini, tarafların ancak karşılıklı anlaşarak, ileriye dönük ve asgari ücretin altına inmemek şartıyla ücrette indirim yapabileceğini kabul etmektedir (Yargıtay 22. HD, 15.05.2019, E.2017/21718, K.2019/10729). Somut olayda böyle bir anlaşma yoktur.
4857 sayılı İş Kanunu madde 24/II-e ve 1475 sayılı Kanun madde 14 yönünden
6. Ücretin sözleşmeye uygun ödenmemesi ve çalışma şartlarının uygulanmaması işçiye haklı fesih hakkı verir. Onayı alınmadan ücreti düşürülen ve bu nedenle sözleşmesini fesheden işçi kıdem tazminatına hak kazanır (Yargıtay 22. HD, 15.05.2019, E.2017/21718, K.2019/10729). Eksik ödeme her ay tekrarlandığından fesih nedeni fesih tarihinde devam etmekteydi; haklı fesih nedeninin devam ettiği durumlarda hak düşürücü süre işlemez (Yargıtay 9. HD, 25.04.2011, E.2009/11573, K.2011/12219). Kıdem tazminatı, indirimden önceki son ücret ve ücrete ek olarak sağlanan menfaatler esas alınarak hesaplanmalıdır.
Fark ücretin hesabı yönünden
7. Davacının ücretin düşürülmesine ilişkin yazılı bir beyanı bulunmadığından fark ücret, asgari ücrete yapılan artış oranları dikkate alınmaksızın, davacının düşürülmeden önceki son ücreti ile kendisine fiilen ödenen ücret arasındaki farktan ibarettir (Yargıtay 22. HD, 02.06.2016, E.2016/12124, K.2016/16191). Alacak beş yıllık zamanaşımı süresi içindedir; arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durmuştur (İş K. m.32/son; 7036 s.K. m.3/17).
DELİLLER: İş sözleşmesi, ücret bordroları, banka hesap dökümleri, davacının itiraz yazısı ve ihtarname, arabuluculuk son tutanağı, SGK hizmet dökümü ve prime esas kazanç bildirimleri, davalı işyeri kayıtları ve şahsi sicil dosyası, tanık beyanları, bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.
HUKUKİ NEDENLER: 4857 sayılı İş Kanunu m.22, 24, 32, 34, 39, 62; 1475 sayılı İş Kanunu m.14; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.147; 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 ve ilgili mevzuat.
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle, [tutar] TL fark ücret alacağının her ayın ödeme gününden, [tutar] TL kıdem tazminatının fesih tarihinden itibaren işleyecek mevduata uygulanan en yüksek faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ederim.
[Tarih]
Davacı [Ad Soyad, imza]
EKLER: Arabuluculuk son tutanağı (aslı veya onaylı örneği), iş sözleşmesi, bordrolar, itiraz yazısı, ihtarname, [diğer belgeler]
Örnek 4: İşveren için usulüne uygun ücret değişikliği önerisi
Sayın [Ad Soyad],
KONU: Çalışma koşullarında değişiklik önerisi (4857 sayılı İş Kanunu m.22).
Şirketimizin [dönem] döneminde [satışlarda ve nakit akışında yaşanan düşüş / fonda kilitlenen alacaklar] nedeniyle içinde bulunduğu ekonomik durum, yönetim kurulumuzun [tarih] tarihli kararında ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir. İş sözleşmelerine son vermek yerine, kabul eden çalışanlarımızla ücretlerde geçici bir düzenleme yapılması öngörülmüştür.
Bu çerçevede aylık brüt ücretinizin [tutar] TL’den [tutar] TL’ye düşürülmesini, bu düzenlemenin [başlangıç tarihi] ile [bitiş tarihi] arasında uygulanmasını ve bu tarihten sonra mevcut ücretinizin kendiliğinden yeniden uygulanmasını öneriyoruz. Önerilen ücret asgari ücretin altında değildir. Düzenleme geçmiş dönemleri kapsamamaktadır.
Bu öneriyi kabul edip etmediğinizi, tebliğ tarihinden itibaren altı işgünü içinde yazılı olarak bildirmenizi rica ederiz. Bu süre içinde yazılı olarak kabul edilmeyen öneri sizi bağlamaz ve ücretiniz değişmez.
[Tarih]
[Yetkili adı, unvanı, imza]
İŞÇİNİN BEYANI
Yukarıdaki öneriyi okudum. [Kabul ediyorum / Kabul etmiyorum.]
[Tarih] [Ad Soyad, imza]
Sık Yapılan Hatalar
- İşverenin duyurusunu veya genelgesini, yazılı onay verilmeden de geçerli bir indirim sanmak (İş K. m.22).
- Düşük ücrete hiç itiraz etmeden yıllarca çalışmak; uzun sessizlik dürüstlük kuralı yönünden aleyhinize değerlendirilebilir (Y. HGK E.2025/9-129).
- Düşük ücretin yazılı olduğu yeni bir sözleşmeyi, sonuçlarını bilmeden imzalamak (Y. 9. HD E.2017/12111).
- Geçici olduğu söylenen indirimi süresi ve geri dönüş koşulu yazılmadan kabul etmek; kıdem tazminatı fesih tarihindeki son ücret üzerinden hesaplanır (1475 s.K. m.14).
- Haklı fesih bildiriminde gerekçeyi yazmamak veya “istifa ediyorum” ifadesiyle ayrılmak.
- Haklı fesih kararını aylarca ertelemek; tartışmayı önlemek için itirazı ve feshi gecikmeden yapın (İş K. m.26).
- Fark ücret davası açmadan önce arabulucuya başvurmamak (7036 s.K. m.3).
- İşveren olarak sessizliği kabul saymak ve indirimi geriye dönük uygulamak (İş K. m.22).
- Asgari ücretin veya TİS’ten yararlanan işçi bakımından toplu iş sözleşmesindeki ücretin altına inen bir “indirim mutabakatı” imzalatmak (İş K. m.39; 6356 s.K. m.36/1).
Sık Sorulan Sorular
Maaş indirimi yapılabilir mi?
İşveren tek taraflı olarak maaşı düşüremez. İndirim ancak işçiye yazılı bildirilip işçinin altı işgünü içinde yazılı kabulüyle, ileriye dönük olarak ve asgari ücretin altına inmemek şartıyla yapılabilir (İş K. m.22; Yargıtay 22. HD, E.2017/21718).
İşveren maaşımı onayım olmadan düşürdü, ne yapabilirim?
İndirimi kabul etmediğinizi yazılı bildirip fark ücret isteyebilir ya da iş sözleşmenizi haklı nedenle feshedip kıdem tazminatı talep edebilirsiniz (İş K. m.22, 24/II-e; Yargıtay 22. HD, E.2017/21718, K.2019/10729).
Düşük maaşı itiraz etmeden aldım, kabul etmiş sayılır mıyım?
Kural olarak hayır. Yargıtay, ihtirazi kayıt koymadan ödemeleri almayı ve bordroyu imzalamayı zımni kabul saymamaktadır (Yargıtay 22. HD, E.2016/12124; 9. HD, E.2017/12111). Ancak yıllarca süren sessizlik, 2026 tarihli bir Hukuk Genel Kurulu kararında dürüstlük kuralı yönünden işçi aleyhine değerlendirilmiştir.
Maaş indirimine itiraz için ne kadar sürem var?
Size yazılı öneri verildiyse altı işgünü içinde yazılı kabul etmezseniz değişiklik sizi bağlamaz (İş K. m.22). Haklarınızı korumak için itirazınızı indirimi öğrendiğiniz anda yazılı yapmanız en güvenli yoldur.
Maaşım düşürülürse kıdem tazminatı alarak istifa edebilir miyim?
Evet. Onayınız alınmadan ücretinizin düşürülmesi işçi için haklı fesih nedenidir ve haklı fesihte kıdem tazminatı ödenir (İş K. m.24/II-e; 1475 s.K. m.14). Bu durumda ihbar tazminatı istenemez.
Haklı fesih için altı işgünü süresi işler mi?
İş Kanunu m.26’daki altı işgünü ve bir yıllık süreler, ücretin eksik ödenmesini de kapsayan 24/II hâllerine dayanan fesihler için öngörülmüştür. Yargıtay, haklı fesih nedeninin devam ettiği durumlarda sürenin işlemeyeceğini kabul etmekte ve iş şartlarının ağırlaştırıldığı bir dosyada, ağırlaştırma fesih tarihinde de sürdüğü için sürenin geçmediğine karar vermiştir (Yargıtay 9. HD, E.2009/11573). Yine de tartışmayı önlemek için feshi geciktirmemek gerekir.
Maaş indirimini yazılı kabul ettim, geri dönebilir miyim?
Yazılı kabul, kabul tarihinden sonrası için geçerlidir. Esaslı yanılma, aldatma veya korkutma varsa kabul sizi bağlamaz; ancak bunu yanılma veya aldatmayı öğrendiğiniz ya da korkutmanın etkisi kalktığı andan itibaren bir yıl içinde bildirmeniz gerekir (TBK m.30, 31, 36, 37, 39).
Yeni iş sözleşmesinde düşük maaş yazıyorsa ne olur?
Düşük ücretin yazılı olduğu yeni sözleşmeyi imzalamak indirimin yazılı kabulü sayılır; sözleşmenin kapsadığı dönemden sonrası için fark istenemez, öncesi için istenebilir (Yargıtay 9. HD, E.2017/12111; E.2021/8234).
Maaşım asgari ücretin altına düşürülebilir mi?
Hayır. Taraflar anlaşsa bile ücret, İş Kanunu m.39’a göre belirlenen asgari ücretin altına indirilemez. 2026 yılı brüt asgari ücreti aylık 33.030 TL’dir.
Prim, ikramiye veya yemek parası kaldırılabilir mi?
Sözleşme veya işyeri uygulamasıyla oluşan ikramiye ve sosyal yardımların kaldırılması da esaslı değişikliktir ve işçinin yazılı onayını gerektirir (İş K. m.22; Yargıtay 9. HD, E.2017/12111). Nakdî yemek veya yol parası yerine işyerinde yemek ya da otobüs bileti verilmesi ise yönetim hakkı kapsamında görülmüş, esaslı değişiklik sayılmamıştır (Yargıtay 9. HD, E.2016/8311).
Fark ücret nasıl hesaplanır, kaç yıl geriye istenebilir?
Yazılı kabul yoksa fark, asgari ücret artışları dikkate alınmadan indirimden önceki son ücret ile ödenen ücret arasındaki farktır (Yargıtay 22. HD, E.2016/12124). Ücret alacaklarında zamanaşımı beş yıldır (İş K. m.32/son; TBK m.147/1).
Sendikalı işyerinde maaş indirimi yapılabilir mi?
Toplu iş sözleşmesinde aksi belirtilmedikçe iş sözleşmeleri TİS’e aykırı olamaz; bu nedenle TİS’ten yararlanan işçinin ücreti TİS’teki ücretin altına bireysel anlaşmayla indirilemez (6356 s.K. m.36/1, 39).
İşveren ücret indirimini kabul etmeyen işçiyi işten çıkarabilir mi?
İşveren, değişikliğin geçerli bir nedene dayandığını yazılı açıklayıp bildirim süresine uyarak feshedebilir; şartları varsa ihbar ve kıdem tazminatı ödenir. İş güvencesi kapsamındaki işçi (otuz veya daha fazla işçi, en az altı aylık kıdem) fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurarak işe iade yolunu kullanabilir; geçerli nedeni ispat yükü işverendedir (İş K. m.18, 20, 22).
İlgili Rehberler
- Çalışma Koşullarında Esaslı Değişiklik (İş K. m.22)
- Esaslı Değişiklikte Nakil ve Tayin
- İşletmesel Kararla Fesih
- İşçinin Haklı Nedenle Derhal Fesih Hakkı
- Ücret Kesintileri ve Disiplin Cezalarının Yasal Sınırı
- Kısa Çalışma Ödeneği 2026: İşçinin Hakları
- Fon Kilidi Nedeniyle Maaş Ödeyemeyen İşveren
- Kıdem Tazminatı: Şartları ve Hesaplanması
- Kıdem-İhbar Tazminatı ve İşçilik Alacakları Dava Dilekçesi
- İş Hukukunda Zamanaşımı Süreleri
- İş Hukuku Rehberi
- Likidite Krizi Hukuk Rehberi
Kaynakça
Mevzuat
- 4857 sayılı İş Kanunu: m.5, 17, 18, 20, 22, 24, 26, 32, 34, 38, 39, 62, 91
- 1475 sayılı İş Kanunu: m.14
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.30, 31, 36, 37, 39, 147
- 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu: m.36, 39
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu: m.3/1, 3/2, 3/17
- 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu: m.48, 51
- Asgari Ücret Tespit Komisyonu Kararı 2025/1 (RG 26.12.2025, 33119)
Yargıtay kararları (tam metinleri aşağıdaki bağlantılardan okunmuştur)
- Yargıtay HGK, 28.01.2026, E.2025/9-129, K.2026/27
- Yargıtay 9. HD, 02.12.2021, E.2021/8234, K.2021/16098
- Yargıtay 22. HD, 15.05.2019, E.2017/21718, K.2019/10729
- Yargıtay 9. HD, 20.05.2019, E.2017/12111, K.2019/11460
- Yargıtay 22. HD, 02.06.2016, E.2016/12124, K.2016/16191
- Yargıtay 9. HD, 03.10.2016, E.2016/29114, K.2016/17089
- Yargıtay 9. HD, 04.04.2016, E.2016/8311, K.2016/8126
- Yargıtay 9. HD, 07.06.2012, E.2010/13886, K.2012/19879
- Yargıtay 9. HD, 25.04.2011, E.2009/11573, K.2011/12219
Madde metinleri 10 Kasım 2026 tarihinde mevzuat.gov.tr üzerindeki metinlerden kontrol edilmiştir. Yargıtay daire kararları Çalışma ve Toplum dergisinin karar arşivindeki tam metinlerinden, Hukuk Genel Kurulu kararı bağlantısı verilen sayfadaki tam metninden okunmuştur. Her dosyanın sonucu kendi somut olgularına bağlıdır; bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.


